up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله فضا PDF
QR code - فضا

فضا

فضا چيست؟

● سفر به فضا
سفر به فضا پاسخي است به کنجکاوي انسان براي شناخت زمين، ماه، سيارات، خورشيد، ديگر ستارگان و کهکشانها. فضاپيماهايي با سرنشين و بدون سرنشين به مرزهاي فراتر از زمين ارسال شده اند تا اطلاعات مستند و تازه اي از کائنات براي ما به همراه آورند. بشر تاکنون موفق به ديدار حضوري ماه و زندگي طولاني مدت در ايستگاه فضايي شده است. سفر به فضا اين امکان را به ما مي دهد تا زمين را در بستر و موقعيت واقعي آن در هستي بنگريم. چنين سفرهاي تحقيقاتي مي توانند چگونگي تشکيل خورشيد، سيارات و ستاره ها و وجود حيات در جايي فراتر از دنياي ما را معلوم کنند.
فضا
عصر فضا از روز ۴ اکتبر سال ۱۹۵۷ آغاز شد. در آن روز شوروي ماهواره اسپاتنيک ۱(Sputnik ۱) را براي گردش در مدار زمين به فضا فرستاد. اولين فضاپيماي با سرنشين در روز ۱۲ آپريل سال ۱۹۶۱ به همراه يوري گاگارين (Yuri A. Gagarin) فضانورد اهل شوروي به مدار زمين فرستاده شد. نام اين فضا پيما وستوک ۱ (Vostok ۱) بود.
فضاپيماهاي بدون سرنشين که به آنها کاوشگر فضا مي گويند، به طور وسيعي به اطلاعات ما درباره فضاي اطرافمان، سيارات و ستارگان افزوده اند. در سال ۱۹۵۹ يک کاوشگر شوروي به نزديکي ماه و کاوشگر ديگر آن به سطح ماه رسيدند. در سال ۱۹۶۲ کاوشگر ايالات متحده به سمت سياره زهره فرستاده شد. در سالهاي ۱۹۷۴ و ۱۹۷۶ ايالات متحده دو کاوشگر ساخت آلمان به مدار سياره عطارد نزديک خورشيد ارسال کرد. دو کاوشگر ديگر ايالات متحده در سال ۱۹۷۶ بر روي مريخ نشستند. علاوه بر سيارات، کاوشگرها براي شناخت سنگها و اجرام کوچک آسماني نيز به فضا فرستاده مي شوند.
اولين سفر با سرنشين به ماه در روز ۲۱ دسامبر ۱۹۶۸، زمانيکه ايالات متحده فضا پيماي آپولو ۸ (Apollo ۸) را ارسال کرد آغاز شد. اين فضا پيما ۱۰ بار دور ماه گردش کرد و سپس با موفقيت کامل به زمين برگشت. در تاريخ ۲۰ جولاي ۱۹۶۹ فضا نورد امريکايي، نيل آرمسترانگ (Neil A. Armstrong) و باز آلدرين (Buzz Aldrin) اتاقک مخصوص آپولو ۱۱ را بر روي سطح ماه نشاندند. آرمسترانگ اولين انسانيست که بر روي ماه قدم گذاشته است. تا سال ۱۹۷۲ فضانوردان امريکايي ۵ سفر ديگر به کره ماه با برنامه سفري آپولو به انجام رساندند.
در دهه هشتاد ميلادي فضانوردان توانايي خود را براي اقامت طولاني در فضا در دو ايستگاه فضايي اسکاي لب (Skylab) و ساليوت (Salyut) افزايش دادند. در سالهاي ۱۹۸۷ و ۱۹۸۸ دوفضانورد از شوروي، ۳۶۶ روز پياپي را در فضا سپري کردند.
در روز ۱۲ آپريل سال ۱۹۸۱ ، شاتل فضايي ايالات متحده، کلمبيا، به فضا ارسال شد. اولين شاتل که بيش از يکبار قابل استفاده بود و اولين فضاپيمايي که مي توانست در فرودگاه هاي معمولي نيز به زمين بنشيند.در روز ۲۸ &#۶۴۳۹۴;انويه ۱۹۸۶ سانحه اي دلخراش به وقوع پيوست. شاتل چلنجر دچار نقص فني گرديد و هر هفت سرنشين آن جان باختند. شاتل مجددا طراحي و در سال ۱۹۸۸ سفرهاي خود را آغاز نمود. بار ديگر اين سانحه در تاريخ ۱ فوريه ۲۰۰۳ رخ داد. اين بار شاتل کلمبيا هنگام ورود به جو زمين متلاشي شد و هفت سرنشين آن نيز جان باختند.
در سالهاي نخست عصر فضا، موفقيت در فضا مرهون پيشرفت کشورها در عرصه هاي مختلف علمي، مهندسي و نظامي بود. ايالات متحده و جماهير شوروي دو عضو رقابتي با نام جنگ سرد بودند.
در نتيجه دو عضو مذکور در زمينه توسعه برنامه هاي فضايي با يکديگر به رقابت پرداختند. در دهه هاي ۷۰ و ۸۰ ميلادي اين نبرد فضايي دو عضو را به تلاشهاي فراوان و تحقيقات شگفت آوري گماشت.
اين نبرد در انتهاي دهه ۸۰ يعني زمانيکه دو کشور اهداف مستقلي را در زمينه فضا پيش گرفتند کمرنگ شد.
