up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله قارچکش ها PDF
QR code - قارچکش ها

قارچکش ها

منشاء اصلي خسارات گياهان و محصولات گياهي بيماريها ميباشند که ميتوانند توسط شمار زيادي ازموجودات زنده بيماريزا ايجاد شوند. قارچهاي بيماريزا در رديف نخست زيان رساني به محصولات گياهي دنيا محسوب ميشوند. همينطور ويروسها، نماتدها و باکتريها نيز باعث ايجاد بيماري در گياهان ميشوند. علائم بيماري، مشابه آنهايي که توسط پاتوژن ها يا همان بيماريزاهاي گياهي ايجاد ميشوند، ميتوانند بوسيله فاکتورهاي آبيوتيک يا غيرزنده مثل کمبود مواد غذايي در گياه، آلودگي هوايي و همچنين حشرات نيز ايجاد شوند.
قارچکشها، علفکشها و حشره کشها، آفت کشهايي هستند که در حفاظت گياهان در علم گياهپزشکي مورد استفاده بسيار قرار ميگيرند.يک قارچکش، نوع ويژه اي از آفت کشها محسوب ميشود که توسط ايجاد موانع اختصاصي يا از بين بردن قارچ عامل بيماري، بيماريهاي قارچي را کنترل ميکند.البته تمام بيماريهاي قارچي به اندازه کفايت توسط قارچکشها قادر به کنترل نيستند.اين بيماريها شامل بيماريهاي آوندي مثل فوزاريومها و ورتيسيليومها ميباشند. بيماريهايي که توسط انواع ديگر ارگانيسمها ايجاد ميشوند، اختلالاتي که توسط فاکتورهاي آبيوتيک ايجاد ميشوند و همچنين خسارات حشره آفت توسط قارچکشها قالب کنترل نيستند. بنابراين ضروري مينمايد که قبل از بکاربردن يک قارچکش در وهله اول عامل بيماري را تشخيص دهيم.
● ضرورت استفاده از قارچکش ها
بيماريها يک پيشامد شايع روي گياهان هستند که بيشتر اوقات باعث ايجاد زيانهاي اقتصادي جبران ناپذير بر روي محصولات و کاهش کيفيت محصول ميشوند. بنابراين مديريت بيماريهاي گياهي يک مؤلفه حياتي براي بازدهي بيشتر محصول است. سه دليل عمده ايکه قارچکش ها استفاده ميشوند عبارتند از :
۱) کنترل يک بيماري در طول مدت استقرار و توسعه يک محصول.
۲) افزايش توليد محصول و کاهش آسيب. درختان ميوه بيمار ممکن است بخاطر نقصان تعداد برگهايشان در اثر بيماري محصول کمتري بدهند. زيرا برگها که براي عمل فتوسنتز يک عامل ضروري به حساب مي آيند توسط بيماريها تحت تأثير قرار ميگيرند. خسارات ميتوانند قسمت خوراکي گياه را تحت تأثير قرار دهند و يا بخاطر بدفرم کردن شکل ميوه ميتوانند بر روي بازارپسندي ميوه تأثير منفي بگذارند.
۳) بهبود طول دوره انبارداري و کيفيت محصول برداشت شده. گاهي اوقات بزرگترين زيانهاي بيماريها پس از برداشت ميوه رخ ميدهد. قارچها بيشتر اوقات ميوها، سبزيجات، پيازهاي داخل انبار و دانه هاي انبارشده را فاسد و غيرقابل مصرف ميکنند.
تعداد کمي از غلاتي که توليد توکسين يا سم ميکنند (مايکوتوکسينها) باعث ايجاد بيماريهاي شديد منجر به مرگ و مير در انسان و حيوانات ميشوند. قارچکش ها براي کاهش آلودگيهاي همزمان بيماريها نيز مورد استفاده واقع ميشوند. اما بيشتر قارچکش ها که تابحال مورد مصرف قرار گرفته اند به اندازه کافي براي مديريت همزمان مايکوتوکسين به همراه ديگر بيماريها مؤثر واقع نشده اند.
● نقش قارچکش ها در مديريت بيماريهاي گياهي
بيماريهاي گياهي توسط شماري از برنامه هاي کنترل تلفيقي به بهترين نحو مديريت شده اند که عبارتند از : تناوب کشت، انتخاب کولتيوارهاي مقاوم به بيماري (کولتيوارهايي که بطور ژنتيکي نسبت به ديگر کولتيوارها حساسيت کمتري دارند)، طول دوره کاشت، ميزان کوددهي، تغيير و اصلاح ميکروکلايماها، رعايت اصول بهداشتي و کاربرد قارچکش ها.
قارچکش ها بيشتر اوقات يک بخش حياتي از مديريت بيماريها هستند زيرا :
۱) قارچکش ها بطور رضايتبخشي بسياري از بيماريها را کنترل ميکنند.
۲) عمليات زراعي به اندازه کافي از بروز بيماريها جلوگيري نميکنند.
۳) کولتيوارهاي مقاوم يا در دسترسي نيستند و يا بازارپسندي خوبي را ندارند.
