up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله عمليات داشت PDF
QR code - عمليات داشت

عمليات داشت

کليه عملياتي را که در فاصله جوانه زدن بذر تا برداشت محصول انجام مي گيرد عمليات داشت مي گويند. اين مرحله عبارت است از: آبياري, تنک کردن, واکاري, خاک دادن پاي بوته ها, سله شکني, وجين کردن, کود دادن, مبارزه با حشرات و آفات, کنترل امراض و بيماريها و مبارزه با علف هاي هرز .
● آبياري:
بدون شک, کمبود آب در خاک يکي از عوامل مهم در محدوديت زراعت است . هدف از آبياري اضافه کردن مقدار کافي و به موقع آب به محيط توسعه ريشه است تا گياه بتواند آب را بسرعت و به مقدار مورد نياز خود جذب کند. هر گاه نزولات آسماني براي تامين نيازآابي گياه کافي نباشد, آبياري ضروري است. آب مورد نياز براي آبياري از منابع مختلفي مانند چاه هاي عميق و نيمه عميق، رودخانه, چشمه و قنات تامين مي شود.
رطوبت خاک از سه منبع نزولات آسماني, آبياري و بالا آمدن آب تحت الارضي تامين مي شود. وقتي آب جاي تمام هواي موجود در زمين را مي گيرد, مي گويند مقدار رطوبت زمين به حد اشباع رسيده است. مقدار آبي که تحت تاثير قوه جاذبه از لايه هاي خاک زراعي خارج مي شود, به «آب ثقلي» معروف است.
مقدار آبي که ذرات آب قادر به نگهداري آن نيست و به سرعت وارد آب هاي تحت الارضي مي شود و به سطح زمين بر مي گردد, بر اثر تبخير باعث تراکم املاح در سطح زمين و نمکي شدن و باير شدن خاک مي شود. مقداري از آب که با نيروي معادل ۳% اتمسفر نگه داشته مي شود و گياه آن را به سهولت جذب مي کند «حد ظرفيت مزرعه» ناميده مي شود و زماني که گياه نتواند آب جذب کند و پتاسيل آب در خاک برابر ۱۵- اتمسفر باشد, «نقطه پژمردگي دائم گياه» است.
▪ زمان آبياري:
اولين آبياري معمولا پس از کاشت انجام مي شود. زماني که در زمين خشک بذر کاشته مي شود آن را اصطلاحا «خشکه کاري» مي گويند؛ ولي وقتي که بعد از تهيه بستر و قبل از کاشت آبياري انجام شود و پس از آن بذر کاشته شود آن را «هيوم کاري» مي گويند. نياز گياهان مختلف به آب و تحمل آنها در مقابل کم آبي متفاوت است و زماني که مقدار آب کافي نيست، به اجبار، بايد گياه را به وضعيت کم آبي عادت داد و اين عمل با آبياري در فواصل طولاني تر ممکن است.
▪ روش آبياري:
انتخاب روش آبياري به بافت خاک, پستي و بلندي زمين, گياه, روش کاشت, مقدار آب, شرايط محيطي و سرمايه گذاري اوليه بستگي دارد و انواع مختلفي را شامل مي شود:
۱) آبياري باراني، با شبکه لوله کشي ثابت يا متحرک؛
۲) آبياري سطحي، به شيوه قرغابي (سيلابي، نواري، کرتي) و آبياري جوي پشته اي يا نشتي يا فارو يا رديفي,
۳) آبياري زير زميني، که در گلخانه ها و شالي ها به صورت زهکشي و آبياري کوزه اي کاربرد دارد؛
۴) آبياري قطره اي، که به دو صورت پيوسته و متناوب است؛
● تنک کردن:
حذف بوته هاي اضافي را تنک کردن مي گويند که عملي وقت گير و پرهزينه است. زماني که گياه کاملا استقرار يافت و بوته داراي ۲ تا ۴ برگ واقعي شد, اين عمل انجام مي شود. عمل تنک کردن بايد قبل از اينکه بوته ها براي جذب آب و مواد غذايي به رقابت بپردازند و ريشه آنها در هم رود صورت گيرد, به طوري که علتي هم براي عمل از بين رفتن بوته ها وجود نداشته باشد. عمليات تنک کردن معمولا در دو يا سه نوبت انجام مي شود. البته روش دستي پرهزينه و زمان بر است. ماشين هاي تنک کننده به دو صورت تصادفي و کنترل شونده عمل مي کنند که هر کدام معايبي دارند.
● واکاري:
عملي است که عکس تنک کردن، يعني دوباره کاشتن قسمت هايي از مزرعه که به تعداد کافي بوته ندارد. گاهي بوته هاي اضافي کنده شده که خاصيت جابه جايي دارند در محل هاي خالي کاشته مي شوند و گاهي هم دوباره بذرکاري مي شود.
● خاک دادن پاي بوته ها:
