up
Search      menu
تغذیه و خوراکیها :: مقاله عملکرد ويتامينA PDF
QR code - عملکرد ويتامينA

عملکرد ويتامينA

ويتامين آ

« ويتامين A »
به خاطر داريد که در مورد دسته بندي ويتامينها به دو گروه محلول در آب و محلول در چربي سخن گفتيم.
حال مي خواهيم به معرفي ويتامينهايي که در دسته محلول در چربي قرار دارند بپردازيم.
يکي از ويتامينهاي محلول در چربي، ويتامينA مي باشد . مطمئنا شما نام آن را زياد شنيده ايد و شايد مطالبي راجع به آن مطالعه کرده ايد . اکنون با معرفي ويتامينA متوجه خواهيد شد که اين ويتامين چيست و در بدن چه نقشي دارد؟
* ويتامينA از ترکيباتي بنام رتينوئيدها ساخته مي شود که فرم هاي فعال ويتامينAهستند و در طبيعت به چند صورت موجود مي باشند . بدين ترتيب ويتامين Aنام کلي ترکيباتي است که بيشتر آنها مي توانند به هم تبديل شوند و اعمال مختلفي در بدن دارند.,Aيکي از ويتامينهايي است که در بسياري از نقاط بدن نقش حياتي دارد.
در طبيعت موادي به نام پيش سازهاي ويتامينA وجود دارد که بتا کاروتن از آن جمله است. بتا کاروتن ترکيبي است که در بدن شکسته شده و به ويتامينA تبديل مي شود . اين ترکيب نارنجي رنگ به وفور در هويج موجود است به همين دليل است که خوردن هويج را براي بهبود ديد چشم توصيه مي کنند .
چون ويتامينA محلول در چربي است جذب آن در روده ها به هضم چربيها بستگي دارد از اينرو کسانيکه در هضم چربيها مشکل دارند مثل مشکلات صفراوي ، بايد ميزان بيشتري ويتامينA دريافت کنند.
بدليل اينکه ، اين ويتامين محلول در چربي است و قابليت ذخيره شدن در کبد و بافتهاي چربي را داراست و مي تواند در زمان کمبود مصرف مورد استفاده قرار گيرد.
عملکرد ويتامينA چيست؟
ويتامينAيکي از ويتامينهاي بسيار مهم است و در بسياري از فعاليتهاي حياتي بدن نقش دارد. از آن جمله :
ويتامين Aدر رشد و نمو مؤثر است.
ويتامين Aدر کيفيت بينايي مؤثر است.
ويتامينAنقش اساسي در حفظ بافتهاي مخاطي بدن (مثل لايه هاي مخاطي اندامهاي گوارشي) دارد.
ويتامين Aدر دستگاه ايمني بدن و در توليد مثل مؤثر است.
يک نکته قابل ذکر در مورد ويتامين Aاين است که ويتامينA در بدن بوسيله مواد حمل کننده پروتئيني منتقل و به مکانهاي مورد نياز ارسال مي شود . در صورتيکه فردي کمبود شديد پروتئين داشته باشد مثل کودکان مبتلا به سوء تغذيه شديد ، عوارض کمبود ويتامينAدر وي ظاهر مي گردد.
ويتامين آ به حفظ سلامتي چشم، پوست، دندان و استخوان ها کمک مي کند. علاوه بر اين براي تقسيمات سلولي يا تجديد حيات و جوان شدن سلول ها نيز لازم است و نقش کليدي در حفظ و تقويت سيستم ايمني بدن ايفا مي کند. توصيه پزشکان اين است که به دليل اين که بدن به مقدار زياد ويتامن آ نياز ندارد و اضافه مصرف کردن آن (از طريق مکمل هاي غذايي) ممکن است آسيب برساند، بهترين راه دريافت آن از طريق ميوه جات و سبزيجات است.
اگر روزانه يک مولتي ويتامين مي خوريد، مطمئن شويد که مقدار ويتامين آ موجود در آن بيش از IU۲۵۰۰ ۳۰۰۰ نباشد و به شکل بتاکاروتن يا گياهي باشد. بدن ويتامين مورد نياز خود را از گياهان حاوي ويتامين آ تأمين مي کند که به عنوان پرو ويتامين آ شناخته شده و بدن اين ماده را بتدريج جذب و وارد بدن مي کند قبل از آن که براي بدن زيان آور شود، اما انواع ديگر ويتامين آ از منابع حيواني مانند دل و جگر و مکمل هاي غذايي مي تواند بدن را مسموم کند. بدن به ميزان اندکي ويتامين آ حيواني نياز دارد، اين نوع ويتامين آ، رتينول ناميده مي شود.
● منابع
تخم مرغ، شير و حبوبات يا غذاي تهيه شده از شير و غلات منابع خوبي براي ويتامين آ حيواني هستند. براي ويتامين آ گياهي، در اين فهرست مي توانيد سبزيجات و ميوه جات حاوي بتاکاروتن مشاهده کنيد. بنابراين اگر مولتي ويتامين حاوي ويتامين آ نيست، سعي کنيد حداقل يکي از مواد غذايي زير را در غذاي خود بگنجانيد:
هويج، سيب زميني شيرين، کدو تنبل و کدو مسما، فلفل قرمز، اسفناج، گرمک يا طالبي، انبه و کلم بروکلي.
ويتامين‌هاي آ يا رتينول براي بهبود بينايي افراد در نور کم مثل شب و حفظ سلامتي سطح چشم، دفاع از بدن و سلامتي پوست است.
