up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله شناساندن ماهي Lionfish PDF
QR code - شناساندن ماهي Lionfish

شناساندن ماهي Lionfish

مدتي است که ماهيان آب شور نيز به بازار آبزي دان کشورم وارد شده اند و به بيان بهتر آکوآريوم دريايي ( Marine aquarium ) نيز جاي خودش را در ايران باز کرده است .
مطالب نوشته شده در اين زمينه به زبان فارسي در حد انگشتان دست است ( و البته مطالب مفيد و دانش افزا در اين رابطه از اين هم کم تر است ) و همين کم بود داده ها ، علاقه مندان به اين سرگرمي را با مشکل مواجه مي کند .
در اين نوشته قصد دارم که نخستين مطلب دريايي اين وبلاگ را ارائه دهم .
بي شک با اين کار قصد پر کردن شکاف علمي بيان شده را ندارم ولي دست کم جرقه اي است که شايد روزي با تلاش انديشمندان و نويسندگان ايراني خرمن جهل را بسوزاند .
● رده بندي (سيستماتيک )
Lionfish ها در راسته عقرب ماهي شکلان يا Scorpaeniformes رده بندي مي شوند .
گفتني است که تا کنون ۳۵ خانواده در اين راسته طبقه بندي شده است .
گونه مورد نظر ما در خانواده عقرب ماهيان يا Scorpaenidae و در زير خانواده Pteroinae و در جنس Pterois جاي دارد .
خانواده عقرب ماهيان داراي دست کم ۲۳ جنس و ۱۷۲ گونه است .
● نام علمي
▪ نام علمي اين ماهي Pterois volitans است .
واژه Ptrron در يوناني به معناي بال است و به باله هاي بال مانند اين ماهي اشاره دارد .
در اطلس ماهيان خليج فارس و درياي عمان که توسط سازمان شيلات ايران چاپ شده است نام اين گونه وجود ندارد ولي در کتاب ماهيان خليج فارس ، نوشته بلگواد و لوپنتين و ترجمه دکتر بابا مخير و دکتر اعتماد نامش ديده مي شود .
● نام عمومي
عقرب ماهيان معمولا داراي نامهاي عمومي گوناگوني هستند و آنها را به نام هاي بوقلمون ماهي (Turkeyfish) يا خروس دريا ، شير ماهي (Lionfish) ، عقرب ماهي (scorpionfish) ، سنگ ماهي (stonefish) ، گزنده ماهي (Stingfish) ، آتش ماهي (Firefish) ماهي وليتان (Volitan) و ... مي شناسند . رايج ترين نام عمومي براي اين گونه ، شير ماهي قرمز يا Red Lionfish (رد لايون فيش) يا شير ماهي معمولي (Common Lion fish) است . گاهي نام شير ماهي طاووسي نيز به اين ماهي داده مي شود .
● ويژگي هاي ظاهري
لايون فيش معمولي داراي شعاع هاي بسيار بلندي در باله پشتي و سينه اي مي باشد و بدنش از نوار هاي سرخ و سياه پوشيده شده . در نمونه هاي بزرگ ، لکه هاي سفيدي در امتداد خط جانبي مشاهده مي شود .
باله سينه اي اين ماهيان بادبزني شکل است .
معمولا بالاي چشم و زير دهان اين ماهي زائده هايي ( تنتاکول هايي ) ديده مي شود که اين تنتاکول ها در نمونه هاي جوان بزرگ و در افراد بالغ ، برگي شکل است .
● ويژگي هاي زيستي و رفتاري در زيستگاه طبيعي
بيشتر عقرب ماهيان در آبهاي کم عمق ساحلي ، بر بستر هاي سنگي ، صخره هاي مرجاني و در ميان گياهان به سر مي برند .
معمولا بيشترين پراکندگي آنها تا عمق ۵۰ متري است هر چند که گهگاه در مناطق ژرف تر نيز ديده مي شوند . طول اين ماهي به ۱۴ اينچ مي رسد .
شير ماهي ها معمولا در ميانه و کف آب آکوآريوم شنا مي کنند .
ماهي Pterois volitans به جز در زمان جواني و توليد مثل در ساير زمانها به صورت تکي زندگي مي کند .
ماهيان اين خانواده مي توانند رنگ خود را عوض کرده و کم و بيش با محيط اطرافشان يک رنگ شوند . فايده اين استتار بيشتر براي صيد طعمه است تا پنهان ماندن از چشم دشمنان زيرا کمتر جانوري وجود دارد که ادعا کند شکارچي ماهي خطرناکي چون عقرب ماهي است !
يکي ديگر از عادتهاي لايون فيش ، اين است که در موقع استراحت ماهي در حالتي قرار مي گيرد که سرش به سمت پايين است و دمش به طرف بالاست . در اين زمان گاهي برخي از افراد گمان مي کنند که حال ماهي بد است يا مريض شده که البته هيچ کدام از اينها درست نيست و حالتي طبيعي است .
