up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله مار PDF
QR code - مار

مار

مار، وحشتناك، مفيد، بي آزار … (1)

شرق با تمدني كهن داراي رمز و رازها، اخلاق و آداب و سنن خاص خود است. از طبيعت و موجودات آن، به گونه اي سود مي جويد كه تمدن معاصر با تمام پيشرفت هاي علمي و تكنيكي، هنوز نتوانسته به اسرار آن پي ببرد يا لااقل به تقليد آن بپردازد.
مارها از جمله موجودات و مخلوقات فوق العاده خطرناك و هول انگيز طبيعت هستند و كمتر كسي است كه بدون تجهيزات ايمني، ياراي نزديك شدن به آن ها را در خود بيابد و اين در حالي است كه مارگيري با پيشينه اي بسيار زياد، در كشورهاي مشرق زمين به عنوان يك پيشه و يك وسيله تامين روزي رواج دارد و نه تنها مار را با سحر و افسون رام مي كنند، بلكه به كارهايي وا مي دارند كه عجيب و غير ممكن به نظر مي رسد و يكي از جاذبه هاي مورد توجه و علاقه گردشگران و توريست هاي خارجي است.
هندوستان از جمله كشورهايي است كه اديان متعددي در آن سكونت دارند و پيروان بعضي از اين اديان براي «مار» احترام خاصي قايل مي باشند بدين گونه كه اگر ماري وارد خانه اي شود ساكنين آن براساس اعتقادات مذهبي خود حق كشتن يا بيرون راندن او را ندارند و طبعاً در چنين شرايطي آن جا هم مار گزيدگي فراوان است و هم مارگيري.
در هندوستان علاوه بر مارگيري، برگزاري نمايش هاي شگفت آور و پر هيجان رقص مار هم مرسوم است.
اين نوع نمايش ها كه اكثراً در معابر و پارك ها تقريباً رايگان انجام مي گيرد آن قدر جذاب و پرهيجان و نفس گير است كه رهگذران، خاصه گردشگران خارجي نمي توانند از لذت تماشاي آن صرفنظر نمايند و با كمال ميل و رغبت و در حد توانايي خود از پرداخت هديه نقدي كوتاهي نكنند.
رامشگران مار كه ممكن است مرداني پير و فرتوت باشند يا نوجواناني كم سن و سال، وقتي در محلي براي نمايش مستقر مي گردند ابتدا با در معرض ديد قراردادن چند مار بزرگ و كوچك حضور خود را اعلام مي دارند. آنگاه، پس از آن كه عده كافي در اطراف محل نمايش جمع شدند با انتقال مارها از صحنه، نمايش اصلي را با به ميدان آوردن سبد حصيري آغاز مي كنند، ني لبك خود را به صدا درآورده و سر سبد را برمي دارند.
با آواي ني لبك، مار كبري بزرگي كه در سبد است كم كم به حركت درمي آيد، سرپهن و سه گوشش را از درون زنبيل خارج مي سازد و به آرامي قد مي كشد و در حالي كه با نگاه خوفناكش اطراف را مي پايد، زبان باريك و نوك تيزش را چون زبانه آتش از دهانش بيرون آورده، تهديد آميز تكان مي دهد هيكل درشت خود را محسور به آواي ني لبك از درون سبد بيرون مي كشد و به طرف مرد مارگير مي خزد. در يكي دو قدمي او مي ايستد و بقيه اندام و دمش را كه هنوز در زنبيل است خارج مي سازد به دور خود جمع كند و چنبره مي زند و در حالي كه همواره با چشمان ريزش اطراف را مي پايد و زبانش را تهديدآميز پي در پي از دهانش خارج مي سازد سرش را بالا و بالاتر مي برد هنگامي كه حدود دو سوم طول بدن را از زمين بلند كرده كفچه مي زند و محسور آهنگ ني لبك مارگير قسمت هايي از بدنش به چپ و راست متمايل مي شود و رقص هيجان انگيزي را به نمايش مي گذارد.
رقص مار تا زماني كه رامشگر صلاح بداند ادامه مي يابد و بعد وقتي كافي مي داند با آهنگي كه مي نوازد مار را به طرف زنبيل و داخل آن هدايت مي كند.
مار در داخل زنبيل چنبره مي زند و سرش را روي بدنش مي گذارد و ظاهراً به خواب مي رود و نمايش پايان مي يابد.
رقص پرهيجان مار كه از قرن ها پيش در هندوستان و بعضي از كشورهاي همجوارش مرسوم است يكي از دشوارترين و خطرناك ترين مشاغل و از جمله ديدني هاي اين كشورهاست.
بايد دانست انواع مارهاي بزرگ و كوچك كه بنواي ني لبك پيرمردي لاغر اندام يا نوجواني كم سن و سال از سبد بيرون مي خزند و آرام و مطيع چنبره مي زنند يا به رقص درمي آيند عموماً مارهاي سمي بسيار خطرناكي هستند كه مارگيرها و رامشگران مار، براي توفيق در حرفه خود و مصون ماندن از نيش و زهر آن ها، بايد انواع مارها را بشناسند و از تمايلات و عاداتشان آگاهي داشته باشند و همواره در برخورد با آن ها جوانب احتياط را رعايت كنند و گرنه سلامتي و جان خود را به آساني از دست مي دهند.
