up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله شيشاپانگما PDF
QR code - شيشاپانگما

شيشاپانگما

▪ نام کوه
شيشاپانگما، گوزنتيان
▪ ارتفاع
۸۰۲۷ متر، ۲۶،۲۸۹ فيت
▪ موقعيت
۲۸،۳۵عرض شمالي
۸۵،۷۸ طول شرقي
▪ محل قرار گيري
تبت
▪ بهترين ماههاي صعود
آوريل، مي و آگوست، سپتامبر
▪ اولين صعود
۱۹۶۴
▪ نزديکترين فرودگاه بين المللي
کاتماندو، نپال
● شيشتپانگما ۸۰۲۷ متر
تيغه هر لحظه نازکتر مي شد. جبهه شمالي مملو از برف پودر بود و بسيار خطرناک و صعب العبور نشان مي داد. جبهه جنوبي شيب بيشتري داشت و در هاله مخلوطي از سنگ و يخ محو و ناپديد مي شد.
● الکس مکين تاير
قله چهاردهم از نظر بررسي هنديها، سالهاي متمادي در زبان سانسکريت به گوزنتيان Gosainthan مشهور بود، که به معناي مکان مقدس مي باشد. وجود اين نام سانسکريت براي کوهي در تبت کمي عجيب بود. اما اعتقاد بر اين بود که نام کوه از کوههاي مجاور يا درياچه اي مقدس براي هندوان که در امتداد مرز نپال واقع شده و امتداد يافته گرفته شده.
اما شيشاپانگما به مفهوم نوک و کاکل کوهي برفراز چمنزار است، که البته نامي بس شاعرانه است. البته چيني ها معتقدند اين نام آب و هواي بد معنا مي دهد. پس از اشغال تبت توسط چيني ها تلاش شد تا نام کوسنگ تسان فنگ بر روي کوه نهاده شود. اما اين تلاش شکست خورد و در نهايت همان نام تبتي شيشاپانگما رسميت يافت. شيشاپانگما تنها قله ۸۰۰۰ متري مستقل در تبت مي باشد.
شيشاپانگما نخستين بار در ۱۹۲۱ از فاصله حدود ۴۵ کيلومتري توسط هيئت شناسايي انگلستان ديده شد، پس از آن هم مورد توجه تمامي هيئتهايي که براي صعود اورست به بخش جنوبي فلات تبت پاي نهادند قرار گرفت.
در ۱۹۴۵ اشنايدر و هارر که از کمپ زندانيان جنگ دوم جهاني گريخته بودند اين کوه را نقشه برداري کردند. سپس در ۱۹۴۵ بيل تيلمن انگليسي تيمي کوچک را در جبهه غربي شيشاپانگما رهبري کرد. در اين تيم تنسينگ نورگي که بعدها به همراه هيلاري نخستين صعود اورست را انجام داده بود نيز عضويت داشت. تا سال ۱۹۶۱ اين کوه که در منطقه ممنوعه تبت بود تنها از دور توسط تعدادي زمين شناس عکسبرداري شد.
اما در ۱۹۶۱، زمانيکه ساير ۸۰۰۰ متريها فتح شده بودند، چيني ها تيمي را براي شناسايي عازم بخش شمالي کوه کردند. در ۱۹۶۳ تيم شناسايي تا ۷۱۶۰ متري کوه بالا رفت.
يکسال بعد يعني در ۱۹۶۴ چيني ها با گروهي متشکل از ۲۰۰ نفر شامل کوهنورد، باربر و البته تعدادي دانشمند علاقمند به محيط به منطقه بازگشتند. کوهنوردان اين تيم از زمستان قبل در اردو بسر مي بردند و نوعي کمپ نظامي از جمله اجازه گرفتن از مافوق و شنا کردن در آب سرد را تحمل نموده بودند.
آنها براي حمل راحتتر بار تا ۵۹۰۰ متر جاده احداث کردند و البته کار خود را با احداث يک سينما در کمپ ۵۹۰۰ کامل کردند.
