up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله عصر يخبندان PDF
QR code - عصر يخبندان

عصر يخبندان

پس از عصر يخبندان

پس از عصر يخبندان
يک شرايط جوي گرم که ناگهاني و غيرمنتظره پديد آمده باشد اگرچه در ظاهر فقط ممکن است به کوچ ساکنان مناطق گرمازده به مناطق خنک تر بينجامد، اما تاثير چنين پديده اي مي تواند در مناطق ديگري محسوس تر باشد.
● تاريخچه، اثرات و راه هاي مقابله با تغييرات جوي ناگهاني
▪ در فيلم سينمايي هولناک و تکان دهنده هاليوودي «پس فردا»
(The Day after Tomorrow) يک فاجعه جوي در ابعاد عصر يخبندان (Ice Age) ناگهان جهان را فرامي گيرد. ميليون ها ساکن آمريکاي شمالي براي فرار از تبعات اين فاجعه هولناک به مکزيک مي گريزند که هوايي آفتابي دارد. در همين حال، معدود افراد باقيمانده در نيويورک در شرق آمريکا که کاملاً خشک و منجمد شده است مجبورند خطر گرگ هاي گرسنه را در اطراف به جان بخرند. گردبادها ايالت کاليفرنيا را در غرب آمريکا به ويرانه اي تبديل مي کنند و بارش شديد تگرگ حتي توکيو پايتخت ژاپن را که در سوي ديگر اقيانوس آرام واقع است بي نصيب نمي گذارد.
آيا تغييرات جوي کاملاً ناگهاني در آينده نزديک ممکن است اتفاق بيفتد يا استوديوهاي فاکس (سازنده فيلم بالا) خودسرانه در اين باره اغراق کرده اند؟
پاسخ هر دو پرسش به نظر مي رسد که آري باشد. بيشتر کارشناسان جوي با اين نظر موافق اند که وقوع يک عصر يخبندان در مقياس نمونه تاريخي آن طي دهه هاي آينده بسيار بعيد است. اما تغييرات بسيار مشهود جوي در گذشته بارها و بارها اتفاق افتاده اند و احتمال وقوع آنها در آينده منتفي نيست. در حقيقت، شايد چنين تغييراتي اجتناب ناپذير بوده و چالش هايي را نيز براي نسل بشر به همراه داشته باشند.
يک شرايط جوي گرم که ناگهاني و غيرمنتظره پديد آمده باشد اگرچه در ظاهر فقط ممکن است به کوچ ساکنان مناطق گرمازده به مناطق خنک تر بينجامد، اما تاثير چنين پديده اي مي تواند در مناطق ديگري محسوس تر باشد. يک شرايط جوي سرد که ناگهاني و غيرمنتظره پديد آمده باشد نيز ممکن است زمستان هايي با سرماي طاقت فرسا به همراه داشته و مسيرهاي کليدي ناوبري دريايي را با يخ مسدود کند. يک خشکسالي سخت مي تواند زمين هايي را که زماني حاصلخيز بوده اند به موات کشت ناپذير براي توليد محصولات کشاورزي تبديل کنند. تحمل اين شرايط به ويژه زماني دشوارتر به نظر خواهد رسيد که بدانيم تغييرات جوي ناگهاني غالباً قرن ها يا حتي هزاران سال طول خواهند کشيد. در واقع فروپاشي برخي جوامع باستاني که زماني دليل آن به نيروهاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي نسبت داده مي شد هم اکنون تا حد زيادي به تغييرات سريع آب و هوايي مربوط دانسته مي شود.
موضوع تغييرات جوي ناگهاني طي يک دهه اخير به دستمايه اي جدي براي بررسي هاي علمي تبديل شده است، اما فقط همين اواخر بوده است که طيف فيلمسازان، اقتصاددانان و سياستگزاران نيز به آن علاقه نشان داده اند. با تمام اين توجهاتي که اخيراً به اين موضوع جلب شده است، سراسيمگي فزاينده اي هنگام روبه رو شدن با اين پرسش ها ديده مي شود که اساساً عوامل به وجود آورنده چنين تغييراتي چيستند و پيامدهاي آن چه خواهند بود. ناظراني که به طور تصادفي با اين موضوع برخورد مي کنند ممکن است تصور کنند که تغييرات سريع جوي باعث خواهند شد تا همه آثار و پيامدهاي گرم شدن زمين که پديده اي کاملاً تدريجي با منشاء فعاليت هاي بشري به شمار مي رود محو خواهند شد. اما مدارک جديد نشان مي دهند که اتفاقاً بايد بيش از هر زمان ديگري نسبت به گرم شدن زمين حساسيت نشان داد، زيرا اين پديده مي تواند عملاً با تحت فشار گذاشتن جو زمين آن را سريع تر به جانب تغييرات ناگهاني سوق دهد.
