up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله فناوري نانو PDF
QR code - فناوري نانو

فناوري نانو

فناوري نانو چيست؟

فناوري نوين نانوتكنولوژي، تمام دنيا را فرا گرفته است. به بيان ديگر، «نانوتكنولوژي بخشي از آينده نيست بلكه همه آينده است». در اين نوشتار بعد از تعريف نانوتكنولوژي و بيان كاربردهاي آن دلايل و ضرورت‌هاي توجه به اين فناوري، بيان شده است.
● تعريف نانوتكنولوژي و آشنايي با آن
نانوتكنولوژي، توانمندي توليد مواد، ابزار و سيستم‌هاي جديد با كنترل سطوح مولكولي و اتمي و استفاده از خواصي است كه در آن سطوح ظاهر مي‌شود. نانوتكنولوژي، رشته‌اي جديد نيست، بلكه رويكردي جديد به تمام رشته‌هاست. نانوتكنولوژي، در حوزه‌هاي مختلفي نظير: غذا، دارو، تشخيص پزشكي، بيوتكنولوژي، الكترونيك، رايانه، ارتباطات، حمل و نقل، انرژي، محيط زيست، مواد، هوافضا و امنيت ملي، كاربرد دارد. كاربردهاي وسيع و پيامدهاي اجتماعي، سياسي و حقوقي نانوتكنولوژي آن را به زمينه‌اي فرابخشي، تبديل كرده است.
آزمايش و تحقيق در مورد نانوتكنولوژي از ابتداي دهه ۸۰ قرن بيستم به‌طور جدي پيگيري شد، اما آثار معجزه‌آسا و باور نكردني آن در روند تحقيق و توسعه، توجه همه كشورهاي بزرگ را به خود جلب كرد. اين امر، فناوري نانو را به يكي از مهم‌ترين اولويت‌هاي تحقيقاتي در دهه اول قرن بيست و يكم، تبدي كرد.
استفاده از فناوري نانو در علوم پزشكي، پتروشيمي، مواد، صنايع دفاعي، الكترونيك، رايانه‌هاي كوانتومي و غيره آن را به عنوان چالشي علمي و صنعتي براي جهانيان مطرح كرد. محققان، اساتيد و صنعتگران ايراني نيز بايد در بسيجي همگاني، جايگاه، موقعيت و وضعيت خويش را در مورد اين موضوع، مشخص كنند و با برنامه‌ريزي علمي و دقيق به حضوري فعال و رقابتي سالم در اين جايگاه روي آورند. طراحي برنامه‌اي منسجم، فراگير و همه جانبه براي اين منظور، اجتناب‌ناپذير است.
نانوتكنولوژي و كاربردهاي آن
فناوري نانو، عنصري اساسي باري درك بهتر طبيعت در دهه‌هاي آينده خواهد بود. همكاري‌هاي تحقيقاتي ميان رشته‌اي، آموزش خاص و انتقال ايده‌ها و افراد به صنعت از جمله مزاياي نانوتكنولوژي در آينده است. بخشي از تأثيرات و كاربردهاي نانوتكنولوژي به شرح زير است:
۱) توليد، مواد و محصولات صنعتي
نانوتكنولوژي تغيير بنياني مسيري است كه در آينده، موجب ساخت مواد و ابزار خواهد شد. امكان سنتز بلوك‌هاي ساختماني نانو با اندازه و تركيب به دقت كنترل شده و سپس چيدن آنها در ساختارهاي بزرگ‌تر، كه داراي خواص و كاركرد منحصر به فرد باشند، انقلابي در مواد و فرايندهاي توليد آنها، ايجاد مي‌كند. محققان، ساختارهايي از مواد را ايجاد خواهند كرد كه در طبيعت وجود ندارد و شيمي مرسوم، قادر به ايجاد آنها نيست. برخي از مزاياي نانوساختارها عبارتند از: مواد سبك‌تر، قوي‌تر و قابل برنامه‌ريزي، كاهش هزينه عمر كاري با كاهش دفعات نقص فني، ابزار نوين بر پايه اصول و معماري جديد و به‌كارگيري كارخانه‌هاي مولكولي يا خوشه‌اي كه مزيت مونتاژ مواد در سطح نانو را دارند.
۲) پزشكي و بدن انسان
رفتار مولكولي در مقياس نانومتر، سيستم‌هاي زنده را اداره كرده و مقياسي را ايجاد مي‌كند كه شيمي، فيزيك، زيست‌شناسي و شبيه‌سازي رايانه‌اي به آن سمت گرايش دارند.
