up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله ضدآفتاب PDF
QR code - ضدآفتاب

ضدآفتاب

ضدآفتاب يک ضرورت است؛ نه يک تفنن!

خورشيد همواره به عنوان منبع عظيم انرژي و سرآغاز حيات، رشد گياهان و بقاي زندگي بر سياره زيباي زمين شناخته شده و پذيرفتن احتمال مضربودن پرتوهاي آن براي انسان هرگز آسان نبوده است.....
پيش از انقلاب صنعتي، پوست روشن مرسوم بود زيرا نشان دهنده ثروت و بي نيازي از کارکردن در بيرون از خانه محسوب مي شد. اما با صنعتي شدن کشورها، گرايش به پوست برنزه افزايش يافت. پس از پايان جنگ جهاني دوم، برنزه کردن پوست به عنوان الگويي از سلامت، ثروتمندي و پيروي از مد به طور فزاينده اي محبوبيت و عموميت پيدا کرد اما اخيرا به علت بالا رفتن سطح آگاهي افراد، افزايش سرطان هاي پوستي و نازک شدن لايه ازن از محبوبيت آن کاسته شده و متخصصان تلاش مي کنند تا از گسترش آن بکاهند.
اين روزها برنامه ريزي براي تغيير عقايد و رفتار انسان ها بسيار مشکل شده است. با وجود اينکه اطلاع رساني زياد مشکل نيست و به نظر مي رسد سطح آگاهي در مورد حفاظت پوست و خطرهاي سرطان پوست بالا باشد اما بسياري از مردم هنوز بر اين باورند که فوايد برنزه کردن بيش از خطرهاي آن است و حتي افرادي که از خطرهاي آن مطلع هستند نيز دربرابر تغيير رفتار، مقاومت نشان مي دهند. يکي از موانع عمده در زمينه برنزه شدن اين باور غلط است که قرار گرفتن در برابر نور آفتاب، سالم و بهداشتي است و بعد از برنزه شدن شخص جذاب تر به نظر مي رسد. نور خورشيد شامل اشعه هايي با طول موج هاي متفاوت است؛ اشعه ماوراي بنفش (UV )، اشعه مادون قرمز و اشعه مرئي. از نظر صدمه هاي پوستي و حفاظت در برابر نور خورشيد، اشعه UV اهميت دارد.
اشعه UV برخلاف طيف مرئي که قابل مشاهده با چشم غير مسلح نيست به سه دسته UVA، UVB و UVC تقسيم مي شود. تقريبا تمام اشعه UVA و حدود ۱۵– ۵ درصد اشعه UVB به سطح زمين مي رسد و اگر چه ميزان کمي از اشعه UVB به زمين مي رسد اما اين طول موج هاي کوتاه، انرژي بيشتري داشته و بيشترين آثار زيانبار نور خورشيد ناشي از همين ميزان ناچيز تابش اشعه UVB است. بر همين اساس UVC خطرنا ک ترين اشعه براي ارگانيسم زنده به شمار مي رود اما بيشتر آن در جو زمين توسط لايه ازن جذب شده و به سطح زمين نمي رسد.
● آفتاب با پوست چه مي کند؟
تابيدن بيش از اندازه نور خورشيد به سطح پوست سبب بروز سوختگي مي شود که به صورت قرمزي، التهاب و حتي بروز تاول در موارد شديد ظاهر مي شود. از سوي ديگر تماس مزمن با نورخورشيد، سبب بروز پيري زودرس پوست (که خود را با ايجاد خطوط پوستي، چروک و لک هاي پوستي نمايان مي کند) و تغيير در قوام و الاستيسيته پوست مي شود. قابل ذکر است که قرمزي و تغييرهاي التهابي که در سطح پوست ديده مي شود عمدتا به واسطه UVB به وجود مي آيد و تغييرهايي که به شکل پيري پوست بروز مي کند عمدتا به واسطه UVA است. ارتباط بين نور خورشيد و سرطان هاي پوست بيش از صد سال است که محرز شده و اگرچه عمده آثار مخرب ژنتيکي UV به طيف UVB مربوط شده است اما امروزه ثابت شده که هر دو طيف UVA و UVB در آثار سرطان زايي نورخورشيد دخيل هستند.
