up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله فرسايش آبي PDF
QR code - فرسايش آبي

فرسايش آبي

کيفيت خاک مراتع - فرسايش آبي

فرسايش آبي چيست؟
فرسايش آبي عبارتست از جداسازي، جابجايي و از بين رفتن مواد خاک توسط آب. اين فرآيند ممکن است به شکل طبيعي انجام گيرد و يا اينکه توسط فعاليتهاي انسان تشديد گردد. شدت فرسايش ممکن است از خيلي آهسته تا خيلي سريع بسته به خاک و شرايط آب و هوايي و محيطي متغيير باشد.
فرسايش آبي مسيري را در سطح زمين مي شويد. فرسايش ورقه اي با ضريب يکنواختي کم يا زياد خاک را از سطح زمين بر مي دارد. فرسايش شياري يا گالي زماني اتفاق مي افتد که رواناب متمرکز شده کانالهايي را در دل خاک ايجاد کند. رسوبات ناشي از فرسايش در هر نقطه اي جايي که سرعت حرکت آب کند مي شود، (پشت گياهان، مناطق تخت) مثل رودخانه ها، درياچه ها و مخازن ته نشين مي شود.
● چرا فرسايش مهم است؟
از دست رفتن خاک سطحي ظرفيت خاک را براي کارکرد آن کاهش داده و قابليت آن را در استفاده هاي مستمر بعدي از آن محدود مي کند. فرسايش خاک سطحي را از بين مي برد، لايه اي که داراي مقدار بسيار وسيع مواد آلي، فعال به لحاظ بيولوژيکي و مواد مغذي است. قابليت عموم گياهان براي رشد پس از از دست رفتن خاک سطحي از بين رفته و يا محدود مي گردد.
فرسايش ساختمان خاک را از بين برده و مواد آلي خاک را در معرض تابش در داخل توده هاي خاک قرار داده و باعث تجزيه و از بين رفتن آنها مي گردد. ساختمان خاک فرسايش يافته مقدار نفوذ آب را کاهش مي دهد.
فرسايش خاک سطحي غني از مواد مغذي مي تواند باعث تغيير پوشش به سمت گياهان نامناسب و غيردلخواه مثل گراسها تا نمونه هاي بوته اي گردد.
فرسايش در خاکهاي کم عمق ضخامت محدودة رشد ريشة گياهان و مقدار هوا، آب و مواد مغذي در دسترس گياهان را کاهش مي دهد.
رسوبات برداشت شده از طريق فرسايش ممکن است گياهان و جاده ها را زيرخاک برده، يا در آبراهه ها، رودخانه ها، مخازن جمع شده و کيفيت آب را کاهش دهد.
● چه عواملي باعث فرسايش آبي مي گردد؟
فرسايش از طريق ضبه و برخورد قطرات باران بر خاک لخت و قدرت آب در حال سقوط بر روي خاک سطحي ايجاد مي شود. شدت فرسايش طبيعي بستگي به خواص خاک اصلي، شيب و آب و هوا که با هم توانايي محل را در رشد گياه و ايجاد پوشش تعين مي کند، دارد. فرسايش شديد زماني اتفاق مي افتد که پوشش گياهي از بين رفته و فضاي بين گياهان بزرگتر شده و ساختار خاک بواسطة اختلال زياد و کاهش ورود مواد مغذي از بين مي رود. تراکم خاک رواناب را افزايش داده لذا باعث تشديد در فرسايش مي گردد.
خصوصيات بعضي از خاکها و گياهان بر مقدار فرسايش تاثير دارد. هر خاکي با خصوصيات معين داراي شدت فرسايش معني هستند. خاک رسي و يا ماسه اي فرسايش پذيري کمتري نسبت به خاکهاي سيلتي لومي دارند. هرچند خاکهاي ماسه اي شکل گرفته از تجزيه سنگها داراي خاصيت فرسايش پذيري بالا هستند. خاکهاي با اجزاء سنگي و يا پوسته هاي بيولوژيکي در مقابل ضربات آب باران حفاظت شده هستند. خاکهاي همراه با مواد آلي جمع شده در آن در برابر فرسايش مقاوم، نفوذپذيري را افزايش و نتيجتا روانآب را کاهش مي دهند. مقدار روانآب و قدرت فرسايندگي آب و انتقال خاک در شيبهاي بالا و طولاني بيشتر است. خاکهاي لخت در بين گياهان مستعد فرسايش هستند.
● عوامل فرسايش کدامند؟
اندازه گيري فرسايش و خطر ايجاد فرسايش به صورت مستقيم مشکل است. مواردي از خواص خاک را که مي توان بر آنها تاثير گذاشت و با مديريت تغيير داد شامل پايداري خاک سطحي، پايداري در برابر متراکم شدن، نفوذ، تراکم و ميزان مواد آلي خاک را مي توان اندازه گيري کرد. اندازه گيري اين خواص مي تواند منجر به تعيين قابليت فرسايش پذيري خاک محل گردد.
شاخصهاي چشمي (مشاهده اي) مربوط به فرسايش خاک عبارتند از:
۱) لختي خاک
۲) ريشه هاي بيرون آمده،
۳) مناطق تخت (سکوهاي ناشي از ته نشيني رسوبات در پشت موانع)
۴) افزايش تعداد اتصالات الگوهاي جريان آب در بين گياهان،
۵) ته نشيني خاک در محل تغييرات شيب،
۶) تغيير در ضخامت خاک سطحي،
۷) برون زدگي و ديده شدن خاک زير سطحي در سطح،
۸) وجود شيار، هد کت (HeadCutt) و پائين افتادگي در گاليها،
۹) وجود رسوبات در آبراهه ها، درياچه ها و مخازن و
۱۰) کاهش رشد گياهان.
با اندازه گيري فاکتورهاي ذکر شده در طي چند سال مي توان، محلهايي را که در معرض فرسايش قرار دارند شناسايي و مديريت نمود.
● استراتژيهاي مديريتي جهت کاهش فرسايش آبي:
خطر فرسايش و پتانسيل احياء بعد از فرسايش بايستي در هر طرح مديريتي ديده شود. مناطق با خاک سطحي حاصلخيز به احتمال زياد مجددا پس از يک بحران و اختلال قابل احياء است. در مناطقي که خاک سطحي به مقدار زيادي از بين رفته قادر نخواهد بود که دوبارة به حالت اوليه و قبلي خود از نظر پوشش گياهي برگردد.
استراتژيهاي مديريتي شامل:
۱) حفظ و يا افزايش پوشش گياهي يا بذرپاشي روي سطح زمين از طريق به کارگيري طرحهاي مديريت مراتع مناسب.
۲) کاهش اختلالات خاک سطحي مخصوصا در مناطق خشک،
۳) افزايش ميزان نفوذ آب در خاک و بهبود پايداري خاک در برابر تراکم از طريق اصلاح، بهبود و يا حفظ کيفيت گياهان موجود،
۴) کاهش چرا و عبور و مرور زمانيکه خاک مرطوب است و نتيجتا جلوگيري از کاهش نفوذ ناشي از تراکم و سفت شدن فيزيکي پوسته خاک مي گردد.
۵) احداث بندهاي آبي،
و ...