بر اثر کمبود اين ويتامين فرد دچار ضخامت و خشک شدن قرنيه چشم مي‌شود که به اين بيماري گزروفتالمي(xerophthalmia) مي‌گويند. اگر کمبود خيلي شديد شود فرد نابينا خواهد شد. ولي کمبود آن فرد را دچار شب کوري مي‌کند.
ويتامين آ نقشي حياتي در فعاليت سالم قلب و عروق بدن داشته و در تنظيم سالم فشار خون لازم است.
ويتامين آ در زخم‌هاي پوست، جوش‌ها و ساير عوارض پوستي چون دارويي، اثري درماني داشته و کمبود آن موجب دير درمان شدن زخم مي‌شود.
ويتامين آ براي فعاليت مويرگ‌ها و حفظ جدار آنها لازم بوده و در عوارض قلبي عروقي يا خونريزي‌هاي مغزي کمبود اين ويتامين ديده مي‌شود.
ويتامين آ در عوارض و صداهاي گوش در دوران سالمندي موجب درمان و رفع آن عوارض شده و مصرف آن از به وجود آمدن اين عوارض و صداهاي مختلف در گوش جلوگيري مي‌نمايد.
ويتامين آ در جلوگيري از پيري زودرس و نگهداري سلول‌هاي بدن و شادابي آنها تاثير شايسته‌اي دارد و امروز در درمان‌هاي ژرونتولژي و جلوگيري از نابودي و مرگ اعضاي بدن از ويتامين «آ» استفاده درماني مي‌شود.
ويتامين آ در بيماري‌هاي دستگاه تنفسي و سلول‌هاي مخاطي آن نقش درماني داشته و کمبود آن موجب عوارض و آتروفي بافت‌هاي مخاطي بيني مي‌گردد.
ويتامين آ در دوران بيماري‌ها و عفونت‌هاي مختلف در بدن مقاومت بدن را زياد و عوامل ضد بيماري و ميکروب را تقويت مي‌نمايد و موجب رفع بيماري شده و به سلامت بدن کمک مي‌نمايد.
ويتامين آ در رشد و نمو تاثير دارد و براي کودکان جزو ضروريات حياتي مي‌باشد که رشد و نمو آن به نحو شايسته‌اي انجام پذيرد و موجب فعاليت و نشاط آنان مي‌گردد.
ويتامين آ در زگيل يا دانه‌هاي پوستي موجب درمان شدن بوده و به نظر مي‌رسد کمبود اين ويتامين موجب بروز اين دانه‌ها و يا زگيل مي‌شود.
ويتامين آ از ويتامين هاي محلول در چربي است که به گروهي از ترکيبات که به طور کلي به دو دسته تقسيم مي شوند، اطلاق مي گردد: رتينوئيدها (ويتامين آ) و کارتنوئيدها (پيش ماده هاي ويتامين).
ويتامين آ يا رتينوئيدها خود به ۳ گروه پيش ساخته که فعاليت متابوليکي دارند، اطلاق مي گردد. شکل الکلي (رتينول) شکل آلدهيدي (رتينال يا رتينالدهيد) و شکل اسيدي (اسيد رتينوئيک) رتينيل استرها در غذاها به شکل ترکيب پروتئيني وجود دارند. اينگونه اشکال فعال ويتامين آ تنها در فرآورده هاي حيواني يافت مي شوند.
علاوه بر ويتامين آ پيش ساخته در محصولات حيواني، همان طور که اشاره شد، گياهان حاوي ترکيباتي به نام کاروتنوئيد هستند که در بدن به رتينوئيد (ويتامين آ) تبديل مي شوند.به طور طبيعي صدها نوع کاروتنوئيد در مواد غذايي طبيعي يافت مي شوند اما تنها تعداد کمي از آنها فعاليت مشابه ويتامين آ از خود نشان مي دهند که مهم ترين آنها بتاکاروتن است.مقدار ويتامين آ که از طريق کاروتنوئيدهاي غذايي به دست مي آيد به کيفيت جذب و کفايت تبديل آنها به رتينول بستگي دارد.
● فرآيندهاي متابوليکي ويتامين «آ»
جذب مناسب ويتامين هاي محلول در چربي به چربي ها وابسته است.
ميزان جذب کاروتنوئيدها در بازه ۵ تا ۵۰ درصد شديداً متغير بوده و تابع ساير عوامل رژيم غذايي ازجمله قابليت هضم و جذب پروتئين هاي متصل به کاروتنوئيدها و نوع و سطح چربي موجود در غذا قرار مي گيرد.ابتدا آنزيم هاي موجود در روده باريک و معده چربي ها و پروتئين هاي متصل با ويتامين آ با پيش سازهاي آن را شکسته و جدا مي کند. بعد از آن رتينوئيدها و کاروتنوئيدها با ساير چربي ها از طريق سلول هاي مخاطي روده باريک جذب مي شوند و سپس وارد سيستم لنفي و نهايتاً خون مي شوند. کبد در ذخيره و انتقال ويتامين آ نقش مهمي برعهده دارد.
حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد از ويتامين آ بدن در کبد ذخيره شده است ولي ساير بافت ها مثل بافت چربي، ريه و کليه ها نيز اين ويتامين هاي آ متصل به چربي (رتينيل استرها) را در سلول هاي خاصي به نام سلول هاي ستاره اي نگهداري مي کنند. اين ظرفيت ذخيره سازي اثرات دريافت بسيار متغير ويتامين آ را کنترل کرده و به ويژه در مواقعي که دريافت ويتامين آ بسيار کم است، مفيد واقع مي گردد.