نانوتكنولوژي، فراتر از استفاده بهينه از دارو، فرمولاسيون و مسيرهايي براي رهايش دارو[۱] تهيه مي‌كند و توان درماني داروها را به نحو حيرت‌انگيزي، افزايش مي‌دهد.
مواد زيست سازگار با كارايي بالا، از توانايي بشر در كنترل نانوساختارها به دست مي‌آيند. نانو مواد سنتزي معدني و آلي را مي‌توان نظير اجزاي فعال، براي اعمال نقش تشخيصي، (مثل ذرات كوانتومي كه براي مرئي‌سازي به كار مي‌رود) درون سلول‌ها وارد كرد.
افزايش توان محاسباتي به وسيله نانوتكنولوژي، ترسيم وضعيت شبكه‌هاي ماكرومولكولي را در محيط‌هاي واقعي ممكن مي‌كنند. اين‌گونه شبيه‌سازي‌ها براي بهبود قطعات كاسته شده زيست سازگار در بدن و براي فرايند كشف دارو، الزامي هستند.
۳) دوام‌پذيري منابع كشاورزي، آب، انرژي، مواد و محيط زيست پاك
نانوتكنولوژي تغييراتي شگرف در استفاده از منابع طبيعي، انرژي و‌ آب ايجاد مي‌كند و پساب و آلودگي را كاهش مي‌دهد. همچنين فناوري‌هاي جديد، امكان بازيافت مجدد از مواد، انرژي و آب را فراهم خواهند كرد. نانوتكنولوژي، بر محيط زيست، تأثيري قابل توجه دارد. از آن جمله: ايجاد و درمان مسائل زيست محيطي با كنترل انتشار آلاينده‌ها، توسعه فناوري‌هاي «سبز» جديد كه محصولات جانبي كمتري دارند. نانوتكنولوژي، توان حذف آلودگي‌هاي كوچك از منابع آبي (كمتر از ۲۰۰ نانومتر) و هوا (زير ۲۰ نانومتر) و اندازه‌گيري و تخفيف مداوم آلودگي را در مناطق بزرگ‌تر دارد.
نانوتكنولوژي مي‌تواند كارايي، ذخيره‌سازي و توليد انرژي را تحت تأثير قرار دهد مصرف آن را كاهش دهد. براي مثال، شركت‌هاي مواد شيميايي، مواد پليمري تقويت شده با نانوذرات را ساخته‌اند كه مي‌تواند جايگزين اجراي فلزي بدنه خودروها باشد. استفاده گسترده از اين نانوكامپوزيت‌ها ساليانه ۵ ۱ ميليارد ليتر صرفه‌جويي در مصرف بنزين، ايجاد مي‌كند.
فناوري روشنايي در ۱۰ سال آينده، تغييرات عمده‌اي خواهد داشت. نيمه هادي‌هاي مورد استفاده در ديودهاي نوراني (LEDها) به مقدار زياد در ابعاد نانو توليد خواهد شد. تقريباً ۲۰ درصد از كل برق توليدي امريكا، صرف روشنايي (چه لامپ‌هاي التهابي معمولي و چه فلوئورسنت) مي‌شود، اما مطابق پيش‌بيني‌ها در ۱۰ تا ۱۵ سال آينده، پيشرفت‌هاي نانوتكنولوژي، مصرف جهاني را بيش از ۱۰درصد كاهش مي‌دهد و سالانه ۱۰۰ ميليارد دلار، صرفه‌جويي و ۲۰۰ ميليون تن، كاهش انتشار كربن را به همراه دارد.
۴) هوا و فضا
محدوديت‌هاي شديد سوخت براي حمل بار به مدار زمين و ماوراي آن و ارسال فضاپيما براي مأموريت‌هاي طولاني به مناطق دور از خورشيد، كاهش اندازه، وزن و توان مصرفي را اجتناب‌ناپذير مي‌كند. مواد و ابزار نانوساختاري، اميدهايي را براي حل اين مشكل، ايجاد كرده است.
«نانو ساختن[۲]، طراحي و ساخت مواد سبك‌وزن، پرقدرت و سكوهاي اكتشافي سياره‌اي يا خورشيدي، فراهم كرده است. استفاده روزافزون از سيستم‌هاي كوچك شده خودكار به پيشرفت‌هاي شگرف در فناوري ساخت و توليد مي‌انجامد. توجه به اينكه محيط فضا، نيروي جاذبه كم و خلأ بالا دارد، توسعه نانوساختارها و سيستم‌هاي نانو كه ساخت آنها در زمين ممكن نيست در فضا ميسر خواهد شد.
۵) امنيت ملي
