up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله علل بدبويي دهان PDF
QR code - علل بدبويي دهان

علل بدبويي دهان

بوي بد دهان هاليتوزيس

هاليتوز يا بدبويي دهان يک شکايت شايع در بين بيماران مراجعه کننده به مطب متخصصين داخلي و گوش و حلق و بيني ، دندانپزشکان و پزشکان عمومي مي باشد. اکثر بيماران بدون گرفتن نتيجه خاصي ، از مراکز درماني خارج مي شوند و گاه اين پديده باعث بروز مسايل جدي در خود و خانواده آنها مي گردد.
دلايل هاليتوز به سه دسته تقسيم مي شوند. علل غير پاتولوژيک ،علل پاتولوژيک و علل روحي رواني . علاوه بر مسايل مطرح شده در کتب و مقالات اخيرا ارتباط محکمي را بين وجود هليکوباکترپيلوري و پديده بدبويي دهان عنوان کرده اند که روش درمان اين عارضه را تغيير داده است.
در اين مقاله سعي در جمع آوري اطلاعات مفيد براي درک بهتر بدبويي دهان و چگونگي برخورد و درمان با آن شده است . همچنين ارتباط بين هليکوباکترپيلوري و بدبويي نيز مورد بحث قرار گرفته است.
● مقدمه:
هاليتوز از واژه halitus به معناي بازدم ريشه گرفته است و عبارت از نفس بدبو ، زننده يا ناپسندي است که از حفره دهان بيني خارج مي شود و به آن fetor oris يا fetor ex ore نيز مي گويند. زماني پزشکان سعي مي کردند بين هاليتوز و دو اصطلاح اخير تفاوت قايل شوند و هاليتوز را فقط به مواردي مي گفتند که بوي بد دهان منشا سيستميک داشته و دفع بو از طريق ريه باشد. امروزه به چنين تفاوتي معتقد نيستند و به هر بوي بدي که از حفره دهان – بيني بيرون آيد صرف نظر از آنکه منشا آن در همين حفره باشد از ساير نقاط بدن منشا گيرد ، هاليتوز اطلاق مي شود. به علت عدم وجود معادل فارسي که تعريف هاليتوز را به صورت بدبويي غير طبيعي دهان و بيني در يک کلمه بگنجاند از همان کلمه استفاده شد. هاليتوز مشکلي شايع است و گفته مي شود مي تواند به طور متناوب اکثر افراد بالغ را دچار کند . در يک بررسي که در ژاپن به روي دانشجويان زن بهداشت دندان انجام شده ، نيمي از آنان معتقد بوده اند که گاه هاليتوز دارند.
هاليتوز حداقل از سه جهت مهم است :
۱) با آزار ديگران به صورت يک مانع در برخوردهاي اجتماعي عمل مي کند و باعث کاهش کارآيي فرد مي شود.
۲) فردي که از بوي بد دهان خود آگاه است ممکن است بگونه اي نسبت به پاکي دهان دچار وسواس شود که با کارايي وي مداخله کند.
۳) هاليتوز نشانه اي از يک وضعيت غير طبيعي است که نياز به تشخيص و درمان دارد.
با وجود چنين شيوع و اهميتي بررسيهاي انجام شده روي آن اندک است و غالب کتابهاي درسي دندانپزشکي و پزشکي درباره آن چيزي نگفته اند يا حاوي نکات اندکي هستند. براي همين دانش آموختگان، اغلب برخورد با اين مسئله را مشکل مي يابند. اندک بودن بررسيهاي انجام شده عمدتا به علت مشکل اندازه گيري علمي هاليتوز است . از سوي ديگر شرکتهاي بزرگ سازنده وسايل بهداشت دهان که قاعدتا بايد چنين تحقيقاتي را پشتيباني مالي کنند ، غالبا فقط مايل به پشتيباني از تحقيقاتي هستند که محصولات آنها را بررسي کرده و فروش تجاري داشته باشد.
● عوامل و آسيب زايي:
هميشه نمي توان علتي براي هاليتوز يافت و معمولا نيز چنين است. اين امر به علت تنوع علل آن و اندک بودن بررسيهاي انجام شده است . هنگام برخورد با بيمار شاکي از هاليتوز بايد سه گروه اتيولوژيک را در نظر داشت : گروه غير پاتولوژيک ، گروه پاتولوژيک و گروه با منشا رواني
علل غير پاتولوژيک:
۱) افزايش سن:
بوي دهان شيرخواران و کودکان شيرين ، بوي دهان در دوره بلوغ غير ناخوشايند ، بوي دهان بالغين تند و بوي دهان افراد سالخورده سنگين و زننده توصيف شده است. همراه با افزايش سن باکتريهاي دهان افزايش مي يابد و شايد به همين سبب زنندگي بوي دهان با افزايش سن بيشتر مي شود.
