up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله لاله PDF
QR code - لاله

لاله

اصلاح لاله (2)

● اصلاح لاله Tulip breegig
در اصلاح گل هاي پيازي از جمله لاله نيز مثل ساير نباتات زينتي اهداف خاص و منحصر به فردي دنبال مي شود. مهمترني آن اصلاح فرم ظاهري و تناسب برگ و گل شکل و رنگ هاي متنوع و جديد مي باشد. اصلاح لاله مانند خود لاله داراي سابقه طولاني بوده به طوري که اولين بار در قرن هاي ۱۲ و ۱۳ توسط پرورش دهندگان لاله در خاور نزديک و خاورميانه از بين ارقام وحشي سعي در گزينش و انتخاب ارقام برتر از نظر شکل گل و رنگ کردند.
کارهاي اصلاحي اساسي بر روي لاله از اروپا در قرن هفدهم آغاز شد. امروزه اصلاح گل هائي مانند لاله که در خارج از فصل طبيعي شان نيز قادر به گلدهي هستند يکي از مهم ترين موضوعات اصلاحي نباتات است، جنس لاله مشتمل بر صد گونه است ولي براي توليد ارقام تجاري فقط چند گونه از آن با هم تلاقي داده شده اند.
● اصلاح براي پيش رس کردن
با توجه به اينکه بيش از ۷۰ درصد پيازهاي توليد شده براي پيش رس کردن استفاده مي شود، بنابراين اصلاح ارقامي که بر اين منظور مناسب باشند از اهميت بالاي برخوردار است. اصولاً پيازهاي که براي پيش رسي به کار مي روند بايد خصوصيات ويژه اي داشته باشند که مي توان به موارد زير اشاره کرد:
۱) در کوتاه ترين دوره رشد و نمو قادر به گلدهي باشند.
۲) درصد بالائي از گياهان گلدار را با کيفيت خوب تجاري که با نيازهاي ويژه بازارهاي مختلف نيز هماهنگي داشته باشد، توليد کنند.
۳) ظرفيت توليد و ذخيره موادغذائي را در يک دوره طولاني داشته باشند.
۴) پيازها بايد به راحتي تکثير شوند به روش هاي جديد مکانيزاسيون سازگاري داشته باشند.
۵) نسبت به بيماري ها و حشرات نيز مقاومت نشان دهند.
۶) در مرحله بازاريابي تجاري، گل هاي شاخه اي يا گياهان گلداني بايد به راحتي توانائي تحمل يک دوره نگهداري در دماي پائين و سطح نوري کم را داشته و به خوبي نيز قابل حمل باشند.
۷) پيازها در شرايط محيطي مختلف قادر به توليد گل، رشد و نمو و ريشه دهي باشند.
سرعت ازدياد جنسي نيز عامل مهمي است که دوره زماني لازم براي توليد يک رقم جديد را تعيين مي کند. لاله که ميزان ازدياد طبيعي آن ۲ ۳ پيازچه جديد در سال است براي توليد يک پياز در يک اندازه تجاري با قابليت گلدهي ۳ ۲ سال يا بيشتر (بسته به اندازه پيازچه و رقم) چند سال طول مي کشد و براي توليد يک کوليتوار جديد نياز به دوره اي ۲۵ ساله دارد. مشکل اساسي در برنامه اصلاحي لاله وجود ناسازگاري است که از عمل تلاقي موفقيت آميز جلوگيري مي کند. در لاله ناسازگاري به طور مکرر در تلاقي بين گونه اي ديده مي شود و فقط چندگونه مي توانند با هم تلاقي داشته باشند.
● روش هاي اصلاحي لاله
الف) هيبريداسيون بين گونه اي
”بيشتر تلاش ها در جنس لاله هميشه متوجه انجام هيبريدهاي بين گونه اي است. از تلاقي بين T.gesneriana و T.fosteriana (هيبريد داروين)، T.didieri, T.albrtii, T.ingens, T.greigu, T.kaufmannian حاصل شده است. اخيراً با استفاده از تکنيک هاي درون شيشه اي“ موفقيت هاي زيادي در مورد هيبريدهائي که در شرايط طبيعي (۱۰) هيبريداسيون آنها به سختي امکان پذير است صورت گرفته است.
از ويژگي هاي شاخص در بين هيبريدهاي درون گونه اي مي توان به زودرسي، مقاومت در برابر ويروس عامل زنگ شکستگي، فوزا ريوم و ... اشاره کرد. از برخي ارقام شناخته شده حاصل از اين مي توان تلاقي Memory s Lefeber, Come Book, BeauMonde, Spryng, Purplewarld و Pink Impression اشاره کرد.