سرانجام رتينول به پروتئيني در خون باند مي شود. بنابراين سطوح خوني ويتامين آ مي تواند تحت تاثير کمبود پروتئين نيز قرار گيرد و نوعي کمبود مزمن ويتامين آ ايجاد کند. براي همين کودکان مبتلا به سوءتغذيه پروتئين کالري به طور روشني سطح خوني پاييني از ويتامين آ دارند که ممکن است حتي به مکمل هاي ويتامين آ نيز پاسخ درماني ندهند. مگر اينکه کمبود پروتئين آنها نيز اصلاح شود.شکل هاي زنجيره کوتاه شده و اکسيده شده ويتامين آ در ادرار ترشح مي شوند در حالي که اشکال تغيير نکرده آن از طريق صفرا و مدفوع دفع مي شوند.ويتامين E از اکسيده شدن ويتامين آ با چند پيوند غير اشباع جلوگيري مي کند.
به طور کلي با افزايش دريافت ويتامين آ مقدار جذبش نيز افزايش مي يابد ولي جذب کاروتنوئيدها کاهش مي يابد.
● اعمال ويتامين «آ»
ويتامين آ اعمال متنوعي دارد که بعضي از آنها کاملا شناخته نشده اند. نقش ويتامين آ در بينايي، عمده ترين عمل شناخته شده آن است. اين ويتامين براي چرخه بينايي (توانايي ديدن در روشنايي و تاريکي) ضروري است.
رودوپسين رنگدانه حساسي به نور در چشم است. وقتي نور رودوپسين را مي شکند، اين رنگدانه به پروتئيني به نام اپسين و رتينال تجزيه مي شود. در تاريکي، رتينال و اپسين سريعا رودوپسين را تشکيل مي دهند البته به شرط اينکه ويتامين آ به مقدار کافي موجود باشد. اگر ويتامين آ به مقدار کافي در دسترس نباشد، تشکيل مجدد رودوپسين به آهستگي صورت مي گيرد و تطابق بينايي در تاريکي اتفاق نمي افتد که به اين حالت شب کوري اطلاق مي شود.
نقش عمده ديگر ويتامين آ در توانايي سلول ها براي تقسيم شدن است که هنوز مکانيسم آن تحت مطالعه مي باشد.اثرات موروفوژني در تکامل جنين و عملکرد سلول هاي اپيتيليال (شامل تمايز و توليد پروتئين هاي کراتين براي پوست و مو) از واکنش هاي شناخته شده ويتامين آ هستند.همچنين ويتامين آ براي توليد مثل طبيعي، عملکرد و تکامل استخواني رشد تشکيل دندان و کارکرد صحيح سيستم ايمني ضروري است.
ويتامين آ سبب مي شود غدد اپيتيليال موکوس (ماده اي نرم و لزج) ترشح کنند که لايه هاي چشم، دستگاه تنفس و گوارش را نرم نگاه مي دارد. همچنين به سنتز کلاژن که ماده زمينه اي دندان ها، استخوان ها، غضروف ها، تاندون ها و بافت همبند است، کمک مي کند.
اگرچه شواهد اپيدميولوژيک معتبر حاکي از آن است که سطوح خوني بالاتر کاروتنوئيدها خطر چندين بيماري مزمن را کاهش مي دهد، اما تنها عملکرد شناخته شده کاروتنوئيدها مربوط به پيش سازي ويتامين آ است.
بتاکاروتن مي تواند به عنوان يک آنتي اکسيدان عمل کند، اما ساير اثرات آن مانند ارسال سيگنال، ارتباطات بين سلولي، تنظيم رشد سلول و القا آنزيم ها که به عملکرد آنتي اکسيداني و ضد سرطاني ارتباطي ندارند، ممکن است بسيار مهم تر باشد.
● منابع ويتامين« آ»
دريافت مرجع رژيمي براي بالغين مقداري است که بتواند سطوح خوني و ميزان ذخيره کبدي کافي ويتامين را فراهم کند و براساس متوسط جثه افراد تطبيق داده شده است. افزايش ميزان دريافت ويتامين طي حاملگي و دوران شيردهي باعث افزايش ذخيره جنين و ترشح ويتامين آ در شير مادر مي شود.ويتامين آ منابع غذايي زيادي دارد. ويتامين در مواد غذايي حيواني و کاروتنوئيدها در مواد غذايي گياهي وجود دارند.شير پرچربي، خامه، کره، پنير چرب و زرده تخم مرغ منابع خوب ويتامين آ هستند. افرادي که رژيم کم چربي و کم کلسترول دارند مي توانند از محصولات کم يا بدون چربي شير که با ويتامين آ غني شده اند، استفاده کنند.
جگر حيوانات مختلف منبع غني ويتامين آ است مصرف ۱۰ روز يک بار جگر مي تواند نياز يک هفته را تامين کند اما از طرفي بحث در مورد آلاينده هايي که ممکن است در جگر براي خنثي سازي موجود باشند، مصرف جگر را با احتياط بيشتري روبه رو مي کند.روغن کبد ماهي، اگرچه معمولاً در رژيم غذايي روزانه مصرف نمي شود اما منبع عالي ويتامين آ است. اين گونه روغن ها به شکل مکمل غذايي هستند و در استفاده از آنها بايد جانب احتياط را رعايت کرد زيرا حاوي مقادير سمي ويتامين آ هستند و ممکن است به آلاينده هاي محيطي که در کبد ماهي ذخيره مي شود آلوده باشند.سبزي ها و ميوه هاي زرد، نارنجي، قرمز و سبز تيره منبع کاروتنوئيدها هستند بعضي از سبزي ها ممکن است رنگ زرد تيره داشته باشند اما منبع کاروتنوئيدهايي که فعاليت بيولوژيکي دارند نباشند.

