up
Search      menu
گیاه شناسی :: مقاله علف هرز PDF
QR code - علف هرز

علف هرز

فوايد علف هاي هرز

انسان با فعاليت هاي وسيع در امور زراعت ، دامداري ، جنگل ومرتع و بهره برداري بي رويه از آب هاي شيرين وشور مهم ترين عامل تخريب روي کره زمين محسوب مي شود.
تخريب اراضي کشاورزي ومنابع طبيعي در سرتاسر جهان درحال پيشرفت است و نا آگاهي وعدم احساس مسئوليت نسبت به سلامت کره زمين وزندگي نسل هاي آينده آن را تداوم مي بخشد. در اکثر ممالک متاسفانه زمين کشاروزي به عنوان کالا براي خريد وفروش ذخيره مالي واعتباري براي مردم مطرح بوده است ونه به عنوان وسيله اي براي توليد غذا. اين طرز تلقي ونگرش نمي تواند به فکر حفاظت ، سلامت وحاصلخيزي زمين هاي کشاورزي باشد . درواقع مي توان گفت که مديريت و حاصلخيزي زمين کشاورزي تنها در آب اثر فعاليت هاي کشاورزي از آينده بسيار تاريکي براي بشر خبر مي دهند. جکسون وپايپر در مقاله اي تحت عنوان لزوم ازدواج بين اکو لوژي وکشاورزي بيان مي کنند که گويي بايد طبيعت را مچاله کرد وفشرده تا نيازهاي غذايي وپوشاک انسان تامين مي شود . آن چه کشاورزي اکولوژيک امروزه پيشنهاد مي کند کشاورزيايدار است . موفقيت هاي کوتاه مدت براي تامين غذا همراه با حفظ توانايي هاي سيستم هاي توليد غذا در دراز مدت ، مفهوم کشاورزي پايدار را مشخص مي کند در حالت کلي استراژي هاي بشربراي زراعت وساير فعاليت هاي کشاورزي با يستي به نحوي طراحي شوند که توان توليدي کره زمين را به مخاطره نياندازند وبا يستي به دنبال الگوهايي از توسعه بود که مبتني بر حفظ محيط زيست باشد .
نام علف هرز گمراه کننده است و در نظر هر بيننده وشنونده ، گياهي بي فايده تلقي مي شود وبايستي حتما کنترل گردند .روي اين اصل ، ديدگاه زارع در اکثر مواقع نسبت به اهميت علف هاي هرز تقربيا بي تفاوت بوده است . ولي چه بسا کاربردهاي متعددي داشته و از سال ها پيش در زمينه هاي مختلف مورد استفاده قرار مي گيرند . يک گياه ممکن است در يک ناحيه به عنوان علف هرز جدي باشد .اما در جايي در اطراف آن منطقه به عنوان گياه مفيد تلقي مي شود.
به عنوان مثال بعضي علف هاي هرز نظير بارهنگ برگ نيزه اي (plantago lanceolata)وشيرين بيان (Glycyrrhiza glabra) در پزشکي ، روناس (Rubia tinctorum ) در صنايع رنگرزي وگونه هاي مخلف سازو( Juncus spp ) در صنايع دستي کاربرد دارند.
علف هرز گزنه (Urtica dioica) يکي از فراوان ترين علف ها ي هرزدرمناطق شمالي کشوراست،درحالي که همين گياه از اقلام وارداتي اروپاي غربي است و مصارف زيادي نيز دارد.واردات گياه با اهميت پونه (Mentha pulegium) از نظر پزشکي به کشورهاي امريکا و انگلستان بالغ برچند ميليون دلار است،در حاليکه در هر گوشه از کشور ما کنار هر جوي و نهرآبي به عنوان علف هرز رشد مي کند و عصاره آن از آن ممالک خارج به کشور وارد مي شود.لازم به ذکرميباشد که داشت و کاشت و برداشت پونه نيزبه عنوان يک گياه دارويي بسيار ساده است.علاوه بر اين علفهاي هرز پايه هاي اجدادي تعدادي زيادي از گياهان زراعي امروز به شمار مي روند. به عنوان مثال گندم نياي هرز) Aegilops squarrosa ) که به صورت يک علف هرزدر مناطق مختلف رشد مي کند،ازاجداد زراعي است.بهره برداري واستفاده از گياهان دارويي که اکثر آنها به صورت علف هرز در مناطق و مزارع مختلف ديده مي شود ، در ممالک پيشرفته اروپايي و آمريکايي و ساير کشور هاي در حال توسعه معمول مي باشد ، ولي در کشور ايران مورد توجه قرار نگرفته است .
به طوري که اغلب مردم از گياهان مفيد و متنوعي که در ايران پراکنده اند ،بي اطلاع و از خواص درماني ،تغذيه اي ، علوفه اي و ساير فوايد آنها نا آگاه هستند .
در کشور هندوستان بيش از 2500 گونه گياهي مفيد شناسايي شده است که اغلب آنها نيز از علف هاي هرز داخل مزارع و اراضي غير زراعي محسوب مي شوند . برخي ديگر به دليل سازگاري زياد ،در شرايط محيطي تنش زا مي توانند به رشد خود ادامه دهند . بديهي است که قدرت سازگاري زياد ،يکي از ويژگي هاي مهم علف هاي هرز به شمار مي رود.