۲) نفس صبحگاهي:
شايد شايعترين علت هاليتوز باشد. دهان سرتاسر روز بوسيله بزاق شستشو مي شود.PH بزاق حدود ۵ ۶ و بطور خفيفي براي باکتريهاي گرم منفي و بي هوازيها باکتريواستاتيک است . به هنگام خواب جريان بزاق کم مي شود و بزاق گرد آمده به آرامي تغيير مي کند . PHآن به حدود ۷ مي رسد و آنزيم ها تخريب مي شوند که خود باعث بودار شدن بزاق مي گردد. از سوي ديگر ذرات غذا و اپيتليوم جدا شده ، محيطي مناسب براي تغيير فلور دهان است . با تشديد رشد باکتريها و تخريب اين مواد نفس ناخوشايند صبحگاهي پديد مي آيد. پس از برخاستن از خواب با خوردن ، نوشيدن و صحبت کردن جريان بزاق تحريک شده مواد را شسته و نفس صبحگاهي بطور طبيعي برطرف مي گردد.
۳) نفس گرسنگي:
دهان کساني که به عللي چون رژيم غذايي يا روزه داري يک يا چند وعده غذايي را نخورده اند ، بوي ناخوشايندي مي دهد ، برخي معتقدند اين امر به علت بازدم ريوي محصولات فرار متابوليسم چربيها و پروتئينهاي بدن است . کاهش جريان بزاق و خشکي دهان نيز قطعا نقش مهمي دارد.
۴) نفس قاعدگي:
در برخي منابع به بوي بد دهان در زنان قاعده اشاره شده است . احتمالا روز قبل از شروع قاعدگي شروع مي شود و گفته شده در زنان با قاعدگي دردناک بيشتر رخ مي دهد.
۵) غذا:
سير شناخته شده ترين غذا در اين ارتباط است . ديده شده که دادن سير از راه فيستولهاي دستگاه گوارش و حتي ماليدن آن به پاهاي فرد مي تواند منجر به بوي سير در دهان وي شود . پياز ، ماهي ، غذاهاي ادويه دار ، رژيم هاي پرچربي ، نوشابه هاي الکلي و رنگهاي غذايي از ساير مواردي هستند که باعث بوي مخصوص به خود مي شوند.
۶) داروها:
د ي متيل سولفوکسيد آميل نيتريت پارالدئيد ايزوسوربايد دي نيترات و برخي ويتامينها مثل ويتامين B۶ از داروهايي هستند که مي توانند باعث هاليتوز شوند. اين امر احتمالا به علت دفع قسمتي از دارو از طريق ريه است . گزارشي از يک بيمار وجود دارد که استفاده نادرست از تتراسيکلين باعث زبان سياه مودار و هاليتوز شده که با قطع دارو ، هر دو برطرف گشته است.
۷) نفس سيگاري:
استفاده از سيگار باعث بوي نامطبوعي در دهان مي شود که تا مدت زياد باقي مي ماند.
علل پاتولوژيک:
هاليتوز مي تواند ناشي از بيماريهاي موضعي در حفره هاي دهان ، حلق ، بيني يا سينوسها ، بيماريهاي ريوي يا مشکلات سيستميک مثل کتواسيدوزديابتي ، اورمي يا نارسايي کبدي باشد.
۱) دهان و دندان:
شايعترين علت پاتولوژيک هاليتوز مشکلات دهان ، زبان و دندانهاست (۲۰،۱۹،۹،۷) باکتريهاي فلور طبيعي دهان به ويژه گرم منفي ها قادر به توليد ترکيبات فرار سولفو (VSC) هستند که بوي بد ايجاد مي کنند.سولفيد هيدروژن و متيل مرکاپتان و دي متيل سولفيد مهمترين VSC هستند که ارتباط آنها با بوي بد دهان مشخص شده است . اين گازها ناشي از فعاليت فلور دهان روي مواد باقيمانده غذا ، بقاياي سلولي اپي تليال يا اگزوداتيو و تجزيه اسيدهاي آمينه اي چون متيونين ، سيستئين و سيستين هستند.