● اطلاعات کلي ويتامين B۱ يا تيامين در تمام فرآيندهاي متابوليکي کليدي سيستم عصبي ، قلب ، عضله و سلول هاي خوني دخالت دارد. اين ويتامين محلول در آب بوده ...

● آشنائي با ويتامين A اين ويتامين يک ويتامين محلول در چربي است. اين ويتامين به دو صورت وجود دارد رتينول: که فقط در غذاهاي حيواني يافت مي‌شود و کاروتن: ...

ويتامين A به خاطر داريد که در مورد دسته بندي ويتامينها به دو گروه محلول در آب و محلول در چربي سخن گفتيم. حال مي خواهيم به معرفي ويتامينهايي که در دسته ...

مطمئنا با نام ويتامين D آشنايي داريد و از بيماري راشيتيسم يا نرمي استخوان نيز مطالبي شنيده ايد و يا شايد تاکنون کودکان يا افراد بزرگسالي را ديده ايد ...

صنايع آرايشي از اكسيدهاي غيرآلي، نظير اكسيد روي و تيتانيم، استفاده مي‌كنند، اما استفاده از اين اكسيدها به علت خاصيت سفيدكنندگي روي پوست محدود است. سفي ...

فيبرنوري يکي از محيط هاي انتقال داده با سرعت بالا است. امروزه از فيبر نوري در موارد متفاوتي نظير: شبکه هاي تلفن شهري و بين شهري، شبکه هاي رايانه اي و ...

فيبرنوري يکي از محيطهاي انتقال داده با سرعت بالا است. امروزه از فيبر نوري در موارد متفاوتي نظير: شبکههاي تلفن شهري و بين شهري، شبکههاي رايانه‏اي و اين ...

● ديد کلي نظريات متعددي براي بيان نحوه عملکرد بيهوش کننده هاي عمومي ارائه شده است چرا که عملکرد آنها را نمي توان با يک نظريه واحد توضيح داد. در واقع ا ...

دانلود نسخه PDF - عملکرد ويتامينA