up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله فرسايش خاک PDF
QR code - فرسايش خاک

فرسايش خاک

فرسايش خاك، علل وعوامل

يكي ازعواملي که درکشاورزي بسيارمورد توجه قرارمي گيرد وعامل اصلي نابودي بسياري اززمين هاي خاصلخيزکشاورزي وتبديل آن به مکان هاي غيرقابل کشت مي باشد پديده فرسايش خاح است.
متاسفانه درکشورما به دليل توجه بيشتر مسئولان کشوري به بخش صنعت وعدم توجه آنان به بخش کشاورزي وناديده گرفتن مشکلات آن،باعث شده که اين،مسير قهقرايي،سرعت بيشتري بگيرد.
فرسايش خاک ازجمله نگراني هاي عمده زيست محيطي قرن حاضراست. برپايه برآوردهاي انجام شده براثرفرسايش خاک ساليانه چندين ميليون هکتارازاراضي کشاورزي جهان به کام نابودي کشيده مي شود. برپايه همين برآوردپيش بيني مي شودکه تاسال 2010 ميلادي يک سوم تا يک پنجم اراضي کشاورزي براثرفرسايش خاک عقيم وغيراستفاده شوند.
فعل وانفعالات فرسايش خاک وجايگزيني تپه هاي شني به جاي بسترهاي حاصلخيزخاک تاسف انگيزاست واين فرآيند باعث مهاجرت هزاران نفرازروستائيان به سمت شهرها مي گردد.
يکي ازاساسي ترين مسائلي که باعث فرسايش خاک درايران وجهان شده است مسئله سيلاب هاست.
جنگل هاطي قرنن هاي طولاني موجب پايداري خاک وذخيره سازي آب ورونق فعاليت هاي گوناگون کشاورزي بوده اند،ولي به مروروبا ازميان رفتن تدريجي جنگل ها وپوشش هاي گياهي دراين بهشت سرسبزخداوندي ،جاري شدن سيلاب متداول شده است .
هنگاميکه پوشش جنگلي براثرقطع بي رويه حالت مناسب وتراکمي خودرا ازدست مي دهد .خاک آن منطقه به علت کمبود شاخ وبرگ وفاصله ايجاد شده بين آنها دربرابربارانهاي شديد ورگبارهاي تند بي دفاع مانده ومقاومت خودرا ازدست مي دهد وبا کمترين بارش تند،مرگبارترين سيلابها را بوجود مي آورد.
با ازبين رفتن پوشش گياهي ،باران هايي که برسطح خاک مي بارد علاوه برشستن خاک وتبديل شدن به روان آب توانايي نفوذ به داخل زمين را ازدست مي دهد .
پيامد بوجود آمدن روان آب وعدم نفوذ آب درخاک،پائين رفتن سفره هاي آب زيرزميني است که اصلي ترين منبع آبياري گياهان درمناطق خشک است. به مرروزمان آنقدرآب وخاک وجود نخواهدداشت که يک کشاورزبتواند مايحتاج روزانه خودرا به دست آورد. ازاين روپديده مهاجرت به شهرها شدت بيشتري خواهد گرفت که پيامدهاي خاص خودرا به دنبال خواهدداشت.
متاسفانه درکشورما پديده تخريب جنگل ها روند سريعي را درپيش گرفته است.عرياني بيش ازحد دامنه شمالي کوههاي البرزکه درروزگاري نه چندان دورپوشيده ازجنگل وبيشه بوده است اکنون به خاطربي توجهي ما انسان ها درمعرض نابودي کامل قرارگرفته وفرسايش خاک،تراکم حرارتي ناشي ازتغييرات جوي ،کاهش رطوبت وازهمه مهمترتقليل ونابودي پوشش گياهي (به علت قطع بي رويه وعدم کاشت همزمان درخت ) ازپيامدهاي نامطلوب اين بي رحمي انسان نسبت به طبيعت اطراف خود است .
شرايط اقليمي ووضع کنوني زمين شناسي به گونه اي است که آن را به صورت يک کشورمستعد به فرسايش خاک درآورده است . ولي حقيقت آن است که ميزان فرسايش خاک درايران بيش ازمقدارمورد نظرمي باشد.آمارنشان مي دهد که تلفات خاک دراثرفرسايش درمملکت ما چندين برابربيش ازميانگين آن درکشورهاي آفريقايي واروپايي است.
فرسايش خاک درايران يک مسيرصعودي داشته وبراساس اطلاعات منتشرشده متوسط سالانه تلفات خاک ناشي ازفرسايش درايران رشد قابل توجهي داشته است.به عقيده عموم کارشناسان مهمترين علت فرسايش خاک عوامل انساني است.افزايش رشد جمعيت دراين دوران با نرخ سرسام آورآن نيازهاي اقتصادي زيادي به دنبال داشته است ودرنتيجه جمعيت نيازبه مکاني براي زندگي دارند وافراد سودجوازاين مورد استفاده کرده وبه تخريبت جنگلها مي پردازند.متاسفانه ناتواني مراکزترويجي دراشاعه فرهنگ استفاده صحيح ازجنگل ها ومراتع براساس اصول علمي وفقدان مدارس آموزش منابع طبيعي کافي براي روستائيان وعشايرازعلل ديگرروند فوق بوده است.
برمبناي دلايل فوق انسان ازطريق افزايش تعداد دام درسطح مراتع وتخريب غيرقانوني جنگل ها ،عدم کاربري صحيح اراضي کشاورزي ،استفاده نادرست ازمنابع آبي وگاهي ازطريق احداث خطوط جاده اي وبهره برداري غلط ازمعادن و... ،فرسايش خاک را ازحالت طبيعي ومعمول خود خارج ساخته وبرآن دامن زده است. علاوه براين مي توان به عدم تخصيص بودجه مناسب جهت مبارزه با پيشرفت بيابان ها وهمچنين عدم توجه به حفظ زمين هاي زيرکشت اشاره کرد.
با نيم نگاهي به تاريخچه کشاورزي کشورهاي توسعه يافته،مي توان دريافت که اين کشورها داراي برنامه ريزي صحيح دربخش کشاورزي بوده وکمبود بودجه بخش صنعت خويش را ازدرآمد هاي بخش کشاورزي تامين مي کنند. کشورهايي مانند آمريکا،فرانسه ،ژاپن ازاين راه علاوه برخودکفايي دربخش کشاورزي داراي صنعتي توسعه يافته نيزهستند.
گفتني است کشورهند درسال 1975 داراي فرسايش خاکي درحدود5ميلياردتن خاک درسال بوده است وبا حمايت ماهاتما گاندي درسال 1985 موفق به تأسيس دفترملي عمران اراضي هند شدکه هدفش به زيرکشت بردن سالانه 5ميليون هکتارازاراضي بايراين کشوروتبديل آن به اراضي کشاورزي بود.
اين روند شامل گسترش زمين هاي کشاورزي وگسترش مناطق جنگلي بودکه تاحدبسيارزيادي مانع ازافزايش ميزان فرسايش خاک درآن کشورگرديد.

