up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله فلات قاره PDF
QR code - فلات قاره

فلات قاره

ديدکلي
در کنار قاره‌ها منطقه‌اي با شيب کم وجود دارد که به آن فلات قاره گفته مي‌شود. فلات قاره ممکن است وسيع باشد، مانند تمام درياي شمال يا بر عکس کم وسعت باشد، مانند وقتي که سلسله جبال ساحلي وجود داشته باشد (سواحل الجزاير ، سواحل اقيانوس کبير در قاره آمريکا). فلات قاره قلمرو درياهاي کنار قاره‌اي (Epi Continen tal) است و باشيب کم در حکم دنباله خشکي به حساب مي‌آيد. اين منطقه محل رسوبات نريتيک است که در آن رسوبهاي مختلف مخصوصا از منشا تخريبي کم و بيش درشت يا رسوبات آلي (به عنوان مثال مرجانها) ممکن است وسعت بيشتري داشته باشند.
مشخصات فلات قاره
گاهي وسعت فلات قاره خيلي زياد است. مثلا فلات قاره‌اي که در درياي شمال قرار دارد، 1000 کيلومتر وسعت دارد و بين نروژ واکس (در شمال انگلستان) کشيده شده است. کف فلات قاره نامنظم است و در آن برجستگيهايي ديده مي‌شود که تغييرات عمق در آن ناچيز است (به عنوان مثال در درياي شمال سطح فلات قاره توپوگرافي يخچالي دارد). در سطح فلات قاره غالبا شبکه آبرساني واقعي قابل مشاهده است که دنباله جريانهاي آب سطحي امروزي است و داراي مئاندر ، مصب ، پديده تعرف و دره‌هاي تنگ اپي ژنتيک است. مانند رودخانه‌اي که در حوالي سن ترديه (جنوب فرانسه) يک سد گرانيتي را قطع مي‌کند و مورفولوژي آن کاملا خشکي بوده ، به هيچ وجه دريايي نيست.
ماهيت فلات قاره
فلات قاره را بعضيها به عقب نشيني ساحل (فلات تخريب يافته) و بعضي ديگر به اشغال ممتد رسوباتي که ذرات بيش از بيش به طرف پهنه دريا ريزتر مي‌شود، نسبت داده‌اند. در حقيقت فلات قاره قسمتي از خشکي است که به زير آب رفته است. چون نه فقط شبکه رودخانه‌اي آن را تاييد مي‌کند، بلکه وجود کارستها با لاپيزها در اعماق آهکي اين فلات نيز اين حقيقت که فلات قاره بخشي از خشکي مي‌باشد، را تائيد مي‌کند.
رسوبات فلات قاره
در فلات قاره قسمت عمده رسوبات تخريبي هستند (ماسه و گلها). همين رسوبات از فراوان ترين تشکيلات رسوبي در سريهاي چينه شناسي مي‌باشند. فلات قاره همان ذخيره معدني را دارد که حوضه‌هاي خشکي دارند و بخصوص نفت در آن فراوان است. اکتشاف نفت در فلات قاره امروزه بخصوص در درياي شمال اهميت دارد.
در فلات قاره برخي از رسوبات تخريبي توسط باد (مانند خاکسترهاي آتشفشاني يا گرد و غبار و ماسه‌هاي مناطق خشک و بياباني) ، بعضي ديگر توسط يخها (مورنهاي عمقي کوههاي يخي) و يا بوسيله جريانهاي برگشتي (ماسه‌هاي ريز و لجن‌هاي ساحلي که تقريبا همانند لجنهاي دهانه خليج است) به دريا وارد شده‌اند. قسمت اساسي رسوبات تخريبي فلات قاره منشا هوايي دارد.
اشکال تخريبي و ساختماني در فلات قاره
فرسايش بيولوژيکي
گياهان و جانوران فلات قاره نقش فعالي در فرسايش ساحل و کف اقيانوسها ايفا مي‌کنند. خارپوستان حتي در سنگهاي سخت و آهکهاي سخت نيز حفره‌هايي ايجاد مي‌کنند. بخصوص جلبکهاي کلروفيله و سيانوفيسه بيش از همه مسئول فرسايش حفره‌هاي در منطقه ساحلي هستند. فرسايش به صورت مجاري باريک بخصوص بوسيله نرم تنان سنگ خوار حفار ، نذم تنان جوينده صورت مي‌گيرد.
کرمهاي حلقوي در آهکها لوله‌هاي کوچک و متعددي به شکل U حفر مي‌کنند که هر سال در سنگهاي کالوالوس در حدود 20000 تن آهک مي‌فرسايد. اسفنجهاي حفار نيز از عوامل فعال تخريب بيولوژيکي به شمار مي‌آيند. در کف دريا موجودات لجن خوار و کرمهاي حلقوي نقش مهمي را حتي در اعماق زياد ايفا مي‌کنند.
فرسايش شيميايي
در حاليکه نتيجه اثر فرسايش شيميايي کاملا مشخص است. مکانيسم عمل آنها کمتر شناخته شده است. فعاليت شيميايي بخصوص در درياهاي گرم بيشتر است. فرسايش لانه زنبوري (تافوني) و غاري در سنگهاي ساحل قابل مشاهده است. منشا اين فرسايشها مکانيکي نمي‌باشد و اصطلاح فرسايش بر اثر شکست امواج به آنها نسبت داده مي‌شود.
در فرسايش شيميايي درياها نمي‌توان از انحلال ساده سخن گفت، چون در درياهاي گرم ، آب تقريبا اشباع از آهک است. انحلالهاي موجود در فلات قاره‌ها معمولا در شب صورت مي‌گيرد. چون در شب آبها اشباع از آهک نمي‌باشند (چون در شب گياهان به جاي جذب گاز کربنيک آن را متصاعد مي‌کنند که باعث انحلال بيشتر آهک مي‌شود). اين انحلالهاي شبانه در ايجاد تافوني نقش اساسي دارد.
بررسيهاي آماري فلات قاره
بررسيهاي آماري اهميت واقعي فلات قاره را مشخص مي‌کند.
* عرض متوسط فلات قاره در سطح زمين در حدود 68 کيلومتر است.
* عمق متوسطي که در ان تغيير شيب صورت مي‌گيرد (يعني کناره شيب قاره‌اي) در حدود 130 متر است. قبلا عدد 200 متر را از روي تبديل 100 براي (واحد دريايي براي عمق) که 186 متر است و بيش از مقدار عادي است، عنوان کرده بودند.
* عمق متوسط پهن ترين منطقه فلات قاره 64 متر است.
* برجستگي نسبي در 60 در صد از نيمرخ آن 20 متر است.
* فرورفتگي نسبي در 35 درصد از نيمرخ آن 20 متر است.
* شيب متوسط فقط 7 دقيقه است.