۴) محصولات پرارزش، با بروز اولين علائم بيماري مقاومت بسيار پاييني را از خود نشان ميدهند.
در مقايسه با غالب داروهاي مصرفي توسط انسان، بيشتر قارچکش ها نياز دارند که قبل از وقوع بيماري مورد استفاده قرار بگيرند و يا اينکه در هنگام ظهور اولين علائم بيماري مؤثر واقع ميشوند. برخلاف بسياري از بيماريهاي انسان و حيوانات، آسيب واقع شده بر روي گياهان به علت بيماريها، حتي اگر خود عامل بيماريزا هم از ميان برداشته شده باشد از بين نميرود. اين قضيه به علت آن است که گياهان رشد و نمو متفاوتي نسبت به حيوانات دارند. قارچکش ها تنها قادرند که از پيشرفت بيماري به قسمتهاي غيرآلوده گياه جلوگيري کنند. با اين وجود قارچکش هاي محدودي وجود دارند که پس از آلودگي مؤثر واقع ميشوند.
قارچکش هايي که داراي خاصيت درماني هستند به اين معنا که در برابر پاتوژنهايي که قبلاً گياه را آلوده کرده اند فعالند از ايجاد مقاومت به قارچکش جلوگيري ميکنند. يک پاتوژن مقاوم داراي حساسيت کمتري به عملکرد قارچکش ها ميباشد که همين امر منجر به تأثير کمتر قارچکشي و يا حتي بي تأثير شدن قارچکشي ميشود. از آنجاييکه اين قارچکش هاي درمان کننده بايد قادر به نفوذ در داخل گياهان باشند و بطور انتخابي قادر به نابودي قارچ مهاجم باشند،آنها براي هدف قرار دادن آنزيم هاي ويژه يا پروتئين هاي ساخته شده توسط قارچ طراحي شده اند.
نظر به اينکه طرز تأثير اينگونه قارچکش ها بسيار اختصاصي است، تغييرات ژنتيکي جزئي در ساختمان قارچ ميتواند بر تأثير اين قارچکش ها غلبه کرده و پاتوژن در برابر قارچکش مقاوم شود. استراتژيهايي از مديريت بيماري که بر کاربرد علاج بخشي قارچکش هاي تکيه کند بيشتر مواقع منجر به بروز مشکلات مقاومتي ميشود هنگاميکه ۱) اندازه جمعيت پاتوژنهاي مقاوم افزايش يابد. ۲) ريشه کني همه قارچها از داخل گياه مشکل باشد و تعدادي از پاتوژنها از دست قارچکش ها بگريزند.
پرورش دهندگان در بيشتر مواقع از روشهاي پيش آگاهي يا آستانه عمل استفاده ميکنند. در مواقعيکه اين روشها در نظر گرفته شود، به علت اجتناب از صرف هزينه و تأثير زيست محيطي ناشي از استفاده هاي نابجا، قارچکش تنها در صورت نياز استفاده ميشود.
روشهاي پيش آگاهي براي شماري از بيماريهايي که شرايط زيست محيطي موافق و مطلوب براي رشد و نمو قارچ وجود دارند مورد استفاده واقع ميشوند.
روش آستانه عمل قارچکش ها نيز شامل ديده باني روزانه محصول به منظور تشخيص علائم اوليه بيماري بکار ميروند و سپس وقتي که بيماري به سطح بحراني رسيد و ديگر قابل کنترل نبود بکار بردن قارچکش ها توصيه ميشوند. يک مثال از سطح بحراني بيماري، وجود يک لکه از علائم بيماري به ازاي هر پنج برگ معاينه شده ميباشد. آگاهي از سيکل بيماريزايي پاتوژن، استفاده از روشهاي پيش آگاهي و آستانه عمل قارچکش در مبارزه با بيماري بسيار پراهميتند.
بيماريهاي مونوسايکليک (يک نسل در سال) يا پلي سايکليک (چند نسلي) و دوره کمون بيماري (مدت زمان بروز آلودگي تا ظهورعلائم بيماري) از جنبه هاي پراهميت سيکل بيماريها ميباشند. عوامل اقتصادي در بيشتر مواقع بر انتخاب قارچکش و طول دوره کاربرد تأثير ميگذارند. قارچکشهاي گران قيمت با کاربرهاي وسيع، در کشت هاي پرصرفه مثل باغهاي ميوه و چمن هاي گلف مورد استفاده قرار ميگيرند که ممکن است به علت عدم استفاده از اين نوع قارچکش ها موجب بروز زيانهاي اقتصادي قابل توجه شوند.در برخي مواقع آستانه زيان اقتصادي در هنگام استفاده از قارچ کش بايد معين شود. سطح مقاومت محصول يا آستانه خسارت بسته به مراحل مختلف رشدي گياه، برنامه هاي مديريتي، مکان و شرايط آب و هوايي ميتواند فرق کند.

منشاء اصلي خسارات گياهان و محصولات گياهي بيماريها ميباشند که ميتوانند توسط شمار زيادي ازموجودات زنده بيماريزا ايجاد شوند.قارچهاي بيماريزا در رديف نخست ...

دانلود نسخه PDF - قارچکش ها