به منظور دو رگ گيري، ابتدا گياه والد مادري و پدري را در اوايل پائيز در گلدان کشت مي نمايند، گل در اواسط بهار تشکيل مي شود (به اين ترتيب مي توان ويژگي هاي واريته هاي زودرس و ديررس را با بقيه صفات الحاق کرد. در طي فصل کشت، گرده از تمام واريته هائي که مي خواهيم ترکيب شوند. بايد جمع آوري شوند). در دو گل که همزمان شکفته اند در نخستين گام پرچم ها را قطع کرده و در يک قاشق کوچک قرار مي دهيم و گل دوم را با نوري بسيار ظريف پوشانده سپس گل را در يک سرپوش پلاستکي قرار داده و بالاي سرپوش را مي بندند.
دماي ايد آل براي دو رگ گيري ۱۷ ۲۰ درجه ا.س تدورگ گيري معمول دو بار به فاصله ۳ روز به منظور اطمينان از موفقيت کار انجام مي گيرد. اگر تلافي موفقيت آميز باشد تمدان متورم مي شود و در اواسط تابستان کپسول مي رسد. کپسول بايد تا حد ممکن پر و رسيده از روي گياه برداشته شود زيرا برداشت داگر خيلي زود انجام شود کيفيت بذر از بين مي رود. سپس بذرها بي درنگ در اوايل پائيز درون جعبه هاي بذر کاشته مي شوند. اين بذور، بايد يک دوره سرماي طولاني را طي مي کنند و قرار دادن آنها تنها براي مدتي کوتاه درون يخچال کافي نيست.
پيازچه هاي کوچک حداقل ۲ سال بايد در جاي خود باقي بمانند زيرا کوچکتر از آن هستند که بتوان آنها را جابه جا رد. در پايان سومين فصل مي توان آنها را جابه جا کرد و در يک بستر عميق تر و بزرگ تر کشت کرد. در سال پنجم پيازها قادر به گلدهي هستند و نتيجه کار قابل مشاهده است.
▪ برخي از معيارهائي که انتخاب براساس آن انجام مي گيرد عبارت از:
۱) داشتن شاخ و برگ سبز تيره و محکم
۲) دوام بالاي شاخه گل بريده
۳) داشتن دوره پيش رس کردن تقريباً ۲۱ روزه در گلخانه
۴) ارتفاع مناسب گياه
۵) شکل يا رنگ خاص
۶) مقاومت به بيماري ها
اگر رقم جديد ويژگي خاصي داشته باشند، اصلاح گر آن را نامگذاري خواهد کرد و آن را به عنوان يک رقم جديد ثبت مي کند. اولين فاکتوري که در انتخاب تام تعيين مي شود نامي است که نشان دهنده خصوصيات ظاهري باشد و دومين فاکتور خاستگاه گياه است.
ب) اصلاح جهشي Mutation Breeding
اينگونه جهش ها خيلي به ندرت روي مي دهد و از ويژگي ها آنها اين است که تغييرات مهمي در ظاهر گياه پديد مي آورد بدون اينکه در شکل انتقال صفات به نسل بعدي تغييري ايجاد نمايند. ارقام جديد را مي توان به وسيله اصلاح جهش به خوبي هيبريداسيون به دست آورد. جهش هاي خود به خوبي زياد در لاله ديده مي شود. اين جهش ها مي تواند گل هائي با رنگ ها و اشکال مختلف را توليد کند. تفاوت زيادي بين حساسيت پذيري ارقام به جهش وجود دارد. جهش هاي زيادي در ارقامي مانند Apeldoorm, Murima, Copland, Bacttigon, William شناخته شده است.
به عنوان مثال از کوليتوار Murillo حدود ۶۰ موتانت به دست آمده است. براي تحريک مصنوعي جهت ايجاد جهش، از اشعه ايکس به منظور انجام تحقيقات اصلاحي استفاده مي شود و اشعه هائي با طول موج ۳۵۰red ۵۵۰ به کار مي رود. جهت ايجاد تري و تتراپلوئيدي ميزان دوره هاي بيشتري بايد استفاده شود. بايد توجه داشت که در اثر تابش زودهنگام خيلي از گياهان در بهار دفرمه مي شوند. از لاله هائي که از طريق موتانت اشعه اي حاصل شده اند مي توان به کوليتوارهاي Preludium و Lustige Witwe و Santina اشاره نمود.
