up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله طب سوزني PDF
QR code - طب سوزني

طب سوزني

طب سوزني (به انگليسي: ACUPUNCTURE) که به زبان چيني به آن جن جيو (ZHEN JIU) گفته مي‌شود روشي است که با فروکردن سوزن هاي بسيار نازک به نقاط خاصي از بدن باعث تسکين درد و يا درمان مشکل خاصي از بيمار مي‌شود. براساس تئوري طب سوزني، اين نقاط خاص بر روي مريدين هايي (MERIDIANS) قرار دارند که يک نوع انرژي حياتي به نام چي (QI) در آنها جريان دارند. گرچه از اواخر قرن بيستم ميلادي بر روي طب سوزني تحقيقات علمي زيادي صورت گرفته‌است اما هنوز نحوه اثر آن به درستي مشخص نشده‌است و بحث هاي زيادي در مورد آن بين دانشمندان در جريان است. گزارش هايي که از طرف سازمان بهداشت جهاني، مرکز ملي طب مکمل آمريکا و انجمن پزشکي ايالات متحده آمريکا اعلان شده‌است همگي از مؤثر بودن طب سوزني در درمان بسياري از بيماريها حکايت مي‌کنند. يک توافق کلي بين دانشمندان وجود دارد که همگي آنها معتقدند که طب سوزني اگر از طرف يک متخصص طب سوزني انجام شود و سوزنهاي استريل مورد استفاده قرار گيرند روش بي خطري در درمان بعضي از بيماريها مي‌باشد.
تاريخچه طب سوزني
تاريخچه استفاده از طب سوزني در کشور چين به ((عصر حجر)) باز مي‌گردد که در آن زمان از سنگهايي نوک تيز به نام بيان شي (BIAN SHI) استفاده مي‌شد. سوزن هاي سنگي طب سوزني مربوط به پنج هزار سال پيش توسط باستان شناسان در کشور چين کشف شده‌است. اولين کتاب چيني که در آن در مورد طب سوزني بحث شده‌است کتاب طب داخلي کلاسيک امپراطور زرد مي‌باشد که در حدود 2300 سال پيش نوشته شده‌است. در اين کتاب از انواع سوزن هاي فلزي، مريدين‌ها و نقاط خاص بر روي آنها، انواع روش هاي فروکردن سوزن در بدن و انواع مختلف بيماريهايي که مي‌توان با استفاده از طب سوزني آنها را درمان نمود بحث شده‌است.
تئوري طب سنتي چين
طب سنتي چين(TCM) چندين هزار سال قدمت دارد. براساس طب سنتي چين، سلامت يک فرد، وضعيتي است که به علت تعادل يين (YIN) و يانگ (YANG) در بدن برقرار شده‌است. با استفاده از طب سوزني، جريان چي (QI) و خون در بدن تنظيم شده و هر جايي از بدن که کمبودي از آنها وجود داشته باشد تقويت شده و هر جايي که زيادي آنها وجود داشته باشد کاهش مي‌يابند. همچنين در جاهايي از بدن که جريان آزاد چي (QI) دچار رکود و انسدادشده باشد برطرف مي‌گردد. طب سنتي چين به بدن انسان به عنوان يک کل نگاه مي‌کند که چندين سيستم عملکردي در آن درگير هستند. چيني‌ها به اين سيستم‌ها اصطلاحاً زانگ فو (ZANG FU) مي‌گويند که زانگ به معناي اعضاي توپر بدن (مثل کبد و کليه‌ها) و فو به معناي اعضاي توخالي بدن (مثل معده و روده‌ها) مي‌باشد. از نظر طب سنتي چين هنگامي بيماري ايجاد مي‌شود که تعادل بين ئين، يانگ، چي و خون به هم خورده باشد. با اصلاح نمودن يک يا چند سيستم عملکردي از طريق استفاده از سوزن، فشار، حرارت و يا چيزهاي ديگر در نقاط خاص و حساسي از بدن که به آنها نقاط طب سوزني گفته مي‌شود تعادل از دست رفته دوباره به دست مي‌آيد و بيماري درمان مي‌شود.
طب سوزني
سازمان بهداشت جهاني و طب سوزني
براساس نظر سازمان بهداشت جهاني (WHO) از طب سوزني مي‌توان در موارد زير استفاده نمود :
