up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله عصب صورتي چيست PDF
QR code - عصب صورتي چيست

عصب صورتي چيست

فلج عصب صورتي و يا فلج بل (Bell’s Palsy)

درگيري عصب صورتي که مي تواند با انقباضات عضلات صورت، ضعف عضلات و يا فلج صورت خود را نشان دهد، بتنهائي يک بيماري نيست بلکه علامتي از يک بيماري است و معمولاً در نتيجه عفونت، آسيب و يا تومور عصب صورتي اين علائم ايجاد مي شود و پزشک با ارزيابي هاي خود سعي در تشخيص علت درگيري عصب صورت دارد. پزشکان متخصص گوش و حلق و بيني در ميان ساير پزشکان بيشتر از بقيه با مشکلات عصب صورت آشنا بوده و تجربه بيشتري در درمان مشکلات آن دارند.
عصب صورتي چيست و چه کاري را انجام مي دهد؟
عصب صورتي شباهت زيادي به کابل تلفن دارد و حاوي حدود ۷۰۰۰ فيبر عصبي است. هر فيبر عصبي باعث هدايت پيامهاي الکتريکي به سمت يک عضله مخصوص در صورت مي شود که اين پيامها در نهايت باعث تغيير حالت صورت به شکل خنده، تبسم، گريه ، اخم و ... مي شود و براي همين کارکرد سالم اين عصب در ارتباطات روزمره ما داراي اهميت زيادي مي باشد.
هرگاه حدود نصف و يا بيش از نصف اين فيبرهاي عصبي قطع شوند، ضعف عضلات صورت اتفاق مي افتد. در صورتيکه اين فيبرهاي تحريک شوند آنوقت حرکاتي در عضلات صورت مثل اسپاسم عضلات و يا انقباضات مکرر عضلات صورت رخ مي دهد.
عصب صورتي نه تنها باعث انتقال پيامهاي عصبي به عضلات صورت مي شود بلکه شاخه هائي هم به غدد اشکي، غدد بزاقي . عضله استخوان رکابي در گوش مياني مي فرستد. همچنين اين عصب حس چشائي قسمت جلوئي زبان را نيز بر عهده دارد. از آنجائي که عملکرد عصب صورتي بسيار زياد و پيچيده مي باشد، علائم زيادي ممکن است در اثر اختلال عملکرد عصب صورتي در فرد بروز کند. بطور خلاصه آسيب به عصب صورتي مي تواند باعث انقباضات پراکنده عضلات صورت، فلج صورت، خشکي چشم ، خشکي دهان و يا اختلال در حس چشائي شود.
عصب صورتي چه مسيري را طي مي کند ؟
مسيري که عصب صورتي طي مي کند بسيار پيچيده است. اين عصب از قاعده جمجمه بطرف صورت حرکت مي کند و در مسير خود وارد استخوان گيجگاهي شده و از داخل يک کانال استخواني که به « کانال شنوائي داخلي » معروف است گذر کرده و از کنار عصب شنوائي و تعادلي عبور مي کند.
در طول مسير ۵ ۱ اينچي عصب صورتي در استخوان گيجگاهي،عصب صورتي بدور سه استخوانچه گوش مياني چرخي زده و از پشت پرده صماخ بطرف استخوان ماستوئيد ( که در پشت گوش قرار دارد)حرکت مي کند. پس از آنکه عصب از استخوان پشت گوش خارج شده شاخه اي را به غدد بزاقي و سپس شاخه هاي فراواني را به عضلات صورتي مي دهد، البته قبل از آن و پس از خروج عصب صورتي از استخوان گيجگاهي شاخه هائي به غدد اشکي، عضله استخوانچه رکابي و زبان( براي حس چشائي ) و غدد بزاقي فرستاده مي شود.
● فلج بل و ساير علل ضعف صورت
شايعترين علت ضعف عضلات صورت که بصورت ناگهاني اتفاق مي افتد « فلج بل » مي باشد. اين اختلال که احتمالاً ناشي از پاسخ بدن به يک ويروس مي باشد زماني بوجود مي آيد که در اثر ويروس، عصب صورتي خصوصاً قسمتي که در داخل کانال استخواني ، استخوان گيجگاهي قرار دارد متورم شده و بعلت نبود فضاي کافي بر روي ساختمان عصب در داخل کانال فشار وارد شده و باعث صدمه عصب مي شود.
پزشک براي آنکه مطمئن شود ، علت ضعف عضلات صورت فلج بل بوده و نه عامل ديگري ، مجموعه اي از سوالات را از بيمار مي پرسد و سپس معاينه کامل بدن خصوصاً سر، گردن و گوشها را انجام داده و سپس مجموعه اي از ساير تستها را هم انجام مي دهد که شايعترين آزمايشها بقرار زير است:
۱ تستهاي شنوائي : اين تست خصوصاً براي مشخص کردن مواردي که علاوه بر عصب صورتي ، عصب شنوائي را نيز درگير کرده است( بخاطر مسير مشترک آنها ) و يا آسيب به گوش داخلي و يا درگيري مکانيسمهاي ظريف شنوائي را باعث شده است، مفيد باشد.
۲ تستهاي تعادلي : درگيري عصب تعادلي را ارزيابي مي کند.