مسئله مورد بحث در توسعه برنامه هاي فضايي تعادل مناسب بين سفرهاي تحقيقاتي با سرنشين و بدون سرنشين به فضا مي باشد. بعضي کارشناسان کاوشگر هاي بدون سرنشين را ترجيح مي دهند چرا که ارزان تر، امن تر، و سريعترند. آنها متوجه اين نکته هستند که کاوشگرها قادر به انجام سفرهايي مي باشند که براي انسان بسيار خطرآفرينند.
از طرفي کاوشگرها عموما قادر به انجام عکس العمل هاي لازم در شرايط خاص و غير قابل پيش بيني نيستند. امروزه اغلب طراحان و برنامه ريزان فضا، استراتژي تلفيق کاوشگرهاي بدون سرنشين و سفرهاي تحقيقاتي با سرنشين را ترجيح مي دهند. کاوشگرها مي توانند به مناطق کشف نشده فضا يا مناطق شناسايي شده سرکشي کنند و اطلاعات معيني را جمع آوري نمايند اما در بعضي شرايط، انسان بايد کاوشگر را همراهي کند تا از قدرت ابتکار، انعطاف پذيري و شهامت خود براي کشف اسرار کائنات بهره گيرد.
فضا چيست؟
فضا عرصه اي تقريبا تهي است که همه اجرام جهان درون آن در حرکتند. سيارات و ستارگان در برابر گستره پهناور فضا، مانند نقاطي بسيار کوچکند.
● آغاز فضا
هوايي کره زمين را فرا گرفته است و جو آن را تشکيل مي دهد. هر چه از زمين دورتر شويم، لايه هوا نازکتر مي شود. مرز مشخصي بين جو زمين و فضا وجود ندارد ولي بيشتر کارشناسان مي گويند که فضا از ارتفاع ۹۵ کيلومتري (۶۰ مايل) زمين آغاز مي شود.
فضايي که درست بالاي جو زمين است به طور کامل تهي نيست. اين فضا حاوي ذراتي از هوا، غبار فضايي و به طور محلي قطعاتي از فلزات يا مواد سنگي که به آنها احجار آسماني مي گويند،مي باشد. انواع متفاوتي از پرتوها نيز در جريانند. تا کنون هزاران ماهواره ي مصنوعي به اين منطقه از فضا ارسال شده اند.
ميدان مغناطيسي زمين از اتمسفر اين سياره فراتر رفته و در فضا قابل رويت است. اين ميدان مغناطيسي، ذرات الکتريکي موجود در فضا را جذب کرده و بدين ترتيب مناطقي از پرتوهاي راديويي به نام کمربندهاي ون الن (Van Allen belts) ايجاد نموده است.
منطقه اي از فضا که در آن حرکت ذرات باردار تحت کنترل ميدان مغناطيسي زمين است مگنتوسفر (magnetosphere) ناميده مي شود. اين منطقه شبيه به قطره اشکي است که نقطه شروع آن نزديک خورشيد و به سمت زمين گسترده مي شود. ميدان مغناطيسي زمين فراتر از اين منطقه مغلوب ميدان مغناطيسي خورشيد مي گردد. اما وضع در مورد نيروي گرانش زمين کمي فرق دارد به اين صورت که اين نيرو تا فواصلي نظير ۶ ۱ ميليون کيلومتر(۱ ميليون مايل) همچنان تاثير گذار است و ميتواند ماهواره ها را در مدار خود نگه دارد.
فضاي بين سياره ها، فضاي ميان سياره اي ناميده مي شود. گرانش خورشيد حرکت سيارات را در اين منطقه کنترل مي کند و منجر به گردش سيارات به دور خورشيد مي شود.
فواصل زياد عموما سيارات را دور از يکديگر در فضاي ميان سياره اي نگه مي دارد. براي مثال زمين با فاصله ۱۵۰ ميليون کيلومتر(۹۳ ميليون مايل) از خورشيد در مدار خود در گردش است. فاصله سياره زهره از خورشيد ۱۱۰ ميليون کيلومتر(۶۸ ميليون مايل) است. زهره سياره ايست که در هنگاميکه درست بين زمين و خورشيد قرار مي گيرد کمترين فاصله با زمين يعني ۴۰ ميليون کيلومتر(۲۵ ميليون مايل) را دارد. در چنين شرايطي فاصله زهره از زمين ۱۰۰ برابر فاصله ماه از زمين است.
فضاي بين ستارگان، فضاي ميان ستاره اي ناميده مي شود. فواصل در اين منطقه بسيار زياد است به طوري که دانشمندان از واحد هاي کيلومتر و مايل استفاده نمي کنند. دانشمندان براي اندازه گيري فواصل در مقياس ميان ستاره اي از واحد سال نوري استفاده مي کنند. يک سال نوري برابر است با ۴۶ ۹ تريليون کيلومتر(۸۸ ۵ تريليون مايل). اين مقدار فاصله ايست که نور باسرعت خود يعني ۷۹۲ ۲۹۹ کيلومتر (۲۸۲ ۱۸۶ مايل) در ثانيه به مدت يک سال طي مي کند.
گازهاي متفاوت، لايه هايي از ابرهاي بسيار سرد غبار و تعداد کمي ستاره هاي دنباله داري که ميان ستارگان، سرگردانند همينطور اجرامي که هنوز به درستي کشف و شناسايي نشده اند، در فضاي بين ستاره اي وجود دارند.

