up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله مار شناسي PDF
QR code - مار شناسي

مار شناسي

مار شناسي (دنياي زيباي مارها)

مار شناسي (دنياي زيباي مارها)
اسکلت استخواني مارها از چمچمه و ستون فقرات و دنده ها تشکيل مي شود نامگذاري آنها تقريباً شبيه استخوانهاي انسان و شبيه حيوانات مي باشد.
مشخصات عمده مارها به شرح زير است:
۱) گوش خارجي ندارند.
۲) انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل کيسه يا غدامي در دهان قرار دارد.
۳) چشم آنها فاقد پلک بالايي است و پلک پائيني به طرف بالا امتداد دارد. و ضمن اتصال به کره چشم آنرا مي پوشاند بنحوي که هميشه چشم مار باز مي نمايد.
۴) فکهاي آنها بوسيله وترهاي نرم به هم مربوط است . اتصال مفصلي استخوانهاي دهانشان طوريست که حرکت آزاد دارند و بلع شکار را سريع و آسان مي کند.
۵) مارها استخوان جناغ سينه ، لکن دست و پا ندارند مگر در خانواده بوا و مارهاي کرمي شکل که فقط آثاري از آنها است و پا در اطراف آنال با نر چشان مشاهده مي شود .
● ساختمان داخلي و شکل ظاهري مارها :
اسکلت استخواني مارها از چمچمه و ستون فقرات و دنده ها تشکيل مي شود نامگذاري آنها تقريباً شبيه استخوانهاي انسان و شبيه حيوانات مي باشد.
تعداد دندانها و طرز قرار گرفتن آنها در خانواده هاي مختلف مارها متفاوت است . شناسايي دندانها ساده ترين و مطمئن ترين راه تشخيص و تفکيک مارهاي سمي از غير سمي است . دستگاه عصبي مارها از يک مغز کوچک و نخاع شوکي بزرگ تشکيل مي شود ، قوي ترين حس مار همان لمس با زبان است که صدا و حرکات مختلف را از راه جذب ارتعاشات به استخوان گوش داخلي منتقل و ضعف بينايي را جبران مي کند.
تغذيه مارها بر حسب نوع آنها از پستانداران ، پرندگان ، قورباغه ها ، ماهيها ، مارمولکها، تخم پرندگان، کرمها و حشرات تامين مي شود . عمل هضم به کندي صورت مي گيرد و جانور به هضم تمام مواد جز ناحق ، مو و پر قادر است .
يکي از عوامل تشخيص مارها شکل و مشخصات ظاهري آنها است در اندام مارها سه ناحيه مشخص وجود دارد ( ناحيه سر ، ناحيه شکم و ناحيه دم) . فاصله بين انتهاي سر و قلب را گردن مي نامند . شکل مارها متفاوت و اکثراً استوانه اي شکل و قابل انبساط است . دم مارها معمولاً مدور يا گرد است مگر در مارهاي دريايي که داراي دمي مسطح و پهن هستند . بعضي مارها خيلي بزرگ مانند بوا و برخي کوچک که با کرمها قابل اشتباه اند . بدن مارها از پولکهايي پوشيده شده است که در قسمتهاي مختلف بدن به نامهاي مختلف موسوم اند . دانستن تعداد ، شکل و طرز قرار گرفتن اين پولکها روي بدن ، از نظر شناسايي مارها بسيار حائز اهميت است . طول بدن مار با اندازه گيري فاصله ما بين نوک پوزه يا قسمت قدامي دهان تا انتهاي دم و دم از ابتداي آنال يا پولک مخرج تا انتهاي دم به حساب مي آيد .
مارهاي بزرگ ايران تا آنجايي که مشاهده و مطالعه شده است در حدود دو مترند و مارهاي کوچک از چند سانتيمتر معمولاً کوتاه است ولي گاهي هم ممکن است که بلند باشد . بطور کلي مي توان نشانيهاي مارهاي سمي را چنين خلاصه نمود:
در گروه افعيها سر مثلثي شکل يا گوشه دار و از پولکهاي کوچک پوشيده است مردمک چشم عمودي و دم کوتاه است و داراي گردن مشخص است و در گروه الا پيده يا مارهاي کبرا معمولاً سه مار به اندازه بدن و در امتداد آن قرار دارد و از پولکهاي مشخص يا قرنيه که با شکل پولکهاي بدن متفاوت است پوشيده مي باشد . در حالت طبيعي ناحيه گردن کاملاً مشخص نيست و مردمک چشم گرد يا بيضي و دم نسبتاً بلند است .
در مارهاي نيمه سمي يا اوپيستوگليفا کم و بيش شبيه مارهاي گروه الاپيده يا کبري مي باشد ولي دندانهاي سمي در قسمت حلقي دهان قرار دارد و بندرت گزش آنها باعث مرگ مي شود . اما در مارهاي دريايي که فقط در خليج فارس ديده مي شوند سر کوچک است و در امتداد بدن قرار دارد ، دم پهن است و به حرکت مار در آب کمک مي کند . تمام مارهاي دريايي سمي هستند و رنگ بدن مارها متفاوت است گاهي يکنواخت و ساده و گاهي از خطوط و نقوشي که در انواع مختلف مارها متفاوت است توام مي باشد .
