up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله طب سنتي PDF
QR code - طب سنتي

طب سنتي

استفاده از سرنخ هايي که دانش طب سنتي مردم بومي در زمينه داروها به دست مي دهد مسير گذار از موجودات وحشي به محصولات تجاري را بسيار کوتاه مي کند. اين نکته قابل توجهي است که حدود ۷۴درصد از ترکيب هاي دارويي خالص که در هر جايي از جهان مصرف مي شود بر اساس رهنمود هاي طب سنتي به دست آمده است . با توجه به اينکه زندگي مردم طي نسل ها وابسته به اين (مجموعه طب سنتي) بوده است، بنابراين بخش عمده آن مطمئن وقابل اتکاست و روش هاي استخراج، مقدار ونوع مصرف به دفعات بيشمار از طريق آزمون و خطا تعيين شده است. در صورت ع
در مورد پزشکي ايران باستان اطلاعات زيادي برجاي نمانده، ليکن به نظر مي رسد در قلمرو گسترده هخامنشيان تشکيلات پزشکي منظمي وجود داشته است و ظاهرا مفهوم «اخلاط رابعه» که مبناي طب بقراطي مي باشد از ايران باستان به يونان راه يافته است. انتقال مذکور به دنبال حمله اسکندر به ايران وطي دوران سلوکي صورت پذيرفته است. طب ايراني در دوره اشکاني آميخته اي از طب يوناني در دوره اشکاني آميخته اي از طب يوناني و طب زرتشتي بود. برخي پزشکان نامور عصر مذکور از قبيل آزوتکس و فرهاته( فرهاد) بر همين منوال عمل مي کردند.
اين روند تا زمان ساسانيان نيز ادامه يافت و آموزه هاي پزشکي ملغمه اي از مکاتب طب يونان، هند و نيزتعاليم زرتشتي بود. در اين دوران رئيس کل بهداري کشور به نام «درذستبد= درستبد» خوانده مي شد. در همين دوران دانشگاه و بيمارستان «گندي شاپور» در شمال غربي خوزستان تاسيس شد که در دوران انوشيروان به حداکثر اعتلا رسيد. در دانشگاه مذکور اساتيد يوناني، سرياني، هندي و ايراني به تدريس اشتغال داشته و کتاب هاي گوناگون را به زبان پهلوي در مي آوردند.
پزشکان نامور قرون نخستين اسامي از قبيل حنين بن الحق، سهل بن شاپور، عيسي بن مهاربخت، عيسي بن شهلافا، يوحنابن سرافيون، داويدبن سرافيون و نيز اعضاي خاندان هاي بختيشوع و ماسرجويه که در مباحث بعدي بدانها اشارت خواهد رفت، عموما از دست پروردگان همين دانشگاه بودند.
از نظر طب کهن، از آنجا که انسان معتدل به طور مطلق به ندرت وجود دارد، بيشتر افراد گرفتار غلبه کم و بيش يکي از مزاج هاي گرم يا سرد هستند. بر اساس مطالب کتاب هاي مربوط به طب کهن ايراني از جمله کتاب قانون ابن سينا و نيز انواع ديگري از طب هاي کهن مانند طب کهن يوناني، طب کهن چيني (۵ مزاج)، طب کهن عربي و... افراد به چهار مزاج گرم و خشک، گرم و مرطوب، سرد و خشک و سرد و مرطوب تقسيم مي شوند که از اين بين دو مزاج گرم و سرد مزاج هاي اصلي را تشکيل مي دهند، افراد گرم مزاج معمولا افراد پرانرژي، پرکار، فعال و برونگرا هستند که احساسات خود را سريع بروز مي دهند به طوري که افراد گرم و خشک تحريک پذيري فوق العاده اي دارند وخيلي زود خشمگين مي شوند.در افراد گرم مزاج معمولا سوزش اندام ها و احساس حرارت ناگهاني بدون علت مشاهده مي شود.
نبض افراد گرم مزاج سريع مي زند و رگ ها، برجسته و فراخ است. به طوري که افراد گرم و مرطوب، رنگ چهره شان به دليل فراواني خوني که در رگ ها وارد مي شود به سرخي گرايش دارد.
بدن افراد گرم مزاج در هواي سرد به راحتي با عوامل فيزيکي و فيزيولوژيک گرم مي شود اما خنک شدن بدن آنها در هواي گرم به راحتي قابل انجام نيست. افراد گرم مزاج معمولا غذاهاي گرم مزاج (از نظر طب سنتي) را به خوبي تحمل نمي کنند.
از طرف ديگر در بين افراد داراي مزاج سرد، سستي، ناتواني، کمبود انرژي و احساس ضعف شايع است؛ به طوري که افراد سرد و مرطوب مزاج، کند، بي حال و بي حوصله بوده و تمايل چنداني به انجام کار ندارند و افراد سرد و خشک مزاج به ندرت تا پايان روز انرژي کافي براي انجام کار دارند.
به طور کلي افراد سرد مزاج درون گرا بوده و احساسات خود را کمتر بروز مي دهند. افراد سرد و مرطوب مزاج تحريک پذيري پايين دارند و بي خيال و غير حساسند. نبض درآنها آرام بوده و رگها باريک است و خون اندکي در آنها جريان دارد.به طوري که سفيدي و رنگ پريدگي در افراد داراي مزاج سرد و مرطوب کاملا مشهود است.
بدن افرادي که دچار غلبه سردي مزاج هستند در هواي سرد به راحتي با عوامل فيزيکي و فيزيولوژيک گرم نمي شود و سرما تا مدت زيادي در بدن اين افراد باقي مي ماند.
افراد سرد مزاج معمولا غذاهاي سرد مزاج (از نظر طب سنتي) را به خوبي تحمل نمي کنند! از آنجا که پاسخ بدن به استرس ها از طريق سه سيستم يعني اعصاب سمپاتيک، اعصاب پاراسمپاتيک وغدد فوق کليوي صورت مي گيرد که تحريک هر کدام از اين سيستم ها اثرات متفاوتي روي هوموستاز (حفظ تعادل اعمال بدن) در بدن داشته و عملکرد آنها نقش مهمي در حفظ تعادل اعمال بدن دارند، در اين پژوهش سعي شد نشان داده شود که فعاليت اين سيستم ها در بدن افراد گرم مزاج و سرد مزاج چه تفاوت هايي با يکديگر دارند.