برخي كاربردهاي دفاعي نانوتكنولوژي عبارتند از: تسلط اطلاعاتي با نانوالكترونيك پيشرفته به عنوان قابليتي مهم و نظامي، امكان آموزش مؤثر نيرو به كمك سيستم‌هاي واقعيت مجازي پيچيده و به دست آمده از الكترونيك نانوساختاري، استفاده بيشتر از اتوماسيون و رباتيك پيشرفته براي جبران كاهش نيروي انساني نظامي، كاهش خطر براي سربازان و بهبود كارايي خودروهاي نظامي، دستيابي به كارايي بالاتر (وزن كمتر و قدرت بيشتر) در صحنه‌هاي نظامي، كاهش نقص فني و هزينه در عمر كاري تجهيزات نظامي، پيشرفت در شناسايي و مراقبت از عوامل شيميايي، زيستي و هسته‌اي، بهبود طراحي در سيستم‌هاي كنترل و مديريت عدم تكثير سلاح‌هاي هسته‌اي، تلفيق ابزار نانو و ميكرومكانيكي براي كنترل سيستم‌هاي دفاع هسته‌اي، فرصت‌هاي اقتصادي و نظامي مكمل يكديگرند. كاربردهاي درازمدت نانوتكنولوژي در زمينه‌هاي ديگر، پشتيباني كننده امنيت ملي خواهد بود.
۶) كاربرد نانوتكنولوژي در صنعت الكترونيك
نانوتكنولوژي، ذخيره اطلاعات را در مقياس فوق‌العاده كوچك، ممكن مي‌كند. فناوري نانو، ظرفيت ذخيره اطلاعات را در حد ۱۰۰۰ برابر يا بيشتر افزايش مي‌دهد و در نهايت، ابزار ابرمحاسباتي كوچكي به اندازه ساعت مچي، ساخته خواهد شد.
اگر ظرفيت نهايي ذخيره اطلاعات به حدود يك ترابيت در هر اينچ ربع برسد، ذخيره ۵۰ عدد DVD يا بيشتر در هارد ديسكي با ابعاد يك كارت اعتباري، ممكن خواهد شد.
ساخت تراشه‌ها در اندازه‌هايي كوچك نظير ۳۲ تا ۹۰ نانومتر و يا توليد ديسك‌هاي نوري ۱۰۰ گيگا بايتي در اندازه‌هاي كوچك از جمله اين موارد است.
● تاريخچه فناوري نانو در جهان
۴۰ سال پيش، Richard Feynman متخصص كوانتوم نظري و دارند جايزه نوبل، بعد رشد نيافته علم مواد را بررسي كرد. وي در كنفرانس معروف خود عنوان «آن پايين فضايي بسيار وجود دارد»[۳] گفت: «اصول فيزيك، تا آنجا كه من آن را مي‌فهمم، برخلاف امكان ساختن اتم به اتم چيزها حرفي نمي‌زند» او فرض را بر اين قرار داد كه اگر دانشمندان چگونگي ساخت ترانزيستورها و ديگر سازه‌ها را با مقياس‌هاي كوچك، فرا گرفته‌اند. پس ما مي‌توانيم آنها را كوچك و كوچك‌تر كنيم. در واقع آنها به مرزهاي حقيقي خود در لبه‌هاي نامعلوم كوانتوم، نزديك خواهند بود به گونه‌اي كه يك اتم را در مقابل ديگري به گونه‌اي قرار مي‌دهيم كه بتوانيم كوچك‌ترين محصول مصنوعي و ساختگي ممكن را ايجاد كنيم. با استفاده از اين فرم‌هاي بسيار كوچك چه وسايلي را ايجاد خواهيم كرد؟
Feynman ذر ذهن خود «دكتري مولكولي» تصور كرد كه صدها بار از سلولي منحصر به فرد، كوچك‌تر است و به بدن انسان تزريق مي‌شود. اين دكتر مولكولي، درون بدن براي انجام كاري، تأييد سلامتي سلول‌ها، انجام اعمال ترميمي و نگهداري بدن در سلامت كامل، سير مي‌كند. در بحبوبه؟؟؟ سال‌هاي صنعتي، واژه «بزرگ» اهميتي ويژه داشت. حتي رايانه‌ها در دهه ۱۹۵۰ تمام طبقات ساختمان را اشغال مي‌كردند. زماني كه Feynman، نظرات و منطق خود را بازگو كرد، جهان به سوي كوچك شدن، گام برداشت.
تفكرات Marvin Minsky به انديشه‌هاي Feynman قوت بخشيد. Minsky، پدر پاينده هوش‌هاي مصنوعي دهه ۷۰-۱۹۶۰، جهان را در تفكرات مربوط به آينده، رهبري مي‌كرد. Eric Drexler در اواسط دهه ۷۰ Minsky را استاد راهنماي پايان‌نامه خود انتخاب كرد. Drexler به وسايل بسيار كوچك Feynman علاقه‌مند شده بود و مي‌خواست مورد توانايي آنها را بررسي كند. Drexler در اوايل دهه ۸۰، درجه استادي خود را در رشته علوم رايانه دريافت كرده و انجمني از دانشجويان را به دور خود جمع كرده بود. او افكار جوانان را با «نانوتكنولوژي» مشغول كرده بود. Drexler اولين مقاله خود را در مورد نانوتكنولوژي مولكولي (MNT) در ۱۹۸۱ ارائه داد. او كتاب Engin Of Creation: The coming era of Nanotechnology را در ۱۹۸۶ چاپ كرد. Drexler درجه دكتراي نانوتكنولوژي را در ۱۹۹۱ از دانشگاه MIT دريافت كرد. او پيشروي طرح نانوتكنولوژي و هم‌اكنون رئيس انستيتو Foresight و Research Fellow است.