چندين بار در تاريخ زمين، تصادف بين قاره ها منجر به ايجاد قاره هاي بزرگ گرديده است. گرچه پوسته قاره اي ضخيم است اما به مراتب آسان تر از پوسته اقيانوسي ...

در سال 1959 يك واقعه منحصر به فرد به وقوع پيوست كه موجب جلب توجه محققين به بررسي مسئله مايكوتوكسين ها گرديد . اين مسئله موجب مرگ هزاران بوقلمون و ساير ...

آفلاتوکسين ها Aflatoxins در سال 1959 يک واقعه منحصر به فرد به وقوع پيوست که موجب جلب توجه محققين به بررسي مسئله مايکوتوکسين ها گرديد . اين مسئله موجب ...

افلاتوکسين ها سمومي هستند که بوسيله تعدادي از قارچ ها که برروي خوراک دام ومواد غذائي رشد مي کنند،توليد شده ومي توانند بيماري افلاتوکسيکوزيس را درحيوان ...

چنانچه گاو شيري از خوراک دام آلوده به افلاتوکسين B تغذيه نمايد آنزيمهاي موجود در کبد آن را به افلاتوکسين M تبديل کرده که در شير وادرار را دفع مي شود. ...

كشف قطب جنوب را نمي توان به يك فرد منحصر كرد، اما مي توان آن را به ۳ نفر تقليل داد. بنابر منابع مختلف از جمله مجلس نمايندگان ايالات متحده ، ناسا، دانش ...

تکوين و تکامل پوسته ايران را مي توان از وقتي دنبال کرد که ما وضعيت ابتدايي پوسته ايران و حوادث حاکم بر آن پس از تشکيل پوسته را بدانيم. داده ها و اطلاع ...

مقدمه رسوبات آبرفتي جوان مهمترين منابع تامين شن و ماسه ساختماني‌اند. اين رسوبات از يک طرف به دليل رخنمون وسيعشان در سطح و از طرفي به دليل ناچيز بودن پ ...

دانلود نسخه PDF - فلات قاره