ج ) لاله هاي طوطي وار
اين نوع از لاله ها جزء مشهورترين لاله ها بوده که به خاطر شکل و رنگ عجيب و شگفت انگيزشان طرفداران زيادي در دنيا پيدا کرده اند. اين شکل از لال ها توسط نوعي جهش خودبه خودي (۱۱) حاصل شده اند و در يک سري برنامه هاي اصلاحي در هلند ارقام خود گرده افشان از آن به نام Cordell مشاهده شد. در تلافي ها با آن، لاله هاي Parrot با ژنتيک جديد حاصل مي شود.
د) پلي پلوئيدي Ployploides
يکي ديگر از تغييرات کروموزومي در تکنيک هاي اصلاحي، پلي پلوئيدي است. شعار کروموزوم هاي خيلي از کولتيوارهاي Tulip ديپلوئيد است، تعدادي هم مثل اکثر هيبريدهاي داروين تري پلوئيد اند اما تتراپلوئيدها نيز خيلي کميابند، تتراپلوئيدها بيشترشان داراي بوته هاي قوي و محکم نسبت به ديپلوئيدها هستند. تحقيقات زيادي جهت به دست آوردن تتراپلوئيدها صورت گرفته است و مشهورترين آنها Judilh leysler است که در سال ۱۹۷۴ ايجاد شد، مشکل اساسي که در ارتباط با پلي پلوئيدي وجود دارد.
اين است که تکثير آنها در طول فصل با تأخير صورت مي گيرد، بنابراين براي پيش رس کردن نامناسب هستند، از روش هائي که براي به دست آوردن فرم هاي پلي پلوئيدي استفاده مي شود به کار بردن کلشي سين است که براي اين منظور دانه ها با انتهاء شاخه گياهي را که مي خواهد بذر توليد کند چندين ساعت در مجاورت پارچه اي که در کلشي سين ۲ ۱ درصد آغشته شده نگه مي دارند. بذرهائي که به اين طريق پديد مي آيند معمولاً پلي پلوئيد هستند و در بين آنها بذرهائي پيدا مي شود که گل هاي بسيار درشتي توليد مي کنند، با اين حال نبايد گمان ببريم تمام نمونه هائي که به دست مي آيند بدون استثناء گياهاني جالب و داراي ويژگي هاي مطلوب خواهند بود.
در تلاقي بين يک تتراپلوئيد با يک ديپلوئيد مي توان به نتايج تري پلوئيد دست يافت که داراي رشد رويشي بالائي هستند ولي متأسفانه اين تري پلوئيدها عقيم و نازا بوده و نمي توان آنها را در تحقيقات بعدي اصلاحي به کار برد. تلاقي کولتيوار تتراپلوئيد T.gesneiana با کولتيوار ديپلوئيد T.fosteriana منجر به هيبريدهاي داروين شد که داراي عمر گل بريده زياد و مناسب براي پيش رس کردن هستند. در سال ۱۹۹۸ رقم World S Favouriti از يک کولتيوار T.Gesneriana در تلاقي اثر با يک کولتيوار ديپلوئيد T.fosteriana حاصل شد.
ه ) تکنيک جديد اصلاحي در لاله
يک سري تکنيک هاي ايجاد گياهان هاپلوئيد براي تهيه گياهاني که تنها ۱۲ کروموزوم دارند مورد بررسي قرار گرفتند و ساختارهاي شبه جنيني از دانه گرده در کشت بافت تهيه شد و با دو برابر کردن هاپلوئيدها قادر به توليد گياهان هموزايگوتي شد که مطالعات وراثت پذيري را آسان مي نمود. ازدياد لاله ها در شرايط درون شيشه اي از طريق جنين هاي غيرجنسي و از سلول هاي سوسپانسيوني باعث افزايش سرعت بالائي در توليد مي شود، کارهائي نيز در ارتباط با تغييراتي در ساختار ژنتيکي لاله در حال تحقيق و بررسي است .
نويد مي دهد که در آينده نه چندان دور بتوان با استفاده از تکنيک هاي مولکولي جديد و با انتقال قسمتي از DNA يک ژنوم از يک رقم خاص به داخل بافت هاي باز زايش شده لاله، در شرايط درون شيشه اي صدها لاله با خصوصيات و ويژگي هاي خاص ايجاد کرد. امروزه با استفاده از مارکرهاي پروتئيني شناسائي ارقام جديد لاله که از طريق هيبريداسيون درون گونه اي يا کارهاي درون شيشه اي حاصل شده اند در مرحله اي که پيازچه ها رسيده اند امکان پذير است.