ممکن است هر چند وقت يکبار از ماهي خود حرکاتي مثل سرفه کردن و لرزش هاي شديد مشاهده کنيد و بعد ببينيد که موکوس شفافي از بدن ماهي جدا و در آب رها مي شود . اين عمل يک رفتار طبيعي است که ماهي براي پاکسازي پوست خود از انگلها و جلبکهاي چسبيده به پوستش انجام ميدهد ؛ ولي اگر اين رفتار پيوسته تکرار شد نشانه نامناسب بودن شرايط آب است .
لايون فيش ها معمولا در مقابل بيماري ها مقاوم بوده و اگر رژيم غذايي مناسبي به آنها داده شود ، سالها در آکوآريوم شما زندگي خواهند نمود . در صورت بيمار شدن به خوبي به درمانهايي که بر پايه هيپوسالينيتي استوارند ( Hyposalinity therapy ) پاسخ خواهند داد .
پي اچ مناسب لايون فيش در آبزي دان بايد در محدوده ۱ ۸ تا ۴ ۸ بوده و سختي کربناته مناسب اين ماهي ۸ تا ۱۲ (dKH) و شوري (وزن مخصوص) مورد نيازش ۰۲۱ ۱ تا ۰۲۳ ۱ مي باشد .
بايد دماي آب مخزن عقرب ماهي را روي ۲۲ تا ۲۷ درجه سانتي گراد تنظيم نمود .
● تغذيه عقرب ماهي يا لايون فيش
در زيستگاه طبيعي بهترين زمان تغذيه عقرب ماهي (لايون فيش ) در زمان غروب خورشيد است زيرا اين زمان يکي از شلوغ ترين ساعت ها در جزاير مرجاني به شمار مي رود .
تغذيه عقرب ماهيان بسته به گونه آنها متفاوت است ولي گزارش شده که افراد جنس در زيستگاه طبيعي بيشتر از ماهيان و در مرحله بعدي از سخت پوستان مانند ميگو و خرچنگ
در آکوآريوم بهتر است که رژيم غذايي اين ماهي شبيه به آنچه باشد که در محيط طبيعي مي پذيرد يعني ماهيان کوچک زنده و سخت پوستان زنده و به مرور مي توان بخش عمده رژيم غذايي ماهي را با تکه هاي فيله ماهي ( دريايي ) و ميگو و خرچنگ نپخته جايگزين نمود ولي نبايد فراموش کرد که قطع کامل غذاي زنده از رژيم چنين ماهياني ، آنها را هم از لحاظ جسمي و هم از لحاظ روحي بيمار خواهد نمود و همچنين بايد بگويم که برخي گونه هاي عقرب ماهيان اصولا غذاهاي غير زنده را نخواهند پذيرفت !
بهتر است غذاهايي که به ماهيان زينتي آب شور مي دهيم منشا دريايي داشته باشند زيرا بدن اين ماهيان نيازمند عناصر ضروري است که مقدار مناسب آنها فقط در غذاهاي با منشا دريايي يافت مي شود ؛ مانند يد (I۲) و برخي اسيدهاي چرب و ... .
هرگز از ماهيان آب شيرين به خصوص گلد فيش در تغذيه ماهي لايون فيش استفاده نکنيد زيرا نه تنها مواد ضروري زيست و متابوليسم اين ماهيان را فراهم نمي کند بلکه باعث بروز برخي بيماري ها در ماهي شما مي شود .
از طرف ديگر چون اين ماهيان شکارچي بوده و در محيط دريا هميشه اين فکر در ذهن ماهي وجود دارد که ممکن است فردا گرسنه بماند ، تا جايي که امکان داشته باشد غذا خواهد خورد . بهترين مديريت براي دفعات غذا دهي به ماهي لايون فيش يا عقرب ماهي ، ۲ تا ۳ بار در هفته است که البته مي توان به نمونه هاي کوچک (نوجوان ) دفعات بيشتر ولي با مقدار کمتري غذا داد .
ممکن است که ماهي با هر حرکت شما در جلو آبزي دان تکاني به خود بدهد و به نظر شما بيايد که دارد براي مقداري غذا گدايي مي کند ولي اشتباه نکنيد . از آنجا که ماهي صلاح خودش را نمي داند و نمي فهمد که در يک اکوسيستم کنترل شده که هر روز صاحب دلسوزي مثل شما برايش غذا تهيه مي کند به سر مي برد ، پس بهتر است همان رژيم گفته شده را رعايت کنيد .
يک راه ديگر براي فهميدن اينکه زمان غذا دهي به ماهي فرا رسيده اين است که توجه کنيد ؛ زماني که ماهي غذا را مي بلعد ، شکمش برآمده (متورم) مي شود . تا زماني که اين برآمدگي برطرف نشده نبايد به ماهي غذا داد .
بهترين زمان غذا دادن به ماهي به هنگام غروب و در تاريکي است . اگر از لامپ براي روشن کردن آبزي دان خود استفاده مي کنيد بهتر است که نور آن را کم کنيد زيرا بينايي لايون فيش در تاريکي بهتر کار مي کند .
عادت دادن عقرب ماهي به غذاي جديد نياز به صبر و تحمل شما دارد . معمولا اين ماهيان به مرور زمان غذاي تازه اي را خواهند پذيرفت .
