up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله كم خوني فقر آهن PDF
QR code - كم خوني فقر آهن

كم خوني فقر آهن

سال هاي دور از آهن

● آشنايي با كم خوني فقر آهن، شايع ترين نوع كم خوني در جهان
آنمي فقر آهن، يكي از شايع ترين بيماري هاي مزمن و شايع ترين نوع كم خوني در جهان است. ابعاد وسيع و گسترده اين بيماري، نشان مي دهد كه تقريبا در تمام جهان از شيوع بالايي برخوردار است. در اين ميان، سهم كشورهاي در حال توسعه بيش از ديگران است. متاسفانه دختران در زمان بلوغ و كودكان در حال رشد و زنان در سنين باروري بيشترين طبقه هاي درگير در فهرست مبتلايان اين بيماري هستند.
كمبود آهن حالتي است كه در آن مقدار آهن بدن كمتر از حد نرمال است و پيشرفته ترين مرحله آن، كم خوني فقرآهن است. آهن فراوان ترين و مهم ترين فلزي است كه در واكنش هاي بيوشيميايي بدن مورد استفاده قرار مي گيرد و همچنين جزو ساختمان بسياري از آنزيم هاي ضروري بدن است و كمبود آن مشكلات عديد ه اي ايجاد مي كند. مهم ترين مورد مصرف آهن از نظر كمي در بدن سنتز هموگلوبين است و به اين لحاظ در كمبود آهن به كم خوني دچار مي شويم. ميزان آهن موجود در بدن ۴ گرم است كه ۲۵۰۰ ميلي گرم آن در ساختمان هموگلوبين، ۱۰۰۰ ميلي گرم در ذخيره آهن و ۵۰۰ ميلي گرم در ساختمان آنزيم هاي هموگلوبين به كار مي رود.
آهن در بسياري از مواد غذايي وجود دارد و با يك رژيم غذايي كامل روزانه ۱۰ تا ۲۰ ميلي گرم آهن وارد بدن مي شود، ولي فقط ۱۰ درصد آن جذب مي شود. از طرفي، ميزان آهني كه روزانه دفع مي شود، يك ميلي گرم است كه به طرق زير اتفاق مي افتد:
▪ ريزش سلول هاي اپي تليال دستگاه گوارش
▪ پوسته ريزي پوست
▪ ريزش سلول هاي اپي تليال مجاري ادراري
در مواردي كه نياز به آهن زياد است قدرت جذب دستگاه گوارش ۳ تا ۴ برابر مي شود و مقادير بيشتري آهن جذب مي كند. ذخاير آهن بدن به شدت حفظ مي شود و جذب و دفع آهن در حالت طبيعي تعادل دقيقي دارد. در خانم ها در سنين باروري به دليل خونريزي قاعدگي ميزان دفع آهن روزانه به يك و نيم ميلي گرم مي رسد و در دوران رشد سريع نيز نياز به آهن افزايش مي يابد. متاسفانه رژيم غذايي بسياري از افراد فاقد آهن كافي و مرغوب است.
● مهم ترين عوامل ايجاد آنمي فقر آهن عبارتند از:
فقر در رژيم غذايي
▪ اشكال در جذب آهن
▪ افزايش نياز بدن به آهن
▪ افزايش دفع آهن از بدن
● رژيم غذايي
آهن در بسياري از مواد غذايي وجود دارد. بهترين فرم آن در منابع غذايي حيواني يافت مي شود. غني ترين منبع آهن قابل جذب، جگر است. گوشت قرمز، مرغ و ماهي نيز آهن قابل توجهي دارند. تخم مرغ هم غني از آهن است اما آهن آن كم جذب مي شود.
متاسفانه جذب آهن تحت تاثير تداخلات مواد غذايي قرار مي گيرد و بعضي مواد، جذب آهن را كاهش مي دهند. اين مواد عبارتند از: فيتات موجود در نان، فسفا ت ها، اگزالات ها، كربنات ها و پلي فنل تانين موجود در چاي و سليكات ها و همچنين هيدروكسيد آلومينيوم به كار رفته در شربت ها و قرص هاي آنتي اسيد كه بي رويه و بدون تجويز پزشك به ميزان زياد مورد مصرف قرار مي گيرند. الكل نيز از جذب آهن جلوگيري مي كند.
در بسياري از گياهان و سبزيجات مقدار قابل توجهي آهن وجود دارد ولي بايد دانست، آهن موجود در مواد غذايي گياهي آهن فريك است كه به پروتئين هاي غيرقابل جذب متصل و غيرقابل استفاده شده است و در نتيجه اكثر آن دفع و فقط مقدار بسيار كمي جذب مي شود. علاوه بر اين در مواد غذايي گياهي به دليل وجود فيبر، فيتات، فسفات و پلي فنل جذب آهن مشكل تر است. بنابراين سبزيجاتي كه به داشتن آهن مشهورند، نظير اسفناج منبع ضعيفي از آهن هستند زيرا آهن آنها جذب نمي شود. سويا، نخود و لوبيا نيز حاوي آهن هستند ولي آهن آنها از نوع غيرقابل جذب است. به اين لحاظ منابع غذايي حيواني بهترين منابع آهن هستند ولي به دليل گران بودن و فقر اقتصادي اقشار كم درآمد، مصرف آنها محدود است.