●مقدمه ايران از جمله کشورهاي وسيع با تنوع آبوهوائي منحصربهفردي است که از ۱۴ گونه اقليم آبوهوائي شناخته شده در جهان ۱۳ نوع آن را شامل ميشود. با اين وجو ...

مقدمه ايران از جمله کشورهاي وسيع با تنوع آب‌وهوائيمنحصربه‌فردي است که از ۱۴ گونه اقليم آب‌وهوائيشناخته شده در جهان ۱۳ نوع آن را شامل مي‌شود. بااين وجو ...

مقدمه تيره آلاله (Rununculaceae) شامل 32 جنس و تقريبا 1200 گونه است که 250 گونه آن فقط به جنس آلاله و 170 گونه به جنس کله‌ماتيس تعلق دارند. تيره آلاله ...

●مقدمه ايران از جمله کشورهاي وسيع با تنوع آب وهوائي منحصربه فردي است که از ۱۴ گونه اقليم آب وهوائي شناخته شده در جهان ۱۳ نوع آن را شامل مي شود. با اين ...

گياه صبر زرد با نام علمي (آلوئه ورا) Aloevera از جمله با ارزش ترين گياهان نادر دنياست. که صدها سال پيش از ميلاد مورد توجه و استفاده بشر بوده است. از د ...

●گل صدتوماني ۱) تاريخچه : تقريباً دو هزار سال قبل در چين بوته اي نظر مردم را به خود جلب نمود كه آن را شويو (Sho Yo) نام نهادند.اين گل بسيار زيبا به مر ...

گلهاي پيازي با ظهور خود در بهار و تابستان لطافت و زيبايي دلپذيري به فضاي سبز طبيعي و مصنوعي محيط زندگي انسان مي بخشند. حس زيبايي پسندي ، بسياري از انس ...

آلوئه ورا گياهي رو که مشاهده مي کنيد آلوئه ورا يا صبر زرد نام دارد که علاوه بر اينکه خاصيت داروئي زيادي دارد.از ماده ژلاتيني که درون برگ اين گياه وجود ...

دانلود نسخه PDF - لاله