up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله عناصر کمياب PDF
QR code - عناصر کمياب

عناصر کمياب

عناصر کمياب و منابع آنها در روي زمين

عناصر کمياب زمين، عنصرهاي ۵۸ تا ۷۱جدول تناوبي را تشکيل ميدهند و جزو عناصر واسطه داخلي مي باشند. وجه تسميه لانتانيدها از عنصر ۵۷ جدول يعني لانتان(La)گرفته شده است. بايد توجه داشت که خواص شيميايي اين دسته از عناصر مشابه خواص لانتان مي باشد. در واقع اطلاق نام عناصر نادر يا کمياب، از آنجائيکه اين عناصر نه کميابند و نه به آن دسته از اکسيدهاي خاکي مانند(اکسيدهاي)آلومينيوم، زيرکونيوم و ايتريوم تعلق دارند، غلط مصطلح است. زماني که نخستين اعضاي اين گروه براي اولين بار کشف شد، بصورت اکسيد مجتمع گرديده بودند و از آنجايي که اين اکسيدها تا اندازهاي به اکسيدهاي کلسيم، منيزيم و آلومينيوم که بعدها به آنها عنوان اکسيدهاي خاکي اطلاق گرديد شباهت دارند، لذا اين عناصر به نام عناصر کمياب معروف گرديدند. در هر صورت بايد توجه داشت که سريوم در پوسته زمين بسيار فراوان تر از سرب بوده و نيز ايتريم از قلع بسيار فراوانتر است و حتي بايداذعان نمود که کمياب ترين خاکهاي کمياب، به استثناي پرومتيم، بسيار از عناصر گروه پلاتين فراوانترند.
مهمترين کاني هاي عناصر کمياب عبارتند ازمونازيت، زنوتيم، بستناسيت. معمولااين مواد بوسيله اعمال مکانيکي مانند شناورسازي و يا استفاده از روشهاي مغناطيسي تغليظ ميشوند. سپس لانتانيدها در حالتيکه بصورت کانيهاي فسفات يا سيليکات مي باشند، بوسيله اسيد مورد شستشو قرار مي گيرند. برخي از کانيها مانندکولومبوتانتالات ها با کربن حرارت داده شده و يا تحت تاثير کاستيک قوي قبل از سنگ شويي قرار داده ميشوند.
● منابع عناصر کمياب در روي زمين :
کربناتيت ها بيشتر با سنگهاي آذرين آلکالن در ريفت هاي داخل قاره اي وبه ندرت جزاير اقيانوسي ونقاط داغ داخل قاره گزارش شده اند . کربناتيت ها از دوره پر کامبرين تا عهد حاضر گزارش شده اند.مواد معدني مهمي از کربناتيت ها بدست مي آيند عبارت اند از نيوبيوم، آهن، آپاتيت، عناصر کمياب، ورميکوليت، استرانسيوم، باريم، زيرکون، اورانيوم، فلوريت و تيتان.
کربناتيت هاي حاوي عناصر کمياب از نوع آهن دار هستند.اين کربناتيت ها به ندرت يافت مي شوند. کربناتيت هاي آپاتيت-مگنتيت اکثرا داراي مقدار کمي عناصر کمياب هستند. دو کمپلکس کربناتيت کولا(Kola)در روسيه و مانت پاس(Mountain pass)در کاليفرنيا(آمريکا)ذخاير قابل توجهي از عناصر کمياب دارند.
کانيهاي مهمي که در اين ذخاير يافت مي شوند عبارتند:
▪ پيرو کلر (Ca.Na)۲(Nb.Ta)۲O۶(O.OH.F)
▪ باداليت ZrO۲
▪ باستانسيت F.OH)(Ce.La)۲CO۳)
▪ مونازيت CePO۴
▪ پاريزيت Ca.La)۲(CO۳)۳F۲)
حدود ۱۳۰کاني مختلف تاکنون در کربناتيت ها تشخيص داده شده است.
عناصرکمياب مي تواند از سنگهاي آذرين آلکالن حاصل شود(سمينوف وهمکاران ۱۹۷۲).عناصر کمياب اکثرا در سنگهاي آلکالن غني از سديم-پتاسيم اسيدي يافت مي شود. نفلين سيانيت ها حاوي عناصر کمياب مي باشند.
پگماتيت هايي که در عمق۵ ۳تا ۷ کيلومتري(عمق متوسط)از سطح زمين تشکيل شده اند به پگماتيت هاي حاوي عناصر کمياب معروفند.بيشتر کاني هاي حاوي عناصر کمياب به صورت پلاسر يافت مي شوند.
کاني هاي زير حاوي عناصر کمياب مي باشند :
▪ مونازيت Ce,La,Nd,Th)PO۴)
▪ زينوتيم YPO۴
▪ آلانيت (Ce,Ca,Y)۲(Al+۳,Fe+۳)۳O(SiO۴)(Si۲O۷)(OH)
▪ سريوپيرو کلر (Ce,Ca,Y)۲(Nb,Ta)۲O۶(OH,F)
▪ ايتروپيرو کلر Y,Na,Ca,Y)۱-۲(Nb,Ta,Ti)۲(O.OH)۷)
▪ لوپاريت Ca,Na,Ce)(Ti,Nb)O۸)
▪ گادولينيت Gadolinite)۲BeO.FeO.Y۲O۳.۲SiO۲)
▪ بستنا سيت Bastanasite)CeFCO۳)
▪ سامارسکيت Samarskite)(Ca,Fe,UO۲)۳O.Y۲O۳.۳(Nb,Ta)۲O۵)
▪ فرگوزنيت fergusonite)Y۲O۳.۳(Nb.Ta)۲O۵)
▪ اگزنيت Euxenite)Y۲(NbO۳)۳.Y۲(TiO۳)۳.۱ ۱ ۲H۲O)
▪ ايتروفلوئوريت Yttrofluorite)۲YF۳۳CaF۳)
● زينوتيم( YPO۴):
زينوتيم يکي از کاني هاي کمياب ايتريوم مي باشد . Wakefielditeو chernovite-(Y)ديگر کاني هاي ايتريوم هستند هرچند به ترتيب وانادات وارسنات مي باشند. اغلب اوقات اورانيوم وبرخي از عناصر کمياب مانند ايربيوم، تريوم، ايتريوم، زيرکونيوم در اين کاني يافت مي شود. زينوتيم به مقدار کم راديواکتيويته مي باشد
● گادولينيت(Gadolinite):
فرمول شيميايي ۲BeO.FeO.Y۲O۳.۲SiO۲
نام ديگر آن Yttrium Iron Beryllium Silicateاست. اين کاني تاحدي کاني کمياب است . شکل آن منشوري، مقطع عرضي بلورها به شکل الماس، ومعمولابه رنگ سبز وبادرخشندگي زيبا مي باشد. اين کاني حاوي دو عنصر ايتريوم(yttrium)وبريليوم(beryllium)مي باشد.اتريوم(yttrium)يک فلز کمياب زمين است ودر صنعت مورد استفاده قرار مي گيرد
● سامارسکيت(Samarskite):
نام دقيق آن smarskite-yاست اين کاني در گرانيت پگماتيت ها در سنگهاي آذرين دروني که آرام سردشده اند يافت مي شود.سامارسکيت همراه کوارتز، فلدسپات، کلومبيت، تانتاليت، وبرخي ازعناصر کمياب مي باشد. رنگ آن مشکي مخملي تا قهوه اي تيره است.وکريستال هاي آن مات و راديواکتيويته مي باشدواغلب با ليمونيت(Limonit)پوشيده شده است.درکوهاي ارال در روسيه، نروژ،سوئد، برزيل، امريکا يافت مي شود
● ايتروفلوئوريت(Yttrofluorite):
اين کاني حاوي فلروريد ومقدار قابل محسوس ايتريوم(Ytrium )مي باشدويون هاي(Ca)در ساختار هاي فلوريد جايگزين شده اند . اين کاني در روسيه، امريکا، نروژ، ژاپن، مغولستان يافت مي شود.

