up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله كشاورزي ارگانيك PDF
QR code - كشاورزي ارگانيك

كشاورزي ارگانيك

آبزي پروري ارگانيک

در سال هاي اخير علاقه ي مصرف كنندگان به غذاهاي ارگانيك نظير فرآورده هاي پرورشي ارگانيك افزايش قابل توجهي داشته است. اين علاقمندي به دليل افزايش آگاهي مردم از موضوع هاي بهداشتي و زيست محيطي و درك بيش تر از ايمني مواد غذايي حاصل شده است. امروزه خواسته ي بسياري از مصرف كنندگان تضمين ايمني و سلامت محصول از سوي توليد كنندگان و اطمينان از نداشتن اثر سوء توليد و عرضه ي محصول بر محيط زيست است .
اين روند با بروز مشكلات بهداشتي نظير بيماري جنون گاوي ، باقي مانده ي آنتي بيوتيك ها و مواد شيميايي در غذاهاي دريايي و غذاهاي اصلاح شده ي ژنتيكي رو به گسترش است . در نتيجه علاقمندي توليكنندگان براي توليد غذاهاي سالم و بهداشتي با حفظ محيط زيست و طبيعت بيش تر شده است. رشد ۵-۲۰ درصدي تقاضاي غذاهاي ارگانيك در بازارهاي آمريكا ، اروپا و ژاپن نمونه يي از اين گرايش ها است. در اين بازارها ، غذاهاي دريايي ارگانيك بيش تر از ساير غذاهاي ارگانيك مورد توجه قرار گرفته است .
محصولات آبزي پروري ارگانيك در بسياري از كشورها توليد مي شود. ايرلند ماهي آزاد(سالمون) و ماسِل ارگانيك توليد مي كند. بريتانيا ماهي آزاد ، قزل آلا و كپور ارگانيك ، فرانسه سي باس ، شانك ، قزل آلا و اويستر ارگانيك ، اسپانيا ماهي خاوياري و قزل آلاي ارگانيك ، آلمان قزل آلا و كپور ارگانيك ، شيلي ماهي آزاد ارگانيك ، اكوادور ، پرو و كلمبيا ميگوي ارگانيك ، آمريكا جلبك هاي تك سلولي ارگانيك ، اسراييل تيلاپياي ارگانيك و زلاند نو ماسِل ارگانيك توليد مي كنند. كشورهاي آسيايي توليدكننده ي فرآورده هاي پرورشي ارگانيك عبارتند از : اندونزي ، ويتنام و تايلند ( توليد ميگوي ببري سياه ) ، تايوان (جلبك هاي تك سلولي) و چين (ميگو ، تون ، گياهان دريايي ، كِلَم و كپور).
مفهوم آبزي پروري ارگانيك
از آن جا كه آبزي پروري ارگانيك شاخه يي از كشاورزي ارگانيك است تعريف آن نيز از كشاورزي ارگانيك مشتق مي شود . اتحاديه ي جهاني جنبش كشاورزي ارگانيك (IFOAM) كشاورزي ارگانيك را به اين صورت تعريف مي كند : كِشتي است كه در آن از كودهاي شيميايي ، آفت كش ها و مواد شيميايي غير مجاز استفاده نشده و با در نظر گرفتن مسايل اجتماعي و اقتصادي ، محصولي سازگار با محيط زيست توليد شود . طبق تعريف ، اين طبيعت است كه مي تواند بازدهي محصول را افزايش داده و يا مقاومت محصول به بيماري را افزايش دهد .
بنابراين آبزي پروري ارگانيك شامل اجزايي است كه اطمينان مي دهد فعاليت آبزي پروري سازگار با طبيعت است و موجود تحت پرورش در شرايط بهداشتي و سلامتي طبيعي قرار دارد . اين اجزا شامل موارد زير است:
- مراقبت شديد از هر عامل مخاطره آميز محيط زيستي براي جلوگيري از اثرهاي سوء آن؛
- يكپارچه كردن مسايل مربوط به كِشت طبيعي در مديريت مزرعه ؛
- استفاده از روش هاي پرورش چند گونه يي در حد امكان در سامانه هاي پرورشي مناسب ؛
- استفاده از گونه هاي بومي در حد امكان ( هنگام استفاده از گونه هاي غير بومي دقت بسياري بايد صورت گيرد)؛
- فرآورش محصول بر اساس اصول ارگانيك ؛
- استفاده از روش هاي طبيعي پرورش بدون استفاده از هورمون ها و آنتي بيوتيك ها؛
- عدم استفاده از غذاهاي حاوي مواد اصلاح شده ي ژنتيكي ؛
- محدود كردن تراكم ذخيره سازي ؛
- تامين كود و غذاي مصرفي از مراكز داراي كواهي نامه ي ارگانيك ؛
- استفاده از افزودني هاي مصرف انساني براي توليد غذاي آبزيان ؛