نکته حايز اهميت اين است که امواج UVA توانايي عبور از ميان ابرها و شيشه را دارند بنابراين هواي ابري و فضاهاي سر پوشيده مصونيتي در برابر آن ايجاد نمي کند و با توجه به عدم ايجاد علايم فوري توسط UVA (بر خلافUVB ) فرد از اين در معرض بودن آگاهي ندارد. تاکنون تصور مي شد، امواج UVA «برنزه شدن ايمن» را ايجاد مي کند و بيشتر سالن هاي برنزه کننده همچنان براي دستيابي به آن از لامپ هاي UVA استفاده مي کنند. هرچند حتي اشعه هاي UVA موجب صدمه رساندن به پوست مي شود.
حقيقت ديگري که بايد به خاطر سپرده شود اين است که ميزان زيادي از تابش آفتاب از سطح آب، شن و ماسه، سيمان کف خيابان و کفپوش پياده رو – تمام سطوحي که يک فرد ممکن است حتي زماني که در سايه نشسته است در معرضش باشد – بازتاب مي شود. در عين حال بايد به اين مطلب نيز اشاره کرد که آثار نور خورشيد تجمعي هستند و خيلي از تظاهرات به واسطه تخريب تدريجي پوست به وجود مي آيند و مي توانند به دنبال دوره هاي جداگانه اکسپوژر (قرارگيري در معرض نور خورشيد) ايجاد شوند، که هر کدام به تنهايي براي ايجاد قرمزي پوست کافي نيست.
● آفتاب فقط به پوست آسيب نمي زند!
آنچه تا کنون گفته شد، آثار نور خورشيد روي پوست است اما بايد در نظر داشت که نور خورشيد به غير از آثار پوستي سبب صدمه به چشم ها نيز مي شود. قرار دادن چشم ها در معرض تابش شديد آفتاب، بدون محافظ مناسب باعث صدمه ديدن عدسي هاي چشم مي شود که خطر ايجاد آب مرواريد را به دنبال دارد. شواهدي وجود دارد بر اين مبنا که قرار گرفتن متوالي و طولاني مدت در معرض تابش نور خورشيد ممکن است به شبکيه چشم نيز صدمه بزند.
● ويتامين D و نور خورشيد
شايد اين سوال براي خوانندگان ايجاد شود که ويتامين D براي بدن و قوي ساختن استخوان ها مورد نياز است و قرار گرفتن در معرض نور خورشيد، توليد ويتامين D در انسان ها را تحريک مي کند پس در صورت پرهيز از قرار گرفتن در برابر نور آفتاب و يا استفاده از ضدآفتاب چگونه مي توان آن را کسب کرد؟ بايد در نظر داشت که ميزان نور خورشيد لازم براي توليد ويتامين D کم است و قرار گرفتن چند سانتي مترمربع از پوست براي چند دقيقه در روز کافي است. همچنين مقدار قابل قبولي ويتامين D در رژيم غذايي اکثر مردم، حتي بدون هيچ اقدام خاصي در اين باره، وجود دارد.
خلاصه آنکه خطرهاي قرار گرفتن در معرض اشعه UV بر منافع محدود آن برتري دارد و امروزه کاهش تماس با اشعه ماوراي بنفش يک هدف کليدي در تمام برنامه ريزي هاي موجود براي تامين سلامت افراد به شمار مي رود.
● طرز حفاظت از پوست در برابر آثار مضر آفتاب
اساسا محافظت بر پايه پرهيز از قرار گرفتن در معرض آفتاب است. به عبارت ديگر، به طور ايده آل فرد نبايد در معرض تابش آفتاب قرار بگيرد. مناسب ترين راهکارها براي حفاظت در برابر اشعه آفتاب مي تواند موارد زير باشد:
▪ حتي الامکان زمان فعاليت هاي خارج از خانه بايد براي ساعت هايي که سطح تابش خورشيد نسبتا کم است، برنامه ريزي شود. از قرار گرفتن در معرض آفتاب در ساعت هاي بين ۹ صبح تا ۴ بعدازظهر که زمان شديدترين تابش خورشيد است بايد تا حد ممکن پرهيز شود.
▪ مهم است که در طول فعاليت هاي خارج از خانه، قرار گرفتن در سايه و پوشيدن لباس مناسب تا حد امکان رعايت شود. بايد به خاطر سپرده شود که مقدار زيادي از تابش نورخورشيد از سطح آب، آسفالت و سطح پياده روها همه آن چيزهايي که يک فرد ممکن است حتي در حالت قرار داشتن در سايه در معرضش باشد بازتاب مي شود.