رشد و عملکرد گياهان داروئي بستگي به تداوم تأمين موادغذائي و رطوبت دارد که اين گياهان با سيستم ريشه اي خود در خاک به دست مي آورند. بنابراين خاک از اهمي ...

خاک ها مخلوطي از مواد معدني و آلي مي باشند که از تجزيه و تخريب سنگ ها در نتيجه هوازدگي بوجود مي آيند که البته نوع و ترکيب خاک ها در مناطق مختلف بر حسب ...

خاک‌ها مخلوطي از مواد معدني و آلي مي‌باشند که از تجزيه و تخريب سنگ‌ها در نتيجه هوازدگي بوجود مي‌آيند که البته نوع و ترکيب خاک‌ها در مناطق مختلف بر حسب ...

رسها به همراه کلوئيدها ، فعالترين بخش خاک محسوب مي شوند و اکثر آنها داراي ساختمان بلوري هستند. قبل از مطالعه کانيها توسط اشعه ايکس تصور مي شد که کانيه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

نياز انسان به آب باعث شده تا اکثر تمدن هاي بشري در کنار رودخانه ها شکل بگيرند. انسان هاي اوليه با زندگي در کنار رودخانه ها بطور فطري و تجربي آموخته بو ...

● عوامل فرسايش فرسايش اساسا يک پديده تسطيح يا هموارکننده سطح زمين است به اين ترتيب که خاک و قلوه سنگ از راه حمل شدن، غلطيدن و يا شسته شدن تحت تاثير ني ...

آبهاي زيرزميني بطور طبيعي ، و بطور کلي تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوي نقاط پست حرکت مي کنند. حرکت افقي آب در زير زمين اغلب بسيار آهسته تر از رود ...

دانلود نسخه PDF - فرسايش خاک