در زراعت گياهاني که شاخ و برگ زياد دارند و به علت سنگيني بوته و کم بودن ناحيه توسعه ريشه ها، استقامت آنها در مقابل باد کم است، خاک دادن پاي بوته ها سبب افزايش استقرار و استقامت آنها مي شود. البته بايد دقت کرد که به طور يکنواخت اطراف گياه را بپوشاند. در سطوح کوچک، اين کار با دست و با بيل يا ابزارهاي دستي انجام مي شود و در زراعت هاي رديفي با نهرکن و مرزکش هاي ديسکي اين کار را مي کند.
● سله شکني:
در خاک هاي سنگين که درصد رس موجود در خاک زياد است، بر اثر برخورد باران يا آبياري خاکدانه ها باز و متلاشي و ذرات رس جابه جا مي شوند. ذرات رس آزاد شده همراه با آب به داخل خاک وارد مي شوند و نفوذپذيري لايه سطحي را کاهش مي دهند که به اين لايه سله مي گويند.
سله پس از خشک شدن سخت و چروکيده مي شود و ترک مي خورد. بهترين راه مبارزه با سله, افزايش مواد آلي در خاک است. اين کار را هم گاه کشاورز با استفاده از داس، کج بيل, فوکا، شفره، بيلچه، چنگک يا چاقو انجام مي دهد و گاه اين کار با استفاده از ماشين کولتي واتور يا تيغه هاي پنجه غازي يا فلمي يا کولتي واتورهاي دوار يا چنگک هاي گردان که ممکن است يک رديفه يا چند رديفه باشند انجام مي شود. البته بايد مواظب بود که در اين عمل خسارت چنداني به محصول زراعي وارد نشود.
● وجين کردن:
از بين بردن علف هاي هرز با استفاده از وسايل مکانيکي را وجين نامند. بذر علف هاي هرز ممکن است از سال هاي قبل در زمين مانده باشد يا همراه با بذر زراعت اصلي داخل زمين شده يا به وسيله باد و آب و حشرات و مانند آن داخل مزرعه شده باشد. اين کار به صورت دستي يا با ماشين آلات و کولتي واتورها انجام مي شود.
● مبارزه با آفات:
روش هاي مختلفي که براي مبارزه با آفات به کار برده مي شود دفع آفات گفته مي شود. گروهي از آفات خطرناک اند و بايد حتما از بين بروند (آفات درجه اول), گروهي معمولا خسارت عمده اي ندارد, مگر اينکه در شرايط خواص طغيان کنند (آفات درجه دوم), گروهي بالقوه آفت اند (آفات درجه سوم), گروهي هم به صورت انگل يا پارازيت يا شکارچي از آفات مختلف تغذيه مي کنند.
در هر صورت، در عمليات مبارزه با آفات و کاربرد مواد شيميايي آفت کش دقيقا بايد مشخص شود که زيان اقتصادي ناشي از حملات آفات بيشتر از مخارج عمليات مبارزه و عواقب ناشي از آن باشد.
دستگاه هاي ارتباط جمعي، کارشناسان و متخصصان مبارزه با آفات در اين زمينه وظيفه دارند که آگاهي هاي لازم را درباره آفات، زندگي آنها و نحوه دفع آنها به اطلاع کشاورزان برساند. انتشار جزوه و پوسترهاي تبليغاتي نيز در اين زمينه موثر است. در بين جانوران, حشرات بيش از همه به گياهان صدمه مي زنند. آنها شش پا و بدني سه قسمتي دارند و به صورت جنسي تکثير مي يابند و از نظر رشد به سه گروه تقسيم مي شوند.
● روش هاي کنترل حشرات:
۱) مبارزه زراعي, مثل تنظيم آبياري و کود دادن؛
۲) مبارزه مکانيکي، مثل غلتک زدن؛
۳) کنترل فيزيکي, مثل نور و حرارت و تله مرگ؛
۴) کنترل بيولوژيکي و استفاده از عوامل بيماري زاي حشرات؛
۵) کنترل شيميايي, با استفاده از حشره کشها و سموم آفت کش؛
▪ ماشين هاي سمپاش:
بازدهي يک ماشين سمپاش خوب در اين است که با حداقل مقدار سم درصد زيادي از آفات را از بين مي برد و در عين حال, از نظر صرف وقت, نيروي انساني و مخارج سمپاشي حداقل هزينه را دارد.
ماشين هاي سمپاش از هر نوع که باشند, از سه قسمت عمده بدنه و مخزن, پمپ يا تلمبه, لوله و نازل تشکيل شده اند و شامل انواع سمپاشهاي پشتي ساده و موتوري، سمپاشهاي چرخدار, سمپاش هاي زنبه اي و تراکتوري است که مخازن آنها ظرفيت هاي متفاوتي دارد و از نظر سرعت و وسعت کار و نحوه پاشيدن محلول سمي با هم تفاوت زيادي دارند.
▪ مبارزه با بيماريهاي گياهي:
