up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله فرمون ها PDF
QR code - فرمون ها

فرمون ها

فيزيولوژي رفتارهاي توليدمثلي در ماهي

● مقدمه:
ماهيان داراي الگو هاي رفتار توليدمثلي جالبي هستند که با اکولوژي آنها ارتباط متقابلي دارد.در واقع آزاد کردن گامتها توسط ماهي ها نيازبه همزماني رفتاريابلوغ گامتهاهم دريک جنس وهم دربين جنس ها دارد.کنترل اين رفتار توليدمثلي پيچيده بوده وهم هورمونهاي دروني وهم عوامل خارجي مثل فرومونها ،فتوپريود ،دما ومحل تخمريزي نيز دراين امرمشارکت دارند.
● انواع رفتارهاي توليد مثلي:
▪ ماهياني که از تخمها محافظت نمي کنند:
۱) تخم ريزهاي بستروسيع:
دراين گروه رفتار معاشقه يا ايجاد ساختارهاي توليدمثلي ديده نمي شودوبه صورت گروهي اقدام به تخم ريزي وسيع مي کنند.
۲) مولدين پنهان ساز:
تخمهاي خودرا پنهان کرده ولي از آنها مراقبت نمي کنند. مانند ماهي آزاد و قزل آلاکه به کمک دم خود سوراخي حفر وتخم ها رادر آن پنهان مي کنند. وياماهي بيتر لينگ که تخم هارا در داخل آبشش صدف يونيونيد قرار مي دهد.
▪ مراقبت کنندگان:
۱) انتخاب کنندگان بستر:
اين دسته لانه نمي سازند اما ماهيان نر بستر تخمريزي را تميز مي کنندمثل گاوماهيان
۲) تخمريزهاي لانه ساز:
اين ماهيان انواعي از ساختارها ،حفرات ياگودال ها رامي سازند وتخم ها رادر داخل آن قرار داده وبارور مي سازند.
▪ ماهيان باردار:
۱) ماهيان باردارخارجي:
مانندگربه ماهي جنوبي که در جنس ماده يک لايه پوست اسفنجي بر روي شکم رشد ميکند که تخم ها پس ازلقاح به آن مي چسبند.ويا اسبک دريايي که ماهي ماده تخم ها را توسط يک مجراي تخم بر درداخل کيسه ماهي نر مي گذارد.
۲) ماهيان باردار داخلي:
دراين ماهيان ،هميشه ماهيان ماده جنين ها ويانوزادان را با خود حمل مي کنند ولقاح داخلي است.
● عوامل موثردرتحريک اوولاسيون واسپرماتوژنز:
▪ درجه حرارت، فتوپريود، شيمي آب، وجود جفت آماده براي توليدمثل(رفتار معاشقه )و فرمون هورمونهاي موثر در رفتار توليد مثلي:
▪ هورمون گنادوتروپين:
علاوه بر تحريک کردن غددجنسي به رشد باعث تحريک توليد استروئيدهاي جنسي نيز مي شوند
▪ هورمونهاي استروئيدي:
اين هورمونها باعث تحريک رفتارتوليدمثلي ورشد صفات ثانويه جنسي نيز مي شوند.مانند تسوسترون،کتوتسوسترون ،پروژسترون ها واستروژن هادر ماهي نر و B -۱۷ استراديول ، تسوسترون و پروژسترون ها وکورتيکواستروئيدهاي متنوع در ماهي ماده.
▪ پرولاکتين هورمونهاي عصبي هيپوفيزي و واسطه هاي شيميايي مثل پروستاگلاندين ها
● صفات ثانويه جنسي
▪ هورمونهاي تاثير گذار در بروز صفات ثانويه جنسي در نرها:
آندروژن:
رنگ آميزي
توسعه وبقاي ساختارهاي ظاهري گوناگون (اندامهاي گلابي شکل
وتوبرکول هاي توليد مثلي)
تغييرات باله(طويل شدن باله هاي پشتي در گورامي آبي و ماهي گوپي،وسيع شدن باله دمي به صورت شمشير در دم شمشيري وتوسعه گنوپوديوم از باله مخرجي درpoeciliids)
▪ متيل تسوسترون در ماهيان قنات:
تحريک توبرکول هاي توليد مثلي وترشح موکوس در سطح پشتي
▪ آندروژن در Haplochromis burtoni(cichlid) :
افزايش برخوردهاي تهاجمي وتراکم ميله هاي چشمي سياه
▪ آندروژن در ماهي سه خاره:
تحريک ترشح موکوس کبد که جهت چسبيدن در ساخت آشيانه به کار مي رود.
▪ پرولاکتين در anabantids :