مارگيري و رامشگري مار در هندوستان قرن هاست نسل به نسل، از پدر به پسر انتقال يافته و آن هايي كه اين حرفه را از پدر و اجداد خود به ارث برده و ادامه مي دهند در واقع از سال ها تجربه و تمرين بهره مند مي باشند.
رامشگران مار در هندوستان، براي اجراي نمايش رقص مار بيشتر از مار كبرا استفاده مي كنند و اين نه به خاطر كم خطري اين نوع مار، يا استعداد يادگيري آن ها مي باشد بلكه از آن جهت است كه مارهاي كبرا با وجود زهر بسيار كشنده و خطرناكشان، به علت كلاهك قابل گسترشي كه داراند شكارشان بسيار آسان مي باشد.
● هنر مارگيري
مارگيرها براي صيد مار، روش هاي متفاوتي دارند. در هر منطقه براساس تجربيات خود و ديگران شگرد خاصي به كار مي برند و چون مي دانند كه به دست آوردن پشت گردن مار و بي حركت ساختن دمش او را بي خطر مي سازد بيشتر از همين طريق او را شكار مي كنند كه رايج ترين آن استفاده از يك چوب بلند دوشاخه است.
آن ها به محض مشاهده مار در فرصتي مناسب چوب دو شاخه را بر روي گردنش مي گذارند و به سرعت دمش را با پاي خود مهار مي كنند و بعد با احتياط پشت گردنش را با يك دست و دم را با دست ديگر گرفته او را در جعبه يا ظرفي كه قبلاً آماده كرده اند جاي مي دهند. بعضي براي كم خطر كردن مار هنگامي كه پشت گردنش را به چنگ آوردند تكه پارچه ضخيمي به دهانش مي دهند تا آن را گاز بگيرد و زهرش را بر آن بريزد و در نتيجه از خطرش كاسته شود.
زهر مار، مايع زرد رنگ و تقريباً غليظي است نظير روغن مايع منتهي كمي رقيق تر.
بعضي از مارگيران حرفه اي، خاصه آن ها كه لازم است براي موسسات علمي و پژوهشي و لابراتورهاي دارويي تعداد زيادي مار شكار كنند از تله ها و وسايل مختلفي كه خود ابداع كرده اند استفاده مي نمايند اما در ميان انواع وسايل و روش هاي صيد مار، نحوه كار بعضي از مارگيران هندي شنيدني تر است.
آن ها براي گرفتن مار يك كاسه شير و يك ني لبك و يك ديگچه ي سفالي برمي دارند و به محلي كه حدس مي زنند مار وجود دارد مي روند.
مار شير را خيلي دوست دارد و حتي ديده و شنيده شده كه خود را به اصطبل گاوها رسانده و بدون آن كه صدمه اي وارد سازد به مكيدن شير از پستان گاو پرداخته است.
مارگيرهاي هندي با توجه به همين علاقه، ظرف شير را در مسير مار مي گذارند و ديگچه را نيز در كنارش قرار مي دهند و خود در گوشه اي به انتظار مي نشينند.
مار بوي شير را احساس كرده و آرام آرام خود را به ظرف شير مي رساند سر در كاسه شير مي كند و بنوشيدن مشغول مي شود.
آن گاه مارگير با به صدا درآوردن ني لبك او را محسور مي سازد. و در يك فرصت مناسب به داخل ديگچه هدايتش مي كند و در ديگچه را مي گذارد.
● انواع مارها
در دنيا بيش از ۲۰۰۰ نوع مار، در گونه هاي مختلف و رنگ هاي متنوع، با ويژگي هاي خاص خود وجود دارد كه به غير از مناطق قطبي تقريباً در تمام دنيا ديده مي شود.
ايرلند، ايسلند و نيوزلند از كشورها يا مناطقي هستند كه مي گويند فاقد اين خزنده هاي خوش خط و خال ولي رعب انگيز و وحشتناك مي باشند.
مارها همان گونه كه انواع مختلف دارند چگونگي زندگي و محل زيست آن ها نيز متفاوت و متنوع است.
بعضي در لابلاي سنگ ها و در ميان كشتزارها، برخي در زيرزمين و پاره اي در ميان شاخ و برگ و روي درختان، انواعي از آن ها نيز در داخل آب زندگي مي كنند.
● پاهاي مار
مارها ظاهراً پا ندارند ولي با اين حال مي توانند خيلي سريع جابجا شوند و خود را از محلي به محل ديگر برسانند يا از درختان بالا و پايين روند و بسوراخ بخزند و يا شنا كنند.
آن چه مارها را قادر مي سازد تا از محلي به محل ديگر جابجا شوند و بخزند و يا از پستي ها و بلندي ها بالا و پايين روند فلس ها يا پولك هاي درشتي است كه زير تنه آن ها وجود دارد. مار وقتي مي خواهد حركت كند و پيش رود با گير دادن فلس ها به ناهمواري هاي زمين خود را به جلو مي كشد.
مارها بر خلاف اين كه مي گويند استخوان ندارند داراي تعدادي دنده هستند. يك سر دنده ها كه روبروي هم قرار دارند به ستون فقرات و سر ديگر به وسيله ماهيچه اي به پولك هاي زير شكم آن ها متصل مي باشند و از قسمت گردن به طرف عقب باز و خم مي شوند. هنگامي كه مار مي خواهد جابه جا شود و به اصطلاح راه برود با حركت دادن دنده ها، پولك ها را به حركت وا مي دارد و به كمك آن ها به جلو خزيده مي شود و در واقع، پاهاي مار همان دنده ها و پولك هاي زير بدن اوست.