براي اين کار بهتر است تکه هاي مناسب غذا را به وسيله يک انبر پلاستيکي مخصوص وارد آب کرده و جلوي صورت ماهي تکان دهيد تا توجه ماهي را جلب کند . يک راه ديگر انداختن غذا درست پيش روي ماهي است ولي به ياد داشته باشيد که برخي ماهيان دوست دارند غذا را در ستون آب ببلعند و غذاهاي بر بستر افتاده را کم تر مي خورند .
با افزودن برخي مواد و ويتامين ها مي توان دل گوسفند و انواع کرمها را نيز به برنامه غذايي اين ماهيان افزود .
دوباره ياد آوري مي کنم که جلوگيري از تغذيه بيش از حد شير ماهي آکوآريومي يکي از مهم ترين مسائل مديريتي آبزي دان حاوي اين ماهي است . به ياد داشته باشيد که عقرب ماهي دفعيات زيادي توليد مي کند .
● آرايه گري و اندازه آبزي دان
در آکوآريومي که قصد نگهداري لايون فيش را داريد ، فضاي باز کافي براي شنا کردن ماهي و نقاط تاريک غار مانند و مخفي گاه ها بايد با هم وجود داشته باشد .
از آنجا که ديد ماهي با نور شديد ضعيف مي شود و از توانايي شناي او مي کاهد ، بهتر است مناطقي جهت پناه ماهي از نور برايش بسازيد و تعجب نکنيد اگر ماهي مدتي را در روز در نقطه دنج و تاريک مخفي گاه خود به سر ببرد .
حتما توجه داريد که براي ماهيي با خارهاي افراشته مانند عقرب ماهي ، چه غار بزرگي بايد تهيه نمود تا ماهي بدون صدمه ديدن در آن جا بگيرد !
همچنين بيشتر عقرب ماهي ها قدرت شناي زيادي ندارند ؛ پس اگر از فيلتر هاي داخل آبي استفاده مي کنيد (و مجبوريد استفاده کنيد چون دفعيات اين ماهي زياد است ) ، يا به قدرت موتور پمپ آن توجه کنيد و يا آن را به گونه اي در مخزن خود قرار دهيد که لايون فيش شما بتواند از مسير جريان شديد پمپ فرار کند .
يک راه ديگر براي حل اين مشکل اين است که فيلتر خود را هميشه روشن نگه نداريد .
معمولا به عنوان کوچکترين حجم مناسب براي نگهداري نمونه هاي جوان اين ماهيان ، آبزي داني با حجم ۵۵ گالن يا با ابعاد ۴۸ اينچ در ۱۸ اينچ را پيشنهاد مي کنند .
و براي نگهداشتن ماهيان بالغ بايد مخزني ۷۵ گالني يا بيشتر را تهيه نمود .
همانطور که گفتم فيلتر هاي مناسب بايد در مخزن اين ماهي مستقر شود و هوادهي آب به خوبي طورت گيرد ( پمپ هوا ) .
ماهيان سازگار با لايون فيش (Tankmates )
هم مخزني هاي مناسب با شير ماهي يا عقرب ماهي را مي توان از دو ديدگاه مورد بررسي قرار داد .
۱) گونه هاي مناسب : که نام آنها را در نوشته هاي بعدي مي آورم .
۲) اندازه مناسب هم مخزني ها :
همان طور که حتما تا به حال دستگيرتان شده ، عقرب ماهيان شکارچيان ماهر و پر خوري هستند . معمولا پيشنهاد مي شود که از ماهياني که طولشان کم تر از نصف طول لايون فيش موجود در مخزن است استفاده نکنيد .
از طرفي اين ماهي به سخت پوستان از جمله ميگو ها و خرچنگ هاي کوچکتر از خود حمله مي برد و آنها را مي خورد . پس نگهداري اينگونه جانوران در آکوآريوم آب شورتان بي فايده است .
Lionfish ها شناگران ماهري نبوده و حرکت آنها معمولا کند است پس نکته بعدي اين است که گونه هاي مناسب با اين ماهي را نبايد از بين گونه هاي پر تحرک با شناي سريع انتخاب نمود زيرا در زمان غذا دادن به ماهيان آبزي دان ، گونه هايي که شنا کننده هاي بهتري هستند غذاي لايون فيش را خواهند خورد و ماهي شما گرسنه مي ماند .
● چگونه يک لايون فيش سالم بخريم ؟
پيش از خريد يک عقرب ماهي بايد مدت کوتاهي او را تحت نظر قرار داد .
به شدت تنفسش دقت کنيد . ماهي سالم نبايد سريع تنفس کند و از طرفي تنفس يک ماهي سالم ، منظم است .
به بدن ماهي نگاه کنيد ، اثرات زخم يا خون مردگي يا تغيير رنگ بدن (معمولا تيرگي ) نبايد در بدن ديده شود .
به چشم ماهي دقت کنيد . چشم ماهي سالم بايد شفاف باشد . کدورت يا بيرون زدگي چشم يا تفاوت در اندازه چشمها نشانه بيماري است .