شير منبع ضعيفي براي آهن است و به همين دليل تغذيه دراز مدت كودك با شير موجب مي شود كودك در مرحله رشد سريع، از ۶ تا ۲۴ ماهگي دچار كمبود آهن شود. فقر آهن در اين دوران عواقب ناگواري براي شيرخوار در بردارد از جمله آنكه موجب اختلال در درك و شناخت نوزاد مي شود. از اين لحاظ، نوزادان بايد زير نظر پزشك، آهن كمكي دريافت كنند. بچه ها در سنين دبستان نيز اگر به ميزان زياد از خوراكي هاي كم ارزشي كه فاقد مواد مغذي و آهن هستند استفاده كنند مستعد ابتلا به كم خوني ناشي از سوء تغذيه مي شوند.
● افزايش نياز به آهن
كودكان شيرخوار به دليل رشد سريع، به آهن بيشتري نياز دارند و استفاده از آهن كمكي با تجويز پزشك براي آنها لازم است. همچنين خانم ها و دختران به دليل از دست دادن ماهانه مقداري آهن از بدن بايد اين كمبود را جبران كنند و به ميزان بيشتري آهن نياز دارند. در غير اين صورت فرد دچار كمبود آهن خواهد شد كه به آنمي فقر آهن مي انجامد. ميزان مصرف آهن در دوران رشد سريع شيرخوارگي و بلوغ در بالاترين حد خود قرار دارد. در بارداري نيز به دلايل مختلف خصوصا رشد جنين نياز به آهن زيادتر مي شود.
● اشكال در جذب آهن
بيمار ي هاي مختلف موجب كاهش جذب آهن مي شود. در اين حالت، علي رغم وجود آهن قابل جذب در رژيم غذايي تا زماني كه علت اصلي رفع نشود، كمبود آهن جبران نخواهد شد. حالات پاتولوژيك مختلف كه جذب آهن را كاهش مي دهند، عبارتند از اسهال هاي مزمن، بيماري سوء جذب، (كمبود ترشح اسيد معده)، برداشتن قسمتي از معده با عمل جراحي و...
● افزايش دفع آهن از بدن
خونريزي هاي مختلف، يكي از دلايل افزايش دفع آهن است. يكي از شايع ترين علل آنمي فقر آهن خونريزي هاي دستگاه گوارش است. آلودگي به انگل هاي روده اي نيز موجب دفع مقادير قابل توجهي آهن از بدن مي شود. آلودگي به كرم هاي قلاب دار در ايران از شيوع بيشتري برخوردار است. در جوامعي كه آلودگي به اين نوع كرم ها داراي شيوع بالايي است، آنمي فقر آهن به طور وسيع ديده مي شود.
ميزان نياز به آهن با توجه به سن و جنس متفاوت است ولي به طور كلي از آنجا كه در يك رژيم براي هر ۱۰۰۰ كيلو كالري، تقريبا ۶ ميلي گرم آهن موجود است، اين كمبود براي مردان و پسران كه مقدار مورد نياز روزانه آنها ۱۰ ميلي گرم در روز است اشكال چنداني ندارد ولي براي زنان كه مقدار آهن مورد نياز آنها ۱۵ ميلي گرم در روز است و مقدار كالري دريافتي روزانه آنها از مردان كمتر است، ايجاد مشكل خواهد كرد.
● علايم آنمي فقر آهن
ضعف، خستگي و سستي مهم ترين و شايع ترين يافته تمام آنمي ها از جمله فقر آهن است. تنگي نفس غيرعادي و زود هنگام در فعاليت هاي جسماني نظير ورزش و رنگ پريدگي از جمله رنگ پريدگي مخاط ها نظير ملتحمه چشم، زبان و دهان از علائم آن هستند. مبتلايان معمولا داراي پوست خشك و موهاي شكننده هستند. بيش از ۵۰ درصد آنها دچار التهاب زبان هستند و زبان آنها قرمز، متورم، صاف و شفاف و حساس است. اين علامت خصوصا در مبتلايان مسن كه تغذيه خوبي ندارند، شايع تر است. ناخن ها خشك و شكننده مي شوند. افزايش ضربان، وزوز گوش، سردرد، تپش قلب و علائم گوارشي نظير تهوع، بي اشتهايي و يبوست از علائم آنمي فقرآهن است اما علامت بارز و اختصاصي فقرآهن، پيكا يا تغيير اشتها نام دارد. اين افراد مايلند مواد جامد و غيرمحلول بخورند، نظير خاك خواري، نشاسته خواري و يخ خواري.
اين علامت در خانم هاي حامله مبتلا به آنمي فقرآهن مشاهده مي شود. چنانچه آنمي فقر آهن طولاني شود، علامت هايي به وجود مي آيد كه امروزه كمتر مشاهده مي شود؛ از جمله زخم گوشه لب، خراش و حساسيت و تورم گوشه هاي دهان و ناخن قاشقي شكل (سطح ناخن مقعر مي شود و به قاشق شباهت مي يابد.)