- ضابطه مند كردن منابع توليد پودر ماهي و محدود كردن استفاده از آن ( براي مثال ۵۰ درصد پودر ماهي در غذاي ماهي بايد از ضايعات فرآوري توليد شده باشد ).
- عدم استفاده از كودهاي غير ارگانيك ؛
- استفاده ي محدود از افزودني ها در زنجيره ي تغذيه ي آبزيان ؛
- پرهيز از استفاده از آفت كش ها ، علف كش ها ، هورمون هاي رشد ، رنگ دهنده ها و غيره ؛
- تعديل مصرف انرژي ( براي مثال هواده ها ، پمپ ها و غيره )؛
- اتخاذ تدابير لازم براي جلوگيري از فرار گونه هاي مورد پرورش به خارج از مزرعه ؛
- پرهيز از مصرف آب اضافي ؛
- كمينه كردن استرس و درد و رنج مربوط به كشتار صيد برداشت گونه ي مورد پرورش ؛
توليد ارگانيك ؛ فرصتي جذاب
آبزي پروري ارگانيك ، دادن ارزش افزوده به فرآورده هاي پرورشي آبزيان است . اين فعاليت جذابيت خاصي به غذاهاي پرورشي داده است . افزايش تقاضا براي چنين فرآورده هايي فرصتي را براي سود بردن كشورهاي در حال توسعه ايجاد كرده است . بخش قابل توجهي از توليد آبزي پروري در بسياري از كشورهاي در حال توسعه در سطحي وسيع و بدون به كارگيري موادي چون كودهاي غير آلي ، غذاهاي فرموله شده با مواد شيميايي ، هورمون ها و غيره توليد مي شود .
با كمي اصلاح ساختار مزارع و روش كِشت ، اين مزارع توانايي گرفتن گواهي ارگانيك از موسسه هاي معتبر گواهي دهنده را خواهند داشت . اگر چه گرفتن اين گواهي هزينه بر است ولي براي ورود محصول به بازارهاي هدف ، ضروري است . مزارع گواهي شده ، صلاحيت صدور محصول خود و تامين بخشي از تقاضاي بازار محصولات آبزي پروري ارگانيك را خواهند داشت . ارزآوري به كشور نتيجه ي ديگر اين اقدام است . محصولات ارگانيك داراي گواهي ، ضمن افزايش درآمد پرورش دهندگان ، مشكلات مربوط به تجارت محصولات شيلاتي را به دليل عدم حضور مواد آلاينده در اين محصولات مرتفع مي كند .
تجربه ي هند
هند از كشورهايي است كه امكانات قابل توجهي براي بهره برداري از بازار فرآورده هاي آبزي پروري ارگانيك نظير ميگو دارد . توليد ميگوي پرورشي هند از ۲۸ هزار تن در سال هاي ۱۹۸۸-۱۹۸۹ تا ۱۱۲.۷۸۰ تن در سال هاي ۲۰۰۳-۲۰۰۴ افزايش داشته است . ايالت هايي كه در گير فعاليت پرورش ميگو هستند عبارتند از : ايالت هاي ساحلي آندراپرادش ( ۴۷ درصد از كل توليد در سال هاي ۲۰۰۳-۲۰۰۳ ) ، بنگال غربي ( ۲۶ درصد ) ، اورسيا ( ۱۱ درصد ) ، كرالا ( ۶۰ درصد ) و تاميل نادو ( ۵ درصد ) و ايالت هاي كارناتاكا ، ماهاراشترا و گوآ.
كل سطح زير كشت ۱۵۴.۶۰۰ هكتار با ميانگين توليد ۰.۴۶-۱.۸۹ تن در هكتار در سال است.كشت مرسوم ميگو در هند شامل كشت سنتي ارتقا داده شده و كشت علمي است . كشت به روش گسترده انجام شده و در حال حاضر كشت متراكم و نيمه متراكم در كشور مجاز نيست .
كِشت سنتي
كِشت سنتي به طور عمده در مناطق ساحلي در ايالت هاي جنوب غربي كِرالا ، كاناتاكا ، گوآ و بنگال غربي و اورسيا در شرق مورد استفاده قرار مي گيرند . اين ايالت ها در مجموع ۴۵ درصد ميگوي پرورشي كشور را توليد مي كنند .درايالت هاي غربي پرورش ميگو معمولن همراه با كشت برنج انجام مي شود . كشت برنج در ماه هاي باراني كه شوري آب پايين است (ژوئن و دسامبر ) و كشت ميگو در فصل خشك ( ژانويه و مي ) انجام مي شود . اين كشت نوعي سامانه ي به دام انداختن و پرواربندي است به اين صورت كه اب دريا در هنگام پيش روي بچه ميگو و بچه ماهي هايي را به داخل مزرعه وارد مي كند . پس از گذشت دوره پرورش ميگو يا ماهي هاي پرورش داده شده به مرور برداشت مي شوند .
هيچ نوع ذخيره سازي و انتقال لارو از مركز تكثير به اين مزارع صورت نمي گيرد و به دليل وجود غذاي طبيعي در مزرعه از غذاي كمكي استفاده نمي شود . تنها شكل آماده سازي مزارع خشك كردن ساليانه ي مزارع است .در هنگام پرورش و يا خشك كردن مزارع از هيچ نوع ماده ي شيميايي استفاده نمي شود . مفدار توليد در اين روش كمي پايين تر از ۲۰۰ كيلوگرم در هكتار است .
