up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله فرسايش PDF
QR code - فرسايش

فرسايش

فرسايش عبارت از جابجايي خرده هاي سنگي و خاک توسط باد،رودخانه و يخ مي باشد.مواد فرسايش يافته وارد درياها گرديده و به صورت رسوباتي از گراول (Gravel) ، ماسه ، سيلت و رس در کف درياها بجاي گذاشته شد و در نهايت سنگهاي رسوبي جديد را بوجود مي آورند.
● نحوه شکل گيري فرآيند فرسايش
با اجتماع تدريجي رسوبات ، وزنشان هم بالا رفته و آب درون آنها نيز خارج مي شود. اين روند به سخت شدن رسوبات منتهي مي گردد. لايه هاي رسوبي فوق گاه چنان در پوسته زمين فرو رفته که به قسمتهاي بسيار گرم آن رسيده و در پي ذوب شدن به صورت ماگما در مي آيند. در روندي ديگر ، اين لايه ها بالا آمده و کوههايي متشکل از سنگهاي رسوبي را پديد مي آورند. تمامي فرآيندهاي تشکيل سنگ ، بالا آمدگي ، فرسايش و رسوبگذاري ، مراحلي از يک چرخه پيوسته از رخدادهاي زمين شناسي هستند.
تمام سنگها در سطح زمين در اثر پديده هاي مختلف فرسايش خصوصا در اثر تغييرات آب و هوا ، تجزيه و متلاشي مي شوند. هوازدگي کمکي که به فرسايش مي کند، سائيدن قطعه سنگها و حمل آنها به جاهاي ديگر است. اين عمل منجر به تسطيع و سست شدن تدريجي سطح زمين مي شود.
● عوامل مؤثر در فرسايش
نيروي متحرک در تمام حالات فرسايش ، نيروي کشش جاذبه به طرف پايين است. اما عوامل اصلي که توسط آن سنگها تخريب و جابجا مي شوند، رودخانه ها ، يخچالها ، امواج و جريانهاي باد است. مواد رسي در اثر پديده اي به نام حرکات توده اي به طرف پايين مي لغزند.
● عوارض سطحي ايجاد شده توسط فرسايش
بسيار از عوارض سطح زمين داراي اشکال مشخصي هستند که پديده هاي عمده اي را که تحت تاثير آن شکل گرفته اند را منعکس مي کنند. مثالهاي بارز در اين مورد عبارتند از : دره هاي رودخانه اي ، دره هاي يخچالي ، دريابارهاي ساحلي (ديواره هاي قائم فرسايش يافته با شيب زياد) و آثار لغزيدگي زمين. عوامل جوي چون مقدار و پراکندگي فصل باران ، برف تبخير و نوسان درجه حرارت و جهت باد ، پديده هاي فرسايشي را در هر ناحيه کنترل مي کنند.
فرسايش در گذشته
شرايط آب و هوايي زمين پيوسته در حال تغيير است. مثلا ميليونها سال گذشته قشرهاي يخي ، نواحي معتدل امروزي را به وسعت زيادي مي پوشانيدند و با تغييرات چرخه اتمسفر باعث بارندگي کافي در قسمتهايي از صحراي آمريکا و سبب نگهداري رودخانه هاي دائمي گرديده است. همينطور بعضي از نواحي گرمسيري که در حال حاضر مرطوب مي باشند، در گذشته شرايط صحرايي داشته اند.
فرآيندهاي فرسايش در اين محلها با پديده هاي امروزي متفاوت بوده است و خيلي از ساختمانهاي مناظر امروزي تحت شرايط حاکم در گذشته شکل گرفته اند و سنگهايي با مقاومت متنوع که به نسبتهاي متفاوت تحت تاثير خوردگي ، کج شدگي و گسل خوردگي قرار داشته اند، در معرض هوازدگي و فرسايش قرار گرفته اند. مثلا فرسايش بلافاصله در طول خطوط ضعيف مانند درز گسل ها عمل نموده است.
● شکلهاي مختلف فرسايش
فرسايش ارتفاعات
در طول مدت زياد فرسايش ارتفاعات را از بين برده و آنها را تبديل به دشت کم ارتفاع مي کند که در آن ساختمانهاي زمين شناسي به صور مختلف تشکيل گرديده است. اين دشت ها ممکن است در نتيجه بالا آمدگي پوسته قاره اي تشکيل فلات را بدهند که با ارتفاع بلندتر و شيب تندتر رود خانه ها مشخص اند و دره هاي عميق و تنگي را حفر مي کنند.
فرسايش نواحي شيب دار
در نواحي شيب دار ، فرسايش سريع و با شتاب بيشتري صورت مي گيرد. در نواحي نيمه خشک شيب دار پوشش هاي گياهي تا اندازه اي مانع فرسايش مي شوند. اما در صحراها و زمين هاي سرد ، فرسايش آهسته تر عمل مي نمايد. بطور کلي نسبت فرسايش براي زمين هاي خشک (زمين هايي که از آب بيرون هستند) ۸.۶ سانتيمتر در ۱۰۰۰ سال برآورد شده است.
فرسايش سطح زمين توسط باد
فرسايش بادي به دو صورت «روبش يا بادروبي» و «سايش» است. در جا هايي از سطح زمين که پوشيده از ذرات ريز و ناپيوسته و عاري از رطوبت و پوشش گياهي است، جريان هوا مي تواند ذرات را با خود حمل کند. باد بردگي تا رسيدن به سطح ايستابي ادامه مي يابد. در جاهايي که زمين از ذرات ريز (لاي و ماسه) و درشت (قلوه سنگ و شن) درست شده است، باد بطور انتخابي ذرات ريز را حمل مي کند و ذرات درشت به تدريج به صورت پوش ممتدي در مي آيند که اصطلاحا «سنگفرش بيابان» ناميده مي شود. اين پوشش ، از فرسايش بيشتر سطح زمين توسط باد جلوگيري مي کند.
هر چه سرعت باد بيشتر باشد ذرات را به ارتفاع زيادتري بلند مي کند، به فاصله دورتر مي برد و بالاخره ذرات بزرگتري را حمل مي کند. ذرات حمل شده بوسيله باد ، مخصوصا بادهاي قوي ، به دو بخش بار بستري و بار معلق تقسيم مي شوند. ذراتي که توسط باد حمل مي شوند پس از برخورد به موانعي که بر سر راه آنها قرار دارند، موجب سايش سطح آنها مي شوند. قطعات و تکه سنگهاي پراکنده ، بيرون زدگيها و حتي موانع مصنوعي از قبيل ساختمانها ، ديوارها ، تيرهاي برق يا تلفن ممکن است در معرض فرسايش بادي قرار گيرند. سايش معمولا در اثر برخورد ذراتي که نزديک سطح زمين حرکت مي کنند، انجام مي گيرد.