بنابراين باقيماندن ذرات غذا يا هر وضعيت ديگري که باعث تسريع رشد باکتريهاي دهان شود ، مي تواند به هاليتوز بينجامد. بهداشت ضعيف دهان باعث باقيماندن ذرات غذا در دهان مي شود. عدم رعايت بهداشت دهان بخصوص در عقب مانده هاي ذهني ، معلولين و بيماران شديدا ناخوش عامل مهمي در ايجاد هاليتوز است .
در پريودنتيت و ژنژيويت که بيماريهاي وابسته به بافت نگاهدارنده دندان و لثه هستند ، در اثر خونريزيهاي خفيف و مکرر و وجود بافت نکروتيک و تجمع ميکروبي محيط رشد مناسبي براي ايجاد بويي متعفن مي شود. بوي بدي که در اين دو مورد ايجاد مي شود ، جزو ناخوشايند ترين موارد است . دندانهاي مصنوعي که بخوبي جفت نشده باشند ، به علت تجمع ذرات غذا سبب هاليتوز مي شوند. وسايل ازتودنسي نيز با همين مکانيسم عمل مي کنند.
پلاکهاي دنداني توده هاي چسبنده اي از ميکروارگانيسمها هستند که روي ريشه و تاج دندانها تجمع مي يابند و بخصوص اگر همراه با پريدنتيت باشند مي توانند باعث هاليتوز شوند.
پري کرونيت ( التهاب تاج دندان ) و پوسيدگي دندانها در معرض اثر پاک کننده بزاق و عمل جويدن هستند و در حقيقت پوسيدگي دندانها نقش کمي در بوي بد دهان دارد مگر آنکه با يک پالپ نکروتيک همراه باشند.
طولاني شدن پاپيلاهاي فيلي فورم زبان نيز مي تواند موجب تسهيل رشد باکتريهاي موضعي دهان شود . اين حالت ممکن است به صورت ايديوپاتيک يا در اثر استفاده از آنتي بيوتيکها ، مصرف الکل ، دهيدراسيون يا بيماريهاي سيستميک رخ دهد.
در خشکي دهان کاهش جريان بزاق مکانيسمهاي پاک کننده طبيعي دهان را مختل مي کند و منجر به هاليتوز مي شود. خشکي دهان در اثر نشانگان سيکا ، پرتودهي به سر و گردن، تب ، کاهش مصرف آب ، تنفس با دهان ، برخي بيماريهاي پاروتيد مثل اوريون يا آبسه پاروتيد يا مصرف داروهايي چون مدارها ، آنتي کولينرژيکها ، آنتي هيستامينها ، ضد افسردگي سه حلقه اي ، داروهاي ضد پرفشاري خون مي تواند ديده شود.
گاه در استوماتيت يا گلوسيت هنگامي که زخمهاي باز و شکافها يا پاپيلاهاي برجسته شده ، ذرات غذا يا بافت هاي جدا شده را گير بيندازد مي تواند موجب هاليتوز شوند. کمبود ويتامين هايي مانند A يا B۱۲ و کمبود موادي چون آهن يا روي ممکن است باعث خشکي مخاط دهان شوند. عفونتهايي مثل استوماتيت و نسان ، سرخک ، ديفتري يا برفک که زبان يا غشاهاي مخاطي را درگير کند ، به علت تخريب بافتي و تغيير جريان بزاق هاليتوز ايجاد مي کنند. خونريزي دهان بخصوص در افراد ناتوان که نمي توانند دهان خود را تميز کنند ، يک محيط مناسب جهت توليد گازهاي بد بو توسط باکتريها فراهم مي کند و در ژنژيويت ، هموفيلي ، لوسمي يا شيمي درماني ناشايع نيست
در ضايعات توموري اوليه بدخيم و خوش خيم دهان شامل تومورهاي زان ، لثه ، گونه ها يا کام ، بوي بد به سبب تجمع مواد نکروتيک ، نشت خون و گير افتادن ذرات غذا ايجاد مي شود.
۲) بيني:
آبريزش معمولي از بيني بوي ناخوشايندي ندارد. حتي ترشحات چرکي و غليظ ناشي از عفونتهاي مجاري فوقاني تنفسي به ندرت بودار است . پرفوراسيون ساده سپتوم بيني ناشي از مصرف کوکائين ، دست کاري طولاني مدت بيني يا بصورت عارضه اي از جراحي معمولا با بوي بد همراه نيست.
