up
Search      menu
مدیریت و اقتصاد :: مقاله صنايع نفت و گاز PDF
QR code - صنايع نفت و گاز

صنايع نفت و گاز

اهميت مديريت پروژه در صنايع نفت و گاز

گستردگي، پيچيدگي و تنوع پروژههاي مطرح در صنايع نفت و گاز، اهميت مديريت اين پروژهها را دوچندان ساخته است. توجه محافل علمي و مهندسي (به خصوص در حوزه نفت و گاز) به دانش مديريت پروژه در سالهاي اخير، نويدبخش جهشي نو و بزرگ در پيشبرد اهداف مطرح در اين حوزهها ميباشد. نوشتار ذيل در راستاي معرفي مديريت پروژه و اهميت آن در کشور تهيه شده است:
يکي از ابزارهايي که در سرعت بخشيدن به برنامهها و طرحها و نيز کاهش هزينه و زمان آنها تأثيرگذار است، اجراي برنامهها در چارچوب پروژه است. بديهي است در اين ميان آنچه پروژه را معنا و حيات ميبخشد، مديريت حاکم بر پروژه است. مديران پروژهها درواقع بخشي از حافظان و عاملان ثروت ملي هستند و اين مسئوليت از طرف صاحبان ثروتهاي عمومي و يا خصوصي به آنها واگذار شده است.
● تعريف مديريت پروژه
مديريت پروژه، شامل بهکارگيري چهار عامل اساسي دانش، مهارتها، ابزار و تکنيکهاي لازم در ادارهٔ جريان اجراي فعاليتها، به منظور رفع نيازهاي پروژه است. مديريت پروژه اين توانايي را دارد که بهعنوان مجموعهاي از روشها، رويهها و سيستمها، وظيفه تحقق رشد و توسعه کشورهاي عصر فراصنعتي را در جهان در حال تغيير و تحول برعهده گيرد. مديريت پروژه، يک مقوله چندتخصصي و تيمي است که هر مدير پروژهاي، هرچند باتجربه و باتخصص بالا نيز باشد، بهتنهايي قادر به هدايت موفق پروژهها نخواهد بود.
● اهميت دانش در مديريت پروژه
حجم کتابها، مجلات و مقالههاي مختلف دانشگاهي و غيردانشگاهي نشان ميدهد که افراد زيادي در زمينهٔ اعتلاي دانش مديريت پروژه در حال فعاليت هستند و همه روزه، تجربيات بيشتري از ديدگاههاي مختلف به اين دانش افزوده ميشود. شرکتهاي بسياري در زمينهٔ مشاوره و آموزش اين دانش، خدمات ارايه ميدهند و حجم و تنوع دورههاي آموزشي در اين زمينه، بسيار جالب توجه است. شکلگيري مؤسسهٔ بينالمللي مديريت پروژه (PMI) در سال ۱۹۶۹، پيشزمينهاي براي تعريف و تبيين استانداردها و گواهينامههاي حرفهاي در مديريت پروژه شد. مؤسسهٔ بينالمللي مديريت پروژه با تعريف گواهينامهٔ حرفهاي مديريت پروژه (PMP) اهميت بيشتري براي تخصص در اين زمينه قايل شده است. اين گواهينامه تحت شرايط خاصي که براي متقاضي تعريف شده است، پس از يک آزمون اعطا ميشود. داشتن گواهينامهٔ مديريت پروژه، امروزه براي متخصصان فعال در اين زمينه بسيار مهم است.
● خصوصيات مشترک پروژه ها
با وجود تنوع و تفاوت در اندازه، موضوع و طبيعت پروژهها، مشخصات و ويژگيهاي عمومي و مشترکي نيز بين آنها وجود دارد. شناخت و آگاهي از اين ويژگيها ميتواند در ايجاد بهبود و توسعهٔ مقولهٔ مديريت و رويکردهاي خاص آن در حوزههاي مختلف سودمند و ثمربخش باشد. مهمترين اين ويژگيهاي مشترک عبارتند از:
۱) هر پروژه، مجموعهٔ اقدامات و عمليات پيچيده و منحصر بهفردي را شامل ميشود
اين منحصربهفرد بودن در پروژههاي مخازن نفتي دوچندان است. هر مخزن نفتي خصوصيات خاص خودش را دارد و بهندرت ميتوان اطلاعات مخازن ديگر را در پروژهٔ توسعهٔ مخزن ديگر به کار برد. اين مسئله کاربرد روشهاي تحليلي در مديريت مخازن را با مشکل مواجه ميسازد و به ناچار رويکرد آمار و احتمالات (Stochastic) به کار ميروند.
نکتهٔ ديگري که در اين خصوص ذکر شده است، پيچيدگي است. يکي از مشکلات بسيار اساسي در طرحريزي پروژهها و برنامهريزي آنها، دشواري شناخت روابط ميان فعاليتها است که به نوبهٔ خود مستلزم کار کارشناسي دقيق و پيچيده است. تغيير روابط ميان فعاليتها با تحول شرايط اجرايي، بر دشواري اين شناخت ميافزايد.
۲) هر پروژه يک دورهٔ عمر دارد
پروژهها از مبدأ معيني شروع و در نقطهاي خاتمه مييابند. بنابراين هر پروژه يک دورهٔ زندگي مشخصي دارد. دورهٔ زندگي يک پروژه از مراحل و فازهاي قابل تشخيص و قابل تعريفي تشکيل شده است. در هر يک از مراحل مختلف اجراي يک پروژه، با توجه به موضوع، نوع، طبيعت و اندازهٔ آن، فعاليتهاي مختلفي انجام ميشوند.