مارها وقتي مي خواهند خيلي سريع حركت كنند براي سرعت بخشيدن به پيشروي، اندام خود را به شكل S درمي آورند با جمع كردن اندام خود، مانند فنر به جلو مي جهند.
در بدن انواع انگشت شماري از مارها، مثل مار بوا آثاري از پا وجود دارد و براساس آن حدس زده مي شود كه مارها قبلاً پا داشته اند ولي در جريان تكامل از بين رفته است.
مارها گوش ندارند اما قادر هستند خفيف ترين صداها را بشنوند و جهت آن را تشخيص دهند.
آن چه مار را قادر به شنيدن مي كند عضلات سينه آن ها است. اين عضلات آن قدر حساس مي باشند كه صداهايي را كه ما نمي توانيم با گوش هاي خود بشنويم آن ها به خوبي قادر به شنيدن آن هستند، حتي اگر كوچكترين ارتعاشات صوتي باشد.
در ميان انواع مارها «مار كبرا» قدرت شنوايي بيشتري دارد.
● نيش…
مارها خزنده اي هستند كه نيش دارند ولي نيش نمي زنند و در عين حال بوسيله نيش، زهر را به بدن قربانيان خود وارد مي سازند به اين گونه كه:
در فك بالاي سر مار دندان هاي زهري نيش او جاي گرفته و كيسه هاي زهر در پس دندان ها در ناحيه سرش قرار دارند.
در نوك دندان نيش كه توخالي است سوراخ ريزي وجود دارد و مار با فروبردن دندان نيش زهر خود را بوسيله آن به بدن قرباني مي ريزد.
مارها وقتي قصد حمله و گزش دارند، دهان خود را باز كرده و دندان هاي نيش را در وضع مناسبي قرار مي دهند، ولي در هنگام معمول دهانشان را مي بندند و در آن حال نيش ها به طرف داخل و سقف دهان جمع مي شود. دندان هاي نيش در انواع مارها متفاوت است بعضي مثل مارهاي زنگوله اي، نيش هاي زهري بلندي دارند و برعكس، نيش بعضي ديگر مثل مارهاي كبرا كوتاه است.
مار زنگي يا زنگوله اي كه از گونه هاي بسيار خطرناك مي باشد هنگام احساس خطر با تكان دادن دم صدايي ايجاد مي كند كه شباهت زيادي به صداي زنگ و زنگوله دارد به همين علت هم به مار زنگي يا زنگوله اي معروف گرديده است.
مارها وقتي كفچه مي زنند تنها پوست و عضلاتشان تغيير شكل نمي دهند بلكه استخوان بندي و بدنشان هم در آن چه بوجود مي آيد موثر است.
در پشت سر نوعي مار كبرا دو لكه سياه وجود دارد كه بوسيله خط نازك سياهي به يكديگر اتصال يافته است اين دو لكه و خط هنگام كفچه زدن به شكل دو چشم و يك عينك درمي آيد كه به خاطر همين شباهت به آن ها مار عينكي هم مي گويند.
نوعي ديگر از انواع مار كبرا داراي تنها يك لكه سياه در قسمت بالاي سرشان مي باشند.
مار كبرا خيلي سريع حمله مي كند و زهرش كشنده است.
● گونه ها و ويژگي ها
با آن كه در دنيا بيش از ۲۰۰۰ نوع مار وجود دارد ولي از مجموع آن ها تنها ۶۰۰ نوع زهري هستند و از اين تعداد نيز حدود سه چهارمشان داراي زهري كشنده مي باشند.
مارها همان گونه كه به علت وجود اختلافات ظاهري يا ويژه گي هاي باطني به گروه هاي مختلفي تقسيم مي شوند هر گروه نيز داراي گونه ها و تيره هاي متعددي هستند چنانكه در دنيا بيش از ۱۲ نوع مار زنگي يا زنگوله اي وجود دارد يا افعي ها كه نوع ديگري از مارهاي زهري خطرناك مي باشند داراي انواع مختلفي هستند يكي از انواع آن ها، به علت وجود حفره اي در فاصله ميان چشم ها و بيني «افعي حفره دار» ناميده مي شود كه آن نيز خود داراي انواع متعددي است.
قد و وزن مارها نيز از مشخصات ويژه بعضي از آن هاست كه اگرچه در اين باره نظرات مبالغه آميز زيادي وجود دارد ولي واقعيت اين است كه بزرگترين ماري كه تاكنون ديده و شناخته شده پيتون نام دارد كه بيشترين طول آن ۱۱ متر بوده، اين نوع مار در شبه جزيره مالايا، برمه، هندوچين و فيليپين يافت مي شود.
بعد از پيتون، بزرگترين مار «آناكوندا» نام دارد كه در مناطق گرمسيري آمريكاي جنوبي زيست مي كند و حداكثر طول آن ۸ متر است.
پس از آن ها مارهاي پيتون هندي كه در شبه جزيره مالايا ديده مي شود پيتون صخره اي يا پيتون الماسي كه مخصوص آفريقا مي باشد ۵ ۷ متر طول دارد و ديگر انواع مارها قد يا طولشان كمتر از ۷ متر است.
مار «بوآ» كه به بزرگترين مار جهان معروف شده حدود ۵ متر طول دارد و زيستگاهش مكزيك و آمريكاي مركزي است و بد نيست اين نكته نيز گفته شود كه در حالي كه مار پيتون از نظر طول بزرگترين مار دنياست مار آن كوندا كه از آن خيلي كوچكتر است بيش از ۵۰ كيلو از پيتون سنگين تر و حدود ۱۷۰ كيلو وزن دارد.
در ميان مارهاي زهري مار كبرا از همه درازتر و مار زنگي الماسي از همه كوتاه تر است.