با مطالعه طرز زندگي مارها و شناخت آب و هوا و شرايط اقليمي هر منطقه در فصول مختلف سال ، مي تو ان حدس زد که چه نوع مارهايي در مناطق مختلف زندگي مي کنند ، مارها را از نظر محل زندگي به دو دسته زميني و دريايي تقسيم مي کنند .
مارهاي زميني اغلب در بيابانها، دشتها ، کوهستانها و لاي بته ها ، زير تخته سنگها و داخل حفره ها و يا روي درختها و گاهي در باتلاقها يا در آب رودخانه ها زندگي مي کنند .
مارها اغلب جاهاي آرام و ساکت را براي زندگي انتخاب مي کنند ، در فصل بهار و تابستان که دوران فعاليت و جنبش آنهاست به شکار مي پردازند و در فصل زمستان سستي و رخوت پيدا مي کنند و به اصطلاح به خواب زمستاني مي روند . پوست اندازي يکي از شرايط و عوامل ادامه زندگي مارها است که در اثر آن نشاط و سلامت خود را حفظ مي کنند . اين عمل در فصل مناسب يک يا دوبار انجام مي شود .
از شکل ظاهري دم تا حدي مي توان جنس مار را تعيين کرد . مارهايي که دمشان بتدريج باريک
مي شود ماده و آنهايي که دمشان باريک مي شود ، نر هستند . البته با بازرسي آنال يا مخرج مار و مشاهده آلت تناسلي اين تشخيص تکميل مي گردد.
حرکت مارهاي سمي بطئي است در حالي که مارهاي نيمه سمي مانند مارهاي غير سمي غالباً سريع و چابک هستند . معمولاً مارها به طور مارپيچ حرکت مي کنند .مارها معمولاً شناگران خوبي هستند و
مي توانند مدت نسبتاً زيادي را در زير آب بمانند اين خصوصيت گاهي موجب اشتباه آنها با مارهاي آبي
مي شود . قدرت پرش يا جهش مار معمولاً يک سوم طول آن است . چه اين پرش در جريان شديد يا از نقطه مرتفعي انجام شود ممکن است به چند متر برسد .
● نحوه گزش مار :
اغلب مارها موقعي که بترسند براي دفاع از خود حمله کرده و بوسيله دندانهاي سمي يا فن Fang سم خود را به شکار تزريق مي کنند . مقدار کشنده سم مار براي انسان متغيير است و بستگي به ميزان ترشح سم نوع و جثه مار و همچنين خواص سمي آن دارد. معمولاً مارهاي غير سمي سهم بيشتري در بوجود آوردن حوادث مارگزيدگي دارند . سم مار از يک ماده پروتئيني با خواص آتريمي متفاوتي است که در غدد و کيسه هاي مخصوص ساخته و ذخيره مي گردد . ۹۰ تا ۹۲ درصد وزن خشک سم مار حاوي بيش از يک توکسين اصلي است .
بطور خلاصه مي توان گفت که سم مار ممکن است حاوي فاکتورهاي نروتوکسين ، پروتئوليتيک ، هموليتيک ، انعقاد کننده خون، ، کوليتسترازها ، هيالوروئيدازها ، امنيواسيد اکسيداز و آتريمهاي ديگر باشد . علت مرگ معمولاً توقف تنفس بعلت فلج عضلات تنفسي است که ممکن است حتي در کمتر از ۳۰ دقيقه از گزش اتفاق افتد و ديگر بيماران بعلت عوارض مسموميت مراکز عصبي در حالت اغما و بيهوشي
مي ميرند .
● اقدامات کلي در مورد هر مار گزيده:
پس از گزش مار و بروز علائم مسموميت بايد از اعمال زير براي درمان بيمار انجام گيرد:
۱) جلوگيري از نفوذ و جذب باقيمانده سم
۲) خارج کردن سم از محل گزش
۳) خنثي کردن سم
۴) تسکين عوارض سم
۵) جلوگيري از عفونتهاي ثانويه
● سرم مارگزيدگي :
سرم ضد مارگزيدگي به مواردي اطلاق مي شود که خاصيت خنثي کننده سم مار را داشته باشد . اين سرم کم و بيش هترولوگ است و با ايمن سازي جبران بر ضد سموم مار تهيه مي گردد.
سرمهاي مارگزيدگي ساخت ايران به روش آنزايماتيک يا هضم باپپسين و فراکسيونه کردن با سولفات آلومينوم تصفيه و تغليظ مي گردد . اين سرم حاوي اندکي است . سرم ضد مارگزيدگي ساخت ايران به آنزايماتيک يا هضم تهيه شده نام هاي مختلفي دارد . سرم هاي موجود در ايران که ساخت انستيتو رازي مي باشد بصورت آمپولهاي ۱۰ سانتي متر مکعبي آنتي ونوم همراه با دستورالعمل و تاريخ مصرف ۶ مي شود . اين سرم بر ضد شش نوع افعي (گرزه مار- مار شاخدار- مار جعفري- افعي دماوندي- افعي زنجاني- افعي قفقازي و يک نوع کبري ايران يا کفچه مار است)

