up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله فلزات PDF
QR code - فلزات

فلزات

مطالبي درباره فلزات

تعريف فلز
فلز ماده‌اي است که مي‌توان آن را صيقل داده و براق کرد، يا به طرح‌هاي گوناگون در آورد و از آن مفتول‌هاي سيمي ظريف تهيه کرد. فلز جسمي است که آزمايش‌هاي مربوط به گرما و مهم‌تر از همه جريان الکتريکي را به خوبي هدايت مي‌کند. فلزات با يکديگر فرق زيادي دارند، از جمله در رنگ و سختي و نرمي، تعدادي از آن ها ممکن است به آساني خم شده و يا خيلي محکم و مقاوم باشند.
تاريخچه فلزکاري ايران
بشر در حدود 7000 سال پيش فلز را شناخت. در آفريقا قبايلي هستند که هنوز هم به روش سنتي (7000 سال قبل) فلزات را ذوب مي­کنند يعني اينکه حيواني (مرغ) را در کوره انداخته و قرباني رب النوع آتش مي­کنند و سپس سنگ فلز را داخل کوره مي­ريزند.
انسان هاي اوليه ابزار خود را از سنگ مي­تراشيدند تا اينکه در حدود نيمه اول هزاره چهارم ق.م اشياء کوچک مسي ساخته شدند که چکش کاري شده بودند. بشر آن دوران به سنگي برخورد که با ضربه نمي­شکست و تغيير شکل مي­داد و سفالگران نيز در کوره هاي خود از بعضي سنگ­ها استفاده مي­کردند که در حين کار اين سنگ ها ذوب شده و تغيير شکل مي­داند و مقاومت زيادي داشتند. از اشياء قديمي که در تپه حصار نزديک دامغان يافت شده­اند؛ سر نيزه و لوازم شکار و تبر و آينه و سنجاق از مس ريخته، بوده اند. طلا و نقره هم که در حدود 2500 ق.م کشف شدند که به علت نرمي و دوام و فساد ناپذيري و هم اين که يافتن سنگ طلا بسيار سخت و نادر بود ، براي ساخت زيور آلات و ديگر اشياء زينتي استفاده مي­شد. از اين دوران نيز اشيايي در تپه حصار يافت شده است.
مس چون نرم بود تصميم بر آن شد که با فلز ديگري ترکيب شود تا اشياء مقاومتر گردند. اين امر در حدود 2500 تا 1500 سال ق.م با کشف قلع به نتيجه رسيد و عصر مفرغ آغاز شد.
با ترکيب مس و قلع، ماده جديدي با همان خواص مس توليد شد ( برنز يا مفرغ ).
آثار مفرغي يافت شده از آن دوران از تپه «حسنلو» در آذربايجان موجود است.
صنعتگران آذربايجاني در ضمن کوچ که به طرف جنوب بود ( لرستان )، اين صنعت خود را به اين منطقه انتقال دادند. در اين منطقه (لرستان) از آثار يافت شده مي­توان دريافت که فلز را داخل ماسه يا سفال ريخته گري مي نموده­اند و سپس چکش کاري هم مي­کرده­اند.
آلومينيوم
آهن در هزاره سوم ق م شناخته شده بود ولي به علت اينکه چکش کاري آن سخت بوده و ديرگداز نيز بوده و به سختي تغيير شکل مي داد، زياد مورد توجه نبود تا اينکه در حدود 1500 تا 550 سال ق.م با کشف تبديل آهن به فولاد جايگاهي در فلزکاري براي خود يافت. از آهن اسلحه، زيورآلات و ديگر ابزار ساخته شدند. ظاهرا تبديل آهن به فولاد در کوره هاي ارمنستان صورت پذيرفته است.
حکاکي روي فلز از حدود 800 سال ق.م رايج شده است. اشيائي از اين دوران در «سرخ دم» لرستان يافت شده است. از نمونه آثار يافت شده هزاره اول ق م در ايران مي توان به جام مارليک اشاره کرد که از طلاي ناب مي باشد و در «چراغعلي تپه» در گيلان نزديک رودبار پيدا شده است با 18 سانت ارتفاع و 316 گرم وزن .نقوش آن هم دو گاو بالدار که در حال بالا رفتن از درخت مقدس هستند که در دوسوي آن جام کار شده­اند. اين جام چکش­کاري شده وجالب اينکه سر گاو ها 2 سانت برجسته شده­اند.
در دوره هخامنشي مرصع کاري و آبکاري رواج يافت و بيشتر روي طلا و نقره و برنز کار مي­شده است ولي طرز کار و شيوه آبکاري (آب طلا روي فلز) که آن دوران کار مي شده است، هنوز مشخص نشده است. اثار يافت شده اين دوران از همدان و فارس و … مي باشد که در موزه هاي «لوور فرانسه» «برلين» «رضا عباسي» موجود است.
در دوره هخامنشي « ريتون » ساخته مي­شده است. ريتون يعني ظرف يا جامي که به شکل يک حيوان قوي بوده است و عقيده بر اين بوده که نوشيدن از اين جام باعث مي­شود تا قدرت آن حيوان به انسان انتقال يابد. در دوره سلوکي­ها سکه را با دستگاه پرس دستي مي­ساختند (دوره هلنيستي) (يوناني مآبي).
آلومينيوم
در دوره اشکانيان سکه ها 3 نوع بوده اند: سکه­هاي کوچک برنزي يا مسي - سکه نقره بنام درهم - سکه درشتي نقره بنام تترا درهم .
فلزکاري در دوره ساساني پيشرفت زيادي کرد . از فلزت اشياء جالبي تهيه مي­شد که خود فرم و شکل ظرف و يا آن وسيله و يا تزئينات آن در خور توجه است.
اشيائي از دوره ساساني در مکان هاي مختلفي مثل هندوستان، ژاپن، فرانسه، لهستان و بيشتر در روسيه يافت شده است و اين مي رساند که در دوران ساسانيان تجارت و بازرگاني بسط و توسعه فراواني يافته بوده است.
سکه­هاي ساساني نيز از طلا و نقره و مفرغ بوده و در اوائل با ظرافت کار مي­شده است ولي در اواخر اين دوران به خاطر توسعه تجارت، آن ظرافت کار روي مسکوکات از بين رفت.
اشياء آن دوران ريخته­گري مي­شده و سپس چکش کاري و بعد با چرخ ، تراش مي­خورده اند و بعد از آن حکاکي يا قلمزني مي­شده اند.
اشياء دوره اوائل اسلام از مفرغ يا برنز هستند و از طلا و نقره استفاده چنداني نمي شده است تا دوره سلجوقي که آثار بسيار ارزشمندي از آن دوران باقي مانده است که بر روي طلا و نقره نيز کار شده است و اکنون در موزه­هاي روسيه موجود است. اين دوره از درخشانترين دوران فلزکاري ايران است.
در اين دوران ميناکاري نيز رواج داشت و اشياء اين دوره شامل «کتري ، ابريق، هاون، شمعدان، جعبه، پايه چراغ، پيه سوز و ...» مي­باشد که در شمالشرق و شرق ايران و در ري و همدان يافت شده­اند.
مشبک کاري سلجوقي نيز بسيار توسعه يافته بوده است (شمعدان و عود سوز). آثار اين دوره در موزه هاي «متروپوليتن» «روسيه (ارميتاژ) » و ... موجود است.
فلز کاري در دوره مغول ها (ايلخانيان) تزئيناتي شبيه به مکتب موصل (دوره سلجوقي) و سوريه و مصر دارد ولي اسلوب کار داراي ويژگي هايي است که نشان مي دهد کاري ايراني است مثل قلمزني انواع گل ها و بوته ها (طراحي سنتي ايراني) و تاريخ و نام سازنده .
در دوره صفويه اشياء مسي سفيد کاري مي­شده­اند تا شبيه به نقره جلوه نمايي کنند و مرصع کاري نيز که از رونق افتاده بود، در اين دوره باز رونق شاياني يافت.
دوره صفويه نيز از درخشانترين دوران هنر ايران است. در اين دوره استفاده از آهن و فولاد نيز رونق فراواني يافت. اشيائي مثل کمربند، لوحه و ... که با طلا و نقره مرصع کاري مي­شدند.
آثار اين دوران در موزه­هاي داخل کشور و متروپوليتن و بيشتر در موزه رضا عباسي موجود مي­باشند.
از زمان صفويه به بعد اين هنر (قلمزني و فلز کاري) به تدريج از رونق افتاد. از دوران قاجاريه مي توان به قلمزني درب حرم امامزاده­ها اشاره کرد. در اين دوره ديگر آن ظرافت هنري دوران قبل مشاهده نمي­شود.
از شهرهايي که قلمزني هنوز در آن ها کار مي­شود مي­توان شهرهاي اصفهان، تبريز، شيراز، تهران، زنجان، کرمان، کرمانشاه، بروجرد و طبس را نام برد. از اساتيد معاصر و بنام اين هنر مي­توان:
منصور حافظ پرست، رضا قادران، اصغر بزرگيان، اکبر بزرگيان، عباس صفوت، استاد مهدي علمداري، حاج علي ميناگر، استاد علي ظريفي اصفهاني، مرحوم استاد محمود دهنوي، رضا چکشي، استاد حسين علاقه مندان، آواديس هاکوپيان و .... را نام برد.

