up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله علل سرخک PDF
QR code - علل سرخک

علل سرخک

واکسيناسيون واکسن سرخک

در برخورد با فردي که دچار تب و ضايعات قرمز رنگي روي پوستش شده است، اولين چيزي که به ذهن مي رسد اين است که او ”سرخک“ گرفته است و ناخودآگاه سعي مي شود از تماس نزديک با او خودداري شود. تقريباً همه مي دانند که سرخک يک بيماري به شدت مسري است که عوارض خطرناکي هم دارد. چند سال قبل شاهد بوديم که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي در يک بسيج همگاني اقدام به تزريق واکسن سرخک و سرخجه در تمام کودکان و جوانان سراسر کشور کرد. طبق آمار ارائه شده هم قريب به ۳۳ ميليون نفر در اين طرح شرکت کردند. چنين استقبال گسترده اي نشان از توجه به اين بيماري از يک سو و نگراني عميق نسبت به آن از سوي ديگر دارد. (بگذريم از آن که اين استقبال گسترده علامت اعتماد عمومي و فراگير به سيستم بهداشت و درمان کشور است) در فيلم ها و کارتون هاي تلويزيوني نيز از اين موضوع استفاده شده و هرگاه لازم باشد بداقبالي عنصر نامطلوب و منفي فيلم يا کارتون را به تصوير بکشند، يکي از روش ها مبتلا نمودن وي به سرخک است! اما آيا چنين ترس و واهمه اي با واقعيت منطبق است؟
پرواضح است که در سال هاي نه چندان دور سرخک در اين کشور کودکان را به کام مرگ مي برد يا باعث عوارض جبران ناپذيري مثل کوري در آنها مي گشت. اما امروزه شرايط تغيير کرده است. واکسيناسيون مثل کوري در آنها مي گشت. اما امروزه شرايط تغيير کرده است. واکسيناسيون گسترده عليه اين بيماري سبب مهار آن شده است و ديگر کمتر شاهد مبتلا شدن به اين بيماري هستيم.
براي آشنائي شما با اين بيماري و نيز واکسيناسيوني که براي آن به کار مي رود، اين قسمت از مبحث واکسيناسيون را به مبحث ”سرخک“ اختصاص داده ايم، اميد است که مفيد واقع شود.
● عامل بيماري سرخک چيست؟
عامل بيماري سرخک يک نوع ويروس است که اين ويروس در ابتداي بيماري و مدت کوتاهي بعد از بروز بثورات جلدي در ترشحات حلق و بيني، خون و ادرار ديده مي شود و تا ۳۴ ساعت در درجه حرارت معمولي فعال و زنده مي ماند.
● شيوع بيماري سرخک در جهان و در کشور ما چگونه است؟
در حال حاضر، شيوع بيماري سرخک در بعضي نقاط دنيا به صورت اندميک (تک گير) است که هر ۴۲ سال امکان همه گيري بيماري وجود دارد. در بعضي از کشورهاي پيشرفته هم به کلي از بين رفته يا در مرحله ريشه کني است. در ايران نيز تا قبل از دي ماه ۱۳۸۲ بيماري به صورت تک گير به خصوص در نوجوانان و جوانان مشاهده مي شد و رو به افزايش بود. (به علت اينکه واکسن سرخک بعد از يک سالگي فقط يک بار تزريق مي شد) ولي بعد از واکسيناسيون همگاني در اين تاريخ اين ميزان کاهش پيدا کرد و به تدريج با تجويز دو نوبت واکسن در يک سالگي و بين ۶۴ سالگي به طور چشمگيري کاسته شد.
● چه افرادي از نظر سن و جنس يا بيماري هاي زمينه اي خاص در معرض ابتلا به سرخک هستند؟
چون سرخک بيماري بسيار واگيرداري است، اگر کسي واکسينه نشده باشد و مصونيت نداشته باشد، در ۹۰ درصد موارد پس از تماس مبتلا خواهد شد.
کساني که نقص ايمني (مادرزادي يا اکتسابي مثل ايدز مصرف داروهاي ضدسرطان) دارند يا به مدت طولاني و به ميزان بالا کورتون مصرف مي کنند.