ضايعات تخريبي مثل جذام ، گوم سيفليسي ، پيان ، گرانولوم خط وسط يا گرانولوماتوز و گنر که پاسخ التهابي و بافت نکروتيک ايجاد کنند ، مي توانند باعث بوي بد شوند ، جسم خارجي فراموش شده در بيني بخصوص در کودکان و افراد عقب مانده ذهني مي تواند به هاليتوز بينجامد. در ازنا هم بوي بد ديده مي شود در تومورهاي حفره بيني گر چه ناشايع هستند ولي به علت نشت خون و نکروز بافتي ايجاد بوي بد شايع است.
۳) سينوس ها:
بيماران با سينوزيت مزمن ممکن است هاليتوز داشته باشد در چنين حالاتي وجود عفونت يا باکتريهاي بي هوازي مطرح است . سينوزيت حاد بطور تيپيک با بي هوازيها ايجاد نمي شود و در صورت وجود هاليتوز بايد به اينکه منشا بيماري حاد آبسه دندان باشد ، انديشيد.
۴) لوزه ها و حلق:
تونسيلوليت يک علت شايع هاليتوز مزمن است . عفونت مکرر لوزه ها و آدنوئيد منجر به تونسيليت مزمن فوليکولار مي شود.منافذ عمقي که بوجود مي آيد ، غذا ، بزاق و مواد نکروتيک را جمع مي کند . اگر مکانيسمهاي طبيعي منافذ را پاک نکند ، تجمع اين مواد به تونسيلوليت مي انجامد . زخم جراحي ناشي از تونسيلوکتومي به علت خونريزي و وجود بافت نکروتيک براي چند روزي بد بو است . آبسه پري تونسيلار نيز يک عفونت چرکي ، حاد و بد بو است.
فارنژيت بوسيله هر عاملي ايجاد شود ، مي تواند هاليتوز ايجاد کند . شدت بو احتمالا در ديفتري شديد تر است . اين امر به علت اپي تليوم جدا شده ، بهداشت ناکافي دهان و تشديد رشد فلور دهاني است اپيگلوتيت در ابتدا با هاليتوز همراه نيست . با پيشرفت بيماري به علت اختلال در بلع و تجمع مواد التهابي بوي بد ايجاد خواهد شد . با بزرگ شدن ديورتيکول زنکر غذا و بزاق در آن تجمع مي يابد و باعث ايجاد بوي بد مي شود که اغلب بسته به فعاليت پريستالتيک مري منقطع است . گزارشي مبني بر هاليتوز مزمن در اثر ماندن گاز جراحي در حلق ، پس از عمل اين ناحيه وجود دارد. وجود جسم خارجي در حلق بخصوص در افراد عقب مانده ذهني مي تواند سبب هاليتوز شود.
۵) دستگاه گوارش:
ديورتيکولهاي مري با مکانيسمي مشابه ديورتيکول زنکر هاليتوز ايجاد مي کنند . در آشالازي به علت تجزيه غذا ، مايعات و بزاق گرد آمده در قسمت گشاد شده مري گازهايي توليد مي شود که خود را به صورت آروغهاي بد بو نشان مي دهند .آشالازي مي تواند باعث پنوموني آسپيراسيون مزمن نيز بيشود که از علايم آن هاليتوز است . تومورهاي مري به علت انسداد و تخريب بافتي مي توانند با هاليتوز همراه باشند . بيماري بازگشت معدي مري به ندرت سبب هاليتوز مي شود . در اين بيماري بوي همراه با بازگشت معمولا شبيه به بوي آخرين غذاي خورده شده است .
در افراد بالغ مبتلا به انسداد راه خروجي معده ممکن است هاليتوز ديده شود که با درمان آنتي بيوتيک فقط بطور موقت بهبود مي يابد . گزارشات ديگري مبني بر وجود هاليتوز همراه با اختلالات دستگاه گوارش وجود دارد . در يک مورد تريکوبزوآر در دختر جواني باعث هاليتوز بوده است . در مورد ديگري ، فيستول گاستروکوليک در بيمار مبتلا به بيماري کرون منجر به هاليتوز گرديده است .
در دو کودک باندهاي مادرزادي صفاقي منجر به انسداد دوازدهه گرديده که بوي بد دهان از شکايات هنگام مراجعه بوده است . با آزاد ساختن باندها ، هاليتوز هم بر طرف گرديد.
اگر چه زماني ناخوشي هاي روده اي بخصوص يبوست را از علل هاليتوز مي دانستند ولي امروزه کمتر به اين اعتقاد دارند.
