up
Search      menu
تغذیه و خوراکیها :: مقاله ليتيم PDF
QR code - ليتيم

ليتيم

عنصر ليتيم

تاريخچه
ليتيم را (واژه يوناني lithos به معني سنگ) ، “Johann Arfvedson” در سال ۱۸۱۷ کشف کرد. “Arfvedson” اين عنصر جديد را هنگاميکه در سوئد مشغول تجزيه و تحليل بود، با مواد معدني اسپادومين و لپدوليت دريک کاني پتاليت کشف نمود. “Christian Gmelin” در سال ۱۸۱۸ ، اولين کسي بود که شاهد قرمزرنگ شدن نمک ليتيم در شعله آتش بود. اما هر دوي اين افراد ، در جداسازي اين عنصر از نمکش ناکام ماندند.
اين عنصر را براي اولين بار “W.T. Brande” و “Humphrey Davy” با استفاده از الکتروليز اکسيد ليتيم جدا کردند. توليد تجاري فلز ليتيم در سال ۱۹۲۳ بوسيله شرکت آلماني Metallgesellschaft AG و با استفاده از الکتروليز کلريد ليتيم و کلريد پتاسيم مذاب محقق گشت. ظاهرا” نام ليتيم به اين علت انتخاب شد که اين عنصر در يک ماده معدني کشف شد، در حاليکه ساير فلزات قليايي اولين بار در بافتهاي گياهي ديده شده‌اند.
اطلاعات کلي
ليتيم ، عنصر شيميايي است، با نشان Li و عدد اتمي ۳ که در جدول تناوبي به همراه فلزات قليايي در گروه ۱ قرار دارد. اين عنصر در حالت خالص ، فلزي نرم و به رنگ سفيد خاکستري مي‌باشد که به‌سرعت در معرض آب و هوا اکسيد شده ، کدر مي‌گردد. ليتيم ، سبک‌ترين عنصر جامد بوده ، عمدتا” در آلياژهاي انتقال حرارت ، در باطري‌ها بکار رفته ، در بعضي از تثبيت‌کننده‌هاي حالت mood stabilizers مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
خصوصيات قابل توجه
ليتيم ، سبکترين فلزات و داراي چگالي به اندازه نصف چگالي آب است. اين عنصر همانند همه فلزات قليايي به‌راحتي در آب واکنش داده ، به سبب فعاليتش هرگز در طبيعت بصورت آزاد يافت نمي‌شود. با اين وجود ، هنوز هم واکنش‌پذيري آن از سديم کمتر است. وقتي ليتيم روي شعله قرار گيرد، رنگ زرشکي جالبي توليد مي‌کند، اما اگر به شدت بسوزد، شعله‌هايي سفيد درخشان ايجاد مي‌کند. هنچنين ليتيم ، عنصري تک‌ظرفيتي است.
کاربردها
ليتيم ، به‌علت گرماي ويژه‌ اش ( بالاتر از تمامي جامدات) در انتقال حرارت مورد استفاده قرار مي‌گيرد. به‌علت خاصيت electrochemical ، ماده مهمي در آند باطريها محسوب مي‌شود. ساير کاربردها:
* نمکهاي ليتيم ، مثل کربنات ليتيم ( Li۲CO۳ ) و سيترات ليتيم ، تثبيت‌کننده‌هاي حالت هستند که در درمان بيماريهاي متضاد نقش دارند.
* ليتيم کلريد و ليتيم برميد ، به‌شدت رطوبت را جذب مي‌کنند، لذا در خشک کننده‌ها به‌کرات کاربرد دارند.
* استارات ليتيم ، يک ماده ليز کننده کلي در دماي بالا و براي تمامي مقاصد به شمار مي‌رود.
* ليتيم ، عاملي آلياژ ساز است که در توليد ترکيبات آلي مورد استفاده قرار گرفته ، نيز داراي کاربردهاي اتمي مي‌باشد.
* گاهي اوقات از ليتيم در ساخت شيشه و سراميک استفاده مي‌گردد، مانند شيشه‌هاي ۲۰۰ اينچي تلسکوپ در Mt. Palomat.
* در فضاپيماها و زيردريائي ، براي خارج کردن دي‌اکسيد کربن ازهوا از هيدروکسيد ليتيم استفاده مي‌شود.