 سينوزيت آلرژيک،  کنترل دردهاي حاد و مزمن،  اضطراب،  آرتروز،  سندروم کارپال تونل،  تهوع و استفراغ،  اسپاسم مري،  افزايش بيش از حد اسيد معده،  روده تحريک پذير،  سندرومهاي ستون فقرات گردن و کمر،  اسهال،  يبوست،  مسموميتهاي دارويي،  دردهاي قاعدگي ،  شانه منجمد،  سردردهاي ميگرني،  سردردهاي تنشي،  سرگيجه (بيماري مه نير)،  وزوز گوش،  گرفتگي عضلات،  لرزش اندامها،  تيک،  سکسکه،  ايلئوس بعد از عمل جراحي،  مشکلات بعد از سکته مغزي،  بي اختياري ادراري،  احتباس ادراري.
طب سوزني روش درماني سنتي چين است. همان طور که طب سنتي ايران را طب بوعلي سينايي و طب سنتي هند را آيورودا مي‌گويند. طب سوزني در اسطوره‌ها جاي دارد و تاريخچهٔ آن به هزاران سال پيش برمي گردد. قدمت اين طب به قدري است که بقاياي آن را مي‌توان از عصر حجر پي گيري کرد.چيني‌هاي باستان معتقد بودند که بدن انسان علاوه بر گوشت و پوست و استخوان، داراي کالبدي انرژتيک است و انرژي در کانال‌هايي به نام مردين جريان دارد. جالب است بدانيد که امروزه توسط روش‌هايي خاص، اين کانال‌ها قابل رويت شده‌اند. همان طور که آب در رودخانه‌ها جريان دارد، انرژي نيز در کانال‌ها (مردينها) در گردش است. تا زماني که انرژي جاري است و مانعي در سر راه آن قرار نگرفته، مثلاً در دوران کودکي، بيماري وجود ندارد. ولي همين طور که ما بزرگ تر مي‌شويم و تحت تأثير عوامل خارجي و داخلي مانند مواد شيميايي محيطي، تغذيه نامناسب، استرس، آلودگي صوتي، عدم تحرک و .. قرار مي‌گيريم، اين آلودگي‌ها مانند زباله‌هايي جريان انرژي را متوقف يا کند مي‌کنند و در نتيجه بيماري شروع مي‌شود.
تشخيص در طب سوزني کار بسيار دشواري است. از بيماري که مراجعه مي‌کند بايد يک شرح حال مفصل در مورد تمام اعضاي بدن گرفت و او را از نظر روحي رواني سنجيد. معاينه از نحوهٔ صحبت کردن، راه رفتن، نشستن روي صندلي، رنگ و حالت چهره، ناخن‌ها و لب‌ها شروع مي‌شود و با معاينهٔ نبض و زبان ادامه مي‌يابد. معاينهٔ زبان در طب سوزني اهميت ويژه‌اي دارد و مي‌توان از روي معاينهٔ زبان به بسياري از بيماري‌هاي فرد پي برد. رنگ زبان، شکل آن، نوع بار روي زبان و محل قرار گرفتن آن، تورم زبان و حس خطوطي که بارها هريک از ما روي زبانمان مشاهده کرده‌ايم و از آن سرسري گذشته‌ايم، مي‌تواند به تشخيص کمک کند. بر اساس تشخيصي که پزشک براي بيمار در نظر گرفته‌است، مبادرت به انتخاب يک سري از نقاط مي‌کند که بين ۱۰ تا ۱۵ و گاهي کم تر يا بيشتر است. چيني‌هاي قديم نقاطي را روي بدن کشف کرده‌اند که تحريک آن‌ها مي‌تواند اثرات درماني روي ارگان‌هاي دروني بدن بگذارد. اين که آن‌ها چطور به اين دانش دست يافته‌اند نيز شگفت انگيز است. مثلاً نقاط اطراف قوزک پا مربوط به کانال کليه و مثانه است و يا نقاطي در زير زانو مربوط به کانال معده است. درمان هفته‌اي ۲ تا ۳ مرتبه و هر دورهٔ درماني ۱۲ جلسه‌است. ممکن است بعضي از بيماران به دو يا سه دورهٔ درماني نياز داشته باشند و اين بستگي به مزمن بودن بيماري شان دارد. هر جلسهٔ درماني حدود ۱ تا ۵ ۱ ساعت طول مي‌کشد. علاوه بر طب سوزني، آموزش تغذيهٔ سالم، حرکات ورزشي مناسب، استفاده از گياهان دارويي و مکمل‌هاي غذايي نيز به کمک طب سوزني مي‌شتابند. نکتهٔ مهم در درمان اين است که علاوه بر محل سوزن‌ها، جهت، عمق نفوذ و نحوهٔ حرکت دادن سوزن‌ها در بدن نيز بسيار مهم است. توجه کنيد که طب سوزني درماني بدون درد است و هيچ عارضه‌اي