▪ روزهاي ابري خنک ترند و تابش آفتاب کمتر است، اما درصد قابل توجهي از اشعه هاي ماوراء بنفش از ابرها عبور مي کنند، بنابراين حتي در روزهاي ابري حفاظت مناسب بايد انجام گيرد.
▪ آفتاب سوختگي شديد مي تواند در برف نيز رخ دهد که به علت بازتابش درصد نسبتا زيادي از اشعه هاي خورشيد از سطح برف است. به علاوه هر چه ارتفاع بيشتر باشد مقدار بيشتري از نور آفتاب به زمين مي رسد، زيرا اشعه ها بايد از لايه نازک تري از اتمسفر (که اشعه ها را تا حدي فيلتر مي کند) عبور کنند. بنابراين در زمان قرار گرفتن در منطقه برفي، مهم است که از قسمت هاي غيرپوشيده شده به خصوص صورت و گوش ها حفاظت شود.
▪ اکثر لباس ها به ميزاني پوست را در برابر اشعه هاي خورشيد محافظت مي کنند، هر چه لباس ضخيم تر و بافت لباس متراکم تر باشد، سطح بالاتري از محافظت را ايجاد مي کند. رنگ لباس هم فاکتور مهمي است؛ رنگ هاي مختلف، اشعه ها را به ميزان متفاوتي جذب يا بازتاب مي کنند و قابليت هاي محافظتي يک لباس به ترکيب شيميايي ماده رنگي به کار رفته در پارچه لباس هاي مختلف بستگي دارد. رنگ کردن يک پارچه ممکن است فاکتور محفاظتي در برابر آفتاب( SPF) لباس را تا ۴ يا بيشتر، در مقايسه با لباس سفيد، بالا ببرد.
● درباره ضدآفتاب
ضدآفتاب به هر ماده يا موادي اطلاق مي شود که پوست را در برابر امواج ماوراي بنفش حفاظت مي کند. ضدآفتاب ها ممکن است به صورت لوسيون، کرم، رول، ژل يا اسپري باشند. ولي آيا مي دانيد SPF درج شده روي ضدآفتاب چه مفهومي دارد؟
روي اکثر ضدآفتاب ها عددي با عنوان SPF ذکر شده است. SPF مخفف Sunburn Protection Factor است و بيانگر نسبت مدت زمان ايجاد قرمزي به دنبال مصرف ضدآفتاب و عدم مصرف آن است. آنچه حايزاهميت است اين است که اين معيار فقط جهت اندازه گيري UVBاست و به واسطه آن امکان بررسي حفاظت در برابر UVA نيست. براي دست يابي به SPF مندرج روي محصول، بايد همه افراد ۲ ميلي گرم از اين ماده در هر سانتي مترمربع مصرف کنند و جهت پوشش مناسب روي صورت و گردن بايد دو و نيم بندانگشت از ضدآفتاب در هر وعده استفاده شود.
با توجه به اينکه ضدآفتاب ها به واسطه تعريق و شست وشو پاک مي شوند يا در مواجهه با نور از بين مي روند (خصوصا در انواع شيميايي) و از طرفي نيمه عمر برخي ترکيب هاي موجود در ضدآفتاب ها کمتر از ۲ ساعت است، بنابراين توصيه مي شود که ضدآفتاب نيم ساعت قبل از بيرون رفتن از منزل استفاده شود تا هنگام خروج از منزل کارايي کافي را داشته باشد و هر ۲ تا ۳ ساعت تجديد شود.
● دليل توليد ضدآفتاب هايي با SPF بالاتر از ۳۰ چيست؟
ضدآفتاب هاي با SPF ۳۰ مي توانند محافظت مناسب و کافي براي پوست ايجاد کنند ولي با توجه به اينکه، غالب مصرف کنندگان مقادير کافي از ضدآفتاب را مصرف نمي کنند (۲ ميلي گرم در هر سانتي مترمربع) و کاهش درSPF درج شده در اثر علل محيطي نظير تعريق، شستشو و پاک کردن رخ مي دهد و فيلترها به تدريج در برابر نورخورشيد تخريب مي شوند و از عيار حفاظتي ضدآفتاب کاسته مي شود، بر همين اساس سازمان غذا و داروي آمريکا توليد ضدآفتاب هاي با برچسب SPF بالاتر از ۳۰ و حتي بالاتر از ۵۰ را مدنظر قرار داده است.
