up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله ضدعفوني گلخانه ها PDF
QR code - ضدعفوني گلخانه ها

ضدعفوني گلخانه ها

اهميت بهداشت و ضدعفوني در گلخانه ها و خطرات مصرف سموم

مقدمه
محدويت منابع آبي و خاکي و ازدياد جمعيت همواره توجه دانشمندان را بخود معطوف داشته تا راه حلي براي تامين مواد غذايي يافته و به بشريت عرضه نمايد .
براي ازدياد مواد غذايي نه فقط بايد به وسعت زمينهاي قابل کشت و زرع افزود بلکه بايستي مقدار متوسط توليد محصول در هکتار زمينهاي کشاورزي را بيش از حد فعال افزايش داد.
يکي از تکنيک هاي جديد که از عمر آن در کشورهاي جهان سوم بيش از چند دهه نگذشته است، بهره برداري از گلخانه ها است که در آن بجاي سطح از فضاي ايجاد شده استفاده مي نمايد و با افزايش عملکردها و کيفيت برتر، بهره کافي نيز عايد کشاورزان خواهد ساخت.
ازجمله مزاياي کشت هاي گلخانه اي ميتوان به موارد زير اشاره کرد :
1- زودرسي در بازار سبزي و صيفي عامل مهمي در کسب درآمد است.
2- کيفيت محصولات گلخانه اي به دليل استفاده از ارقام اصلاح شده بالاست.
3- به دليل استفاده از سيستم هاي تحت فشار در مصرف آب صرفه جويي بعمل مي آيد .
4- هزينه هاي نيروي انساني کاهش مي يابد.
5- امکان صادرات محصولات به خارج از کشور بوجود مي آيد.
6- امکان توليد محصولات متنوع در زير پوشش ، در فصول مختلف سال و اقليم هاي مختلف وجود دارد.
ضرورت بهداشت در توليدات گياهي
امروزه در برخي از جوامع ، به دليل منظور نکردن اصول کيفي در فرآيند توليد محصولات زراعي، باغي و گلخانه اي ، باعث بهدر رفتن توليدات شده و افت شديد ارزش غذايي آنها را بهمراه دارد .
بطور كلي اهميت رعايت نكات بهداشتي و تاثير گذاري آن در سلامت و بازدهي توليدات كشاورزي بر هيچكس پوشيده نيست. رشد جمعيت و نياز روز افزون جمعيت روبه رشد به سبزي و صيفي و غذاي سالم، وجود بيماريهاي قرنطينه اي و واگيردار در كشاورزي و همچنين رقابت بازار در ارائه محصولات كشاورزي با كيفيت بالا، سبب شده است كه ضرورت ديدگاه بهداشتي نزد توليدكنندگان فرآورده هاي كشاورزي، روزبروز افزايش يابد .
اهميت مبارزه با بيماريهاي گياهي
در جهانيکه کمبود مواد غذايي زندگي انسان را تهديد
مي کند، کاهش ميزان خسارات شديد بيماريهاي گياهي در محصولات کشاورزي ، بسيار با اهميت است . افزايش روزافزون جمعيت در کشورهاي صنعتي و تقليل محصولات کشاورزي در اثر بيماريها و عوامل نامساعد کشاورزي مساله پيچيده اي است که در حال حاضر کارشناسان تغذيه و سازمانهاي جهاني را سخت به خود مشغول کرده است.
يکي از عوامل قطعي افزايش راندمان محصولات کشاورزي در وضع فعلي حفظ و حراست آنها از صدمه حاصله به وسيله بيماريها است ، زيرا محصولات کشاورزي مورد تهديد بيماريها قرار گرفته و بدين ترتيب هر ساله ميليونها تن مواد غذايي به هدر مي رود.
رعايت بهداشت در واحدهاي کشت گلخانه اي
در يک واحد گلخانه اي، مهم ترين عامل براي کنترل موفقيت آميز عوامل کاهنده توليد و کيفيت، رعايت کامل بهداشت محيط است . اين امر مستلزم توجه دقيق به جزئيات قسمت هاي مختلف يک واحد توليدي است. در اين ارتباط، هدف اصلي همواره پيشگيري از توسعه و گسترش عوامل کاهنده توليد، از جمله آفات و عوامل بيماريزا مي باشد. پيشگيري نسبت به کنترل هزينه کمتري دارد . لذا پيشگيري مقدم بر کنترل مي باشد . از طرفي استفاده از سموم شيميايي در کنترل آفات و عوامل بيماريزا به جهت باقيمانده سموم در توليدات با محدوديت مواجه است .
بنابراين رعايت نکات بهداشتي در يک واحد توليدي از اهم واجبات است که بايستي از زمان طراحي واحد گلخانه اي مدنظر قرار گيرد و در طي دوره بهره برداري نيز رعايت شود.
اصول جلوگيري از شيوع بيماري و کنترل عوامل بيماري زا