تيم تا ابتداي تيغه ۳ کمپ برپا کرد. دو کمپ نيز روي تيغه و تا ۷۷۰۰ متر برقرار شد. در ۲ مي ۱۰ کوهنورد از جمله وانگ فوزو از اعضاي تيم سال ۱۹۶۰ جبهه شمالي اورست که البته کمي بالاتر از کمپ ۲۰ متر روي يخ سقوط کرد توانستند پس از ۴.۵ ساعت به قله برسند. آنها قله را هرمي برفي توصيف کردند که روي تيغه اي شرقي-غربي قرار گرفته. بعدها و با صعودهاي بي شمار غربي ها به اين کوه، صعود چيني ها همانند ادعاي ۱۹۶۰ صعودشان در شب به اورست و قرار دادن نيم تنه مائو روي قله و البته با توجه به نداشتن عکس صعود، با شک روبرو شد. البته آنها عکسهايي داشتند که تنها کوهنوردان به همراه آسماني آبي در آن مشخص بود. با اينحال شرح صعودشان نشان مي داد آنها حداقل تا انتهاي تيغه صعود کرده اند. با اينحال امروزه همچنان اين صعود بعنوان نخستين صعود شيشاپانگما شناخته مي شود. چنگ تيان ليانگ، وانگ فوزو، ويوزونگيو، سوجينگ (سرپرست تيم)، هانگ جان يان که همگي چيني بودند به همراه کوهنوردان تبتي دوج، ميما زاکسي، سنم دوج و يونگدن نخستين فاتحان شيشاپانگما بودند.
پس از اين صعود ۱۶ سال هيچ کوهنوردي به شيشاپانگما نرفت تا اينکه در ۱۹۸۰ راههاي تبت بر روي کوهنوردان بازشد. ژاپني ها به جبهه شمالي اورست رفتند و يک تيم آلماني به رهبري گونتر استروم و مانفرد آبلين به شيشا پانگما آمد. در ۷ مي ميشل داچر، ولفگانگ شافر، گونتر استروم و فريتز زينتل به قله رسيدند. ۵ روز بعد نيز سيگي هوپفر و مانفرد استروم از همين تيم قله را فتح نمودند. در ۱۹۸۱ خانم جونکو تاباي ژاپني به همراه دو دو باربر چيني قله را صعود کرد تا همانند اورست نخستين زن فاتح شيشاپانگما هم باشد. يک ماه پس از ژاپنيها راينولد مسنر و فريدل موچلخنر با کمي تغيير در مسير عادي به قله رسيدند. اين پنجمين ۸۰۰۰ متري مسنر بود. تيم آنها قصد داشت از مسير جديد در جبهه شمالي صعود کند اما فرا رسيدن مونسن موجب شد تا آن دو به سرعت راهي مسير عادي شده و پس از يک بيتوته در ۶۸۰۰ متر به قله برسند.
در ۱۹۸۲ راجر باکستر، الکس مکينتاير و داگ اسکات با دو شب بيتوته بر روي مسير جديد جنوب غربي به سبک آلپي قله را صعود کنند.
سال ۱۹۸۳ شيشاپانگما نخستين قرباني خود را گرفت. فريتز لوشينگر اولين فاتح لوتسه در ۱۹۵۴ که کسي که در ۵۹ سالگي دائولاگيري را هم صعود کرده بود، در سن ۶۲ سالگي بر اثر خيز ريوي در شيشاپانگما کشته شد.
تا ۱۹۸۷ صعودهاي متعدد ديگري هم از مسير عادي صورت گرفت، تا اينکه در ۱۸ سپتامبر جرزي کاکوسکا و آرتور هاجرز با صعود مسير جديد تيغه غربي قله را فتح نمودند. کاکوسکا قسمتي از مسير بازگشت را با اسکي طي نمود. با اين صعود وي توانست بر همه قلل ۸۰۰۰ متري فائق آيد و دومين شخصي باشد که پس از مسنر به اين مهم دست ميابد.
چند روز پس از صعود تيم لهستاني آلن هينکس انگليسي(سيزدهمين فاتح ۸۰۰۰ متريها در سال۲۰۰۵) به همراه استيو آنتيچ از راهي نو در جبهه شمال غربي به قله رسيدند.
در ۱۹۸۹ تيمي يوگسلاو توانست دو مسير جديد در جبهه غربي گشايش کند. در فصل پس از مونسن همين سال ارهارد لورتان، ويتک کورتيکا و ژان تيروله توانستند مسيري نو در جبهه جنوبي بازکنند. البته اين مسير در بهار همين سال توسط يوگسلاوها تلاش ناموفي را شاهد بود اما کوهنوردان سوئيسي و لهستاني سرانجام از آن با موفقيت به قله رسيدند. البته آنها تنها تا قله مرکزي بالا رفتند. به همين دليل لورتان براي ثبت قله اصلي شيشاپانگما در ميان صعودهايش چند سال بعد مجددا به اين کوه بازگشت.