● انواع ضدآفتاب
ضدآفتاب ها براساس محتويات خود به دو نوع فيزيکي و شيميايي تقسيم مي شوند. ضدآفتاب هاي فيزيکي عمدتا شامل فيلتر هايي هستند که توانايي بازگرداندن و منعکس کردن نورخورشيد را دارند و با نورخورشيد واکنش شيميايي نشان نمي دهند. اين دسته عمدتا براي اطفال و بانوان باردار يا شيرده توصيه مي شود. ضد آفتاب هاي شيميايي همان گونه که از نامشان پيدا است عمدتا شامل فيلتر هايي هستند که با نورخورشيد واکنش شيميايي نشان مي دهند و مانع از رسيدن نور آفتاب به سلول هاي پوست مي شوند.
● مصرف ضد آفتاب مختص تابستان است؟
نه، ضدآفتاب را بايد در تمامي فصول (حتي زمستان) و در تمامي شرايط آب وهوايي (هواي صاف و آفتابي و هواي ابري) مصرف کرد.
توصيه مي شود تا تمامي افراد بالاي ۶ ماه از ضدآفتاب استفاده کنند. ولي آيا با مصرف ضدآفتاب مي توان اطمينان داشت که محافظت کاملي در برابر نور آفتاب حاصل شده است؟ نکته اي که در پاسخ به اين سوال بايد به آن اشاره کرد، اين است که استفاده از ضدآفتاب فقط به عنوان بخشي از دستورالعمل پيشگيري در برابر نورآفتاب است، چرا که حتي در صورت استفاده کافي و با تواتر صحيح از ضدآفتاب، محافظت صددرصد حاصل نمي شود و ضرورت استفاده از پوشش مناسب و حتي الامکان قرار نگرفتن در معرض نور در ساعت هاي اوج شدت آفتاب وجود دارد.
● توصيه هايي فراتر از مصرف ضدآفتاب
▪ محافظت بايد پايدار و به ميزان کافي باشد: هيچ نکته مثبتي در استفاده نامنظم از يک ضدآفتاب وجود ندارد، تحت چنين شرايطي، آسيب از حالت معمول نيز بدتر خواهد بود. بايد به اين نکته اشاره کرد که مصرف کم ضدآفتاب، خود مي تواند سبب آسيب پوستي و لک روي پوست شود.
▪ استفاده از عينک آفتابي: عينک هاي آفتابي همان طور که چشم ها را محافظت مي کنند، پوست اطراف آن را نيز محافظت مي کنند. شيشه هاي عينک بايد به نوعي باشند که ۱۰۰درصد اشعه هاي ماوراء بنفش را فيلتر کنند. بنابراين منطقي آن است که عينک هاي آفتابي ساخته شده توسط سازندگان معروف و معتبر، انتخاب شود. بهتر است که از عينک هاي آفتابي با شيشه هاي بزرگ و بيضي شکل، مشابه شکل چشم، يا شيشه هايي با محافظ جانبي پهن تر، جهت جلوگيري از اشعه هايي که از اطراف به چشم مي رسند، استفاده شود.
▪ استفاده از کلاه هاي لبه پهن: کلاه هايي که لبه پهن ندارند، قادر به محافظت موثر از پوست صورت در برابر آفتاب نيستند. حتي کلاه هاي لبه پهن نيز محافظت موثر در برابر اشعه هاي خورشيد را (آنها تقريبا معادل اند با يک ضدآفتاب با SPF ۳) تامين نمي کنند. از اين جهت در هر حالت حتي زماني که کلاه لبه پهن پوشيده مي شود، محافظت هاي تکميلي مانند استفاده از يک ضدآفتاب براي صورت و پرهيز از قرارگيري غيرضروري در معرض آفتاب، بايد انجام شود. براي سرهاي بي مو، که در معرض خطر بالاي ايجاد آسيب خورشيدي هستند، کلاه نقش بسيار موثرتري را در محافظت پوست ايفا مي کند. افراد بي مو و کم مو بايد در طول فعاليت هاي خارج از خانه کلاه به سر کنند.
▪ استفاده از لباس هاي پوشيده: لباس هاي پوشيده با بافت متراکم و نازک (آستين بلند، شلواربلند يا دامن بلند) مي توانند پوست را تا حدي در برابر نورآفتاب محافظت کنند.
▪ انتخاب محل مناسب: هنگام بيرون رفتن، حتي الامکان در سايه باشيد.