● تعيين بودجه‌هاي كلان در كشورهاي صنعتي براي تحقيقات در زمينه نانوتكنولوژي
بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه، برنامه‌هايي را در سطح ملي براي پشتيباني از فعاليت‌هاي تحقيقاتي و صنعتي نانوتكنولوژي تدوين و اجرا مي‌كند.
نانوتكنولوژي به عنوان انقلابي در شرف وقوع، آينده اقتصادي كشورها و جايگاه آنها را در جهان، تحت تأثير قرار خواهد داد. صاحب‌نظران و محققان كشورهاي مخالف اين امر را تبيين كرده‌اند. در بخشي از اين كشورها، در ۲ سال اخير تحركات شديدي از سوي دولت‌ها براي سرعت‌بخشي به توسعه نانوتكنولوژي انجام شده است و فعاليت‌هاي خودجوش محققان، با تشويق و حمايت‌هاي مستقيم دولت، ادامه يافته است. نمودار يك، ميزان سرمايه‌گذاري دولت‌ها را نشان مي‌دهد.
● اهميت مطرح شدن طرح
بسياري از كشورهاي پيشرفته و در حال پيشرفت، برنامه‌هايي را براي پشتيباني از فعاليت‌هاي تحقيقاتي و صنعتي نانوتكنولوژي تدوين و اجرا مي‌كنند، اما سؤالي مهم براي كشور ما و كشورهايي كه هنوز به نانوتكنولوژي به؟؟؟ توجه نكرده‌اند، اين است كه آيا بايد با اين روند همراه شد يا خير؟ فضاي بسيار بزرگ نانوتكنولوژي و حجم وسيع فعاليت‌هاي مربوط به آن در دنيا، اين باور را به انسان القا مي‌كند كه دير يا زود بايد آينده‌نگري كرده و براي ورود به آن اقدام كرد.
● ورود كشورها به عرصه نانوتكنولوژي، اجتناب‌ناپذير است.
صاحب‌نظران و محققان، نانوتكنولوژي را مساوي آينده دانسته‌اند. كميته مشاوران رئيس‌جمهور امريكا در علوم فناوري در تأييد برنامه ملي نانوتكنولوژي براي سال ۲۰۰۱، از نانوتكنولوژي به عنوان محور آينده جهان ياد مي‌كند. صاحب‌نظران به دليل تأثيرات اين فنوري بر بيشتر فناوري‌هاي موجود، معتقدند متخصصان رشته‌هاي مختلف بدون گرايش به مباحث مقياس نانو در دهه‌هاي آينده فرصتي براي رشد ندارند. آنها شكوفايي فناوري‌هاي مهم نظير فناوري اطلاعات و بيوتكنولوژي را بدون بهره‌گيري از نانوتكنولوژي مختل مي‌دانند.
● دلايل ضرورت ورود كشور به عرصه نانوتكنولوژي
مهم‌ترين دلايل ضرورت توجه كشورهايي نظير ايران به نانوتكنولوژي به قرار زير است:
۱) تأثير اساسي نانوتكنولوژي بر رشد و پيشرفت بسياري از فناوري‌ها
ماهيت فرارشته‌اي فناوري نانو به عنوان توانمندي توليد مواد، ابزار و سيستم‌هاي جديد با دقت اتم و مولكول، موجب تعريف كاربردهاي بسياري در عرصه‌هاي مختلف علمي و صنعتي شده است. نانوتكنولوژي كاربردهاي بسياري در حوزه‌هاي دارو، غذا، بهداشت، درمان بيماري‌ها، محيط‌زيست، انرژي، الكترونيك، رايانه، اطلاعات، مواد، ساخت، توليد، هوافضا، بيوتكنولوژي، كشاورزي، امنيت ملي و دفاع دارد. اين فناوري بر تمام فناوري‌ها تأثير مي‌گذارد و دير يا زود بايد شاهد محصولات آنها بود. براي مثال در بخش پزشكي و بهداشت، زمينه كاري بسيار مهم، سيستم توزيع دارو در داخل بدن است. مصرف فعلي دارو به صورت حجمي است در حالي كه سلول‌هاي خاصي از بدن