مارها در مناطق گستردهاي از زمين پراکنده مي باشند کشور ما به ويژه در بخشهاي مرکزي بعلت کويري بودن و خشک بودن اين مناطق محل مناسبي براي زندگي برخي مارها ...

● کلياتي مار مار در زبان بيگانه با دو اصطلاح ( هرپنت ) يا ( اسنيک ) آمده است لغت هرپنت از ريشه لاتيني ( هر پنس ) به معني خزنده و لغت اسنيک از ريشه انک ...

رزماري، برگ و سرشاخه هاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار مي با ...

رزماري، برگ و سرشاخههاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار ميباشد ...

((اوکايي)) جانور پستانداري شبيه زرافه، ولي با گردني کوتاه است. اين حيوان از زبان بلند و زبر خود براي نظافت شخصي کمک مي گيرد. او قادر است آن قدر زبانش ...

مرغ شاخدار جزء راسته گالي فرميس، خانواده فزان ها و زيرخانواده نوميدين طبقه بندي مي شود. مرغ هاي شاخدار بر حسب ضمائم موجود در سربه سه فرم ظاهر مي گردند ...

مشخصات عمده مارها به شرح زير است: ۱) گوش خارجي ندارند. ۲) انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل کيسه يا غدامي در دهان قرار دارد. ۳) چشم آنها فاقد ...

امروزه زندگي در مجتمع هاي مسکوني وآپارتماني که نگهداري سگ وگربه در آنها ممنوع يا مشکل ميباشد باعث شده که لاک پشت بعنوان حيوان خانگي که سروصدايي ندارد ...

دانلود نسخه PDF - مار