تنوع گياهي در آسيا بيشتر است و کشور ايران نيز با دارا بودن اقليم هاي مختلف خاستگاه تعداد زيادي از گياهان است. بي شک وجود تنوع گونه اي در ايران يکي از بي نظير ترين هداياي خداوندي محسوب مي شود که به اين مرز و بوم عطا شده است . براي ما بايستي جاي خوشحالي باشد که تنوع اين گياهان در منطقه قابل توجه است . جاي تاسف نيز بايد باشد که به اين گونه هاي گياهي اهميت آن چناني قايل نيستيم
در اين زمينه ،ضرورت دارد با انجام طرحهاي کوچک منطقه اي گونه هاي مفيد در هر منطقه را شناسايي و سپس نسبت به توليد انبوه آنها اقدام کنيم .بديهي است که اين امر مي تواند در اشتغال زايي ، بهبود وضع مالي زارعين و مردمان روستايي و تامين نياز هاي دارويي ،علو فه اي و غيره نقش به سزايي داشته باشد.
در حالت کلي بر علف هاي هرز فوايد زيادي مترتب است که در زير به طور خلاصه و در کتاب شناسايي علف هاي هرز مولف به تفصيل ضمن معرفي به کاربردهاي آنها اشاره گرديده است :
• اغلب علف هاي هرز با سيستم ريشه اي عميق و گسترده از فرسايش آبي و بادي در زمين هاي غير زراعي جلوگيري مي کنند.
• برخي از انواع خوش خوراک انها به خصوص در مواقع خشک سالي به عنوان علوفه توسط دام مورد تغذيه قرار مي گيرند.
• تعدادي از علف هاي هرز به عنوان کود سبز کشت مي شود .
• ارزش دارويي آنها قابل توجه است و در صنايع دارويي به طور وسيع کاربرد دارند .
• اندام هاي هوايي تعداد زيادي از علف هاي هرز به طور سنتي در درمان برخي بيماري ها مورد استفاده قرار مي گيرند.
• برخي از انها منبع مناسبي براي تغذيه زنبور هاي عسل به شمار مي روند.
• تعدادي از علف هاي هرز در صنايع اي نظير صنايع دستي و کاغذ سازي کاربرد دارند .
• اندام هاي آنها بعد از تجزيه در افزايش مواد آلي خاک نقش مهمي را ايفا مي کنند .
• گونه هاي برخوردار از سيستم ريشه اي عميق موجب شکستن لايه هاي سخت زير زميني مي شوند.
• برخي ازگونه هاي انها به عنوان منبع ژنتثيکي در تحقيقات به نژادي مورد استفاده قرار مي گيرند.
• از بعضي گونه هاي برخوردار از خاصيت آللوپاتي در جهت اصلاح گياهان زراعي و کنترل علفهاي هرز استفاده به عمل مي آيد.
علفهاي هرز معرف در تحقيقات زمين شناسي جهت پي بردن به وجود فلزات سنگين در زمين يا آب مورد استفاده قرار مي گيرند.
بديهي است که روشن شدن اين قبيل کاربردهاي بالقوه در علفهاي هرز براي محققين اين علم ارزش شايان توجهي داشته،ولي در عين حال دارا بودن اين خصوصيات از خسارات و طبيعت نامطلوب علفهاي هرز در کشاورزي کم نمي کند.
خلاصه
شناسايي کامل علف هاي هرز اولين گام در اجراي يک برنماه دقيق کنترل گياهان هرز است و به منظور شناسايي وانتخاب بهترين و موثر ترين روش کنترل ، طبقه بندي علف هاي هرز ضروري است . علف هاي هرز از نظر طول دوره رشد ( يک ساله ، دو ساله و چند ساله ) ، نحوه تکثير ( جنسي و غير جنسي ) ، فصل رويش ( بهاره ، پاييزه و... ) شکل برگ (پهن برگ وباريک برگ ) ، استحکام ساقه ( علفي ، خشبي ونيمه خشبي ) ، محل رويش ( علف هاي هرز مزارع غلات ، گياهان صنعتي ، علوفه اي ، سبز يجات ، صيفي جات ، باغات اراضي غير زراعي و... ) ، زيستگاه ( خشکي زي وآبزي ، اجباري ، اختياري ، عمومي ومعرف و اتفاقي ) ، نياز به نور ( زيرين و رويين ) و نحوه تغذيه ( اتو تروف ، نيمه انگل و انگل ) طبقه بندي مي کنند . در توليد محصولات زارعي شناخت دوره زندگي علف هاي هرز در زمان مناسب کنترل موثر تر آن را امکان پذير مي سازد . علف هاي هرز چند ساله علاوه بر تکثير از طريق بذر ، به روش رويشي نير پايه هاي جديد توليد مي کنند. جوانه زني گياهان هرز پاييزه در فصل پاييز اتفاق مي افتد وبه دليل پيش رسي بيشتر در زارعت هاي بهاره خسارت ايجاد مي کنند و حساسيت به سرما در انواع