up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله لاله PDF
QR code - لاله

لاله

اصلاح لاله (1)

●مقدمه
ايران از جمله کشورهاي وسيع با تنوع آب وهوائي منحصربه فردي است که از ۱۴ گونه اقليم آب وهوائي شناخته شده در جهان ۱۳ نوع آن را شامل مي شود. با اين وجود ايران سهم ناچيزي از بازار جهاني گل را دارا است.
لذا چنانچه توانمندي هاي بالقوه و بالفعل موجود (تکنيک هاي به زراعي و به نژادي) در زمينه توليد و صادرات انواع گل و گياه زينتي به درستي شناسائي شوند و با اتخاذ راهکارهاي مناسب از طرف محققين و متخصصين ذي ربط و برطرف شدن موانع موجود خواهيم توانست علاوه بر تأمين نيازهاي بازار داخلي، بخش مهمي از تقاضاي بازار چند ميليارد دلاري انواع گل و گياه زينتي موجود در خارج کشور را نيز تأمين نمائيم و تنها راه رسيدن به اين هدف بهره گيري از تکنولوژي، ارقام و دانش فني روز دنيا است که ما را قادر خواهد ساخت عملکرد و کيفيت محصولات را افزايش دهيم و توليدات کشورمان را در بازار جهاني با توان رقابت بيشتري از نظر قيمت و کيفيت ارائه کنيم.
در اين ميان گياهان پيازي که بخش بزرگي از صادرات گل و گياه را در دنيا به خود اختصاص داده اند.
با توجه به موقعيت خاص جغرافيائي ايران و شرايط آب وهوائي کاملاً متنوع آن که امکان پرورش بسياري از گياهان پيازي به ويژه لاله را فراهم مي سازد، همچنين با دارا بودن منابع ژنتيکي منحصربه فرد و ارزشمند از گل هائي مانند لاله، زنبق، ميخک، سيکلامن و ... و از سوي ديگر علاقه فراوان که در بين مردم کشور به گل و گياه وجود دارد اين اميد وجود دارد که در صورت وجود اطلاعات بيشتر درباره اين گياهان باعث پرورش و تکثير آنها در مناطق مختلف کشور که از شرايط لازم برخوردار هستند بتوانيم گوي سبقت را از رقيبان اروپائي بربائيم.
● خاستگاه لاله
همانند گوهي پرارزش، گل لاله تاريخي پرتلاطم دارد و عشق به جمع آوري گونه ها و پرورش آن تا مرز جنون پيش رفته است به طوري که لاله هاي مشهور Tulipmania از اواخر قرن شانزدهم معروف شده است. مدت ها پيش از آنکه گل لاله نظر غربي ها را به خود جلب نمايد. در گلچين هاي ادبي ايران و ترک ها به اين گل زيبا اشاره شده بود.
البته گل هاي لاله وحشي بر اراضي استپ هاي آسياي مرکزي واقع در بخش بزرگي از کرانه درياي مديترانه مي رويند و بنابراين جاي شگفتي نيست که چرا اين گياه در زادگاه خود شهرت يافته و مورد توجه قرار گرفته است. منشاء اين گياه مرکز آسيا است زيرا شعار فراواني از انواع وحشي آن در اين کشور مي رويد و بزرگترين تنوع گياهي از جنوب به ايالت کشمير و از غرب به افغانستان، ايران و ترکيه ختم مي شود و نام لاله Tulipa نيز برگرفته از يک لغت فارسي Turban به معناي عمامه است.
اما هنگامي که از لاله سخن به ميان مي آيد تا خودآگاه کشور لاله خيز هلند به ذهن مي رسد. امروز کشور هلند به دليل دارا بودن شرايط مناسب آب وهوائي و جغرافيائي يکي از بزرگترين توليدکنندگان و صادرکنندگان پياز لاله در جهان است. شهر لير در منطقه اي از هلند قرار گرفته که خاک آن به گونه اي شگفت آور، براي پرورش رستني هاي پيازدار مساعد است و اکثر کشورها نيز به خاطر توليد گل هاي زيبا و بهاره مورد توجه بسيار قرار گرفته اند.
● خصوصيات گياه شناسي
لاله به تيره ليلياسه (۱) تعلق دارد و جزء گياهان علفمي دائمي پيازي به شمار مي آيد و پياز آن تنها بخشي از گياه است که در شرايط نامساعد تابستان هاي بسيار گرم و زمستان هاي بسيار سرد در زير خاک باقي مي ماند و بقاي گياه را تضمين مي سازد. در واقع پياز لاله يک ساقه فشرده است که شامل برگ هاي تغيير شکل يافته ضخيم به نام فلس است و مواد غذائي و آب را در خود ذخيره مي کنند.
اين فلس ها به وسيله تعدادي تونيکا (پيوسته خشک و نازک) به رنگ قهوه هاي تيره که اغلب در قسمت دروني کرکدار هستند پوشيده شده است. پياز بالغ شامل حدوداً شش فلس گوشتي که به صفحه پايگاهي (۲) متصل است و در هنگام بلوغ اين صفحه ريشه دهي را توسعه مي دهد. جوانه هاي جانبي (يک جوانه به ازاء هر فلس) در روي صفحه پايگاهي در قسمت دروني اين فلس وجود دارد که اين جوانه ها بعدها به ساقه هاي گلدار توسعه مي يابد.