ارتباط هليکوباکترپيلوري با هاليتوز هليکوباکترپيلوري به عنوان يک عامل بيماريزاي شايع انسان ظرف چند سال اخير توجه بسياري را برانگيخته است . اين ميکروب يک باکتري گرم منفي S شکل و مارپيچي است که پوشش خارجي صاف با فلاژلهاي متعدد و پوشش دار دارد . متحرک است و توليد کننده قوي اوره آز مي باشد.
اگرچه بسياري از مشخصات هليکوباکترپيلوري شبيه به سويه هاي کمپيلوباکتر است ولي تفاوت هاي آشکاري نيز وجود دارد مثل عدم رشد زير دماي ۳۰ درجه ، سطح صاف آن و دارا بودن فلاژلهاي متعدد.
هليکوباکترپيلوري شايعترين عامل عفوني در انسان بوده ، در تمام نقاط دنيا و تمام گروههاي اجتماعي – اقتصادي ديده مي شود و به نظر مي رسد کلونيزاسيون در طبقات اجتماعي پايين تر و کشورهاي در حال توسعه بيشتر مي باشد.
محل زندگي آن بطور عمده در آنتر معده است . اين ميکرب با ترشح پروتئازها و فسفوليپازها ، کمپلکس ليپيد – گليکو پروتئين در لايه ژله اي موسين را تخريب نموده ، چسبندگي و سفتي آن را کاهش مي دهد ولي بطور مستقيم به مخاط دست اندازي نمي نمايد. با افزايش سن ميزان ابتلا به هليکوباکترپيلوري افزايش مي يابد و عليرغم تحقيقات گسترده هنوز روش انتقال آن بطور دقيق مشخص نشده است و تصور مي شود روش دهان به دهان و يا به احتمال بيشتر مدفوع – دهان راه اصلي انتقال آن در دوران کودکي باشد.
ابتلاي حاد به هليکوباکترپيلوري هيچ علامت يا نشانه فيزيکي به همراه ندارد و گزارشهاي وجود درد دور ناف و يا بالاي ناف و يا پشت جناغ ، اتساع شکم ، تهوع و استفراغ با عفونت حاد ، غير قابل اعتماد است.
ارتباط هليکوباکترپيلوري با گاستريت مزمن فعال. زخمهاي دوازدهه . آدنوکارسينوم معده مورد بحث و بررسي زيادي قرار گرفته است . اخيرا اين ميکروب را به عنوان عاملي در جهت ايجاد هاليتوز مورد مطالعه قرار داده و نتايج جالبي نيز بدست آمده است .
اين ميکروب را مي توان به روش غيرتهاجمي ( آزمون سرم شناسي ، آزمون تنقسي با کربن نشاندار ) يا به روشي تهاجمي ( اندوسکپي و بيوپسي ) تشخيص داد . اولين بار تيومني و همکارران اين ارتباط را با مطالعه روي زوج جوان مطرح کردند. آنها دريافتند که ارتباط قوي بين بودن هاليتوز و هليکوباکترپيلوري و از بين رفتن اين عارضه با ريشه کن شدن هليکوباکترپيلوري وجود دارد. اينکه چگونه هليکوباکترپيلوري توليد بدبويي دهان مي نمايد هنوز مشخص نيست.
حداقل ۴۰ مقاله درباره ارتباط هليکوباکترپيلوري و هاليتوز در سال ۹۸ به چاپ رسيده است که از طريق مدلاين قابل دسترس است.
۶) ريه:
هاليتوز در آبسه هاي بي هوازي ريوي ، پنوموني نکروزان و آمپيم مکررا گزارش شده است . هاليتوز در ۴۰ ۵۰ درصد بيماران مبتلا به عفونت بيهوازي ريوي وجود دارد. در مواردي که پنوموني ناشي از باکتريهاي هوازي ، مايکوپلاسما يا ويروسها باشد ، اگرچه ممکن است خلط زيادي توليد شود ولي معمولا با بوي بد همراه نيست . برونشکتازي به هر علتي که رخ دهد ، به هنگام تشديد بيماري مي تواند با بوي بد دهان همراه باشد.
۷) بيماريهاي سيستميک:
اگرچه حس بويايي ناتوانترين حس انسان است و استفاده از آن در بالين بيمار کمتر تمرين مي شود ، ولي برخي بوها به اندازه کافي ويژه هستند تا به عنوان يافته اي کمک تشخيصي مورد استفاده قرار گيرند . بوي شيريني و ميوه مانند درکتواسيدوز ديابتي يک مثال کلاسيک است . چنين بويي به علت افزايش غلظت مواد کتوني در خون و دفع آنها از ريه به وجود مي آيد . در اورمي بويي آمونياکي ، ادرار گونه يا ماهي مانند حس مي شود که احتمالا به علت تجمع دي متيل آمين و تري متيل آمين در بدن است .