● فرودهاي فضايي: فضاپيما بايد هنگام نزديک شدن به يک سياره يا قمر از سرعت خود بکاهد، تا از هدف خود عبور نکند. فضا پيما در اين هنگام به دور خود مي چرخد ...

● بي توجهي بشر به طبيعت بشر ، اين هوشمند کيهان ، با پيشرفتهاي علمي و متمدن شدن ، به طبيعت آسيب مي رساند. گياهان و درختان را به دلايل مختلف از بين مي ب ...

در انتهاي برنامه آپولو مقامات ناسا برنامه آينده فضايي ايالات متحده را بررسي مي کردند. در آن زمان فضانوردان و تجهيزات توسط موشک هاي يکبار مصرف به فضا ا ...

● بيتوجهي بشر به طبيعت بشر ، اين هوشمند کيهان ، با پيشرفتهاي علمي و متمدن شدن ، به طبيعت آسيب ميرساند. گياهان و درختان را به دلايل مختلف از بين ميبرد، ...

تاملي برنظريه انفجار بزرگ، فرضيه کانت - لاپلاس و نظريه جديد ابرغبار ● نظريه انفجار بزرگ بيگ بنگ يکي از نظريات خلقت عالم است که اوايل قرن بيستم ميلادي ...

پخش مجموعه مستند جديدي از شبکه ديسکاوري باعث شده است تا بار ديگر نام استفاون هاوکينگ بر سر زبان ها بيفتد. در هر قسمت اين مستند دانشمند برجسته کيهان شن ...

براي دومين بار، پژوهشگران موفق شدند مولکول هاي آلي را در اطراف سياره اي مشتري مانند و داغ در خارج از منظومه شمسي کشف کنند. اين بدان معني است که فراوان ...

پاندورا براي يونانيان باستان واژه اي خوشايند نبود اما پس از ساخته شدن فيلم آواتار به راه حلي براي يکي از مسائل علم نجوم تبديل شده و اکنون براي نامي ...

دانلود نسخه PDF - فضا