برگ ها در طول ساقه به يک پوشش رنگي (۲) منتهي مي شوند که اندام هاي نر ماده را احاطه مي کنند، اين پوشش از سه کاسبرگ و سه گلبرگ کم بيش مشابه تشکيل شده است و در داخل پوشش شش پرچم وجود دارد که هر يک شامل يک ميله طويل و باريک است که خود حاصل يک بسک است. بساک ها دانه گرده توليد مي کنند که پودر مانند به نظر مي رسد و تخمدان سه حجره اي است و هر حجره داراي تعداد زيادي تخمک است که در بالاي تخمدان يک کلاله سه لوبه وجود دارد. ميوه يک کپسول ايستاده سه حجره اي است و در هر حجره تعداد زيادي بذر قهوه اي پهن وجود دارد که بر روي هم قرار گرفته اند.
● اهميت اقتصادي کشت و کار لاله
لاله از جمله گياهان پيازي است که بالاترين سطح زير کشت در ميان اين گروه از گياهان را به خود اختصاص داده است. با وجود اينکه بسياري از گياهان از ايران منشاء گرفته اند ولي کشور ما براي تأمين اين گياهان در اکثر موارد به صادرات کشورهاي توليدکننده وابسته است. به طور حتم کمبود اطلاعات مربوط به اصلاح، پروش و توليد اين دسته از گياهان که امروزه جنبه تجارتي پيدا کرده اند، موجب شده است که سرزمين منشاء آنها در زمره خرياران قرار گيرد.
هم اکنون صنعت پرورش لاله يک درآمد سالانه حدود ۴ ميليون دلار و استخدام ۹۰۰۰ نفر را در هلند به خود اختصاص داده است و حدوداً ۲۱۰۷۸ هکتار زير کشت پياز لاله است که از اين ميزان ۷۰ درصد به منظور پيش رس کردن (۴) و ۳۰ درصد براي کاشت در باغ ها در نظر گرفته شده است.
کشور هلند با توليد ۳ ميليون پياز، ۸۰ درصد توليد جهاني را به خودش اختصاص داده است. به موازات اين پيشرفت ها، هلندي هاي که بدون چون و چرا از پيشروان پرورش لاله هستند و اين افتخار همواره به آنان تعلق داشته است، موفق شده اند هر ساله ارقام تازه، درشت تر و قوي تري از اين گياهان زيبا را پرورش دهند تا بتوانند هر ساله لاله هاي جديدي به دوستداران عرضه نمايند و علي رغم افزايش که به ظاهر در تعداد جورها و دورگه ها در چهار گوشه گيتي به وجود آمده پاره اي از افراد سعي دارند از گونه هاي وحشي گونه هاي جديد به دست آورند.
کشور ما داراي پتانسيل عظيمي از گونه هاي وحشي و منابع ژنتيکي گسترده از اين گياه است که با دستيابي به تکنيک هاي اصلاحي جديد اصلاح گران مي تواند ارقام جديد و ارزشمندي از اين گياه را به جهانيان عرضه نمايد لذا توجه به اصلاح آن از اهميت بالائي برخوردار است.
● طبقه هاي لاله ها
طبقه بندي لاله مدت ها مسئله پيچيده اي براي گياهشناسان بود و از طريق گياهان خشک شده هر بار توانسته بودند در حدود ۳۰۰ گوه را نام ببرند ولي هال (۵) گياهشناس معروف انگليس براي اولين بار با استفاده از گياهان زنده توانست تعداد کروموزوم ها و طرز قرار گرفتن آنها را درون سلول ها مطالعه نمايد.
رده بندي لاله هاي دورگ دشوار است و طبقه بندي لاله هاي صحرائي از آن هم دشوارتر. بسياري از لاله هاي صحرائي که به تازگي کشف شده اند، دشواري نام هاي پيشين آنها وجود ندارد ولي ظاهر متنوع رده بندي آنها را مشکل مواجه مي ساخت در واقع در يک ناحيه خاص و براي يک گونه ويژه رنگ ها و نيز اندازه هاي نمونه متفاوت است.
از ديدگاه کروموزومي بيشتر انواع گل لاله داراي ۲۴ کروموزوم هستند. (۸۵ درصد لاله ها) پاره اي از آنها تريپلوئيد هستند (۱ درصد لاله ها) و مقدار کمي تتراپلوئيدند. از گل هاي اخير مي توان دورگه هاي يا گل هاي درشت به وجود آورد گروه جديد لاله هاي هيپريد داروين بر پايه T.sosteriana به عنوان والد پدري هم تقريباً همگي تريپلوئيد و عقيم اند لاله هاي با کروموزوم بيشتر به داشتن گل درشت تر گرايش دارند .
اما توليد مثل جنسي شان خيلي مشکل است از ديگاه سنتي، لاله هاي وحشي را بر طبق اينکه پرچم هايشان ترکدار يا بدون کرک باشد به دو دسته تقسيم مي نمايند (رده بندي هال)، يکي از اريوستمون ها (۶) که پايه پرچم هاي آنها کرکدار و ديگري ليواستمون (۷) که ميله پرچم آنها بدون کرک است، براساس جديدترين تقسيم بندي لاله ها براساس زمان گلدهي، طول ساقه و شکل گل به ۱۵ گروه اساسي تقسيم بندي مي کنند و تاکنون بيش از ۳۰۰۰ واريته لاله ثبت شده در حالي که تعداد کوليتوارهاي تجاري کشت شده بيشتر از ۱۰۰ نيست.