شايد مهم ترين نکته در مورد تشخيص سلامتي يک لايون فيش اين است که معمولا افراد سالم اين ماهيان داراي باله هاي افراشته يا به بيان ساده تر سيخ شده هستند . اگر ماهي باله هايش را جمع کرده باشد يا بيمار است و يا تحت استرس قرار گرفته است .
● تکثير و توليد مثل
به طور کلي تعداد زيادي از عقرب ماهيان تخم گذار زنده زا هستند و لقاح داخلي دارند ولي گونه Pterois volitans داراي لقاح خارجي است .
ماهي نر معمولا رنگ آميزي تيره تري دارد و با چند ماده جفت گيري مي کند .
لايون فيش يک ماهي حرمسرا دار است ( Haremic ) بدين معني که يک نر در فصل تخم ريزي با چندين ماده جفت مي شود .
جفت گيري معمولا تمام روز به طول مي کشد و تخم ريزي در نيمه شب صورت مي گيرد .
معمولا چند هزار تخم در خوشه هاي ژلاتيني کروي ( توپي ) شکلي توليد مي شود ( تقريبا ۲۰۰۰ عدد تخم در هر خوشه ) که در مسير جريان هاي آبي رها مي شوند . ديواره ژلاتيني خوشه پس از ۲۴ ساعت در آب حل شده و هر تخم به تنهايي آزاد مي شود .
و پس از ۳۶ ساعت ، نوزادان از تخم بيرون مي آيند . اين نوزادان تازه سر از تخم بيرون آورده براي تغذيه نياز به جانداران پلانکتوني دارند .
گزارشهايي از تکثير اين ماهي جذاب در آبزي دان وجود دارد .
● آيا لايون فيش يک ماهي سمي است ؟
اين نوشته را مي بايست در ابتداي اين مطلب مي آوردم زيرا اهميت آن بيشتر از هر بخش ديگري است . مهلک ترين و سمي ترين سمهاي جهان به عقرب ماهيان مربوط مي شوند . قبل از هر چيز بايد گفت که ماهي لايون فيش يک ماهي سمي است .
خارهاي باله هاي مختلف اين ماهي زهر آلود است و پس از تماس تيغه هاي سمي اين ماهي با بدن ، درد شديدي احساس مي شود که در طي ۳۰ تا ۶۰ دقيقه به اوج رسيده و ممکن است ۶ تا ۱۲ ساعت باقي بماند . برخورد سم آنها با بدن انسان اثرات گوناگوني چون درد ، خارش ، سوزش ، تورم و سرخي ، عفونت هاي زير جلدي ، سياه شدن ، تهوع ، سرگيجه ، اسهال ، ضعف ، فراموشي مقطعي ، نارسايي تنفسي ، گرفتگي عضلاني و فلج موضعي ، تشنج ، تب ، آرتريت يا گرفتگي مفصل ، افت فشار خون ، دگرگوني تپش قلب و گاهي مرگ را به دنبال دارد .
اگر پس از درمانهاي ابتدايي گفته شده در زير باز هم اختلال تنفسي مشاهده شد بايد مصدوم را هر چه سريع تر به پزشک رساند .
در برخي از افراد که نسبت به نيش زنبور عسل حساسيت دارند ( و گزش اين حشره در آنها واکنشهاي شديد تري ايجاد مي کند ) ؛ گزيده شدن توسط عقرب ماهي نيز به نسبت شديد تر از سايرين است .
به ياد داشته باشيد که حتي جا به جايي لايون فيش مرده ممکن است خطرناک باشد .
● پيشگيري و درمان زهر لايون فيش
هرگز دست خود را به آبزي دان حاوي عقرب ماهي ( لايون فيش ) وارد نکنيد . اگر مجبور به داخل نمودن دست خود به آکوآريوم شديد ، پيش از وارد کردن دست از محل قرار گرفتنم ماهي در مخزن مطمئن شويد و هرگز چشم از ماهي زهرآگين خود بر نداريد . يادتان باشد که لايون فيش مي تواند همرنگ محيط شود . يعني ممکن است درست در جايي باشد که شما فکر مي کنيد نيست !
هرگز دست خود را نزديک باله ها يا خارهاي ماهي لايون نبريد . به ياد داشته باشيد که ماهي مي تواند خارهاي باله خود را حرکت داده و به اصطلاح آنها را سيخ کند .
▪ اگر زهر اين ماهي به بدنتان وارد شد :
۱) محل گزيدگي را در داخل آب داغ به مدت ۳۰ تا ۹۰ دقيقه تا رفع درد قرار دهيد .
معمولا براي دماي آب ، بيشينه درجه حرارت قابل تحمل توسط انسان را بيان مي کنند . هرچه آب گرمتر باشد اثرات سم زود تر از بين مي رود .
۲) اگر با گرما درد مرتفع نشد مي توان از مواد بي حسي موضعي استفاده نمود .
۳) در صورت بروز زخم و خون مردگي بايد بافتهاي تخريب شده تخليه و پانسمان روزانه صورت بگيرد .
۴) تجويز آنتي بيوتيک جهت جلوگيري از عفونت محل گزش .
۵) بر عليه برخي از اين ماهيان پادزهر نيز ساخته شده است .