نيازمند آن هستند. دارو در روش تزريق با وسايل جديد به صورت مستقيم و به سلول‌هاي مشخص، تحويل داده مي‌شود. بنابراين، بيماري‌هاي بزرگ و كوچك با اين مكانيزم در آغاز شكل‌گيري، درمان مي‌شوند. در بخش مواد نيز پروژه‌هايي در حال اجراست كه موادي با وزن بسيار كم و خواص مناسب، توليد مي‌كنند. اين مواد در ساختمان، خودرو، هواپيما و ديگر ملزومات زندگي انسان‌ها كاربرد دارند. بنابراين، نانوتكنولوژي عرصه‌اي وسيع از زندگي انسان‌ها را در برخواهد گرفت و نمي‌توان از آن چشم‌پوشي كرد.
۲) تأثير نانوتكنولوژي بر امنيت جهاني
نانوتكنولوژي به لحاظ دفاعي هم فرصت است و هم تهديد، اين فناوري كاربردهاي زياد در امور نظامي دارد. بخش دفاعي كشورهاي مختلف به تحقيق و توسعه نانوتكنولوژي، گرايش دارند. اين كاربردها از لباس‌هاي محافظ تا پرنده‌هاي بسيار كوچك، تجهيزات اطلاعاتي و بسياري موارد ديگر است و هم‌اكنون با حمايت وزارتخانه‌هاي دفاع كشورهايي نظير: امريكا، ژاپن و ديگر كشورهاي اروپايي به صورت پروژه‌هاي تحقيقاتي در حال انجام است. اين فناوري از اين جهت براي كشورها تهديد محسوب مي‌شود، اما براي كشورهايي كه با استفاده از روند موجود، جايگاهي را در آينده امنيت جهاني براي خود در نظر بگيرند، فرصت خواهد بود. با توجه به تنوع كاربردهاي نانوتكنولوژي، در آينده رقابت بين‌المللي كشورها نقش مؤثر دارد.
● شكل‌گيري بازارهاي بسيار بزرگ
شواهد نشان مي‌دهد كه درصدي بالا از بازار محصولات مختلف بر نانوتكنولوژي، متكي خواهد بود. دولت‌ها و شركت‌هاي بزرگ و كوچك به دنبال كسب جايگاهي براي خود در اين بازارها هستند. ميهيل روكو، رئيس كميته علوم و فناوري نانو در رياست جمهوري امريكا بر پتانسيل نانوتكنولوژي براي تغيير چشمگير اقتصاد جهاني تأكيد كرده است. وي معتقد است نانوتكنولوژي در ده الي ۱۵ سال آينده، بازار نيمه هادي را به طور كامل تحت تأثير قرار خواهد داد.
سازندگان پردازنده‌هاي رايانه در امريكا و ژاپن از ورود پردازنده‌هاي حاوي يك ميليارد نانوترانزيستور تا پيش از ۱۰ سال آينده خبر داده‌اند. براي مثال شركت اينتل اعلام كرده است در سال ۲۰۰۷ پردازنده‌هاي متكي بر نانوترانزيستور را با قدرت و سرعت بيشتر و مصرف كمتر به بازار، عرضه خواهد كرد.
نيمي از صنعت دارو تا ۱۵ سال آينده بر نانوتكنولوژي، متكي خواهد بود و به وسايل تزريق جديد و آموزش‌هاي پزشكي روزآمد، نياز خواهد داشت. مواد شيميايي نيز داراي بازار ۱۰۰ ميليارد دلاري كاتاليست‌ها هستند و تا ۱۰ سال آينده بر كاتاليست‌هاي نانوساختاري، متكي خواهد بود.
از هم‌اكنون بازاري براي به‌كارگيري مواد جديد در محصولات، شكل گرفته است. اين مواد، خواص جديد و فوق‌العاده‌اي به محصولات مي‌بخشند و قيمت آنها را كاهش مي‌دهند. مثلاً نانو لوله‌هاي كربني[۴] با وزن كمتر و استحكام بيشتر نسبت به موادي نظير فولاد، بخش‌هاي از صنايع را تحت تأثير قرار خواهد داد.
از آنجا كه سهم هر كشور يا بنگاه در زمان شكل‌گيري بازار، تثبيت مي‌شود، زمان سرمايه‌گذاري براي دستيابي به جايگاه مناسب، امروز است. سؤالي كه پيش مي‌آيد اين است: جايگاه كشورهايي كه به نانوتكنولوژي دسترسي ندارند، در بازارهاي آينده و اقتصاد جهاني چه خواهد بود؟
[۱]. Drug Delivery
[۲]. Nanofabrication
[۳]. There is plenty of room in the bottom
[۴]. Carbon Nanotubes