كِشت سنتي ارتقا داده شده
اين شيوه به طور اساسي همان روش سنتي است كه در آن پست لاروهاي خريداري شده از مركز تكثير به مقدار ۱-۲ بچه ميگو در متر مربع در مزرعه ذخيره سازي مي شود .غذادهي به صورت بسيار كم انجام مي شود . توليد ميگو در اين روش بيش تر از روش سنتي يعني ۴۰۰-۵۰۰ كيلوگرم ميگو در هكتار است .
كِشت به روش علمي
كِشت علمي فقط در سطح گسترده صورت مي گيرد .آماده سازي استخر شامل خشك كردن ، افزودن آهك ، از بين بردن ماهي هاي هرز است. بچه ميگوهاي خريداري شده از مراكز تكثير در اين مزارع با تراكم ۲-۱۰ يچه ميگو در متر مربع ذخيره سازي مي شود . ميگو با غذاي كارخانه يي تغذيه مي شود . تعويض آب در اين روش محدود شده و يا حداكثر ۱۵ درصد در طي ۴ ماه پرورش است.
ميانگين توليد ۵۰۰-۱.۰۰۰ كيلوگرم در هكتار است . يسياري از مزارع پرورش ميگو به روش علمي در ايالت شرقي آتراپرادش كه بزرگ ترين توليد كننده ي ميگوي پرورشي در هند است واقع شده اند.
امكان تبديل روش پرورش موجود به ارگانيك
مزارع كشت سنتي يا ارتقا داده شده صلاحيت دريافت گواهي ارگانيك را دارند . چون كشت براساس بهره براداري طبيعي از مزارع و غذادهي طبيعي ميگوي مورد پرورش و عدم استفاده از مواد شيميايي يا ساير مواد است .در اين روش از پمپ هاي هوادهي استفاده نمي شود در نتيجه مصرف انرژي وجود ندارد. ذخيره سازي ميگو به صورت طبيعي انجام شده و يا به صورت خيلي محدود به مقدار كم انجام مي شود . در روش ارتقا داده شده از حد اقل غذاي كمكي استفاده مي شود كه مي توان به جاي آن در صورت امكان از غذاي ارگانيك يا مواد افزودني ارگانيك استفاده كرد . در همين زمان مي توان با غني سازي آب استخر با كودهاي آلي توليد طبيعي غذا را تشديد كرده و از مصرف غذاي كمكي خودداري كرد. ميگو و ساير موجودات پرورش داده شده در استخر ( مثل ماهي ) ارگانيك هستند و با گواهي معتبر ارگانيك مي توان آن ها را به بازار عرضه كرد .
در ميگوي توليدي به روش علمي گرفتن گواهي ارگانيك ساده نيست و نياز به به مدت زمان بيش تري دارد . به اين منظور بايد منابع مربوط توليد ارگانيك غذاي ميگو را تامين كرد و روش هاي محدود كردن انرژي مصرفي و تعويض آب را له كار گرفت . در اين بين پرورش دهندگان بايد از روش كشت گسترده استفاده كرده و تراكم كشت را كاهش دهند . با استفاده ارز كودهاي ارگانيك توليد غذاي طبيعي در اسنخر را مي توان نشديد كرد . در همين زمان تلاش هاي زيادي براي تامين مواد افزودني ارگانيك در داخل كشور بايد فراهم شود تا غذاي آبزيان پرورشي را به روش ارگانيك توليد كرد . استفاده از آفت كش هاي شيميايي ، داروها و ساير مواد شيميايي بايد متوقف شود. براي اطمينان از عدم آلودگي محيط اطراف استخر و كيفيت مناسب آب و خاك براي توليد ميگوهايي سالم و بهداشتي بايد مراقبت هاي لازم را انجام داد .
فرصتي براي همه
بسياري از كشورهاي در حال توسعه مانند هند از روش هاي كشت گسترده و شرايط نزديك به ارگانيك اقدام به آبزي پروري مي كنند . اين روش با حداقل اصلاح ، صلاحيت دريافت گواهي ارگانيك از موسسه هاي معتبر را دارند . اين گواهي درآمدهاي ارزي حاصل از صادرات محصولات پرورشي ارگانيك را تسهيل مي كند . اندونزي ، ويتنام و تايلند مثال هايي از اين كشورها هستند كه به طور موفقيت آميزي ميگوي ببري سياه ارگانيك را براي صادرات توليد كرده اند. موفقيت هاي به دست آمده توسط اين كشورها موجب رقابت كردن ساير كشورهاي در حال توسعه به خصوص در منطقه ي آسيا- اقيانوسيه مي شود .