براي کنترل بيماري هاي گياهي و پيشگيري از وقوع و شيوع آنها ، عمليات سالمسازي محيط گلخانه بلافاصله پس از پايان هر دوره کشت شروع و تا پايان مرحله برداشت محصول و حتي در حين دوره ذخيره سازي محصول ادامه مي يابد .
بايد توجه داشت که هيچ عملياتي بدون داشتن برنامه قابل اجرا نخواهد بود و پيش از آن نيازمند ايجاد تفکر بهداشتي نزد مدير واحد توليدي و آموزش آن به تمام افراد مجموعه مي باشد .
بنابراين رعايت مراحلي که به اختصار نام برده ميشود ميتواند در جلوگيري و کنترل بيماري هاي گياهي مثمر ثمر گردد :
1- پاکسازي کامل گلخانه از بقاياي کشت قبلي
2- رعايت تناوب بين کشت ها و محصولات
3- ضدعفوني بسترهاي گلخانه ، پوشش داخلي گلخانه ،محيط پيرامون گلخانه و تمام سيستمهاي موجود در آن قبل از مرحله کاشت
4- پاکيزه نگه داشتن ابزار و شستشوي آنها پس از هر بار استفاده با آب و سپس ضدعفوني آنها
5- اطمينان از پاکيزگي و ضدعفوني بودن دست ها و کفش ها قبل از ورود به محيط کار
6- اطمينان از عدم آلودگي گياهان به عوامل بيماري زا طي بازديد هاي مستمر
7- ايجاد تهويه مناسب و خوب در اطراف ساقه و برگ هاي گياهان
8- اجتناب از خيس کرد بوته به هنگام آبياري
( شاخ و برگ و ساقه خيس آمادگي بيشتري براي ابتلا به بيماري قارچي دارد )
9- آراستن و اصلاح کردن قسمت هاي شکسته و آسيب ديده گياه با چاقو يا تيغ تيز و ضدعفوني شده
10- حذف تمامي گياه بيمار و يا مرده و ازبين بردن قسمت هاي بيمارو آسيب ديده گياه و ضدعفوني محل آن
11- ضدعفوني دايم آب آبياري بمنظور جلوگيري از انتقال عوامل بيماريزا
12- استفاده از لباس کار مجزا براي هر واحد گلخانه
13 - کنترل تردد کارگران و بازديد کنندگان
14- جلوگيري از ورود حشرات و جوندگان
15- کنترل درجه هوا، رطوبت و نور گلخانه
16- کنترل مواد مغذي خاک و تقويت آن
و در نهايت با بازنگري و اصلاح روشهاي عملياتي و برنامه هاي پيشگيرانه ، بهبود مستمر را در پيش رو خواهيد داشت .
کاربرد مواد در ضدعفوني بستر هاي گلخانه
غالبا كاربرد مواد ضدعفوني کننده در بستر هاي کاشت، يك تيمار پيشگيري کننده است كه عملا محصول را از خطرات بالقوه، يعني آفات و بيماريهايي كه ممكن است محصول را تهديد نمايند ، حفاظت مي‌كند. دركاربرد مواد ضدعفوني کننده ، برخلاف استفاده از سموم بايد نکاتي را در نظر داشته باشيم .
يک ضدعفوني کننده مناسب بايستي داراي خصوصيات زير باشد :
1- برروي همه ميکروبها و عوامل بيماريزاي گياهي موثر باشد
2- امكان هدف قراردادن يك منطقه خاص را داشته باشد
3- باقيمانده سمي در توليدات گياهي نداشته باشد
4- نفوذ پذيري آن در سطح و منافذ مناسب باشد
5- در طيف وسيع درجه حرارت تاثير گذار باشد
6- براي کاربر و محيط زيست ايمن باشد
7- كاربرد سريع و آسان داشته باشد
8- مقاومت ميکروبي ايجاد نکند
9- قابل سنجش و پايش باشد
10- هميشه در دسترس باشد
11- مقرون به صرفه باشد
در مقابل، كاربرد سموم مستلزم اين است كه آن ماده داراي خواص فيزيكي شيميايي خاصي باشد، بنابراين تعداد معدودي از مواد براي مصرف مناسب هستند. علاوه بر اين، كاربرد مواد به تكنيك خاص و زمانبندي مصرف نياز دارد.
سموم کشاورزي کاربرد و خطرات
هرچندکنترل عامل بيماريزا ( با استفاده ازآفت کش ها) در بخش کشاورزي سودمند است ولي آفت کشها باعث ايجاد بيماري و مرگ درانسان‌ها مي‌گردند،اين مشکلات ناشي از شرايط مختلف تماس مستقيم و غيرمستقيم انسان با آفت‌کش‌ها مي باشد.
مستعدترين افراد آنهايي هستند که در تماس مستقيم با اين چنين مواد شيميائي‌اند که همان کارگراني هستند که در بخش کشاورزي در معرض سموم آفت کش مي باشند .