بوي بيماران مبتلا به نارسايي کبدي يا بطور مختلفي مانند ماهي ، مانند موش ، مانند متاليک يا شبيه خون در حال تخريب توصيف شده است . احتمالا تجمع متيل مرکاپتان ، اسيدهاي الفاتيک C۲ و C۵ ، اتادي ال ودي متيل سولفيد در ايجاد آن نقش دارد . چندين بيماري متابوليک ارثي که داراي آنومالي هايي آنزيمي يا نقص در سيستم انتقال مي باشند ، مي توانند باعث هاليتوز شوند . تري متيل آمينواسيدوري از اين قبيل است . در برخي از اين بيماريها ، افراد هتروزيگوت تنها شکايتشان بوي بد دهان است .
۸) بيماري هاي رواني:
هنگامي که بيماري از بوي بد دهان شکايت دارد و در معاينه بويي حس نشود ، نبايد فورا آن را به حساب مسايل رواني گذاشت ، زيرا هاليتوز ممکن است منقطع باشد . بهر حال اگر معاينه مکرر بوي بدي نشان ندهد و علت ارگانيکي يافت نشود، بايد به بيماريهاي رواني انديشيد.
بوهايي که علتي ارگانيک دارند ، معمولا با گذشت زمان توسط بيمار کمتر حس مي شوند ولي در اينها بيمار پيوسته از بوي بد شاکي است . اين بيماريها را مي توان به دو گروه تقسيم کرد : در گروه اول توهم بويايي از نظر بيمار منشا خارجي دارد . يک علت مهم آن اسکيزوفرني است . در گروه دوم توهم بويايي منشا داخلي دارد و مي تواند به علت DH يا MH باشد . چنين بيماراني معمولا از اينکه اطرافيان بوي ناخوشايند فرضي را بسادگي تشخيص مي دهند ، رنج مي برند. ممکن است حرکات ساده ديگران را به نادرست واکنشي نسبت به بوي بد فرضي تلقي کنند . توهم بوي بد مي تواند به رفتاريهاي وسواسي مثل شستن مکرر دهان يا کناره گيري اجتماعي بينجامد. در DH بيمار نمي تواند بپذيرد که علت ارگانيکي وجود ندارد و مکررا از پزشکي به پزشک ديگر مراجعه مي کند، ولي در MH بيمار مي پذيرد که ممکن است مشکل وي اساس حقيقي نداشته باشد و حتي ممکن است موقتا قانع شود که مشکلي وجود ندارد.
صرع لوب گيجگاهي:
توهم بويايي به ندرت علامتي از صرع لوب گيجگاهي است . توهم کوتاه مدت بوده ، کمتر با هاليتوز واقعي اشتباه مي شود.
بررسي آزمايشگاهي هاليتوز اندازه گيري بوي بد دهان را عواملي چون پيچيدگي انواع مولکولهاي گازي ، مشکلات نمونه گيري ، تغييرات بوي بد دهان با زمان و عدم توافق درباره استانداردهاي مرجع مشکل کرده است . از آنجا که هاليتوز يک محرک بويايي است ، شايد منطقي ترين روش اندازه گيري ، استفاده از داوري انسان به کمک حس بويايي به نظر آيد . اما چنين اندازه گيري معيار با ارزشي نيست . اغلب نتيجه اندازه گيري هاليتوز با بيني انسان ، بطور قابل توجهي بين افراد مختلف و حتي در يک فرد در چند سنجش ، متفاوت از آب در مي آيد. چنين نقايصي منجر به تکوين چند روش کمي بر مبناي اندازه گيري VSC شده است . نخستين بار تونزتيک و همکاران بوسيله کروماتوگرافي با گاز ارتباط VSC با هاليتوز را نشان دادند. بوسيله کروماتوگرافي با گاز ميتوان با حساسيت بسيار بالايي و به گونه اي تفکيک کننده ، ترکيبات فرار سولفور را اندازه گيري کرد. اگر چه احتمالا براي نمونه گيري سريع در جمعيتهاي بزرگتر پايشگرهاي قابل حمل سولفور مناسبتر هستند. اگر ميکروب هليکوباکترپيلوري را به عنوان عامل بد بويي متهم کنيم برا ي تشخيص از بررسي بافت شناسي نمونه رنگ آميزي شده ، کشت ، بررسي فعاليت اوره آز ، آزمون RUT و يا بررسي سرم شناسي مي توان استفاده کرد.