ندارد و امروزه استفاده از سوزن‌هاي يک بار مصرف، کار پزشکان و بيماران را بسيار راحت تر کرده‌است. تا اوايل دههٔ ۷۰ ميلادي بيشتر پزشکان مکانيزم طب سوزني را مثل دارونماها فرض مي‌کردند و بيشتر اثرات رواني را در بهبود اشخاص دخيل مي‌دانستند، ولي اثرات مفيد طب سوزني در دامپزشکي و روي بچه‌هاي خيلي کوچک که تلقين پذير نيستند، اين نظريه را رد مي‌کرد. در سه دههٔ اخير طب سوزني جايگاه ويژه‌اي در اروپا و آمريکا پيدا کرده‌است به طوري که در چندين دانشگاه معتبر اروپا و آمريکا تدريس مي‌شود و مورد قبول سازمان بهداشت جهاني و سازمان غذا و داروي آمريکا است.
بيماري‌هايي که با طب سوزني قابل درمان است:
دردهاي حاد و مزمن (کمردرد، سياتيک، درد زانو، آسيب‌هاي ورزشي)
بيماري‌هاي روحي رواني
کاهش و افزايش وزن
مشکلات گوارشي
مشکلات تنفسي
کنترل وزن
طب سوزني
اکوپانچر فيزيوتراپي
با عنايت به تاريخچه فيزيوتراپي و گسترش درمانهاي غير دارويي و غير تهاجمي در فيزيوتراپي و بدليل خصوصيات منحصر به فرد طب سوزني،اين حيطه به عنوان يکي از تخصصهاي فيزيوتراپي در نظر گرفته شده‌است .به صورتي که حتي يک انجمن بين المللي براي اکوپانچر فيزيوتراپي تاسيس گشته‌است (http: www.iaapt.org )که به گسترش اين دانش در حيطه فيزيوتراپي پرداخته‌است. طب سوزني روشي بسيار ايمن با عوارض جانبي ناچيز است و اين مطلب ، مورد تفاهم و تأکيد همه مراجع علمي جهان امروز است . اما لاغر شدن به طور خاص مي تواند با عوارضي مثل ريزش مو ، مشکلات پوستي و ... همراه باشد که معمولا به دليل رژيم هاي غير علمي ، داروهاي نامناسب و امثال آنهاست.(به نقل از سايت جامع طب سوزني ايران http: www.tebsoozani.com )
آيا ميدانيد که
* ۵۰نوع بيماري مزمن مانند فلج صورت، فلج دست و پا و دردهاي مختلف مانند زانو درد، كمر درد و گردن درد و نيز درد ميگرن را مي‌توان با طب سوزني درمان كرد؟
*براي درمان از راه طب سوزني از مكانيسم طبيعي بدن استفاده مي‌شود . از اين رو بسته به سيستم دفاعي افراد تاثير طب سوزني در درمان برخي از افراد بسيار بالا و در درمان برخي ديگر متوسط است.
*طب سوزني اثر داروها را براي بيماري‌هاي مختلف به ميزان قابل توجهي افزايش مي‌دهد. لذا اين طب يا خود به طور مستقل خاصيت درماني دارد يا در صورت عدم درمان برخي از بيماريها كه ناشي از مكانيسم خاص بدن افراد است، همراه با طب سوزني اثر داروها را افزايش مي‌دهد.
*اثر درمان ميگرن با طب سوزني را ميتوان تقريبا ۱۰۰درصد دانست . انواع دردهاي مختلف عضلاني و اسكلتي را مي‌توان با طب سوزني تا ميزان ۵۰درصد كاهش داد يا به طور كامل درمان كرد.
*درمان با طب سوزني براي فلج‌هاي مزمن كه كمتر از يك سال از ايجاد آن مي‌گذرد بسيار موثر است. افزايش رشد قدي قبل از سن بلوغ نيز از تاثيرات مطلوب طب سوزني شمرده مي‌شود.
طب سوزني چگونه کار مي کند؟
در طب سنتي چين که به TCM به معني Traditional Chinese Medicine معروف است، بدن انسان تحت تاثير دو نيروي مخالف هم به نام هاي يين و ينگ (Yin & Yang) قرار دارد. Yin به صفاتي چون سردي، آرامي و در کل حالت غير فعال بر ميگردد. در حالي که Yang به صفاتي چون گرمي، هيجان و فعال بودن نسبت داده مي شود.