علايم مشهود که دال بر بيماري است با توجه به نوع عامل بيماري زا و بخشي از گياه که آلوده شده است تفاوت دارند. گاهي نيز لازم است عامل ذره بيني را از گياه جدا کرد تا امکان تشخيص دقيق فراهم شود.
موجودات ذره بيني شامل باکتري ها، قارچ ها، ويروسها, ميکو پلاسماها و نماته ها مي شود. بهترين روش دفع بيماريها داشتن ارقام مقاوم است. ضد عفوني کردن خاک و ضد عفوني کردن بذر، شخم زدن و کنترل شيميايي گياهان هم از روشهاي موثر ديگري است که بايد به کار برد.
▪ مبارزه با علفهاي هرز:
علف هرز عبارت است از هر گياه غير مفيد، مضر و ناخواسته که در مزرعه ديده مي شود و مي تواند به محصول آسيب برساند. علفهاي هرز نه تنها کميت و کيفيت محصول را کاهش مي دهند, هزينه سنگيني را نيز به منظور برنامه ريزي ها و عمليات زراعي لازم براي کنترل آنها بر کشاورز تحميل مي کنند. به طور کلي, مي توان زيان هاي علف هرز را بدين بدين ترتيب خلاصه کرد:
۱) رقابت با گياه از نظر گرفتن نور, آب و مواد غذايي؛
۲) بالا رفته هزينه کاشت, داشت, برداشت؛
۳) کم شدن ارزش محصول از نظر اقتصادي و غذايي؛
۴) اشغال سريع مزرعه وکاهش توليد؛
۵) تبخير آب و کمبود آب در نباتات مفيد؛
۶) زندگي انگلي؛
۷) ايجاد مشکل در امور غير کشاورزي، مثل تخريب آسفالت و بام هاي ساختماني و شکستن نهرها؛
۸) کمک به انتشار آفات و بيماريها؛
۹) زيان هاي شديد بهداشتي به دام ها؛
با توجه به تمام اين خسارات, اهميت اقتصادي زيان هاي علف هاي هرز را مي توان به خوبي تخمين زد. بديهي است, براي جلوگيري از ضايعات ناشي از عوامل بايد اولويت هاي خاصي را در نظر گرفت. در اين راه, لازم است ابتدا شيوه هاي انتشار آن از طريق انسان, جانوران؛ آب و باد و بذر نباتات زراعي و ماشين آلات کشاورزي شناسايي کرد و سپس, به کنترلآنها پرداخت.کنترل هم سه پيش زمينه دارد:
▪ جلوگيري و پيشگيري،
▪ کنترل
▪ ريشه کن کردن
کنترل يا مکانيکي است يا زراعي يا بيولوژيکي يا شيميايي, و به چند شيوه است: وجين با دست, وجين با ماشين آلات, شخم زدن, خفه کردن علف هاي هرز, مالچ ها و سوزاندن.
● ديم کاري:
ديم کاري به معناي کشت بدون آب است و به زراعتي گفته مي شود که با آب باران رشد و نمو مي کند. ديم کاري در کشور ما به خصوص در زراعت گندم و جو اهميت زيادي دارد. هر چند موفقيت در زراعت ديم بستگي به نزولات منظم و کافي آسماني و رحمت الهي دارد, کيفيت و روش شخم و تهيه به موقوع زمين هاي مزروعي ديم و اعمال شيوه هاي صحيح کشت نيز تاثير عمده اي در افزايش توليد دارد.
اولين عامل مهم موفقيت زراعت ديم مقدار بارندگي ساليانه است. در آب و هواي معتدل با مقدار بارش باران ساليانه بيش از ۳۰۰ ميلي متر وضعيت مساعدي به وجود مي آيد. عامل ديگر, منابع تامين رطوبت خاک است که در زراعت ديم منشا جوي دارد, مثل نزولات آسماني, شبنم, مه يا غبار, بخار آب و رطوبت نسبي.
عامل ديگر, تناوب و آيش در کشت ديم است, يعني چرخش گياهان زراعي در يک قطعه زمين, که به ذخيره رطوبت در خاک, تقويت خاک و از بين بردن علف هاي هرز منجر مي شود.
عامل بعدي, خصوصيات خاک زراعتي است که از نظر بافت بهتر است رسي يا رسي- شني يا ليموني باشد.
از نظر ساختمان, بهتر است دانه ريز تا کمي درشت و مکعبي کوچک باشد. از نظر عمق, بايد دو طبقه باشد؛ يعني بيش از ۱۲۰ سانتي متر و از نظر رنگ بهتر است سياه يا تيره باشد.
عامل بعدي, شيب و پستي و بلندي زمين است. در زراعت ديم, بهتر است اراضي نسبتا مسطح و عميق و هموار باشند و از فرسايش آنها جلوگيري شده باشد.
عامل ديگر, استفاده از ماشين آلات و ادوات کشاورزي است, مثل گاوآهن قلمي يا چيزل و گاوآهن چنجه غازي يا سوئيپ و گاوآهن نيمه برگردان و ماشين بذرکار عميق و کودپاش.
بررسي زمان شخم زدن و بذر پاشيدن و استفاده از بذر مرغوب و کود و سموم ضدعفوني کننده علف کش ها هم در زراعت ديم بسيار حايز اهميت است.