فناوري هسته‌يي در كشاورزي را بايد بپذيرند گفتگوي ايسنا با رييس بخش كشاورزي هسته‌يي مركز تحقيقات كرج: ”گندم اتمي“ را مردم ده‌نمك و گرمسار برداشت مي‌كنن ...

هدف : مهندسي كشاورزي – اقتصاد كشاورزي هدف تربيت كارشناسي است كه با تكيه بر معلومات و تجاربي كه مي‌اندوزند بتوانند سمتهايي چون مجري، برنامه‌ريز، تحليل‌ ...

هر نظام كشاورزي بر اساس يك ايدئولوژي و هدف خاصي مطرح گرديده است كه در جاي خود داراي ارزش و اعتبار خاصي است. اما گاهي شيوه هاي افراطي و يك جانبه نگرانه ...

1- در كشاورزي سنتي و متعارف از بيش از 300 تركيب شيميايي خطرناك و مصنوعي نظير آفت كشها، علف كشها و كودهاي شيمايي بمنظور كنترل آفات و حشرات و حاصلخيز سا ...

در دهه‌هاي اخير همراه با گسترش تکنولوژي‎ توليد، مصرف جهاني موادشيميايي به‌ويژه در کشورهاي در حال توسعه رشد چشمگيري داشته است؛ به‌نحوي‌که از دهه‌ي ۱۹۴۰ ...

● حشرات و اهميت آنها علم حشره شناسي كه به آن Entomology گفته مي شود يكي از شاخه هاي علوم بيولوژي است.حشرات در حدود ۳۵۰ ميليون سال در روي كره زمين زندگ ...

● پيوستهاي سر: ۱ شاخكها : آنتن يا شاخك عضوي است حسي ، كه در تمام حشرات به استثناي حشرات راسته بي شاخكان و بعضي از لاروها در جلو سر وجود دارد . شاخكها ...

2 بال ها (Wings) : حشرات معمولا داراي دو جفت بال هستند كه در طرفين حلقه دوم و سوم قفس سينه به بدن متصل مي باشند و رشد و ساختمان آنها بسته به محل زندگي ...

دانلود نسخه PDF - كشاورزي ارگانيك