هنگامي که مساحت زمين تحت آيش تابستانه(بهاره) در آمريکا در طول سه دهه ي گذشته کاهش پيدا کرد، تناوب گندم-آيش زمستانه(پاييزه)، سيستم مسلط و عمده ي کاشت د ...

هدر رفتن مايعي آب از خاک به دو صورت کلي انجام ميشود: نفوذ نزولي آب در داخل خاک که از طريق آن آب زايد لايههاي سطحي خاک دفع ميگردد. هرزروي آب که در سطح ...

فرسايش خاک يکي از مشکلاتي که بشر از آغاز زراعت بر روي زمين با آن مواجه بوده، فرسايش سريع خاکها مي باشد. فرسايش خاک هنوز هم در آمريکا و بسياري از مناطق ...

اقيانوسها و درياها سنگهاي ساحل خود را متلاشي مي‌کنند و مواد حاصل از اين تخريب ره همراه رسوباتي که از خشکي آمده‌اند، در نقاط مختلف بستر خود برجاي مي‌گذ ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

نياز انسان به آب باعث شده تا اکثر تمدن هاي بشري در کنار رودخانه ها شکل بگيرند. انسان هاي اوليه با زندگي در کنار رودخانه ها بطور فطري و تجربي آموخته بو ...

● عوامل فرسايش فرسايش اساسا يک پديده تسطيح يا هموارکننده سطح زمين است به اين ترتيب که خاک و قلوه سنگ از راه حمل شدن، غلطيدن و يا شسته شدن تحت تاثير ني ...

آبهاي زيرزميني بطور طبيعي ، و بطور کلي تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوي نقاط پست حرکت مي کنند. حرکت افقي آب در زير زمين اغلب بسيار آهسته تر از رود ...

دانلود نسخه PDF - فرسايش