۳ تست اشک : قدرت توليد اشک را در چشمان مي سنجد و در صورتيکه توليد اشک کم شده باشد، ممکن است قطره هاي چشمي براي جلوگيري از خشکي سطح قرنيه مورد نياز باشد.
۴ تستهاي تصويربرداري : CT اسکن و MRI در صورتي که عامل آسيب عصب صورتي، تومور ، شکستگي استخوان و يا اختلالات ساختماني در اطراف عصب صورتي باشد مي تواند اين موارد را مشخص کند.
۵ تستهاي الکتريکي : تحريک الکتريکي عصب صورتي براي اينکه متوجه شويم، شدت آسيب به آن چه مقدار بوده است انجام مي شود. اين تست در فواصل منظم ممکن است تکرار شود تا روند ترميم و يا اصلاح عملکرد عصب صورتي مشخص شود.
● تشخيص ، سرانجام بيماري و درمان آن
▪ اين سه مورد در حقيقت مهمترين سوالات يک بيمار مبتلا به فلج بل از پزشک خود است :
۱ دليل اين بيماري چيست ؟ ( تشخيص )
۲ چه موقع من بايد انتظار داشته باشم که علائم بيماري رفع شود؟ ( سرانجام بيماري )
۳ چه کاري ممکن است انجام دهم که زودتر و کاملتر سلامت اوليه خود را پيدا کنم؟ ( درمان )
براي پاسخ به اين سوالات پزشک ممکن است نياز به انجام ارزيابي هاي گسترده در مورد علت بيماري و ناحيه اي که عصب صورتي درگير شده است داشته باشد تا بتواند بهترين درمان را براي بيمار خود تجويز کند. نتايج انجام تستهاي تشخيصي مي توانند نوع درمان را تعيين کنند.
▪ اگر عفونت دليل بيماري باشد، آنوقت استفاده از آنتي بيوتيک ( مثلاً در عفونت گوش مياني ) و يا عوامل ضد ويروس( مثلاً در عفونت ويروس تب خال که باعث درگيري اعصاب مختلفي مي تواند شود) درماني مؤثر خواهد بود.
▪ اگر فقط يک تورم ساده در بدنه عصب باعث ايجاد علائم اختلال عصب صورتي شده باشد، آنوقت استفاده از داروهاي استروئيدي مي تواند مؤثر باشد.
▪ در شرايط خاصي نيز عمل جراحي استخوان اطراف عصب و برداشتن استخوان براي رفع فشار از روي عصب ممکن است مورد استفاده قرار گيرد.
● چگونه فرد بيمار مي تواند به بهبودي خود کمک کند؟
وقتي فردي دچار فلج بل شد، بايد توجه ويژه اي را به سلامت چشمان خود داشته باشد. در حالت عادي با هر پلک زدن مقداري اشک بر روي سطح قرنيه منتشر شده و سطح چشم را تر نگه مي دارد ولي در هنگام فلج بل بعلت اينکه پلک زدن ناقص که صورت گرفته و يا اصلاً انجام نمي شود و از سوي ديگر توليد اشک نيز بعلت اختلال عصب رساني به غدد اشکي کاهش پيدا کرده است ، سطح چشم خشک شده که مي تواند باعث خراش قرنيه و در بلند مدت ايجاد زخم قرنيه شده و حتي منجر به از دست دادن بينائي شود.
بستن چشم با دست خود هر از چند وقت، يک راه مفيد براي مرطوب نگه داشتن سطح چشم است و همچنين استفاده ا زعينکهاي محافظتي و يا پانسمان چشمي از ورود اشياء بداخل چشم جلوگيري مي کند.
روش ديگر براي مرطوب نگه داشتن چشماستفاده از قطره اشک مصنوعي است که توسط پزشک تجويز مي شود و فرد در زماني که بيدار است هر ساعت يک يا دو قطره در چشم خود مي ريزد و در هنگام خواب نيز چشم خود را با پماد مي پوشاند.
● افرداي که دچار فلج دائم عصب صورتي مي شوند از چه روشهائي براي مقابله با عوارض اين اختلال مي توانند استفاده کنند؟
براي بيماراني که دچار فلج دائمي عصب صورتي شده اند، چندين روش جراحي براي کاهش عوارض در آنها انجام مي شود. اين اعمال جراحي شامل، عمل جراحي بر روي پلک ، انتقال عضلات و جابجائي اعصاب مي باشد که با اين اعمال جراحي ظاهر صورت به فرم طبيعي نزديکتر مي شود. هنچنين ممکن است براي عوارضي مثل اسپاسم عضلات و يا حرکات غيرارادي عضلات صورت از مواد شيميائي تزريقي براي ضعيف کردن عضلاتي که فعاليت زيادي پيدا کرده و باعث اين عوارض شده اند استفاده شود.
● نتيجه
فلج عصب صورتي يک بيماري ناشايع نبوده و به علل متفاوتي بروز مي کند. تشخيص صحيح علت اين عارضه و درمان سريع آن در بالا رفتن احتمال بهبودي کامل بيماري آن مؤثر است. حتي بيماراني که دچار فلج دائمي عصب صورتي هستند نيز با کمک بعضي اعمال جراحي مي توانند تا حدي عملکرد عضلات صورت خود را بهبود ببخشند.