توليد موکوس که در ساخت آشيانه حبابي به کار مي رود.
● هورمونهاي تاثيرگذار در بروزصفات ثانويه جنسي در ماده ها:
▪ استراديول در ماهي ماده sockeye salmon درماههاي قبل از تخمريزي باعث تيره شدن بدن وصفات تخمريزي ماهي مي شود.
▪ تيمار ماهي با تسوسترون يا استراديول موجب رشد سريع genital tube مي شود.
فرمون ها:
فرومونها سيگنالهاي شيميايي هستند که ماهي از آنها براي پرهيز از شکارشدن، تراکم و توليدمثل استفاده مي کند.
شواهدي است که سيستم اندوکرين هم در کنترل توليد فرومون وهم در بقاي پاسخ رفتاري به فرومون ها به کارمي رود.
▪ فرومون هاي جنسي ماده
فرمونهاي جنسي ماده قبل از تخمک گذاري:
(androstenedione)AD
۱۷,۲۰B-P
۱۷,۲۰B-P-S
فرمون ماده بعدازتخمک گذاري:
:PGF
PGF۲&۹۴۵; ۱۵K-PGF۲
مسيرهاي آزادشدن فرومون ها :
:(androstenedione)ADاز لابلاي آبشش ها
۱۷,۲۰B-P : از لابلاي آبشش ها
۱۷,۲۰B-P-S:دراوره آزادمي شود.
اثر فرمون هاي جنسي ماده قبل از تخمک گذاري درماهي نر:
(AD (androstenedione: افزايش واکنش هاي تهاجمي درنر
۱۷,۲۰B-P:
افزايش سريع LH درنرودرنتيجه افزايش شناوري ورفتارنگهباني در ميان نرها ودرنتيجه افزايش توليد اسپرم وتحرک آن درهنگام نخمک گذاري وتخم ريزي تا ۴-۸ ساعت بعد از آن.
تحريک تخمک گذاري در ماده ها وهمزماني آن در داخل جمعيت
۱۷,۲۰P-B-S: محرک کشمکش جهت شکارکردن ودنبال کردن
فرمون بعدازتخمک گذاري:
PGF۲&۹۴۵; ۱۵K-PGF۲
مقدار آزادشده توسط گلدفيش ماده:
بيش از ۵۰نانوگرم در هر ساعت
اثر PGF در ماهي نر:
جذب نرتوسط ماده وبروز رفتار عاشقانه در نر وفعال شدن يکسري مکانيسمهاي فيزيولوژيکي در نر که موجب افزايش ذخيره ميلت مي شود.
● رفتارتوليدمثلي
رفتار جنسي:
واکنش هاي رفتاري بين جنس ها که منتهي به اتصال گامتها مي شود.
رفتار قبل از تخمريزي:
شامل پاسخهاي غيرجنسي مثل آماده سازي ودفاع از آشيانه يا قلمروطلبي وپاسخهاي جنسي مثل معاشقه وجذب وتحريک جفت
رفتار والديني:
مراقبت بعد از تخمريزي يا بعد از جفت گيري از تخمها يا juvenils
● هورمونهاي موثر در کنترل رفتار قبل از تخم ريزي درماهي نر:
گنادوتروپين:
Hypophysectomy موجب از دست رفتن کامل رفتار جنسي ،دفاع ازقلمرو ورفتارتهاجمي گرديد اين امر اشاره دارد که هورمونهاي هيپوفيزي تاثير مستقيمي روي رفتار جنسي دارند.
آندروژن ها:
تيمار ماهي با آندروژن هاي تزريقي ثابت کرد که هورمونهاي گنادي به طورطبيعي دربقاي رفتار توليدمثلي بکارمي روند.
تسوسترون:تحريک رنگ آميزي وقلمروطلبي در ماهي نر
متيل تسوسترون:تحريک رنگ آميزي وساخت آشيانه
پرولاکتين:
تحريک ترشح موکوس را که در ساخت آشيانه بکار مي رود .
▪ کنترل هورموني رفتار تخم ريزي در نر:
هورمونهاي گنادي:
بقاي طولاني مدت رفتار توليدمثلي مانند آماده سازي آشيانه ومعاشقه
هورمونهاي هيپوفيزي عصبي:
▪ کنترل کوتاه مدت تخم ريزي در برخي گونه ها
چند نمونه از اين هورمونها:
ايزوتوکسين،اکسي توسين،ايزوتوسين ،وازوتوسين آرژنين
▪ کنترل هورموني رفتار والديني در نر:
شماري از تحقيقات پيشنهاد مي کند که هورمون شبه پرولاکتين در تنظيم رفتار والديني در ماهي بکار مي رود.
پرولاکتين همچنين افزايش تعدادسلولهاي ترشح کننده موکوس اپيدرمي را تحريک مي کند که اين موکوس در ماهي ديسکوس به عنوان غذاي مکمل براي juvenils مي باشد.