● تاريخچه عناصر شيميايي در يونان قديم و در سده پنجم بيش از ميلاد ، عده اي از فيلسوفان آب را مادهٔ المواد پنداشته، گروهي هم آتش و عده اي هم هوا را منشا ...

● داستان عناصر در ارگانيسم هر کدام از ما ۶۳% از اتم ها از هيدروژن تشکيل شده اند که در هسته ي اين اتم ها پروتون ها قرار گرفته اند. اتم هاي هيدروژن پس ا ...

● کشف پرتو زايي عناصر پرتو زا (راديو اکتيو) توريم و اورانيوم و بعضي از عناصر ديگر بدون هيچ اثر خارجي (يعني به سبب عوامل داخلي) پيوسته تابش مرئي گسيل م ...

قسمتي از ژئوشيمي ، مربوط به شيمي کهکشاني Cosmo Chemistry مي شود که از طرفي ، زمين سياره اي است که در جزء ميليونها سياره ديگر بايد عناصر تشکيل دهنده هر ...

متخصصين تغذيه گياه سه عنصر ازت (N)، فسفر (P) و پتاسيم (K) را که غلظت آنها در برگهاي گياهان در حدود 50 2، 15 0 و 00 2 درصد است، جزء عناصر اصلي (Macronu ...

● کشف پرتو زايي عناصر پرتو زا (راديو اکتيو) توريم و اورانيوم و بعضي از عناصر ديگر بدون هيچ اثر خارجي (يعني به سبب عوامل داخلي) پيوسته تابش مرئي گسيل م ...

عنصر زمين که به عنصر خاک نيز معروف است، يکي از مهمترين عناصر فنگ شويي به حساب مي آيد. زمين سمبل پرورش دادن و تغذيه کردن محيط اطراف خود است. رشد دانه د ...

قديمي ترين سنگهاي آتشفشاني كره زمين توسط زمين شناسان در كاناداكشف شدند. اين سنگها تقريباَ ۴ ميليارد سال سن داشته و در شمال كبك، كشف شده اند. دانشمندان ...

دانلود نسخه PDF - عناصر کمياب