●مقدمه ايران از جمله کشورهاي وسيع با تنوع آبوهوائي منحصربهفردي است که از ۱۴ گونه اقليم آبوهوائي شناخته شده در جهان ۱۳ نوع آن را شامل ميشود. با اين وجو ...

مقدمه ايران از جمله کشورهاي وسيع با تنوع آب‌وهوائيمنحصربه‌فردي است که از ۱۴ گونه اقليم آب‌وهوائيشناخته شده در جهان ۱۳ نوع آن را شامل مي‌شود. بااين وجو ...

مقدمه تيره آلاله (Rununculaceae) شامل 32 جنس و تقريبا 1200 گونه است که 250 گونه آن فقط به جنس آلاله و 170 گونه به جنس کله‌ماتيس تعلق دارند. تيره آلاله ...

● اصلاح لاله Tulip breegig در اصلاح گل هاي پيازي از جمله لاله نيز مثل ساير نباتات زينتي اهداف خاص و منحصر به فردي دنبال مي شود. مهمترني آن اصلاح فرم ظ ...

گياه صبر زرد با نام علمي (آلوئه ورا) Aloevera از جمله با ارزش ترين گياهان نادر دنياست. که صدها سال پيش از ميلاد مورد توجه و استفاده بشر بوده است. از د ...

●گل صدتوماني ۱) تاريخچه : تقريباً دو هزار سال قبل در چين بوته اي نظر مردم را به خود جلب نمود كه آن را شويو (Sho Yo) نام نهادند.اين گل بسيار زيبا به مر ...

گلهاي پيازي با ظهور خود در بهار و تابستان لطافت و زيبايي دلپذيري به فضاي سبز طبيعي و مصنوعي محيط زندگي انسان مي بخشند. حس زيبايي پسندي ، بسياري از انس ...

آلوئه ورا گياهي رو که مشاهده مي کنيد آلوئه ورا يا صبر زرد نام دارد که علاوه بر اينکه خاصيت داروئي زيادي دارد.از ماده ژلاتيني که درون برگ اين گياه وجود ...

دانلود نسخه PDF - لاله