Paralactin که يک پرولاکتين از منشا ماهيان استخواني مي باشد باعث تحريک ترشح موکوس در symphysodon گرديد.
● رفتار توليدمثلي درماده
در ماهي گوپي با لقاح خارجي، رفتار توليدمثلي ،که محدود به رفتارتخمريزي مي باشد ،در طي دوره بعد از تخمک گذاري اتفاق مي افتد وتوسط پروستاگلاندين که ظاهرا درپاسخ به حضور اووسيت هاي اووله شده داخل تخمدان سنتز مي شود ،تحريک مي گردد.
در گونه هاي بالقاح داخلي،مخصوصا آنهايي که قادر به ذخيره اسپرم هستند ،همزماني رفتارجنسي با تخمک گذاري کمتر واجب است وبراي گونه هايي که لقاح در درون لايه فوليکولي مي باشد ،رفتار جنسي نمي تواند وابسته به حوادث مرتبط باتخمک گذاري باشد.
توانايي PG براي تحريک رفتارتوليدمثلي ماده محدود به مهره داران داراي لقاح خارجي نيست.
درتنوعي از گونه ها با لقاح داخلي ،PG اثرتحريکي سريع ومتوقف کننده اي روي رفتارهاي جنسي ماده دارد که توسط افزايش استروژن قبل از تخمک گذاري تنظيم مي شود.
مکانيسمهاي قبل از تخمک گذاري به نظر مي رسد بيشتر مرتبط با رفتار توليدمثلي ماهياني با لقاح داخلي يا در گونه هاي تخم گذار با رفتار قبل از تخم ريزي اجباري باشد.
▪ تنظيم رفتار توليدمثلي ماده بعد از تخمک گذاري:
اووسيت هاي اووله شده درون تخمدان رفتارجنسي ماده را فقط به صورت غير مستقيم از طريق تحريک سنتزPG ايجاد مي کنند.
پروستاگلاندين ها ترکيباتي هستند که بيشتر از طريق کبد سنتز شده وبه داخل جريان خون آزاد مي شوند ودرماهيان تخمگذار رسيدن اووسيت هاي داخل تخمدان خود مي تواند باعث تحريک پروستاگلاندين ها شود واين پروستاگلاندين ها از تخمدان توليد وروي رفتارهاي توليدمثلي ماهي تاثير مي گذارند.
پاسخ به PG توسط فعاليت هيپوفيز –تخمدان تنظيم مي شود.اينکه GTH به طور مستقيم اين پاسخ راالقا مي کند يا به طور غيرمستقيم از طريق افزايش استروئيدهاي جنسي،ناشناخته است.
رفتارجنسي وآماده شدن براي تخم ريزي درزمان دسترسي حداکثر به اووسيت هاي اووله شده مي باشد وتا زماني که همه اووسيت هاي بالغ ريخته شوند فعال باقي مي ماند.
زمان حقيقي تخمک گذاري احتمالا توسط عوامل محيطي پيوسته تعيين مي شود وتخمريزي احتمالا در روز که شرايط براي حيات تخم ها مساعد است رخ مي دهد.
گلدفيش وmedaka در چند ساعت بعد از شروع فاز تاريکي تخمک گذاري وبعد ازشروع فاز نوري تخم گذاري مي کنند.
هرچند فتوپريود ممکن است يک نقش مستقيم درتعيين زمان تخم ريزي در اين گونه ها بازي کند احتمال دارد که همچون گلدفيش ،فتوپريود فقط به طورغيرمستقيم توسط تعيين زمان تخمک گذاري عمل مي کندوتخمريزي در پاسخ به حضور اووسيت هاي اووله شده رخ مي دهد.
● مکانيسمهاي قبل از تخمک گذاري درماهي ماده:
درماهي گوپي (تخم گذار زنده زا)رفتار جنسي چندروز بعد از زايمان بالاست ،درطي بارداري کم ودوباره در ادامه زايمان بعدي به اوج خود مي رسد.
GTH قدرت پذيرش نر توسط ماده را از طريق تحريک سنتز استروژن تخمداني تنظيم مي کند.
● نواحي مغزي درگير در کنترل رفتارهاي توليدمثلي:
ناحيه پيش بصري
ناحيه شکمي تلن سفالون شکمي(PVV)
ناحيه فوق درزي تلن سفالون شکمي(VS)
Peterوkyle ثابت کردند که رفتار جنسي گلدفيش نر به ميزان زيادي کاهش مي يابد اگر جراحات کوچکي در ناحيه VS وpvvوارد شود.اين جراحات همچنين ازعمل القايي PG درتحريک رفتار تخمريزي در ماده ها ونرها جلوگيري مي کنند.