کارگراني که سموم آفت‌کش را مخلوط،حمل يا در مزرعه بکار مي‌گيرند در معرض و تماس شديد آفت‌کش‌ها قرار دارند و اولين محل تماس سم در انسان پوست مي باشد، اگر همين کارگران به لباس محافظ سم در زمان استفاده از مواد شيميايي مجهز نباشند جذب آفت‌کش‌ها از طريق پوست مي تواند چشمگير و قابل ملاحظه باشد. اکثرسموم شيميايي سرطانزاوتومورزاهستند ووجودانواع سرطانها درجوامع امروز زنگ خطري دراين زمينه است . اين نوع مسموميتها دراثرمصرف متوالي مقاديرجزئي باقيمانده سموم درموادغذايي بوجود مي آيند .
سموم شيميايي مورد استفاده در ضدعفوني بستر هاي گلخانه :
تا قبل از سال 1950 توليدکنندگان محصولات گلخانه اي براي مبارزه با امراض خاکزي پس از يک يا چند دوره کشت اقدام به تعويض خاک بستر نموده که هزينه هاي آن زياد ، بسيار پر زحمت و وقت گير بوده است .
طي دهه 1950 روش هاي مختلف ضدعفوني خاک در گلخانه ها رايج وجايگزين تعويض خاک بسترشد.
در روش ضد عفوني خاک با مواد شيميايي از ترکيبات شيميايي تدخيني استفاده مي شود که معمولا اين ترکيبات در خاک بصورت گاز درمي آيند . اين ترکيبات بسيار سمي بوده و از اين رو براي استفاده از اين مواد رعايت کامل موارد ايمني و حضور کارشناس متخصص ضروري است.
اين مواد شيميايي داراي خاصيت حيات کشي بوده و بنابراين در حين ضدعفوني خاک توسط اين مواد تمام ارگانيزم هاي موجود در خاک از بين رفته و خاک استريل مي گردد . بنابراين اگر خاک پس از ضد عفوني با اين مواد در معرض آلودگي مجدد قرار گيرد بدليل فقدان موجودات مفيد خاک عوامل بيمارگر بسرعت در خاک استقرار و گسترش مي يابند .
مهمترين ترکيبات شيميايي که براي ضد عفوني خاک بکا ر مي روند به اين شرح است :
فرمالين (Formalin): مصرف آن در اروپا و امريکا به لحاظ تاثيرات سرطان زايي ممنوع شده است و بعد از کاربرد آن نيز براي انجام مرحله کاشت بايد دو تا سه هفته صبر کرد .
کلروپيکرين (Chloropicrin)يا گاز اشک آور : براي کاربرد اين ماده بعد از پاشيدن روي بستر بايد آن را محبوس کرد و سه روز نگه داشت و بعد از سه روز ، بايد ده روز صبر نمود تا خاک تهويه شود .
متيل برمايد(Methyl bromide) : ماده اي بي بو ، بسيار فرار و براي انسان بسيار سمي است و خطر عقيم شدگي را بهمراه دارد. اين ماده قارچ ورتيسيليوم را از بين نمي برد . متيل برمايد علاوه بر خطراتي که در استعمال دارد به دليل تخريب لايه ازن از سال 2003 استفاده از آن در بسياري از موارد منسوخ شده است .
واپام (Vapam) يا متام سديم (Metam Sodium): براي استفاده از اين ماده روي خاک بايد غلطک زده شود و پس از کاربرد سه تا 4 هفته زمان لازم است تا بستر کاملا آماده شود . تماس آن با پوست انسان نيز موجب ايجاد خارش مي کند .
دازومت (Dazomet): شکل گرانول سم متام سديم است که پس از استفاده مي بايست مانند
متيل برومايد و واپام روي بستر با پلاستيک پوشش داده شود .
علاوه بر اينها ، خيساندن مخلوط هاي خاک با قارچکش هايي مانند بنوميل (Benomyl) ، ريدوميل(Ridomil) و کاپتان (Captan) ، تنها موجب کنترل بعضي از قارچ ها مي شود .
در عين حال ضدعفوني بستر هاي گلخانه راهيست براي به حداقل رساندن خسارات ناشي از آفات و عوامل بيماري زا ولي احتمال بکارگيري نابجا و غير اصولي سموم وجود دارد . بنابراين ميبايست مناسب ترين و ايمن ترين روش را انتخاب نمود تا علاوه بر ايمن بودن براي محيط زيست ، سلامت پرسنل گلخانه را نيز تامين نمود .
تجمع مواد سمي در غذا ، آب ، زمين و هوا يکي از بحث‌هاي روز براي سلامتي محيط زيست و بشر است ، براساس گزارشات آماري از سراسر جهان تعداد مسموميت با سموم کشاورزي بيشتر ازپانصد هزارمورد در سال و همراه با بيش ازبيست هزار مورد مرگ مي‌رسد . با توجه به اينکه اثرات خطرناک زيستي سموم در درازمدت بطور تجمعي در بدن انباشته مي‌شود و صدمات وارده بر فرد ممکن است متناسب با جمع مقدار سم دريافت شده در طول عمر باشد به همين دليل است که خطر ناديده گرفته مي‌شود.