در ۱۹۹۳ کريستوف ويليچکي از مسيري نو در سمت راست مسير ۸۲ انگليسيها با عبور از يخچالي پر شيب به قله رسيد. ويليچکي همچنين کوهنورداني را که تا لبه فلات چوآيو بالا مي آيند و تنها تا قله مرکزي صعود مي کنند را به باد انتقاد گرفت. زيرا قله مرکزي چند متر از قله اصلي کوتاهتر بود و البته تا قله اصلي بيش از ۲ ساعت راه ناهموار باقي بود.
در همين سال ژان کريستوف لافائل بشکل انفرادي قله مرکزي شيشاپانگما را صعود کرد اما بدليل طوفان نتوانست به قله اصلي برسد. او دو روز بعد مسيري نو را در سمت راست جبهه شمالي صعود کرد و با رفتن به روي تيغه شرقي به قله رسيد ولي بازهم کمبود زمان مانع شد تا مسيرش را به قله اصلي ادامه دهد. او براي اين تلاش جايزه معتبر کريستال طلايي را از فدراسيون کوهنوردي فرانسه دريافت نمود.
در سال ۹۵ ارهارد لورتان براي صعود قله اصلي به شيشاپانگما بازگشت و توانست به شکل انفرادي دو روزه از کمپ اصلي قله اصلي را صعود نمايد.
در ۱۹۹۹ همچنين مرگ الکس لو بهترين کوهنورد آمريکا و ديويد بريجدر بر اثر سقوط بهمن بار ديگر نام شيشاپانگما را بر سر زبانها آورد. کنراد آنکر(کسي که موفق شد پس از ۷۵ سال جسد مالوري را در اورست بيابد) ديگر عضو اين گروه بود که از اين حادثه جان سالم به در برد.
در پائيز ۲۰۰۴ لافائل مجددا به شيشاپانگما بازگشت و توانست قله اصلي اين کوه را از مسير دشوار اسکاتلنديها (مکينتاير، باکستر و جونز) در جبهه جنوبي در تاريخ ۱۱ دسامبرفتح نمايد. وي صعود خود به شيشاپانگما را در ۱۱ نوامبر آغاز و پس از فتح قله در ۱۵ دسامبر به پايان رساند. اين نخستين صعود زمستاني شيشاپانگما از نظر نپاليها به شمار مي رفت. البته در روز ۱۴ ژانويه سيمون مورو و پيوتر موراوسکي کوهنوردان ايتاليايي توانستند شيشاپانگما را فتح نمايند. در اينکه آيا صعود لافائل زمستاني محسوب مي گردد در ميان اروپائيها اختلاف نظروجود دارد اما نپاليها ماههاي دسامبر، ژانويه و فوريه را ماههاي فصل زمستان مي دانند. آنها برخلاف اروپائيها صعود لافائل را اولين صعود زمستاني شيشاپانگما به حساب مي آورند و باز هم کريستال طلايي به لافائل اهدا شد. در صعود به شيشاپانگما، لافائل ۹۰ درصد مسير را به شيوه کاملا آلپي طي کرد و تنها از ۳۰۰ متر طناب ثابت استفاده نمود که ۲۰۰ متر آن در ارتفاع ۷۰۰۰ تا ۷۲۰۰ کار گذاشته شد و ۱۰۰ متر هم بر روي شکافهاي ژرف يخچال جنوبي شيشاپانگما نصب گرديد. مسير صعود به جبهه جنوبي ۲۲۰۰ متر طول داشته و درجه سختي آن VII ثبت گرديده با شيب يخ ۸۰ درجه و شيب ترکيبي مسير(سنگ و يخ) ۵۵ درجه بود. وي همچنين در ميان ۶ کانديداي کسب جايزه کلنگ طلايي Pioletd’or براي صعود به شيشاپانگما قرار گرفت اما موفق به کسب آن نشد.
بدون شک امروز شيشاپانگما بعنوان يک ۸۰۰۰ متري محبوب کوهنوردان و گردشگران را به تبت جذب مي کند. در نتيجه تيمهاي تجاري زيادي نيز به اين کوه روي آورده اند و احتمالا اين کوه پس از اورست، چوآيو، گاشربروم II محبوبترين و پر صعودترين ۸۰۰۰ متري مي باشد.
● نکته
تيم ملي کوهنوردي ايران در بهار ۱۳۷۹ پس از فتح چوآيو به شيشاپانگما رفت و سه عضو اين تيم در ۷ خرداد موفق به فتح قله شدند.

دانلود نسخه PDF - شيشاپانگما