بهاره نيز از جوانه زني آنها در فصول سرد سال جلوگيري مي کند . علف هاي هرز آبزي تمام يا بخشي از دوره زندگي خود را درآب سپري مي کنند . در بين انواع مختلف علف هاي هرز برخي اجبارا در داخل مزارع و تعدادي ديگر در هر محيطي رويش مي کنند . در اين ميان مي توان به علف هاي هرز معرف اشاره نمود که دامنه تحمل محدودي داشته و تحت شرايط اکولوژيک خاص رشد پيدا مي کنند وممکن است به صورت اتفاقي در ساير مکانهايي که براي رشد آنها مناسب نمي باشد ، نيز رويش کنند. اکثر علف هاي هرز در گروه گياهان اتو تورف قرار مي گيرند. اين گياهان به دليل دارا بودن ريشه و کلروفيل مي توانند با انجام فتوسنتز مواد غذايي مورد نياز خود را بسازند ، که علف هاي هرز نيمه انگل و انگل نيز به صورت پازاريت از مواد غذايي ساخته شده توسط اين گياهان استفاده مي کنند.
خلاصه
به گياهان زارعي علف هاي هرز موجود در هر منطقه فلور آن اطلاق مي شود که به دليل سازش با محيط نست به ساير گياهان رشد بهتري دارند و هر گاه انسان بنا به عللي از حمايت گياهان زارعي دست بردارد ، علف هاي هرز تمام منطقه را فرا گرفته و موجب از بين رفتن گياهان زراعي مي شوند . رابطه موجودات زنده با يکديگر وبا محيط تحت نام اکولوژي تعريف مي شود و به منظور اتخاذ روش هاي کنترل کم هزينه مطالعه اکولوژي علف هاي هرز ضروري است . جوامع مختلف فلور خاصي از علف هاي هرز را مي پذيرند و ترکيب گياهان هر منطقه با عوامل آب وهوايي وخاکي وعوامل زنده هرز تغيير مي کند . دما يکي از عوامل مهم تعيين کننده پوشش گياهي است و با توجه به نياز حرارتي هر گونه گياهي ، در صورت عدم تامين آن محدوده دمايي بذر بدون جوانه زني وارد مرحله خواب مي شود . نور در فتوسنتنز و گل دهي وجوانه زني دانه برخي از علف هاي هرز بسيار موثر است و از نظر شدت نور گياهان هرز را به دو گروه سايه طلب و نور طلب تقسيم بندي مي کنند . تعيين ميزان بارس دريک منطقه در تعيين فلور گياهي را دريک منطقه خشک ومرطوب با هم مقايسه کنيم وبا لاخره بادهاي ملايم عامل انتقال بذور علف هاي هرز محسوب مي وند . ترکيب فيزيکي و شيميايي خاک براي رشد انواع علف هاي هرز شرايط مناسبي را فراهم مي آورد . به طوري که پوشش گياهي در خاک هاي با pH ، شوري ، حاصل خيزي ورطبوت متفاوت کاملا فرق مي کند .برخي علف هاي هرز فقط در خاک هاي باير رشد مي کنند. با تغيير شرايط و تبديل زمين هاي باير به داير جمعيت قبلي علف هاي هرز خذف شده و گياهان هرز جديد جايگزين مي شوند . همچنيني استفاده بي رويه از زمين هاي داير و تبديل آنها با اراضي مخروبه ، فلور گياهي منطقه را به سمت ظهور علف هاي هرز سمي سوق مي دهد . از عوامل زنده موثر در تعيين پوشش گياهي يک منطقه مي توان به اثرات متقابل علف هاي هرز با يکديگر وبا گياهان زارعي ، اثرات متثابل موجودات ذره بيني خاک و حشرات با علف هاي هرز واثرات متقابل فعاليتهاي کشاورزي وعلف هاي هرز اشاره نمود . وجود برخي از علف هاي هرز اشاره نمود . وجود برخي از علف هاي هرز در يک منطقه موجب کندي ويا توقف رشد تعداد زيادي از گياهان مجاور مي شوند .برخي از قارچ ها وحشرات با تجزيه بقاياي گياهان در خاک موجب فراهمي مواد معدني حاصل از آنها براي گياهان مجاور شده وبه اين ترتيب موجب تغيير در ترکيب گياهان مي شوند . اجراي عمليات زارعي توسط انسان نيز گونه هاي طبيعي منطقه را مورد تخريب قرار داده و توالي را به سمت ظهور گياهان خودرو سوق مي دهد.
معيارهاي مهم يک علف کش خوب
براي يک علف کش خوب معيارهايي مد نظر است که عبارتند از :
• ارزان باشد تا قدرت خريد کشاورز اجازه استفاده از آ« را بدهد .
• براي مصرف مقرون به صرفه باشد.
• براي انسان ، دام ، حشرات وگياهان زراعي مجاور ضرري نداشته باشد .
• براي کياهان بعدي در تناوب بي ضرر باشد .
• قابليت شستشوي آن از سطح شاخ و برگ در اثر بارندگي کم تر باشد.
دوره پايداري کم تر داشته باشد.