▪ به موقع ضدآفتاب بزنيد: ضدآفتاب را ۳۰ دقيقه پيش از قرار گرفتن در آفتاب، در تمام نواحي باز پوست استفاده کنيد و پس از شنا کردن يا عرق کردن آن را تکرار کنيد.
ضدآفتاب ها عارضه اي هم دارند؟
ضدآفتاب ها نيز نظير هر محصول مراقبت از پوست مي توانند در برخي افراد با حساسيت پوستي بالا، سبب ايجاد پاره اي از عوارض شوند،
نظير:
▪ سوزش چشم ها: اين يک عارضه متداول در صورت استفاده از يک ضدآفتاب است. حس سوزش غالبا به تحريک شدن چشم ها توسط بخار اين محصول بستگي دارد. افرادي که با اين مشکل مواجه مي شوند، بايد ضدآفتاب شان را عوض کنند (ترجيحا از ضدآفتاب فيزيکي که حاوي دي اکسيدتيتانيوم است، استفاده کنند) يا ضدآفتاب را با فاصله بيشتري نسبت به لبه پلک استفاده کنند. به طورکلي، هر ضدآفتابي که در تماس مستقيم با چشم ها قرار بگيرد، به دليل ماليدن چشم ها توسط فرد پس از استفاده از ضدآفتاب، يا به دليل «رونده بودن» آن، مي تواند باعث سوزش چشم شود. ضدآفتاب هاي مقاوم در برابر آب کمتر «رونده» هستند و براي مناطق اطراف چشم ها پيشنهاد مي شوند.
▪ حساسيت پوستي: از آنجايي که احتمال ايجاد حساسيت به دنبال مصرف تمامي محصول هاي پوستي امکان پذير است يک مشکل متداول ديگر، حساسيت پوستي پس از مصرف ضدآفتاب است. اين مساله بيشتر در مورد ضدآفتاب هاي شيميايي مشکل زاست. ضدآفتاب هاي فيزيکي، عموما باعث واکنش هاي پوستي نمي شوند. در بسياري موارد، حساسيت پوست ناشي از تماس با ضدآفتا ب ها، به دليل ساير سازه هاي موجود در محصول، مثل عطرها يا نگه دارنده ها است و لزوما به خاطر خود ضدآفتاب نيست.
حساسيت پوستي در افراد مي تواند به شکل قرمزي، سوزش يا خارش ظاهر شود و حتي در مواردي پس از التهاب، لک ايجاد کند. با توجه به اين موضوع که ضدآفتاب هاي حاوي فيلترهاي شيميايي مي توانند ايجاد حساسيت بکنند، مصرف کننده مي تواند از ضدآفتاب فيزيکي استفاده کند. در همين راستا اين نکته را نيز بايد درنظر داشت که متاسفانه ورود يا توليد محصول هاي آرايشي و پوستي فاقد نام و نشان معين، تقلبي و يا فاقد تاييديه وزارت بهداشت نيز در ايجاد عوارض ناشي از مصرف آنها سهم عمده اي دارند و بنابراين ايجاب مي کند تا مصرف کنندگان، محصول هاي معتبر با تاييديه وزارت بهداشت را از مراکز معتبر تهيه کنند تا از اين گونه مشکل ها به مقدار قابل ملاحظه اي کاسته شود.
● خلاصه اينکه...
خلاصه اينکه بررسي هاي اخير افزايش آمار شيوع تومورهاي پوستي را در ميان مردم، با وجود افزايش آگاهي و توليد روزافزون ضدآفتاب ها نشان مي دهد. دليل اصلي به طور آشکار اين است که مصرف کنندگان آنها با تصور اشتباه از برخورداري از امنيت و حفاظت کامل، به قرار گرفتن طولاني مدت در برابر آفتاب ترغيب مي شوند. بايد به خاطر سپرده شود که، با ماندن در آفتاب براي مدت زمان طولاني، حتي فردي که به شکل کامل و مناسب پوستش را با يک ضدآفتاب پوشانده است، به پوستش اجازه مي دهد که مقدار مشخصي از تابش که باعث صدمه به پوست مي شود را جذب کند.
ضدآفتاب ها آخرين خط دفاعي در برابر خورشيد هستند. آنها براي ايجاد مقداري محافظت در برابر بخش هايي از بدن، مثل صورت و دست ها، که به ناچار در معرض آفتاب هستند، طراحي شده اند. خط مقدم دفاع، اجتناب از خورشيد تا حدامکان است.