* از آلياژ اين فلز با آلومينيوم ، کادميم ، مس و منگنز در ساخت قطعات هواپيماهاي بلند پرواز استفاده مي‌گردد.
پيدايش
ليتيم بسيار پراکنده است، اما به‌علت واکنش‌پذيري زيادي که دارد، در طبيعت بصورت آزاد وجود ندارد و هميشه بصورت ترکيب با يک يا چند عنصر يا ترکيب ديگر ديده مي‌شود. اين فلز بخش کوچکي از کليه سنگهاي آذرين را تشکيل داده ، نيز در بسياري از شورابهاي طبيعي وجود دارد.
ليتيم
توليد ليتيم از پايان جنگ جهاني دوم به‌شدت افزايش يافت. اين فلز در سنگهاي آذرين از ساير عناصر جدا مي‌شود و از آب چشمه‌هاي معدني هم بدست مي‌آيد. لپدوليت ، اسپادومين ، پتاليت و امبلي گونيت ، مهمترين مواد معدني حاوي ليتيم هستند.
در آمريکا ، ليتيم را از شورابهاي واقع در Searles Lake خشکيده در کاليفرنيا ، مناطقي از Nevada و نقاط ديگر بازيافت مي‌کنند. اين فلز که همانند سديم ، پتاسيم و ساير اعضاء گروه فلزات قليايي ، ظاهري سيمگون دارد، با روش الکتروليز از يک مخلوط ليتيم و کلريد پتاسيم گداخته توليد مي‌شود. قيمت هر پوند ليتيم در سال ۱۹۹۷ ، ۳۰۰ دلار آمريکا بود. جداسازي آن بصورت زير است:
کاتد: *Li+* + e → Li
آند: -Cl-* → ۱ ۲ Cl۲ (gas) + e
ايزوتوپ ها
ليتيم ، بطور طبيعي متشکل از ۲ ايزوتوپ پايدار Li-۷ و Li-۶ است که Li-۷ فراوان‌تر است ( وفور طبيعي ۵ ۹۲%). ۶ راديوايزوتوپ هم براي آن وجود دارد که پايدارترين آنها ، Li-۸ با نيمه عمر ۸۳۸ هزارم ثانيه و Li-۹ با نيمه عمر ۳ ۱۷۸ هزارم ثانيه مي‌باشد. مابقي ايزوتوپهاي راديواکتيو ، نيمه عمرهايي کمتر از ۸,۵ هزارم ثانيه داشته يا ناشناخته‌اند.
ايزوتوپهاي ليتيم طي يک سري فرآيندهاي طبيعي مختلف از جمله تشکيل مواد معدني ( رسوب شيميايي) ، متابوليسم ،(جابجائي يوني ،(در برخي از خاکهاي معدني که Li-۶ به Li-۷ ترجيح داده شده است در مکانهاي octahedral ، ليتيم جايگزين منيزيم و آهن مي‌شود) ، hyperfiltration و دگرگوني صخره‌ها ، بطور اساسي شکسته مي‌شوند.
هشدارها
ليتيم همانند فلزات قليايي ديگر در حالت خالص ، شديدا” آتش زا و در معرض هوا و مخصوصا” آب تا حدي انفجاري است. اين فلز همچنين خورنده بوده ، لذا بايد توجه خاص داشت و از تماس آن با پوست بدن اجتناب کرد. در صورت ذخيره ، بايد آنرا در هيدروکربن مايع قابل اشتعالي مانند نفت نگهداري نمود. ليتيم ، هيچگونه نقش بيولوژيکي نداشته ، تا حدي سمي محسوب مي‌شود.

● تاريخچه ليتيم را (واژه يوناني lithos به معني سنگ) ، “Johann Arfvedson” در سال ۱۸۱۷ کشف کرد. “Arfvedson” اين عنصر جديد را هنگاميکه در سوئد مشغول تجزي ...

تاريخچه ليتيم را (واژه يوناني lithos به معني سنگ) ، “Johann Arfvedson” در سال ۱۸۱۷ کشف کرد. “Arfvedson” اين عنصر جديد را هنگاميکه در سوئد مشغول تجزيه ...

● تاريخچه ليتيم را (واژه يوناني lithos به معني سنگ) ، “Johann Arfvedson” در سال ۱۸۱۷ کشف کرد. “Arfvedson” اين عنصر جديد را هنگاميکه در سوئد مشغول تجزي ...

تاريخچه ليتيم را (واژه يوناني lithos به معني سنگ) ، “Johann Arfvedson” در سال ۱۸۱۷ کشف کرد. “Arfvedson” اين عنصر جديد را هنگاميکه در سوئد مشغول تجزيه ...

دانلود نسخه PDF - ليتيم