در اين نگرش، سلامت بدن هنگامي حاصل مي شود که ميان اين دو نيرو تعادل برقرار باشد و عدم تعادل اين دو نيرو باعث مي شود که جريان حياطي در بدن که به Qi ( چي تلفظ مي شود) معروف است مختل شود. اين جريان از راه ها و نقاط خاصي در بدن گذر مي کند. تعداد 12 عدد از اين مسيرها و نقاط بعنوان نقاط اصلي و تعداد 8 عدد بعنوان نقاط سطح دوم معرفي مي شوند، در مجموع بيش از 2000 نقطه نيز ديگر به آنها متصل ميباشد.
اساس طب سوزني بر تحريک اين نقاط استوار است که مي تواند جريان Qi در بدن را کنترل نمايد. اينکه مدل چيني ها براي بدن درست است يا خير جاي بحث دارد اما دانشمندان به اين نتيجه رسيده اند که تحريک اين قسمت هاي بدن مي تواند روي وضعيت شيمايي و عصبي مغز تاثير بگذارد و در نهايت منجر به عکس العملهايي مانند کاهش درد، تغيير فشار خون و ... شود و در نهايت سلامت بيمار را منجر شود.
طب سوزني عناصر پنج گانه دخيل در آن
بنا به اعتقاد چينيان، شيوه طب سوزني عناصر پنج گانه، نوع باستاني طب سوزني است که به درمان تمام لايه هاي وجود شخص يعني بدن، ذهن، قلب(احساسات) و روح مي پردازد، روش کامل تر و بسيار صحيح تر انجام درمان با طب سوزني است. به اين ترتيب شخص بيمار ميتواند با تمام وجود سلامتي خود را بازيافته و به تعادل کامل برسد
درمانگر براي درک عميق شخص بيمار اهميت فراواني قايل است و اين مطلب با شناخت کامل محيط، تاريخچه زندگي و تاثير عناصر پنج گانه بر زندگي اين شخص حاصل ميشود.
اين پنج عنصر آتش، خاک، فلز، آب و چوب هستند. هر يک از اين عناصر در شکل گيري وجود و شيوه عمل ما در زندگي موثرند. زماني که طب سوزني براي از بين بردن سريع علائم بيماري به کار برده ميشود، formula acupuncture ناميده ميشود. اين روش درمان موقت و سطحي موثر است اما بيمار را از درون معالجه نميکند. يک متخصص طب سوزني عناصر پنج گانه، به خوبي از قوانين طبيعت آگاه است و ميتواند از آنها براي تشخيص بيماري کمک بگيرد و به درمان کامل بيمار بپردازد. درمانگر به دنبال نا هماهنگي در جريان انرژي بدن ميگردد.در اين حالت انرژي که در دوازده محور حياتي بدن در جريان است در جاهايي به مانع برخورد کرده و دليل آن عدم تعادل بين عناصر پنج گانه است. درمانگر بايد عنصري را که در بدن ضعيف تر عمل ميکند بيابد و با انتخاب نقطه صحيح براي انجام طب سوزني، عنصر مورد نظر را تقويت کند و هماهنگي را به بدن برگرداند. طب سوزني با تاثير بر جريان انرزي يا چي که در ميان محورهاي حياتي بدن در جريان است، عمل ميکند. اين جريان با امتحان نبض هاي دوازده گانه ارزيابي ميشود. در بدن انسان 365 نقطه اصلي وجود دارد و اگر ما محورهاي اصلي را به صورت رود در نظر بگيريم، اين نقاط، مانند مخزنهاي آبي هستند که ميتوانند در صورت لزوم برمقدار آب رود بيافزايند و جريان انرژي را سريعتر و قوي تر کنند. براي هر نوع معالجه، درمانگر موانع موجود در مسير جريان انرژي را پيدا ميکند و براي رفع آن نقطه خاصي را انتخاب ميکند.
توضيح بيشتري بر طب سوزني
در طي روزهاي معالجه با طب سوزني، اين نقاط تغيير کرده يا تکرار ميشوند تا زماني که تعادل در بدن بيمار برقرار شود. دو روش پايه براي تحت تاثير قرار دادن جريان چي به کار ميرود، روش اول با فروکردن سوزنهاي بسيار نازک در نقطه مورد نظر است که با آزاد کردن چي از يک گره، موجب حرکت آن ميشود. روش دوم با استفاده از گياهي به نام موکسا Moxa است. مخروطهاي کوچکي از اين گياه اخته ميشوند که مانند عود، بدون شعله ميسوزند. اين مخروط را بر روي نقطه مورد نظر قرار داده و ميسوزانند تا با گرم کردن آن و فرستادن انرژي گرمايي، چي را آزاد کنند. گاهي اوقات براي خارج کردن انرژي بيش از حد در اين روش، از سوزن هم استفاده ميشود که البته اين روش بسيار کمتر مورد استفاده قرار ميگيرد.