بهداشت مجموعه اي از علوم مختلف است و بطور کلي منظور از آن، انجام کارهايي براي جلوگيري از ابتلا مردم به بيماري و رسيدن به سلامتي است. تعريف سازمان جهان ...

لبخند وقتي زيباست که دندان هاي زيبايي داشته باشيم. پيامبر(ص) فرموده اند: «دهان دروازه ي قرآن است»، پس بايد دروازه ي قرآن را با مرواريدهاي زيبا مرصع و ...

پس از پايان کليه عمليات مربوط به تهيه زمين, کاشت و داشت گياه زراعتي, زمان برداشت فرا مي رسد. برداشت عملي است حساس که اگر به طور صحيح انجام نشود زحمات ...

بهداشت حرفه اي عبارتست از علم و فن پيشگيري از بيماري هاي ناشي از کار و ارتقاي سطح سلامتي افراد شاغل از طريق کنترل عوامل زيان آور محيط کار. اين رشته در ...

به باور آبزي پروران عرضه ماهيان پرورشي روز به روز با تقاضاي بيشتر مصرف کنند گان مواجه شده است.اين امر طبيعي به نظر مي رسد که مردم ، توليدات بهداشتي با ...

محدوديت صيد از ذخاير دريايي از يک طرف و ازدياد و افزايش جمعيت از طرف ديگر تقاضا براي پروتئين دريايي بويژه ميگو را افزايش داده است .و لذا توجه جوامع بش ...

● آب و هواي مناسب زعفران: زعفران گياهي است نيمه گرمسيري و در نقاطي که داراي زمستانهاي ملايم و تابستان گرم و خشک باشد بخوبي مي رويد. مقاومت زعفران در م ...

فرمولاسيون سموم، به صور مختلف سم اطلاق مي گردد. فرمولاسيون مشخص مي کند که يک سم چگونه بايد بکار برده شود. مثلاً اگر سمي به صورت گَرد باشد، فرمولاسيون ...

دانلود نسخه PDF - عمليات داشت