فرسايش عبارت از جابجايي خرده هاي سنگي و خاک توسط باد،رودخانه و يخ مي باشد.مواد فرسايش يافته وارد درياها گرديده و به صورت رسوباتي از گراول (Gravel) ، م ...

مقدمه آبياري از نظر علمي تعابير مختلفي دارد اما به معناي واقعي کلمه ، پخش آب روي زمين جهت نفوذ در خاک براي استفاده گياه و توليد محصول مي‌باشد. هر چند ...

هنگامي که مساحت زمين تحت آيش تابستانه(بهاره) در آمريکا در طول سه دهه ي گذشته کاهش پيدا کرد، تناوب گندم-آيش زمستانه(پاييزه)، سيستم مسلط و عمده ي کاشت د ...

چند سالي است که پيش از سال نو و نوروز ، به همراه ماهي سرخ حوض - که روشن نيست از چه زماني به هفت سين راه يافته - جانداران ديگري نيز روانه بازار مي شوند ...

امروزه با توجه به بحثهاي جدي شکل گرفته در زمينه توسعه روشهاي آبياري نوين به منظور استفاده بهينه و موثر از منابع آبي و مقابله با محدوديتهاي آبي بوجود آ ...

● مقدمه: کشور ايران از نظرموقعيت استراتژيکي و اقليمي يکي از کشورهاي بي نظير در کره زمين است با وسعتي برابر ۱۶۴۸۰۰۰ کيلومتر مربع از شمال تا جنوب واز شر ...

● نحوه گرفتگي فيزيکي منابع آبي داري ذرات ماسه به بزرگي دهانه ورودي و خروجي قطره چکانها از مهمترين عواملي هستند که باعث گرفتگي قطره چکانها از نوع فيزيک ...

کم آبي در گياهان به صورت علايمي مانند توقف رشد , کوچکتر شدن برگ , کوتاه شدن فاصله ميان گره ها , بد شکل شدن برگ ها , سوختگي حاشيه برگ ها و ريزش برگ در ...

دانلود نسخه PDF - فرسايش آبي