پوست تان را در مقابل آفتاب بيمه کنيد . . . مواجهه با نور خورشيد براي بدن مزايا و معايبي دارد که به طول زمان و تعداد دفعات مواجهه، شدت نور و حساسيت پوس ...

در اينکه نورخورشيد و پرتو فرابنفش آن بيشترين تاثير را در پيري زودرس پوست دارد، شکي نيست. اين تاثير را در انواع چين و چروک ها، لک ها، افتادگي پوست، کک ...

هيچ کس نيست که از تحمل درد ناشي از آفتاب سوختگي لذت ببرد و هرکس حتي الامکان خود را در مقابل هرگونه آسيب ديدگي حفظ مي کند، اما آيا براي در امان ماندن ا ...

با گرم شدن هوا و نزديک شدن به تابستان، بازار ضدآفتاب هم داغ مي شود و خيلي ها به فکر خريد ضدآفتاب مي افتند. هرچند به عقيده متخصصان، ضد آفتاب فقط مخصوص ...

در آمريکا سرطان پوست جزو شايع ترين سرطان ها به شمار مي رود و ميزان مرگ و مير نوعي از آن به نام ملانوما در دهه هاي اخير تا ۵۰ درصد در ميان زنان زير ۳۹ ...

نمک آلومينيوم، پارافين، فتالات ها و ... گاهي کارخانجات توليدکننده مواد آرايشي و بهداشتي براي ساده تر کردن کار خود ترکيبات سمي، محرک و سرطان زايي را به ...

خيلي از خانم ها براي لايه برداري از پوست شان، مي روند سراغ کِرِم هاي لايه بردار (اسکراب). ولي آيا واقعا اين کِرِم ها موثرند؟ دکتر بهروز باريک بين، متخ ...

دانلود نسخه PDF - ضدآفتاب