● تخريب فلزات با عوامل غير خوردگي فلزات در اثر اصطکاک ، سايش و نيروهاي وارده دچار تخريب مي شوند که تحت عنوان خوردگي مورد نظر ما نيست. ● فرايند خودبه خ ...

● تخريب فلزات با عوامل غير خوردگي فلزات در اثر اصطکاک ، سايش و نيروهاي وارده دچار تخريب ميشوند که تحت عنوان خوردگي مورد نظر ما نيست. ● فرايند خودبه خو ...

خوردگي ، ( Corrosion ) ، اثر تخريبي محيط بر فلزات و آلياژها مي باشد. خوردگي ، پديده اي خودبه خودي است و همه مردم در زندگي روزمره خود ، از بدو پيدايش ف ...

خوردگي ، ( Corrosion ) ، اثر تخريبي محيط بر فلزات و آلياژها ميباشد. خوردگي ، پديدهاي خودبهخودي است و همه مردم در زندگي روزمره خود ، از بدو پيدايش فلزا ...

فلزات سنگين فلزاتي هستند که داراي چگالي بالاتر از ۵ گرم بر سانتيمتر مکعب باشد. اين تعريف از نقطه نظر بيولوژيکي بسيار سودمند است زيرا تعداد زيادي از عن ...

● بررسي روش هاي تصفيه آب خانگي و کاربرد آنها دستگاههاي تصفيه آب خانگي براي حذف يا کاهش مواد زائد آب آشاميدني بکار ميروند. اين مواد عمدتا عبارتند از : ...

با گذشت شش دهه ، شات پينينگ (Shot peening:sp) ، زيادترين استفاده و بيشترين اثر را در ايجاد تنش هاي پسماند در سطح فلزات ، به منظور بهبود عملکرد خستگي د ...

تصور جهان پيشرفته کنوني بدون وجود مواد پليمري مشکل مي باشد. امروزه اين مواد جزيي از زندگي ما شده اند و در ساخت اشياي مختلف ، از وسايل زندگي و مورد مصر ...

دانلود نسخه PDF - فلزات