در اين زمينه ميتوان پروژهٔ توسعه يک ميدان نفتي را به طور نمونه مورد بررسي قرار داد. بهطور کلي عمر يک ميدان هيدورکربني و مراحل توسعه آن را ميتوان در چهار فاز جستجو کرد:
۱) فاز اکتشاف
۲) فاز ارزيابي
۳) فاز توليد
۴) فاز ازکارافتادگي
شناخت دقيق فازهاي مختلف و فعاليتهاي مرتبط بين اين فازها، اساس برنامهريزي و مديريت پروژهٔ توسعهٔ مخزن است. هر کدام از اجراکنندگان اين مراحل، کار خود را يک پروژه ميدانند و بايد به مديريت آن بپردازند. نگاه جامع و سيستماتيک (integrated view) تمام اين مراحل را بهصورت همزمان مورد بررسي و ارزيابي قرار ميدهد. اساس مديريت مخزن، کنترل نظاميافتهٔ متغيرهاي زمان، هزينه، کميت و کيفيت در تمامي فازهاي توسعهٔ ميدان و دست يافتن به ترکيبي بهينه (optimum) از مؤلفههاي ذکرشده است. مدير مخزن به ياري کارشناسان برجستهاي که در قالب يک سيستم، به کار روي يک مخزن ميپردازند، بايد به کشف روابط مختلف موجود بين فعاليتهاي مختلف اين فازها بپردازد و با لحاظ کردن تمام محدوديتها و ملزومات (فني، اقتصادي، انساني، سياسي و ...)، برنامهاي جامع تنظيم نمايد.
۳) هويت و ويژگيهاي پروژه در هر مرحله از دورهٔ زندگي آن تغيير ميکند
۴) هزينهٔ جبران تأخير پروژه يا هزينه تسريع مدت اجراي آن، با گذر از هر مرحله و ورود به مرحله بعدي، با شتاب بيشتري نسبت به مراحل قبلي افزايش مييابد
۵) ميزان ريسک هزينه و زمان با پشت سرگذاشتن فازهاي مختلف توسعه کاهش مييابد.
● اهميت دانش پروژه براي ايران
اگر نگاهي به وضعيت پروژه در کشورمان بيندازيم، خواهيم ديد که سالانه پروژههاي بسياري در کشور تعريف ميشود و مبالغ زيادي به آن اختصاص مييابد. کشور ما در مقايسه با کشورهاي حوزهٔ خليج فارس که ماهيت پروژههايشان شبيه ما است، داراي متخصصان کمتري است. اين کشورها با داشتن متخصصان بيشتر، از اين دانش استفادههاي زيادي ميکنند. براساس آمار سال ۱۳۷۹، کشور ما سالانه ۸۶ ميليارد تومان از ناحيه طولانيشدن پروژههاي عمراني زيان ميبيند. در سال ۷۸ فقط ۵۹ درصد اهداف پروژههاي وزارت نيرو، ۵۴ درصد اهداف پروژههاي وزارت نفت، ۳۸ درصد اهداف پروژههاي سازمان تربيت بدني و ۳۱ درصد اهداف پروژههاي وزارت صنايع و معادن محقق شده است. اين عدم تحقق اهداف، زيانهاي اقتصادي-اجتماعي بسيار زيادي را به دولت تحميل ميکند. اگر به اين ضرر و زيانها، هزينههاي فرصت را نيز اضافه کنيم، اعداد خيلي بيشتر از اينها ميشوند. اگر اين موارد بهطور دقيق ريشهيابي شوند يکي از عوامل وجود چنين وضعيتي، بيتوجهي به دانش مديريت پروژه و عدم استفاده از ابزارهاي اين دانش در پروژههاي کشور است.
● نتيجه گيري
راهاندازي و نهادينهسازي سيستمهاي مديريت پروژه موجب شفافسازي فضاي کار خواهد شد و مديران را وادار به پاسخگويي خواهد کرد. نکته اساسي در اين راستا فرهنگسازي است. خوشبختانه ايجاد و راهاندازي شرکتها و مؤسسات خصوصي در اين حوزه رشد قابل توجهي داشته است، اما به اين حد نبايد اکتفا نکرد. مديريت پروژه بهعنوان يکي از نيازهاي اساسي متخصصان، بايد در فهرست دروس آموزشي رشتههاي فني و مهندسي قرار گيرد. بايد توجه داشت که مديريت پروژه آميختهاي از مسايل تکنولوژيکي، مديريتي، فرهنگي و دانش فني است که به تناسب، بايد ديدگاه ما نسبت به آن، ديدگاهي جامعنگر باشد.
صرف کسب دانش مديريت پروژه، کافي نيست. بايد روي بسترسازي فرهنگي، تکنولوژيکي و اجرايي پروژهها کار کرد. فراگيري اين دانش بدون فراهم کردن بسترهاي اجرايي لازم، قطعاً نتايج مطلوبي در بر نخواهد داشت. به عنوان مثال در حوزهٔ بالادستي نبايد مديريت پروژه را در محدوده ساخت، نصب و راهاندازي محدود کرد، بلکه کليهٔ مراحل اکتشاف، مطالعه و ارزيابي مخزن بايد مشمول قواعد مديريت پروژه قرار گيرند و کنترل و نظارت شوند.