دستگاه عصبي، اطلاعات را جمع آوري، تحليل، ذخيره و منتقل مي کند. اين دستگاه کارکردهاي حياتي بدن را کنترل مي کند و با جهان خارج تعامل دارد. دستگاه هاي عص ...

دستگاه عصبي يا سيستم عصبي يا سامانهٔ عصبي (Nervous System) در بدن جانوران به هماهنگي فعاليت‌هاي ماهيچه‌ها پرداخته، اندام گوناگون را تحت نظارت درآورده، ...

دستگاه عصبي انسان اين قسمتهاي مختلف دستگاه عصبي انسانه...: (Nervous System) در بدن جانوران به هماهنگي فعاليت‌هاي ماهيچه‌ها پرداخته، اندام گوناگون را ت ...

عصب واگ طولاني ترين عصب مغزي است که از ساقه مغز تا اندام هاي داخلي شکم امتداد دارد. اين عصب، عصب دهم جمجمه اي از ۱۲ جفت عصب مغز است.... ● واگ يعني چه؟ ...

تيک ، انقباض غير ارادي و ناگهاني ماهيچه است . عادت تيک مي تواند در رفتار هايي نظير شانه بالا انداختن ، پلک زدن ، تنگ کردن چشم ها ، تکان هاي تند سر يا ...

طي تاريخ مغز انسان در ناديده گرفته شدن خود نقش بسيار خوبي را ايفا کرده است. تمامي انسان ها از مصريان باستان گرفته تا ارسطو اهميت چنداني به نقش ماده مر ...

ارتباط موجود ميان ديابت مليتوس و دمانس قابل انکار نيست، به طوري که بسياري مطالعات به اين نتيجه رسيده اند که خطر زوال شناختي و دمانس [شامل بيماري آلزاي ...

طي تاريخ مغز انسان در ناديده گرفته شدن خود نقش بسيار خوبي را ايفا کرده است. تمامي انسان ها از مصريان باستان گرفته تا ارسطو اهميت چنداني به نقش ماده مر ...

دانلود نسخه PDF - عصب صورتي چيست