● ارزيابي هاليتوز:
در برخورد با بوي بد دهان اولين کار تعيين اين نکته است که آيا بوي بد فقط توسط بيمار احساس مي شود يا آنکه توسط پزشک يا ديگران نيز قابل تشخيص است . چنانچه وجود بو توسط پزشک يا فرد ديگري غير از بيمار تاييد نشود ، مشکل رواني در کار است و مي تواند حتي دلالت بر بيماريهاي رواني جدي چون اسکيزوفرني نمايد. اما در اين نتيجه گيري که بويي وجود نداد نبايد شتاب کرد ، زيرا هاليتوز ممکن است منقطع باشد.
بطور نمونه اي بسياري از بيماران به علت پديده انطباق از بوي بد دهان خود بيخبرند و توسط يک عوص خانواده يا دوست از آن آگاه مي شوند. اگر بو براي پزشک آشکار نباشد به چند روش مي توان احتمال آگاهي از آن را افزايش داد. يک روش آنست که پزشک در کنار بيمار بايستد و با برگه اي جريان هواي بازدم بيمار را به سمت خود منحرف سازد.ديگر آنکه اگر پزشک در معاينه منشا بالقوه اي بيابد ، با آپليکاتور پنبه دار نمونه اي از آن منطقه تهيه نمايد و خود يا يکي از اعضاي خانواده بيمار آن را بو کنند. اين کار نه تنها در تاييد وجود هاليتوز بلکه در تعيين علت آن نيز مي تواند مفيد باشد.
بايد از بيمار خواست که ابتدا با بيني بسته از راه دهان و سپس با دهان بسته از راه بيني تنفس کند اگر فقط بازدم دهاني بدبو بود، بايد بيشتر به علل دهاني انديشيد و در غير اينصورت بايد به فکر علل ناشي از بيني يا يه يا علل سيستميک بود.
پس از تاييد وجود هاليتوز ، بايد شرح حالي دقيق بويژه درباره حفره هاي دهان ، بيني و سينوسها ، دستگاه گوارش و ريه گرفت . مروري بر رژيم غذايي ، سيگار و مصرف دارو مي تواند مفيد باشد .به علت آنکه مري معمولا کولا پس است ، برخي از بيماريهاي مري و معده بطور پيوسته بو توليد نمي کنند و بو با آروغ ايجاد مي شود. وجود چنين شرح حالي و تاييد آن از طرف اعضاي خانواده مي تواند به تشخيص کمک کند. معاينه دقيق دهان ، دندانها بيني و حلق لازم است ، زيرا اينها شايعترين محلهاي هاليتوز هستند. معمولا وضعيت پاتولوژيک جزيي نيست و براحتي يافت مي شود ، گرچه گاه به رينوسکوپ يا لارنگسکوپ نياز مي گردد.
در معاينه بايد توجه ويژه‌اي به بافت پري ادنتال ، پرکردگي هاي نامناسب دندان ، منافذ لوزه‌اي ، پاپيلاهاي هيپرتروفه زبان ، ضايعات زخمي حلق يا مخاطها و جسم خارجي در بيني نمود. به نشانه‌هاي ناشي از خشکي دهان بايد توجه کرد. اين نشانه‌ها ممکن است منقطع باشند و احتمال ديدن آنها در اوايل روز بيشتر است. يافته‌هاي فيزيکي ناشي از پنوموني ، آبسه ريوي يا آمپيم معمولا واضح است. در شرح حال و معاينه باليني بايد به فکر بيماريهاي سيستميک مثل کتواسيدوز ديابتي يا اورمي هم بود.
بررسي راديولوژيک استفاده محدودي دارد ولي در صورت نياز مي‌توان از راديوگرافي سينوسهاي پارانازال يا راديوگرافي سينه استفاده کرد. بررسي آندوسکوپيک يا راديولوژيک قسمتهاي فوقاني دستگاه گوارش مي‌تواند در صورت شک بوجود بيماريهاي اين نواحي ، مورد استفاده قرار گيرد. بررسي آزمايشگاهي خون يا ادرار ممکن است در جستجوي بيماريهاي سيستميک بکار آيد.