مارها در مناطق گستردهاي از زمين پراکنده مي باشند کشور ما به ويژه در بخشهاي مرکزي بعلت کويري بودن و خشک بودن اين مناطق محل مناسبي براي زندگي برخي مارها ...

● کلياتي مار مار در زبان بيگانه با دو اصطلاح ( هرپنت ) يا ( اسنيک ) آمده است لغت هرپنت از ريشه لاتيني ( هر پنس ) به معني خزنده و لغت اسنيک از ريشه انک ...

رزماري، برگ و سرشاخه هاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار مي با ...

رزماري، برگ و سرشاخههاي گلدار خشک شدۀ گياه Rosmarinus officinalis از خانوادۀ نعناعيان (Lamiaceae) است که حداقل داراي ۱ درصد (حجم وزن) روغن فرار ميباشد ...

((اوکايي)) جانور پستانداري شبيه زرافه، ولي با گردني کوتاه است. اين حيوان از زبان بلند و زبر خود براي نظافت شخصي کمک مي گيرد. او قادر است آن قدر زبانش ...

مرغ شاخدار جزء راسته گالي فرميس، خانواده فزان ها و زيرخانواده نوميدين طبقه بندي مي شود. مرغ هاي شاخدار بر حسب ضمائم موجود در سربه سه فرم ظاهر مي گردند ...

مشخصات عمده مارها به شرح زير است: ۱) گوش خارجي ندارند. ۲) انتهاي قدامي زبان آنها دو شاخه است و داخل کيسه يا غدامي در دهان قرار دارد. ۳) چشم آنها فاقد ...

امروزه زندگي در مجتمع هاي مسکوني وآپارتماني که نگهداري سگ وگربه در آنها ممنوع يا مشکل ميباشد باعث شده که لاک پشت بعنوان حيوان خانگي که سروصدايي ندارد ...

دانلود نسخه PDF - مار شناسي