نفت مايعي غليظ و افروختني به رنگ قهوهاي سير يا سبز تيره است که در لايههاي بالايي بخشهايي از پوسته کره زمين يافت ميشود. نفت شامل آميزه پيچيدهاي از هيدر ...

نفتگير يا تله نفتي ، به محل تجمع نفت و گاز گفته مي شود. به عبارت ديگر به ناحيه اي که از حرکت صعودي نفت و گاز جلوگيري کرده و سبب تجمع نفت گاز شود تله ن ...

نفتگير يا تله نفتي ، به محل تجمع نفت و گاز گفته ميشود. به عبارت ديگر به ناحيهاي که از حرکت صعودي نفت و گاز جلوگيري کرده و سبب تجمع نفت گاز شود تله نفت ...

نفت خام درحالت طبيعي به صورت مايع بوده و رنگ آن قهوه اي زرد مايل به سياه است و دربرابر نور انعکاسي ، رنگ سبز بخصوصي از خود نشان مي دهد. ● مشخصات نفت ن ...

مهندسي صنايع ، شامل کاربرد روشهاي تجزيه و تحليل اصول فيزيکي براي تبديل موادخام و ساير منابع به فرمي که رضايت و احتياجات آدمي را تامين کند، ميباشد.با پ ...

1- مقدمه نوآوري يکي از تواناييهاي محوري و حياتي مدير و رهبر هر سازماني بشمار ميرود زيرا اين امکان را به مدير ميدهد تا باعث رشد و سودآوري شرکت شود. اما ...

مقدمه حيات و تداوم هر سيستم و نهاد اجتماعي در گرو وجود پيوندي مستحکم ميان عناصر تشکيل دهنده آن است. اين پيوند تحت تأثير ميزان رعايت عدالت در آن سيستم ...

ديباچه: آيا اين بهترين روش است؟ اين سؤالي است که فکر يک مهندس صنايع را دائماً به خود مشغول مي‌کند تا به اين وسيله بهترين راه را براي توليد محصول و حل ...

دانلود نسخه PDF - صنايع نفت و گاز