درمان
غالبا توجه به بهداشت دهان و رسيدگي به پاتولوژي دنداني مشکل را برطرف مي‌کند. مسواک زدن ساده ، بخصوص اگر همراه با مسواک زدن سطح زبان باشد، براي نفس صبحگاهي کافي است. شستشوي دهان با يک محلول دهانشويه آنتي سپتيک نيز مفيد است. نفس گرسنگي پس از خوردن غذا يا حتي آب کشيدن دهان برطرف مي‌شود. هاليتوز ناشي از خشکي دهان به هر علت که باشد با مرطوب کردن دهان بهبود مي‌يابد. اين کار مي‌تواند به کمک جرعه هاي مکرر آب ، جويدن آدامسهاي بدون قند ، ترکيبات حاوي کربوکسي متيل سلولز سديم درصد يا داروهاي محرک ترشح بزاق مثل بتانکل يا پيلوکارپين انجام شود.
پريودنتيت ، ژنژيويت ، دندانهاي مصنوعي يا پرشده نامناسب يا ساير علل دنداني بايد بطور مناسب درمان شوند. ضايعات ويژه دهان ، بيني ، سينوسها ، حلق ، معده ، ريه‌ها و بيماريهاي سيستميک بايد تشخيص داده و درمان شوند. طفره رفتن از بررسي بيمار و اکتفا کردن به توصيه استفاده از دهانشويه فقط تشخيص را عقب مي‌اندازد . استفاده از مسهل ها در درمان هاليتوز نقشي ندارد و نبايد تحت فشار بيماراني که معتقدند يبوست سبب بوي بد دهان آنها شده ، تجويز شود. در صورت وجود بيماريهاي رواني بايد بطور مناسب درمان شود. غالبا افسردگي نيز وجود دارد و توجه به آن مفيد است.
اثر رژيمهاي درماني مختلف در از بين بردن عفونت هليکوباکترپيلوري ثابت شده است و پيشنهاد مي‌شود در بيماراني که علتي براي هاليتوز در آنها يافت نمي‌شود يک دوره درماني تجويز گردد. ممکن است استفاده از دهانشويه‌ها بطور موقت باعث کاهش هاليتوز گردد بويژه دهانشويه‌هاي حاوي کلرهگزيدين مفيد گزارش شده‌اند. استفاده از محصولات محتوي کلرفيل بي‌حاصل است. محصولات حاوي روي يا اسيد آسکوربيک بوي دهان را کم مي‌کنند ولي بصورت تجارتي موجود نيستند.

آفت دهان چيست؟ آفت نوعي از زخم‌هاي دهان محسوب مي‌شود. برخي اصطلاحات متداول که براي اين زخم‌ها به کار مي‌رود عبارتند از: زخم‌هاي کوچک راجعه آفتي و نيز ...

● مقدمه : بيماري ليشمانيوز در مناطق گرمسيري آمريکا، آفريقا، شبه قاره هند و در نواحي نيمه گرمسيري آسياي جنوب غربي و ناحيه مديترانه آندميک مي باشد. اين ...

● شرح بيماري پارونيشيا التهاب چين هاي بافتي اطراف ناخن انگشتان دست . اين التهاب مي تواند باکتريايي يا قارچي باشد ولي مسري نيست . ● علايم شايع الف) پار ...

● مختصري در مورد آناتومي مچ دست ▪ ساختار اسکلتي: مفصل مچ دست به ظاهر از ترکيب دو استخوان زند زبرين و زيرين و هشت استخوان مچ دست بوجود آمده ولي در واقع ...

بوي بد دهان يک علامت شناخته شده با سابقه تاريخي قديمي است. بوي بد دهان مي تواند دليل عمومي يا موضعي داشته باشد. مشخص شده که تقريبا ۸۵ درصد بوي دهان نا ...

ريزش مو علل متعددي دارد . وقتي ريزش مو به صورت ناگهاني شروع مي شود . علت ممکن است بيماري ، رژيم ، داروها ، يا تولد بچه باشد . اگر ريزش مو به صورت تدري ...

بوي بد دهان يا Halitosis به حالتي گفته مي شود که بوي نامطبوعي از تنفس فرد استشمام مي شود، چه منشأ اين بو دهان باشد و يا نباشد. بوي بد دهان بر روابط شخ ...

معمولا در ماه رمضان، مطب هاي دندان پزشکي خلوت مي شود؛ چون بيشتر بيماران تلاش مي کنند قبل از آغاز اين ماه، تمام کارهاي دندان پزشکي، جراحي ها و ترميم دن ...

دانلود نسخه PDF - علل بدبويي دهان