از نظر سن، شيرخواران زير ۹ ماه به علت وجود آنتي بادي مادر در اثر تماس کمتر مبتلا مي شوند. به نظر مي رسد جنس هم تأثيري در ميزان ابتلا داشته باشد. البته بعد از واکسيناسيون هم در بچه هاي قبل از سن مدرسه که واکسينه نشده اند و گاهي به صورت اپيدمي در جوانان و نوجوانان در دانشگاه، دبيرستان و سربازخانه ها ديده مي شود.
سرخک چه علائمي مي تواند ايجاد کند؟
سرخک مثل اغلب بيماري هاي عفوني يک دوره نهفته ۱۲۱۰ روزه بعد از تماس با شخص مبتلا دارد و پس از آن علائم مقدماتي تب، احتقان ملحتمه، آبريزش از بيني و چشم، سرفه خشک، و ايجاد نقاط سفيد در زمينه قرمز بر روي سطح مخاطي دهان ظاهر شده و معمولاً در روز سوم تا هفتم بعد از شروع بيماري بثورات قرمزرنگ ابتدا در صورت (ناحيه خط مو) ظاهر مي شود و سپس به تمام بدن از بالا به پائين گسترش مي يابد و ۷۴ روز باقي مي ماند.
● آيا ويژگي هاي خاصي در علائم سرخک و سير آن وجود دارد که بتواند راهنماي تشخيصي مناسبي باشد؟
ويژگي هاي خاص بيماري سرخک عبارتند از:
الف) آبريزش شديد از چشم و بيني و احتقان ملتحمه قبل از بروز بثورات
ب) وجود نقاط سفيد در زمينه قرمز بر روي سطح مخاطي دهان در مقابل دندان آسياي پائين (Koplic spots) که به سرعت در عرض ۱۸۱۲ ساعت از بين مي رود و علامت کليدي مهم در تشخيص سرخک است.
ج) همراهي بثورات با تب بالا و حال عمومي نسبتاً بد
د) شروع بثورات از صورت و گردن و سير نزولي آن به اندام ها
● آيا روش آزمايشگاهي براي تشخيص آن وجود دارد؟
تشخيص بيماري سرخک اصولاً براساس علائم کلينيکي است و نياز به کمک آزمايشگاه نيست؛ با اين حال، در صورت نياز به تأييد، با اندازه گيري آنتي بادي از نوع IgM اختصاصي سرخک در خون بيمار و جست وجوي ويروس در ترشحات بيني و بافت ها مي توان به نتيجه رسيد.
● ابتلا سرخک چه عوارضي و خطراتي مي تواد ايجاد کند؟
بيماري سرخک در ۵۱ درصد موارد و در بعضي نقاط در حدود ۳۰۱۰ درصد باعث مرگ و مير مي گردد و عوارض عمده بيماري عبارتند از عفونت گوش مياني، عفونت ريه، اسهال، سوءتغذيه، زخم قرنيه و کوري، زخم دهان، التهاب حنجره و برونش، تورم مغز (يک عارضه ديررس آن تورم مغز بعد از چند سال است).
لازم به ذکر است اگر کسي سل نهفته در بدن داشته باشد، بيماري سرخک باعث شعله ور شدن آن مي شود.
● نحوه سرايت آن چگونه است؟
از طريق تنفس هواي حاوي ويروس در مرحله مقدماتي و شروع بيماري منتقل مي شود. به طور معمول از ۵۳ روز قبل از بروز بثورات سرخکي تا ۵۴ روز پس از آن بيماري مسري تلقي مي شود.
● واکسن سرخک چيست و چگونه تهيه مي شود؟
آيا مي توانيد در خصوص تاريخچه تهيه آن مطالبي بيان فرمائيد.
در سال ۱۹۵۴، ويروس سرخک به وسيله Endeks و Peebles از کشت بافت ها جدا شده و Edmonston ناميده شد و با چندين بار عبور در بافت کليه يا سلول هاي پرده هاي جنين انسان و يا جوجه به صورت ضعيف شده در آمد.
در ايران واکسن سرخک، ويروس ضعيف شده سرخک (به وسيله عبورهاي متوالي و مکرر) از سوئي اربولنستون صوتش Alk HDC است که به سلول رويان انسان عادت نموده و براي حفظ آن از آلودگي آنتي بيوتيک به کانامايسين، نئومايسين و همچنين مقدار کمي ماده تثبيت کننده به آن افزوده شده است.
● برنامه واکسيناسيون سراسري در مورد سرخک چگونه است؟
در ايران، تا قبل از دي ماه سال ۱۳۸۲، در برنامه واکسيناسيون کشوري يک نوبت واکسن سرخک در سن ۹ ماهگي (به علت وجود موارد تک گير در کشورمان) تزريق مي شد و يک نوبت نيز در سن ۱۵ ماهگي، ولي بعد از اين تاريخ به علت واکسيناسيون همگاني که توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي انجام شد و کاهش سريع موارد تک گير يک نوبت تزريق واکسن MMR (سرخک، سرخجه، اوريون) در يک سالگي و نوبت ديگر در ۶۴ سالگي انجام مي شود.