علفهاي هرز از تاثيرات زندگي اجتماعي بشر است. انسان معاصر مفهوم علف هرز را به صورت يک گياه ناخواسته در يک مکان توصيف نموده است. چند ميليون انسانهاي اول ...

● رقابت علف هاي هرز و تاثير زمان حذف آنها علفهاي هرز براي استفاده از نور، مواد غذايي و آب با گياه چغندرقند رقابت مي کنند و در اراضي فارياب و ديمي که ا ...

در اواخر قرن نوزدهم با افزايش مشکلات تهيه نيروي کارگر، نيار به استفاده از روشهاي شيميايي جهت کنترل علفهاي هرز آشکار گرديد. در دهه ۱۸۹۰ ميلادي در فرانس ...

در اواخر قرن نوزدهم با افزايش مشکلات تهيه نيروي کارگر، نيار به استفاده از روشهاي شيميايي جهت کنترل علفهاي هرز آشکار گرديد. مصرف علف کش ها در اواخر قرن ...

ريشه كلمه آزولا يوناني است به معني «در خشكي مردن». وجه تسميه آن هم شايد به خاطر محل زندگي اين گياه باشد چرا كه آزولا وابسته به آب است و به طور كلي مرط ...

چمن در لغت به معني سبزه زار، مرغ زار و زمين سبز و خرم مي باشد. چمن بيشترين نقش را در تصفيه و کاهش آلودگي هوا در محيط هاي شهري برعهده دارد. يکي از عوام ...

خسارت بيماري پاخوره گندم در مزارع آبي و بخصوص در سال هاي پر باران به صورت لکه اي در مناطق معتدل استان گلستان مشاهده مي شود. طوري که گاهي خسارت اين بيم ...

اين علفها شامل سوروف ، اويار سلام ، قاشق واش ، تير کمان آبي ، بندواش ، سل واش و …….. ميباشند که هزينه مبارزه با اين علفها بخش اعظمي از اقتصاد کشاورزي ...

دانلود نسخه PDF - علف هرز