● يک شانس تاريخي
دانشمندان ممکن بود هرگز به توانايي جو زمين براي فرو غلتيدن به درون يک وضعيت بسيار حاد و کاملاً متفاوت پي نبرند، اما شانس با آنها يار بود که در اوايل دهه ۱۹۹۰ تکه هايي از صفحات يخ گرينلند (همسايه قطب شمال) را تحت کنکاش علمي قرار دادند. اين توده هاي بسيار بزرگ يخ که طول بعضي از آنها به ۳ کيلومتر مي رسد مجموعه بسيار کاملي از سوابق جوي را از ۱۱۰ هزار سال پيش به اين سو در خود مدفون کرده اند.
پژوهشگران مي توانند لايه هاي تشکيل شده مربوط به هر سال را در توده هاي يخ از هم تمييز داده و با استفاده از انواع روش هاي موجود به تعيين طول عمر آنها بپردازند. خود ترکيبات يخ نيز دمايي را که يخ در آن شکل گرفته است فاش مي سازد.
چنين کاري تاريخچه طولاني مدتي از نوسانات شديد در جو زمين را آشکار کرده است: يخبندان هاي طولاني عميق از پي دوره هاي کوتاه گرم. مرکز سرزمين پهناور گرينلند دوره هايي از سرماي بسيار سخت را تجربه کرده است که حتي در يک مورد دماي هوا طي فقط چند سال ۶ درجه سانتيگراد کاهش يافت. از سوي ديگر، همين سرزمين تقريباً نصف گرمايش پايدار خود را از زمان اوج آخرين عصر يخبندان به اين سو (کلاً معادل ۱۰ درجه سانتيگراد) طي فقط يک دهه تجربه کرده است. اين پرش که حدود ۱۱۵۰۰ سال قبل اتفاق افتاد معادل اين است که دو شهر مينياپوليس در آمريکا يا مسکو در روسيه تقريباً به يک باره شرايط نسبتاً دم دار آتلانتا يا مادريد را کسب کنند.
نه تنها اين تکه هاي يخي آنچه را که در گرينلند اتفاق افتاده بود فاش کردند بلکه وضع بقيه جهان را نيز تا حدودي آشکار ساختند.
پژوهشگران فرض کرده بودند که اين گرم شدن ۱۰ درجه اي در شمال عملاً بخش هايي از مناطق سردسير شمالي آمريکا را نيز دربرگرفته و ميزان بارندگي را در آن مناطق و حتي سرزمين هاي بسيار دوردست افزايش داده است. در خود گرينلند، ضخامت لايه هاي يخ مربوط به هر سال نشان داد که واقعاً ميزان بارش برف در يک سال دو برابر شده است. تجزيه و تحليل حباب هاي قديمي هوا که لابه لاي اين يخ ها وجود داشتند پيش بيني افزايش رطوبت را در ساير مناطق تاييد کردند. به ويژه سنجش هاي انجام شده روي متان موجود در اين حباب ها نشان دادند که اين گاز مرداب حين اين گرم شدن شديد ۵۰ درصد سريع تر از رکورد پيشين خود وارد جو مي شد. اين متان به احتمال قريب به يقين در همان زماني وارد جو شد که سرزمين هاي مرطوب واقع در نواحي گرمسيري با سيلاب پوشانده شده بودند و شمال را نيز آب فراگرفته بود.
تکه هاي يخ همچنين مدارکي را در خود جاي داده بودند که به دانشمندان کمک کرد تا جزئيات ديگري را پيرامون محيط زيست در روزگاران مختلف به دست آورند.
لايه هاي يخي که گرد و غبار مربوط به آسيا را در خود داشتند، به عنوان مثال، منشاء بادهاي غالب را مشخص کردند. پژوهشگران نتيجه گرفتند که اين بادها حين دوره هاي گرم بايد آرام تر بوده باشند، زيرا نمک دريايي کمتر و گرد و غبار کمتري از آتشفشان هاي دوردست طي اين دوره ها درون توده هاي يخ انباشته شده بود. و فهرست اين قبيل يافته ها به همين جا ختم نمي شود.
اما تعداد دوره هايي که زمين به طور ناگهاني گرم شده است با توجه به سوابق ثبت شده در توده هاي يخي گرينلند بيش از ۲۰ بار برآورد مي شود.