عناصر پنج گانه در طب سنتي چين چه تعريفي دارند؟
عناصر پنج گانه، ديدگاه ظاهرا ساده و در درون پيچيده چينيان باستان را بر رابطه تنگاتنگ انسان و تمام مظاهر طبيعت به نمايش ميگذارد. جهان بيني خاص اين قوم همواره موجب تحسين دانشمندان علوم طبيعي و انساني جهان را فراهم کرده است.
آتش
آتش نماد و عنصر تابستان بوده و با احساس شعف و شادماني در ارتباط است. افرادي که عنصر غالب وجودشان آتش باشد، به داشتن دوستان زياد و ايجاد روابط دوستانه با اطرافيان خود بسيار علاقه دارند. آنها معمولا خندان هستند و گاهي در عمق وجودشان احساس غصه وجود دارد که هيچ وقت ديده نميشود.
خاک
خاک عنصر تابستان گذشته به شمار ميرود و با حس همدردي و دلسوزي همراه است. افرادي که عنصر خاک بر وجودشان غالب است، ميتوانند مانند يک مادر به ديگران رسيدگي کند و آنها را از هر نظر تغذيه کنند. هرچند احساس درک ديگران بسيار مهم است اما افراد خاکي گاهي بسيار تنها بوده و احساس خلاء ميکنند.
فلز
فلز عنصر پاييز و با حس اندوه و ماتم همراه است. افراد تحت سلطه اين عنصر، به دنبال هرچه پاک و روحاني باشد، هستند. آنها براي خود و ديگران استانداردهاي بالايي در نظر دارند و احترام متقابل برايشان بسيار اهميت دارد. گاهي اوقات آنها با حس ناگواري از اگر چنين و چنان ميشد... زندگي ميکنند.
آب
آب عنصر زمستان و مرتبط با حس ترس است. چنين افرادي داراي سماجت و اراده اي هستند که آنها را در شرايطي که موجب وحشت ديگران ميشود، موفق و سربلند نگه ميدارد. گاهي آنها حس عميقي از وحشت را در وجود خود پنهان کرده اند.
چوب
چوب عنصر بهار و با حس خشم در ارتباط است. افرادي که با عنصر چوب هماهنگي بيشتري دارند، اين افراد بيشتر از ديگران در کارها اعم از برنامه ريزي، تصميم گيري و عمل، موفق هستند. نقطه قوت آنها آينده نگريشان است اما اگر از تعادل خارج شده باشند، به راحتي کارهايشان را رها ميکنند و حس نا اميدي آنها را فرا ميگيرد.
روش اجرا چگونه است؟
نقاط سوزنى را معمولاً با سوزن‏هاى خاص تحريك مى‏كنند بيشتر درمانگران با تجربه چينى مى‏گويند كه بهترين نتايج درمانى را تحريك سوزنى توليد مى‏كند. متون كهن چينى حدود پنجاه راه گوناگون فرو كردن سوزن را شرح مى‏دهند، ولى آن گاه كه سوزن در نقطه صحيح فرو شده تنها شش اصل هستند كه در مؤثر بودن تحريك سوزنى نقش دارند:
1- تيزى نوك سوزن
2- زاويه نفوذ سوزن
3- عمقى كه سوزن فرومى‏رود
4- مقدار حركت (لرزش) سوزن در نقطه
5- طول زمانى كه سوزن در نقطه مى‏ماند
6- تعداد جلسات درمان
آن گاه كه درمانگر مكان نقطه را دقيقاً مشخص كرده است، او سوزن را در آن فرو مى‏كند و از چند ثانيه تا چند دقيقه در آن باقى مى‏گذارد
بيمارى‏هاى شفاگير از سوزن درمانى
اين روش براى رفع سنگ كليه يا آرتروز پيشرفته ،سردرد، بيمارى‏هاى حاد دستگاه تنفس، روماتيسم حاد، مشكلات قاعدگى زنانه، مشكلات اندام‏هاى هضم غذا، اختلال‏هاى گوناگون دستگاه عصبى، و دردهاى گوناگون کاربرد دارد.اگر شرايط زيربنايى مولد علايم يك بيمارى غيرقابل علاج باشند درمان سوزنى او بى‏فايده خواهد بود.