واکسيناسيون در نقاط ديگر جهان به خصوص کشورهاي پيشرفته نيز به همين منوال است. (نوبت اول MMR ۱۵۱۲ ماهگي نوبت دوم ۶۴ سالگي و يا ۱۱ سالگي)
● آيا ممکن است با تزريق واکسن، کسي مبتلا به سرخک شود؟
۱۲۶ روز بعد از تزريق واکسن سرخک، ممکن است در ۱۵۵ درصد موارد تب، بثورات و التهاب ملتحمه ديده شود ولي عوارض بيماري سرخک معمولاً ديده نمي شود.
لازم به ذکر است اگر کسي علائم بيماري سرخک را به دنبال تزريق واکسن سرخک داشت دليل بر ابتلا نيست و واکسن نوبت بعد را حتماً بايد تزريق کند.
● آيا واکسن سرخک فقط مخصوص اطفال است يا افراد بالغ هم مي توانند اين واکسن را دريافت کنند؟
به طور کلي، همه افراد بعد از يک سالگي بايد دو نوبت واکسن سرخک و يا MMR را دريافت کنند. نوبت اول در هر سني باشد و نوبت دوم در هر سني (بزرگسالي) که فرد مراجعه مي کند (Cath up) بايد تزريق شود.
اصولاً واکسن سرخک مي تواند عوارض و خطراتي داشته باشد؟
بله، واکنش واکسن به واکنش هاي موضعي و عمومي تقسيم بندي مي شوند که بيشتر اين واکنش ها خفيف هستند و خودبه خود بهبود پيدا مي کنند.
واکنش موضعي به صورت، درد، تورم، قرمزي محل تزريق است که در ۱۰ درصد موارد ديده مي شود. واکنش عمومي تب، بثورات، ورم ملتحمه ۱۲۶ روز بعد از تزريق واکسن و گاهي به ندرت کاهش پلاکت خون (سلول هاي انعقادي خون) در طي ۶ هفته بعد از دريافت واکسن است. به ندرت شوک به علت نئومايسين و ژلاتين همراه با واکسن به وجود مي آيد ولي در صورت حساسيت به آنها نبايد واکسن تزريق گردد.
● نگهداري و استفاده از واکسن به شرايط خاصي نياز دارد؟
مثل همه واکسن ها در موقع حمل بايستي همراه با يخ باشد و در يخچال در درجه حرارت ۸۲ نگهداري شود و دور از نور باشد. پس از باز کردن در عرض ۶ ساعت بايستي بيرون انداخته شود.
● اگر کسي مبتلا به سرخک شده باشد، نيازي به تزريق واکسن دارد؟
اگر بيماري اش توسط پزشک تشخيص داده شده باشد، نيازي به تزريق واکسن نيست، چون ايمني کامل ايجاد مي شود.
● در صورت عدم دريافت يک نوبت واکسن، چه کار بايد کرد؟
همان طور که ذکر شد بايد نوبت بعدي را در هر سني که باشد دريافت کند.
● آيا تزريق واکسن موارد منع شده هم دارد؟
موارد منع عبارتند از:
الف) بيماري هاي حاد تب دار
ب) قبل از گذشت يک ماه از تزريق يک واکسن ويروسي زنده ديگر
ج) بارداري
د) نقص ايمني و بدخيمي ها
ه) مصرف کورتون به مدت طولاني و با دوز بالا، درمان با داروهاي ضدسرطان
و) حساسيت شديد نسبت به آنتي بيوتيک هاي به کار رفته در واکسن مثل نئومايسين، کانامايسين
ز) کاهش پلاکت خون در اثر تزريق واکسن قبلي
▪ اگر کسي واکسن نزده باشد يا برنامه واکسيناسيون مطمئني نداشته باشد و با يک فرد مبتلا هم تماس پيدا کرده باشد چه توصيه اي براي وي داريد؟
اگر در عرض ۷۲ ساعت بعد از تماس مراجعه کند، مي توان واکسن زد و نتيجه گرفت ولي بعد از آن مي توان از داروئي به نام گاماگلولولين در مدت يک هفته پس از تماس استفاده کرد.
▪ اگر خانمي در سن باروري واکسن سرخک و يا MMR دريافت کند تا چه مدت بعد از آن نبايد حامله شود؟
اگر واکسن سرخک به تنهائي باشد تا يک ماه و در صورت واکسن MMR يا سرخجه به تنهائي تا ۳ ماه بعد از آن نبايد حامله شود.