صدها يا هزاران سال پس از آغاز يک دوره گرم، جو زمين به کندي سرد مي شد و سپس طي مدت زماني به کوتاهي يک قرن به حالت اوليه بازمي گشت. آنگاه جو زمين روند ديگري از گرم شدن را آغاز مي کرد که ممکن بود فقط چند سال به طول بينجامد. حين طاقت فرساترين شرايط سرمايي، توده هاي يخ شناور به حالت سرگردان تا آنجا به طرف جنوب حرکت مي کردند که به سواحل پرتغال مي رسيدند. چالش هاي خردتري گويا وايکينگ ها را حين آخرين موج سرما موسوم به «عصر يخبندان کوچک» که حدود ۱۴۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح (ع) آغاز شد و ۵۰۰ سال به طول انجاميد از گرينلند بيرون راند.
گرم شدن ها و سرد شدن هاي ناگهاني در شمال به گونه متفاوتي در ساير مناطق جهان نيز رخ دادند، حتي با اينکه آنها ممکن است به دليل مشابهي رخ داده باشند. دوره هاي سرد مرطوب در گرينلند با شرايط سرد، خشک و بادي در اروپا و آمريکاي شمالي مربوط مي شوند؛ آنها همچنين با شرايط جوي غير عادي گرم در اقيانوس اطلس جنوبي و قطب جنوب همزمان اند. پژوهشگران، سوابق هر منطقه را با اطلاعاتي که آنان با بررسي يخچال هاي مرتفع طبيعي، ضخامت حلقه هاي درختان، انواع گرده ها و پوسته هاي حفظ شده در گل و لاي باستاني کف درياچه ها و اقيانوس ها و چندين و چند منبع اطلاعاتي ديگر به دست آوردند در هم آميختند.
مدرک به دست آمده همچنين فاش ساخت که تغييرات ناگهاني در شدت بارش عملاً چالش هايي را پديد آورده اند که همسنگ چالش هاي پديد آمده بر اثر نوسانات دمايي بوده اند. دوره هاي سرد در شمال نوعاً خشکسالي را براي آفريقاي صحرا و هند به ارمغان آوردند. حدود ۵ هزار سال پيش، صحراي آفريقا که سرزميني با چشم انداز سبز و مملو از درياچه هاي دلنواز بود ناگهان بر اثر خشکسالي به صحرايي شن پوشيده و سوزان آنچنان که امروز مي بينيم، تبديل شد. دو قرن خشکسالي در حدود ۱۱۰۰ سال پيش ظاهراً در پايان دادن به تمدن کهن ماياها در مکزيک و مناطق ديگري از آمريکاي مرکزي نقش داشت. در روزگاران معاصر، پديده «ال نينو» و ساير پديده هاي غير عادي در اقيانوس آرام شمالي گهگاه الگوهاي آب و هوايي را چنان دستخوش تغيير کرده اند که خشکسالي هاي ناگهاني از قبيل يک مورد خشکسالي در دهه ۱۹۳۰ که فضاي غبارآلودي را در آمريکا ايجاد کرد اجتناب ناپذير مي نمايند.
● نقطه بدون بازگشت
چه گرم شدن هاي ناگهاني، چه سرد شدن هاي ناگهاني، چه خشکسالي هاي طولاني مدت، همه تغييرات جوي گذشته که ناگهاني ايجاد شده اند يک دليل داشته اند. در هر مورد، يک تغيير تدريجي در دما يا کميت هاي فيزيکي ديگر باعث شده است تا جو زمين تحت فشار به سوي يک نقطه عطف نامرئي رانده شود. پس از عبور از اين نقطه عطف، کميت فيزيکي مذکور به عنوان عامل تغيير – و بنابراين خود جو – به يک وضع جديد و متفاوت مي رسند و معمولاً براي يک مدت زمان طولاني آنجا باقي مي مانند.
عبور از يک نقطه عطف جوي به تکان خوردن يک بلم (نوعي کرجي پارويي) شبيه است. اگر شما در يک بلم روي يک درياچه نشسته باشيد و به تدريج به يک طرف تکيه دهيد، بلم نيز به يک طرف متمايل مي شود. در اين حالت، شما در حال نزديک کردن بلم به يک نقطه عطف هستيد، وضعيتي که پس از آن قايق به هيچ وجه نخواهد توانست راست بايستد. قدري بيشتر تکيه دهيد؛ بلم واژگون خواهد شد.
عبور از نقاط عطف جوي در طول تاريخ باعث پديد آمدن سخت ترين شرايط آب و هوايي شده است که اين خود مايه نگراني شديدي براي آينده است. براي تشريح دوره هاي سرد طاقت فرساي ثبت شده در توده هاي يخ گرينلند، به عنوان مثال، بيشتر دانشمندان به رفتار تغيير يافته جريان هاي سيال در اقيانوس اطلس شمالي اشاره مي کنند که يک عامل مسلط در الگوهاي جوي بلندمدت آن منطقه به شمار مي رود.