مقدمه نور يک نوع تابش الکترومغناطيسي است که از ترکيب دو ميدان الکتريکي و مغناطيسي تشکيل يافته است. تابش الکترومغناطيسي شامل ميدان الکتريکي متغير با زم ...

اگر به آرمگاه بوعلي در شهر همدان سري بزنيد در قسمت موزه اش نمونه هايي از گياهان دارويي که ابن سينا از آنها براي درمان بيماري ها استفاده مي کرده خواهيد ...

استفاده از سرنخ هايي که دانش طب سنتي مردم بومي در زمينه داروها به دست مي دهد مسير گذار از موجودات وحشي به محصولات تجاري را بسيار کوتاه مي کند. اين نکت ...

● طرز كار قطب نما عقربه قطب نما هنگام باز نمودن درب آن ، آزاد شده و حول محور خود مي چرخد و سپس به علت نيروي مغناطيسي كره زمين هميشه در يك جهت معين كه ...

● زيست شناختي زالوها،کرم هاي حلقوي يا بندبند هستند که قرابت زيادي با کرم هاي خانگي دارند و اندام هاي آن ها از نظر آناتومي و ساختاري بيشتر اختصاصي شده ...

بحث شيوه هاي علمي در درمان بيماريها از قبيل جراحي ، دارو درماني و ديگر روشهاي استاندارد پزشکي به جاي خود ولي بسياري از مردم بخصوص در مشرق زمين اعتقادا ...

طب اسلامي يکي از مکاتب طبي ديرپا و کل نگر مي باشد که از روزگاران کهن در پيشگيري و معالجه بيماري هاي گوناگون نقشي بنيادين داشته است. مکتب مذکور به طور ...

راهنماي کاشت گياهان دارويي در خانه اگر در حياط خانه يا آپارتمان تان باغچه کوچکي داريد، پيشنهاد مي کنم براي يک بار هم که شده، گياهان دارويي در باغچه تا ...

دانلود نسخه PDF - طب سوزني