به قول دکتر رنه بوس : انسانها طبيعتاً بيشتر متوجه بيماريهايي هستند که علائم آشکار دارند در حالي که بعضي از بدترين دشمنان ما آهسته و بي خبر به سويمان مي خزند.
فاکتور مهم در مسموميت مزمن سموم کشاورزي دارابودن تجمع طولاني مدت در بدن است و اين تجمع مواد سمي در بدن در تمامي افراد به واسطه تماس مستقيم وحتي بطور غيرمستقيم از طريق غذا ، تنفس يا جذب پوستي به چشم مي‌خورد.
امروزه هيچ کس به کارآيي سموم در حفاظت از محصولات زراعي شکي ندارد ،موضوع قابل بحث اين است که اهميتي که به افزايش عملکرد وسود توليد داده مي شود اگر به همان اندازه به سلامت خود وشهروندان ومحيط زيست اعمال گردد جلوي بسياري از خطرات اجباري ،ارادي و غيرارادي گرفته مي‌شود.
واقعيت اين است که تقريباً 90 درصد کليه قارچ‌کشهاي مورد مصرف در کشاورزي در مدلهاي حيواني سرطانزا مي‌باشند هنوز اين مسئله بزرگ توجه عمومي را بخود جلب نکرده است ،يک بررسي روي يازده نوع از قارچ‌کشها نشان داده است که هرچند اين موادتنها10 درصد از موادشيميائي مورد استفاده به عنوان آفت کش را در سال تشکيل مي دهند ولي در کل عامل 60 درصد از سرطانهاي شايع دستگاه گوارش هستند .
آلودگي هاي بستر کاشت
خاک منبع آلودگي بسياري از بيماريهاست. عوامل بيماري زايي که قادرند بدون حضور ميزبان تا مدت زيادي در خاک زنده بمانند، عوامل خاکزاد ناميده مي شوند (قارچ هاي فوزاريوم، پي تيوم، ريزدکتونيا از اين گروه بشمار مي روند) .
عوامل بيماريزايي که بدون حضور ميزبان فقط مدت کوتاهي در خاک زنده مي مانند اصطلاحاً عوامل بيماريزاي حمله ور به خاک ناميده مي شوند (از اين گروه مي توان به تمام نماتد هاي انگل، پاره اي از ويروس ها، بعضي باکتريهاي بيماري زا و بسياري از قارچها مانند فوما اشاره نمود).
بعضي از باکتريهاي بيماريزا به علت وجود محيط مناسب (طوبت و غذاي کافي) در حال تکثير هستند ولي به دليل اينکه موجب خسارت آني نمي گردند به آنها اهميت داده نمي شود ولي به دليل اينکه موجب خسارت آني نمي گردند به آنها اهميت داده نمي شوند ولي وجود آنها به عنوان يک منبع بالقوه آلودگي بايد مورد توجه قرار گيرد.
آلودگي هاي آب آبياري
عوامل بيماريزاي گياهي (خصوصاً قارچ عامل مرگ گياهچه پي تيوم) مي توانند از طريق آب آبياري منتقل شوند. بنابراين بهداشت آب و ضد عفوني آن قبل از استفاده بعنوان آبياري بسيار با اهميت است .استفاده از آب سالم و ضد عفوني شده، از شيوع و انتشار بسياري از بيماريها چلوگيري بعمل مي آورد.
آلودگي هاي ابزار و لوازم کشاورزي وباغباني
يکي از راه هاي انتقال بيماري از گياهان آلوده و بيمار به گياهان سالم استفاده از ابزار و ادوات است. بعنوان مثال قيچي، چاقو و ابزار هرس مي توانند عامل انتقال بسياري از عوامل بيماريزا به بوته هاي سالم باشند.
ضد عفوني ابزار آلات کاشت، داشت و برداشت قبل و در هنگام استفاده از آنها مي تواند از انتقال اينگونه آلودگي ها پيشگيري نمايد.
معرفي شرکت دارويي به بان شيمي
شرکت دارويي به بان شيمي در سال 1381 پس از 5 سال کار تحقيقاتي با هدف توليد مواد دارويي و شيميايي با تعدادي از جامعه متخصصين اين امر تاسيس گرديد و امروزه به يک شرکت توليدي با امکانات پيشرفته درجهت توليد محصولات با کيفيت برتر تبديل شده است .
شرکت به بان شيمي داراي متخصصين مجرب درامور کنترل کيفي و آزمايشگاهي مي باشد که نظارت دقيقي بر استانداردهاي کيفي توليدات دارند . از افتخارات شرکت توليد برترين ضدعفوني کننده دنيا بر پايه پراستيک اسيد ( مورد تاييد FDA EPA WHO ) براي اولين بار درخاورميانه است اين محصول با نام تجاري پرسيدين با کاربردهاي اختصاصي عرضه مي گردد.