افت درجه حرارت و وقوع يخبندان در مراحل مختلف رويشي براي محصولات كشاورزي مخاطره انگيز ميباشدكه در نهايت موجب محدوديت توليد مي شود . زيرا گياهان حساس به ...

آنچه در پي مي آيد اشاره اي است گذرا به برخي سجاياي اخلاقي و مواضع سياسي امام سجاد(ع) که به مناسبت پنجم شعبان سالروز ولادت آن حضرت تقديم خوانندگان عزيز ...

گاهي اوقات ديده مي شود وقتي پرده اي را با چسب به ديوار مي چسبانيم ، بعد از گرم شدن هوا چسب ها شل مي شود و پايين مي افتد . ايمان نيز به همين شکل است ،ا ...

انواع يخبندان سلول‌هاي گياهي يخبندان درون سولي خيلي سريع بوده و منجر به تشکيل کريستا‌لهاي يخ در داخل سلول‌ها مي‌گردد. براي تشکيل يخ درون سلولي، حرارت ...

عضر حاضر را عصر استرس مي نامند . همه انسان ها استرس را تجربه مي کنند ، ولي کمتر کسي مفهوم و معني واقعي اين واژه را مي د اند . مثلاً د ر زبان عاميانه، ...

واژه غيبت وقتي در مورد امام عصر استفاده مي شود معناي عدم حضور را نمي رساند بلکه به اين معناست که امام عليه السلام زندگي پنهاني دارد. با توجه به روايات ...

بررسي آتشفشان ها در ايران نشان مي دهد ايران داراي پنج آتشفشان دماوند ، سبلان ، تفتان ، بزمان و سهند است که از اين تعداد سه آتشفشان بزمان، تفتان و دماو ...

● مقدمه زمين ، سومين سياره نزديک به خورشيد و بزرگترين سياره در ميان سيارات دروني است. ساختار دروني زمين مثل ساير سيارات دروني از يک هسته داخلي و يک هس ...

دانلود نسخه PDF - عصر يخبندان