up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله شهاب باران برساووشي PDF
QR code - شهاب باران برساووشي

شهاب باران برساووشي

نگاهي به بارش شهابي برساووشي

▪ نگاهي به شهاب باران برساووشي
۱ بارش شهابي برساووشي جزء سه بارش شهابي مهم در طول سال است كه بازه آن از هفته آخر تيرماه همزمان با برخورد زمين با توده ذرات فعال دنباله سويفت تاتل آغاز شده و تا هفته آغازين شهريور ادامه دارد. زمان اوج اين بارش دهه سوم مردادماه و به خصوص بيست و دوم اين ماه بود.
۲ محدوده مشاهده بارش هاي برساووشي در اطراف صورت فلكي برساووش است. شهاب هاي برساووشي جزء سريع ترين شهاب ها هستند و معمولا به نور زرد رنگ ديده مي شوند.
۲۶ تير تا ۲ شهريور رصدگران آسمان شاهد يكي از زيباترين پديده هاي نجومي هستند: بارش شهابي برساووشي. اگر در اين شب ها به آسمان نگاهي بيندازيم، اين بخت را خواهيم داشت كه چند نقطه نوراني را ببينيم كه شهاب نام دارند. اين شهاب ها از برخورد ذره هاي سرگردان در فضا كه معمولا به اندازه دانه شن، نخود يا كمي بزرگ تر هستند با مولكول هاي جو زمين به وجود مي آيد. وقتي اين ذره ها با سرعت زياد در ارتفاع ۷۰ تا ۹۰ كيلومتري سطح زمين با مولكول هاي جو برخورد مي كنند، سوخته و رد زيبايي بر جاي مي گذارند. در اين مقاله نگاهي گذرا داريم بر پديده بارش شهابي برساووشي، تاريخچه رصد آن و شيوه هاي مناسب رصد.
«شهاب سنگ ها» Meteor ذرات و تكه هاي جدا شده از اجرام آسماني هستند كه در فضا پراكنده اند. اندازه هاي شهاب ها از يك ريگ كوچك شروع مي شود و در بزرگترين حالت به چند صدمتر مي رسد. يك شهاب سنگ مي تواند تكه اي از يك ستاره دنباله دار، يك سيارك و حتي سياره هاي منظومه خورشيدي باشد. منشاء بيشتر شهاب هايي كه با جو زمين برخورد مي كنند قطعات كوچكي از سر يك ستاره دنباله دار هستند. ستاره دنباله دار جرمي است كه به دور خورشيد مدار بسيار بزرگي دارد. آنها كوه هاي بزرگي از يخ و گاز و غبار هستند كه ممكن است از خارج از منظومه خورشيدي مدارشان آغاز شود و تا نزديكي هاي خورشيد برسد. وقتي كه يك دنباله دار در مدار خود به سمت خورشيد در حركت است تحت گرانش شديد خورشيد قرار مي گيرد و به خاطر گرماي بسيار خورشيد مقدار زيادي از يخ و گاز خود را از دست مي دهد. تكه هايي از ستاره دنباله دار كه از آن جدا شده اند به صورت رشته هايي در فضا باقي مي مانند و با اجرامي كه در مسير آنها قرار دارند، برخورد مي كنند. هنگامي كه زمين در مسير خود با يكي از اين رشته ها باشد، شهاب هاي آن رشته با جو زمين برخورد كرده و مي سوزند. در اين هنگام ما مي توانيم برخورد شهاب ها با جو زمين را به صورت اجرامي نوراني ببينيم كه به اصطلاح در حال باريدن هستند.
هر بارش شهابي در يك يا چندين شب به اوج بارش خود مي رسد، يعني بيشترين مقدار بارش اتفاق مي افتد. رصدگران زمان اوج هر بارش را به صورت روز و ساعت محاسبه مي كنند و ميزان بارش شهابي را در يك ساعت به دست مي آورند. ZHR Zenithal Hourly Rate نشان دهنده ميانگين بارش شهاب در طول يك ساعت است. به طور مثال اوج بارش شهابي برساووشي امسال در شب ۲۲ مرداد و ساعت اوج بارش بيشترين ميزان مشاهده شهاب ساعت يك بامداد و ZHR آن ۱۰۰ شهاب بود. بارش شهابي برساووشي به همراه بارش اسدي و جوزايي مهم ترين بارش هاي شهابي هستند. لازم به ذكر است هر شهابي كه در آسمان ديده مي شود مربوط به كانون يك بارش خاص است. شهاب هاي برساووشي تنها در كانون اين بارش در اطراف صورت فلكي برساووش PERSEUS ديده مي شوند و اين قضيه براي تمامي بارش ها صادق است.
بارش شهابي برساووشي جزء سه بارش شهابي مهم در طول سال است كه بازه آن از هفته آخر تيرماه همزمان با برخورد زمين با توده ذرات فعال دنباله سويفت تاتل آغاز شده و تا هفته آغازين شهريور ادامه دارد. زمان اوج اين بارش دهه سوم مردادماه و به خصوص ديروز بود. محدوده مشاهده بارش هاي برساووشي در اطراف صورت فلكي برساووش است. شهاب هاي برساووشي جزء سريع ترين شهاب ها هستند و معمولا به نور زرد رنگ ديده مي شوند.
● منشٲ و تاريخچه رصد بارش شهابي برساووشي
بارش شهابي برساووشي مهمترين بارش شهابي است كه در تابستان نيمكره شمالي رخ مي دهد. بيش از دو هزار سال پيش در ژاپن و چين اين بارش رصد و ثبت شده است و پس از آن نيز در قرن هاي ۸ و ۱۱ ميلادي نيز گزارش هايي از ژاپني ها و چيني ها درباره اين بارش آمده است. ادوارد هيس در سال۱۸۳۹، بيشينه نرخ اين بارش را ۱۶۰ تعيين كرد. در سال هاي ۱۸۶۴ تا ۱۸۶۶ محاسبات مداري شهاب واره هاي برساووشي توسط شياپارلي نشان داد كه منشاء اين بارش دنباله دار سويفت تاتل است كه در سال ۱۸۶۲ توسط لوئيس سويفت و هورس تاتل كشف شده بود. دوره تناوب دنباله دار سويفت تاتل ۱۳۰ سال است. اين دنباله دار در اوايل دهه ۱۹۹۰ به گره مداري خود رسيد و باعث شد كه در سال هاي ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۴، ZHR آن به بيش از ۲۰۰ شهاب برسد. در سال هاي گذشته بارش برساووشي با ZHR نزديك به ۱۰۰ ، فعاليت معمول خود را داشته است. در تابستان دو سال پيش همان طور كه پيش بيني شده بود به علت نزديكي زمين به توده اين ذرات دنباله دار تعداد شهاب هاي برساووشي افزايش يافت.