پرسيدين ماده اي ضدعفوني کننده بر پايه پراستيک اسيد مي باشد که با بالاترين استانداردها و کيفيت براي از بين بردن ويروسها ، باکتريها ، قارچها و ديگر عوامل ميکروبي مضر فرمولاسيون و توليد مي گردد که داراي تاييديه هاي معتبر از مرکز علمي معتبر داخلي مي باشد .
معرفي محصول پرسيدين 15% گريد استاندارد با کاربرد کشاورزي و گلخانه اي
پرسيدين 15% توان از بين بردن کليه ميکروارگانيسم ها را با توجه به غلظت مصرفي و شرايط محيطي دارا است و براساس طبقه بندي EPA و FDA اين ترکيب در خانواده پراکسي کامپندها و قدرت اثر استريل کنندگي، باکتري کشي، ويروس کشي، قارچ کشي و اسپورکشي قرار دارد.
روش تهيه منحصر به فرد پرسيدين و عدم توليد مواد مضر شيميايي ثانويه در پروسه توليد و ناپايداري آن در محيط زيست پس از مصرف ، در مقايسه با بسياري از ترکيبات ها ، آنرا کانديداي مطالعات زيست سنجي و بررسي امکان جايگزيني آن به عنوان ترکيب ضد ميکروارگانيسم هاي بيماريزا ، ساخته است.
سرنوشت پرسيدين در طبيعت :
پرسيدين در طبيعت تجزيه شده
و در نهايت CO2 وH2O و O2
بجا ميگذارد .
موارد کاربرد پرسيدين 15% گريد استاندارد
براي کنترل بيماري هاي گياهي ( Control of plant pathogens ) نياز است در طي دوره رويش حتي تا زمان ذخيره سازي محصولات زراعي و باغي از بروز بيماريها جلوگيري بعمل آورده تا توليدات دچار افت توليد و ايجاد ضايعات نگردند .
اين ترکيب قابليت استفاده در کليه گلخانه هاي پرورش گل و گياهان زينتي و آپارتماني ، توليد سبزي و صيفي جات ، پرورش قارچ هاي خوراکي ، نهالستان هاي تکثير نهال و نيز انبار هاي ذخيره توليدات زراعي و باغي را در موارد زير دارد :
1- ضدعفوني سطوح و بستر ها قبل و بعد از کاشت
1-1- ضد عفوني بسترها قبل از کاشت و حذف عوامل بيماريزا .
2-1-ضد عفوني سطوح ( راهروها ، سطح داخلي پوشش گلخانه و … ) به منظور کنترل عوامل بيماريزا و جلبك زدائي .
3-1- ضد عفوني بسترهاي كشت داده شده طي يك تناوب مشخص به منظور جلوگيري از رشد و توسعه عوامل بيماريزا .
2- ضدعفوني آب آبياري (به منظورسالم سازي آب از عوامل بيماري زا و جلوگيري از رشد جلبك و خزه ها در بسترها و خطوط انتقال آب )
3- ضدعفوني ابزار و لوازم کاشت ، داشت و برداشت (ضد عفوني سيني ها، جعبه ها و گلدان هاي کاشت ، قيچي قلمه گيري ، هرس و برداشت ، چاقوي پيوندو به منظور پاکسازي آنها از عوامل بيماريزا و جلوگيري از انتقال آلودگي ها از گياه بيمار به گياهان سالم )
4- ضدعفوني و رسوب زدايي خطوط لوله انتقال آب
(به منظور ضد عفوني و رسوب زدايي مسير انتقال آب آبياري و جلبك زدائي مخازن و حوضچه هاي ذخيره آب )
5- ضدعفوني فضا و سطوح گلخانه ها ، سالن ها ، انبار ها و سرد خانه ها
معرفي محصول سپتي سيدين
سپتي سيدين يک محلول آنتي سپتيک بر پايه ترکيبات الکلي و کلروهگزيدين گلوکونات براي ضدعفوني کردن سريع دست و ابزار است که در راستاي رعايت بهداشت فردي مورد استفاده قرار ميگيرد .
اين محصول را ميتوان دايما به همراه داشت و در هنگام بازرسي بوته ها و نيز هرس يا برداشت محصول ، دست ها و ابزار کار را با آن ضدعفوني کرد . اين عمل از انتقال آلودگي ها از بوته هاي بيمار به گياهان سالم جلوگيري بعمل مي آورد .
معرفي لباس کار يک يا چندبار مصرف
مجموعه هاي توليدي از تعدادي واحد هاي گلخانه اي تشکيل شده اند و کارگران درحين رفت و آمد بين واحد ها در انتقال آلودگي ها ( حشرات ، بيماريها و ... ) از واحدي به واحد ديگر از طريق لباس کار نقش دارند . همچنين ورود نا بهنگام بازديد کنندگان و کارشناسان مشاور که قبلا از ساير واحد ها و مجموعه ها بازديد کرده اند ، باعث انتشار آلودگي ها ميگردد .
بنابر اين بهتر است لباس کار هر واحد در هنگام ورود به آن سالن عوض شده و از لباس مخصوص همان واحد استفاده شود .