منبع اصلي ترشح هورمون نوراپي نفرين، سيستم عصبي سمپاتيک و منبع اصلي ترشح هورمون هاي اپي نفرين و کورتيزول، غدد فوق کليوي است؛ از طرف ديگر، سيستم عصبي سمپاتيک به دو بخش سيستم عصبي سمپاتيک مربوط به اعصاب محيطي سمپاتيک وسيستم عصبي سمپاتيک مربوط به غدد کليوي تقسيم بندي مي شود. سيستم عصبي پاراسمپاتيک نيز مربوط به تحريک اعصاب واگ است.
از طرفي پاسخ هاي ايمني نيز که نقش مهمي در حفظ تعادل اعمال بدن دارند به دو دسته کلي تقسيم مي شوند که انحراف پاسخ ايمني به سمت TH۱ باعث تقويت پاسخ ايمني سلولي و انحراف پاسخ ايمني به سمت TH۲ باعث تقويت پاسخ ايمني هومورال، توليد آنتي بادي و همچنين واکنش هاي آلرژيک مي شود.
تقسيم بندي افراد به گرم مزاج و سردمزاج نه تنها در طب کهن ايراني، بلکه در تمامي طب هاي کهن که به اين تقسيم بندي باور دارند، وجود دارد.مطابق اين اصل، بدن داراي توانايي ذاتي ايجاد و نگهداري سلامتي است. در حقيقت تمام شاخه هاي طب مکمل به شيوه هاي مختلف مي کوشند تا از قابليت هاي خوددرماني بدن استفاده کنند. در اين ميان نقش پزشک، کمک به اجراي اين مراحل است.
او بايد بکوشد تا با شناسايي دقيق، موانعي را که در راه جريان و روند حفظ سلامتي وجود دارد برطرف سازد. در اين نگرش متفاوت، پزشک همکار طبيعت است و نقش وي کمک به افزايش سرعت درمان با برطرف کردن موانعي است که روند خوددرماني بدن را به تعويق مي اندازد يا از آن جلوگيري مي کند.
در واقع بدن انسان به تنهايي قدرت بهبود و ترميم خود را دارد و بيمار تنها نيازمند معالجاتي است که اين فرآيند را تقويت کند و بهبود عملکرد سيستم ايمني بدن يکي از اهداف عمده تمامي اين روش ها محسوب مي شود.هر بيمار، يک وجود خاص است، با تاريخچه منحصر به فرد، شرايط ويژه و علتي منحصر بفرد که سبب بيماري شده است و بنابراين محتاج برنامه و روند درماني مخصوص خود است.
بر خلاف درمان هاي پزشکي رايج که روي شاخص هاي آماري جامعه متمرکز است، برنامه درماني در طب مکمل بر اساس ويژگي هاي خود شخص شکل مي گيرد و متخصصان طب سنتي بيشتر بر درمان هاي طبيعي مثل رژيم هاي غذايي، ورزش و داروهاي گياهي تکيه دارند و عمل جراحي در اين روش ها بسيار نادر و آخرين راه چاره است.
از آنجا که متخصصان اين علوم ارتباط مناسب ذهن و جسم را براي حفظ سلامت ضروري مي دانند، لذا روش هاي خاصي را براي تقويت اين رابطه مورد استفاده قرار مي دهند. اين مسئله توانايي بيمار در کنترل نشانه هاي بيماري راتقويت مي کند.
يکي از بهترين روش ها براي تقويت ارتباط ذهن و جسم، مديتيشن است.
● گياه درماني (Phytotherapy)
درمان بيماري هاي مختلف جسمي و روحي به وسيله گياهان را «گياه درماني» مي گويند. يکي از روش هاي قديمي جهان، طب گياهي است. خداوند حکيم درمان همه بيماري ها و دردها را در طبيعت قرار داده است.«طبيعت خادم طبيعت است.»
● حجامت (Cupping)
در زبان فارسي حجامت به معني مداوا تعريف شده و يک روش خون گيري است که براي پيشگيري از بيماري ها و درمان بعضي بيماري ها انجام مي گيرد. حجامت خشک بدون تيغ و خون گيري است و حجامت تر همراه خون گيري است.
حجامت در پيشگيري و درمان بيماري هايي چون آسم، اعتياد به مواد مخدر، نارسايي هضم غذا، سردردهاي ميگرني و اعصاب، چربي خون، غلظت خون و بيماري هاي پوستي کاربرد دارد.
● بادکش درماني (Dry cupping)
بادکش درماني، ايجاد مکش در نقاط مختلف بدن به منظور انبساط عروقي بدن و انحراف مواد از نقطه خاص است که حجامت خشک نيز ناميده مي شود. انجام بادکش و چرخاندن ليوان روي بدن افراد فلج شده ناشي از سکته مغزي و قلبي، باعث بهبودي مي شود. در بعضي بيماران انجام بادکش با ترکيبي از روغن هاي مخصوص بايد صورت گيرد.
● زالو درماني(Leech therapy)
زالو درماني يکي از روش هاي خون گيري طبي محسوب مي شود که به لحاظ نحوه خون گيري و ماده هيرودين که توسط زالو به بدن وارد مي شود، در طب سنتي از جايگاه ويژه اي برخوردار است. هر زالويي اثر درماني ندارد. در بزاق زالو ماده ضد انعقادي اي وجود دارد که موجب رقيق شدن خون، بازشدن عروق تنگ و در نتيجه موجب افزايش خون رساني و اکسيژن رساني موضع يا عضو مي شود.
اکنون زالو درماني در بيماري هايي چون تنگي عروق قلب، پيوند پوست، پيوند اعضا، واريس، ضايعات پوستي، بيماري هاي مفاصل، آرتروز، هموروئيد، زيبايي پوست و تقويت سيستم ايمني کاربرد دارد.
● فصد (رگ زدن) (Fasd)
يکي از روش هاي خون گيري در طب سنتي است. اين عمل باعث دفع بسياري از سموم بدن به خصوص در مواقع غلبه سودا شده و مواد زائدي که در خون رسوب و افزايش پيدا مي کند را نيز دفع مي کند. فصد در واقع همان رگ زدن است، ولي بايد توسط افراد ماهر و متخصص صورت گيرد.
کاربردهاي مهم فصد عبارتند از:
کمردرد سياتيکي، هموروئيد، پاکسازي طبايع غالب، بيماري هاي گوارشي و....
● آب درماني يا آبزن ها (Hydrotherapy)
يکي از روش هاي طب سنتي است که همراه با اسانس هاي گياهي يا بدون آنها، کاربرد زيادي براي بهبود رعشه، ضايعات پوستي، دردهاي مفاصل، سياتيک، نشاط و تقويت بدن، تقويت عضلات و اصلاح منافذ بدن، گرم کردن و افزايش رطوبت بدن دارد.