ماهي يک مهره دار خونسرد و آبشش دار است که در آب زندگي مي کند. ماهيها (با بيش از ۲۷۳۱۵ گونه) يک گروه نزديک نيا (پارافيلتيک Paraphyletic) هستند و به سه ...

ماهي سوف (Zander) همچنان قسمتي از معماي اين گونه است که بارها در سرتاسر جهان مورد آزار واقع شده و پايان زننده اي از لحاظ سياست بهره برداري در انتظار ا ...

انواع گونه هاي کپور ماهيان : ۱) کپور معمولي ۲) کپور نقره اي ۳) کپورسرگنده ۴) کپور علفخوار ● روش هاي پرورش بهترين روش براي پرورش ماهيان گرمابي ، پرورش ...

▪ نام گروه ماهيانcobitidae : ▪ نام خانواده: لوچ ▪ نام ماهيان : لوچ دلقک ▪ طول حداکثر: ۳۰ سانتي متر ▪ سطح شنا: کف آب ▪ مکانهاي جاگيري : زير تخته سنگهاو ...

افرادي که با قطار به سمت انديمشک سفر مي کنند شايد خبر نداشته باشند که در نزديکي آنها غارنشين کوري در زير زمين براي زنده ماندن و حفظ بقاي نسل خود با نا ...

▪ کرمهاي شيشه اي در فصل زمستان در بسياري از درياچه ها و استخرها مي توان با يک توري دستي مقدار زيادي کرمهاي شفاف که به آنها کرم شيشه اي مي گويند، صيد ن ...

گلاس فيش يا ماهيان شيشه اي متعلق به خانواده Chandidae يا Ambassidae شامل همه ماهياني است که داراي بدن شفاف مي باشند . آنها بومي آسيا به خصوص پاکستان ، ...

ارزش غذايي جانوران آبزي باعث افزايش مصرف آنها شده است که در اين ميان شاه ميگوي آب شيرين خرچنگ دراز آب شيرين جايگاه ويژه اي داشته و به دليل داشتن خصو ...

دانلود نسخه PDF - شناساندن ماهي Lionfish