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تعر ...

گلخانه به فضاي محدودي اطلاق مي­شود که قابليت کنترل شرايط محيطي مناسب را براي رشد گياهان از نواحي مختلف در طي فصول مختلف يک سال داشته باشد. طبق اين تع ...

تعريف گلخانه گلخانه عبارت است از محلي كه در آن شرايط محيطي شامل دما ، نور و رطوبت ,قابل كنترل است . هدف از احداث آن پرورش محصولات در خارج از فصل ، صرف ...

مقدمه هر يک از گياهان براي داشتن رشد مطلوب نياز به شرايط خاصي از نظر شدت نور ، دماي روزانه ، دماي شبانه ، ميزان رطوبت نسبي هوا و رطوبت خاک دارند . برا ...

● مقدمه هوايي که از آن تنفس مي کنيم مملو از موجودات بسيار ريز است که با باد به حرکت درمي آيند. قارچ ها، باکتريها، ويروسها و گياهان براي انتقال گرده ها ...

کم آبي در گياهان به صورت علايمي مانند توقف رشد , کوچکتر شدن برگ , کوتاه شدن فاصله ميان گره ها , بد شکل شدن برگ ها , سوختگي حاشيه برگ ها و ريزش برگ در ...

● نحوه کشت: پس از انتخاب بذر بايد فکر نحوه کشت باشيم به طور کلي در مقابل ما دو راه براي کشت بذر قرار دارد. يکي کشت مستقيم و کشت به صورت خزانه که از اي ...

بدون شک نام باغ هاي معلق در ليست عجايب هفتگانه جهان را شنيده ايد، باغ هايي که به صورت معلق در بابل قديم وجود داشته است. مارکوپولو هم در سفرنامه خود به ...

دانلود نسخه PDF - ضدعفوني گلخانه ها