● مقدمه : بيماري ليشمانيوز در مناطق گرمسيري آمريکا، آفريقا، شبه قاره هند و در نواحي نيمه گرمسيري آسياي جنوب غربي و ناحيه مديترانه آندميک مي باشد. اين ...

● شرح بيماري پارونيشيا التهاب چين هاي بافتي اطراف ناخن انگشتان دست . اين التهاب مي تواند باکتريايي يا قارچي باشد ولي مسري نيست . ● علايم شايع الف) پار ...

● مختصري در مورد آناتومي مچ دست ▪ ساختار اسکلتي: مفصل مچ دست به ظاهر از ترکيب دو استخوان زند زبرين و زيرين و هشت استخوان مچ دست بوجود آمده ولي در واقع ...

علايم بيماري در صورت ديدن سرفه ، توکسيک ، تب کم شدت و ديدن راش بر روي صورت و تنه و اندامها بايد به بيماري سرخک مشکوک شد. که اين راشها بعدا بصورت لکه‌ه ...

ريزش مو علل متعددي دارد . وقتي ريزش مو به صورت ناگهاني شروع مي شود . علت ممکن است بيماري ، رژيم ، داروها ، يا تولد بچه باشد . اگر ريزش مو به صورت تدري ...

قلب جزو اندامهايي از بدن مي باشد که عليرغم تپش و فعاليت مداوم و بي وقفه اش ، وجودش در بدن احساس نمي شود. به عبارت ديگر انسانها در ۹۹% مواقع اصلاً متوج ...

گردن درد در اثر علت هاي مختلفي مثل فعاليت و کار ، آسيب ها ، برخي از بيماري ها پديد مي آيد . ● کارهائي که موجب گردن درد مي شوند : اغلب گردن دردهائي که ...

بسياري از دامپزشكان مرتبأ از بروز فرسايش سنگدان، در گله هاي گوشتي و تخمگذار تجاري گزارش نموده اند،اين نوع عوارض در بسياري از كشورها امري طبيعي است زير ...

دانلود نسخه PDF - علل سرخک