آهن تحقيقات نشان مي دهد استفاده از صبحانه و ناهار يا ميان وعده در مدارس ، نقش بسزايي در بالا بردن توان يادگيري دانش آموزان دارد. يافته هاي علمي ناشي ا ...

کم خوني وضعيتي است که درآن، تعداد يا اندازه گلبول هاي قرمز يا مقدار هموگلوبين موجود درخون کاهش يافته و تبادل اکسيژن و دي اکسيد کربن بين خون و سلول ها ...

کم‌ خوني ‌ANEMIA کم‌ خوني‌ وضعيتي‌ است‌ که‌ در آن‌ تعداد يا اندازه‌ گلبول‌هاي‌ قرمز و يا مقدار هموگلوبين‌موجود در خون‌ کاهش‌ يافته‌ و تبادل‌ اکسيژن‌ و ...

هماتوپويزيس يا خون سازي، روندي است که در آن، سلول هاي خون شکل مي گيرد. همه اجزاي سلولي در خون از سلول هاي بنيادي خون ساز منشا مي گيرند. در يک فرد سالم ...

استخوانها و مفاصل ، روي هم اسکلت بدن را تشکيل داده و با کمک عضلات ، باعث ايجاد حرکت مي شوند. استخوانها نوعي بافت همبند متراکم مي باشند که سلولها و رشت ...

در جامعه امروزي فراوان هستند افرادي که از چاقي هاي موضعي رنج مي برند. به دليل آموزش هاي فراوان بويژه براي جوانان ، خيلي از افراد نسل جديد ، مراقب کنتر ...

● تعريف کم خوني Fanconi بيماري است که همه افراد خانواده را مبتلا ساخته (ارثي) و اصولاٌ بر مغز استخوان تأثير مي گذارد. اين بيماري منجر به توليد همه انو ...

وقتي که خون شما به اندازه کافي هموگلوبين نداشته باشد دچار آنمي مي شويد. هموگلوبين کمک ميکند که گلبولهاي قرمز خون، اکسيژن را از ريه ها به همه قسمتهاي ب ...

دانلود نسخه PDF - كم خوني فقر آهن