● بارش شهابي برساووشي امسال
سال قبل اوج بارش برساووشي در ايامي بود كه ماه در حالت تربيع اول قرار داشت و تا پاسي از شب مزاحم رصدگران بارش بود. بارش شهابي برساووشي امسال نيز قابل توجه تر از سال قبل نبود، علت آن وجود هلال درخشان ماه در حال رسيدن به تربيع دوم است كه در نزديكي كانون بارش برساووشي بود. اين امر موجب روشنايي آن بخش از آسمان و از دست رفتن امكان مشاهده شهاب هاي برساووشي بسياري شد. بنابراين شهاب باران برساووشي امسال بهتر از سال قبل نبود. بارش شهابي برساووشي امسال در بازه زماني ۱۰ تا ۲۶ مرداد فعال است و در بامداد يكشنبه ۲۲ مرداد به اوج خود رسيد. كانون بارش در سمت پايين صورت فلكي برساووش است و ZHR ميزان شهاب قابل مشاهده در هر ساعت امسال بارش برساووشي بين ۴۰ تا ۶۰ شهاب بود. فاز ماه در اين زمان بيش از ۸۰ درصد است و هر چه از شهرها دورتر باشيد شهاب هاي بيشتري را مشاهده خواهيد كرد. كانون بارش در ساعت ۲۱شنبه طلوع و تا پيش از طلوع خورشيد يكشنبه بالاتر از افق قرار گرفت.
اوج بارش شهابي امسال از حدود ساعت ۵۲ تا ۵۳ بامداد يكشنبه ۲۲ مرداد بود. در بامداد ۲۲ مرداد از حدود ساعت يك بامداد رفته رفته بر تعداد شهاب هاي برساووشي افزوده شد. پس از زمان اوج بارش از تعداد شهاب ها كاسته مي شود تا هنگامي كه در سوم شهريورماه زمين از محدوده ذرات دنباله دار سويفت تاتل خارج مي شود.
● رصد بارش برساووشي و چگونگي ثبت شهاب
مناطق شهري براي رصد بارش شهابي برساووشي امسال اصلا مناسب نيست نه اين كه هيچ شهاب برساووشي را در اين شب ها در آسمان شهرتان نبينيد، اما ميزان آنها مسلما بسيار كمتر از تعداد شهاب هايي است كه مي توانيد در مناطق خارج شهري مشاهده كنيد. دشت ها و بيابان ها به علت افق هاي بازي كه دارند و مناطق مرتفع دور از شهرها كه افق شرق، شمال شرق، شمال و شمال غربي آن كاملا باز باشد رصدگاه مناسبي براي رصد بارش شهابي برساووشي است. براي ثبت شهاب ها تنها به چند برگه كاغذ و يك خودكار نياز داريم. رو به شمال شرقي بنشينيد و در طول شب زاويه خود را متناسب با حركت كانون بارش رو به شمال از راست به چپ تغيير دهيد. زمان مشاهده شهاب، قدر ظاهري، رنگ و مسير حركت شهاب ها مهمترين نكاتي هستند كه براي هر شهاب بايست ثبت كرد. دقت داشته باشيد كه تنها شهاب هايي كه در محدوده صورت فلكي برساووش مشاهده مي شود به بارش شهابي برساووشي مربوط است. اگر علاقه مند به عكاسي از شهاب ها هستيد در ابتدا دوربين عكاسي كه سرعت B دارد، تهيه كنيد.
دوربين خود را كه سوار بر سه پايه است، رو به كانون بارش نشانه بگيريد و سرعت دوربين را روي B تنظيم كنيد. سپس دكلانشور را فشار دهيد و آن را پيچ يا سفت كنيد تا نوردهي بر فيلم عكاسي آغاز شود. به محض گذر شهاب هاي پرنور از محدوده كادر دوربين دكلانشور دوربين را خلاص يا باز كنيد تا آن شهاب پرنور در فيلم شما ثبت شود.
اگر علاقه مند به دست يافتن به آخرين اخبار درباره بارش برساووشي هستيد مي توانيد به سايت معروف www.meteorobs.org و در سايت هاي ايراني به سايت www.nssra.com مراجعه كنيد.
● رخدادهاي نجومي در بارش برساووشي
ديروز پس از رصد بارش شهابي برساووشي در صبحگاه دو سياره داخلي منظومه خورشيدي، زهره و عطارد در افق شرقي مشاهده شدند. اين دو جرم آسماني سه روز پيش مقارنه دو درجه اي با هم داشتند و هم اكنون در حال فاصله گرفتن از هم هستند. پنج روز بعد در همين زمان مي توانيم با ابزار رصدي نظاره گر مقارنه نيم درجه اي سياره زهره با خوشه كندوي عسل M۴۴ باشيم. در اين روز زهره به جدايي ۴۰ دقيقه اي از خوشه كندوي عسل خواهد رسيد. كندوي عسل يا M۴۴ خوشه بازي در صورت فلكي خرچنگ سرطان است كه شماره آن در فهرست NGC، ۲۶۳۲ است.
چند روز بعد در آخرين روزهاي بارش شهابي برساووشي مي توانيم در افق شرقي صبحگاهي در كنار دو سياره زهره و عطارد شاهد حضور ششمين سياره منظومه خورشيدي باشيم. ۳۰ مرداد، ساعاتي پيش از طلوع خورشيد سياره زحل مقارنه نيم درجه اي با سياره عطارد خواهد داشت.
در صبحگاه آخرين روز مردادماه تمامي اجرامي كه پيشتر به آن اشاره كرديم در آسمان، در نزديكي يكديگر قرار مي گيرند تا ما شاهد مقارنه بسيار جذاب و زيبايي باشيم. در افق شرقي صبحگاه ۳۱ مرداد هلال باريك ماه شب بيست و هفتم در ۵۲ درجه اي سياره زهره و اندكي پايين تر دو سياره عطارد و زحل در دو درجه اي يكديگر قرار مي گيرند. در صبحگاه فرداي اين روز نيز ساعتي پيش از غروب خورشيد مي توانيم نظاره گر مقارنه دو درجه اي هلال بسيار باريك ماه با سياره عطارد در افق شرقي باشيم.