مقدمه نور يک نوع تابش الکترومغناطيسي است که از ترکيب دو ميدان الکتريکي و مغناطيسي تشکيل يافته است. تابش الکترومغناطيسي شامل ميدان الکتريکي متغير با زم ...

اگر به آرمگاه بوعلي در شهر همدان سري بزنيد در قسمت موزه اش نمونه هايي از گياهان دارويي که ابن سينا از آنها براي درمان بيماري ها استفاده مي کرده خواهيد ...

● طرز كار قطب نما عقربه قطب نما هنگام باز نمودن درب آن ، آزاد شده و حول محور خود مي چرخد و سپس به علت نيروي مغناطيسي كره زمين هميشه در يك جهت معين كه ...

● باد خورشيدي و ميدان مغناطيسي زمين باد خورشيدي حاصل پرتاب مواد با دماي زياد از قسمت تاج خورشيد است . سرعت باد هاي خورشيدي متفاوت مي باشد و سرعت متوسط ...

● زيست شناختي زالوها،کرم هاي حلقوي يا بندبند هستند که قرابت زيادي با کرم هاي خانگي دارند و اندام هاي آن ها از نظر آناتومي و ساختاري بيشتر اختصاصي شده ...

بحث شيوه هاي علمي در درمان بيماريها از قبيل جراحي ، دارو درماني و ديگر روشهاي استاندارد پزشکي به جاي خود ولي بسياري از مردم بخصوص در مشرق زمين اعتقادا ...

طب اسلامي يکي از مکاتب طبي ديرپا و کل نگر مي باشد که از روزگاران کهن در پيشگيري و معالجه بيماري هاي گوناگون نقشي بنيادين داشته است. مکتب مذکور به طور ...

راهنماي کاشت گياهان دارويي در خانه اگر در حياط خانه يا آپارتمان تان باغچه کوچکي داريد، پيشنهاد مي کنم براي يک بار هم که شده، گياهان دارويي در باغچه تا ...

دانلود نسخه PDF - طب سنتي