از فرمونها مي توان به طرق مختلف و به منظور کاهش مصرف سموم شيميايي متداول در جهت کنترل آفات محصولات کشاورزي استفاده نمود. از اين مواد مي توان جهت تعيين ...

۱) پيش آگاهي Monitoring از آنجائيکه ساختار فرمونها در هر گونه از حشرات يگانه و منحصر بفرد است و گونه ها فرمون هاي حنسي مجزايي را دارا هستند از اين لحا ...

بيوتكنولوژي دانش و فناوري جديد است و با توجه به اينكه رشد اين فن آوري به صورت تصاعدي است تاخير در تعريف صحيح نيازهاي كشاورزي كشور، ماهها و سالهاي زياد ...

از سال ۱۹۶۰ به بعد بيشتر فعاليت محققين روي اثر بخشي و ايمني حشره كشها متمركز شده است و هدف كشف و اصلاح تركيباتي بود كه روي نمونه هاي انتخابي ما بدون ب ...

از سال 1960 به بعد بيشتر فعاليت محققين روي اثر بخشي و ايمني حشره كشها متمركز شده است و هدف كشف و اصلاح تركيباتي بود كه روي نمونه هاي انتخابي ما بدون ب ...

● تاريخچه ي سم شناسي در طول تاريخ بعضي از بندپايان بعنوان دشمن انسان در جهت کاهش محصولات کشاورزي و ناقل بيماري ها شناخته شده اند و انسان از بدو پيدايش ...

به اعتقاد بسياري از کارشناسان, کشاورزي يک صنعت است و يا شايد بتوان گفت راه صنعتي شدن يک جامعه از صنعتي شدن فعاليتهاي کشاورزي مي گذرد. بيشتر کشورهاي ار ...

دانلود نسخه PDF - فرمون ها