● ديد کلي همه ابرها ذرات آب يا کريستالهاي يخ را با خود حمل مي کنند، اما اين ذرات بسيار کوچکتر از آن هستند که به زمين ببارند. اگر ارتفاع ابرها بيشتر شو ...

معمولا نزولات جوي به علت حل شدن دياکسيد کربن هوا در آن و تشکيل اسيد کربنيک بطور ملايم اسيدي هستند و PH باران طبيعي آلوده نشده حدود ۵.۶ ميباشد. پس نزول ...

● ديد کلي همه ابرها ذرات آب يا کريستالهاي يخ را با خود حمل مي‌کنند، اما اين ذرات بسيار کوچکتر از آن هستند که به زمين ببارند. اگر ارتفاع ابرها بيشتر شو ...

درمنظومه شمسي علاوه برخورشيد، سيارات و قمرهاي آنها، ذرات گرد و غبار و تکه سنگهاي کوچک وبزرگ هم وجود دارد. بعضي که ابعادشان ازصدها متر بيشتر است سيارک ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

سن شهاب سنگ ها چقدر است ؟ ▪ در زندگي هر شهابسنگ چهار دوره زماني مجزا وجود دارد : ۱) سن زميني (يعني مدت زماني که بر سطح زمين گذرانده است) ۲) سن تابش پر ...

▪ باور غلط : نقاط نوراني که در آسمان شب ديده مي شود، ستارگان هستند. ▪ باور درست : به جز ستارگان، اجرام ديگري نيز در آسمان شب وجود دارد که ما مي توانيم ...

گهگاه پديدار شدن ستاره هاي دنباله دار، آسمان شب را بيش از حد شگفت انگيز مي کند؛ جرمي که با دنباله يي بلند براي مدتي پرنور شده و سپس فروغ خود را از دست ...

دانلود نسخه PDF - شهاب باران برساووشي