امروزه علم پزشکي کمک بسياري به انسان کرده و پزشکان سعي کرده اند براي بيماري ها درماني پيدا کنند. هر روز تعداد بيشتري از بيماري ها قابل درمان مي شوند . ...

اصولاً اتصالات نيم رسانا - فلز جزو لازمه تمامي قطعات الکترونيکي اند. چگونگي و رفتار اتصالات الکتريکي به غلظت سطح نيم رسانا (Si) ، تميزي سطح و واکنش ها ...

نانوتکنولوژي، فناوري جديد است که تمام دنيا را فرا گرفته است و به تعبير دقيقتر نانوتکنولوژي بخشي از آينده نيست بکله همه آينده است . در اين نوشتار بعد ...

نانوحسگر وسيله اي است بسيار ريز که قادر به شناسايي و ارائه پاسخ به محرک هاي فيزيکي در مقياس يک نانومتر است. نانوحسگرها کاربردهاي متعددي در علوم مختلف ...

فناوري DSL و نقش آن در ارتباطات صوتي و داده اي همزمان مقدمه: به دنبال پيشرفت دانش و فناوري اطلاعات و ارتباطات وگسترش شبكه‌هاي اطلاع رساني واينترنت ب ...

● فناوري نانو در بسته بندي موادغذايي درصنايع و شرکت ها: در حال حاضر شرکت هاي زيادي مانند Unilever, keystone,Hershey,food,nestle مشغول کار روي نانو غذا ...

زمان ظهور نانوسراميک ها را مي توان دهه ۹۰ ميلادي دانست. در اين زمان بود که با توجه به خواص بسيار مطلوب پودرهاي نانوسراميکي، توجهاتي به سمت آنها جلب شد ...

حدود دو هفته از پنجاهمين سالگرد ايجاد فناوري ليزر مي گذرد و همين موضوع بهانه اي شد تا به پيشرفت هاي جديد در زمين ليزر(Laser) بپردازيم . واژه Laser مخف ...

دانلود نسخه PDF - فناوري نانو