up
Search      menu
جانور شناسی :: مقاله شتر PDF
QR code - شتر

شتر

شتر جانوري با مزاياي فراوان

شُتُر يا اُشتر را که در زبان پهلوي ushtar مي گفتند حيواني است نيرومند و تنومند با توش و توان بالا از خانواده شترسانان؛ نشخوارکننده و با دست و گردني دراز. بر پشت خود يک يا دو کوهان دارد که ساختارش از پيه و چربي است. در دين اسلام گوشت او حلال است. اما ذبح آن با ديگر جانوران حلال گوشت متفاوت است و آن را نهر ميکنند و اگر سر آن را مانند گوسفند قبل از نهر ببرند گوشت آن حلال نيست. شيرش نيز نوشيده مي شود ولي بيشتر کاربرد بارکشي دارد. پشم و پوستش نيز براي ريسندگي و پارچه بافي و کفش دوزي کاربرد دارد.
گونه هاي ديگري از شتر نيز در آمريکاي جنوبي زندگي مي کنند، به نام هاي لاما، الپاگا، گوانا که داراي کوهان نيستد.
شتر ويژگي هاي خاصّي دارد که مهم ترين آنها تحمّل شرايط سخت صحرا و دماهاي گوناگون و به ويژه گرماي شديد تابستان و کمبود آب و علوفه است. ترکيب جسماني شتر با ديگر جانوران اختلاف زيادي دارد، و اين اختلاف باعث شده که شتر در طول روزهاي سال در صحرا زندگي کند و از بوته ها و درختچه هاي گوناگون صحرايي و کويري و حتي از بوته هاي شور و خاردار تغذيه کند. عرب ها از زمان هاي بسيار دور از شتر استفاده کرده و مي کنند. آن ها به اين حيوان اهلي لقب کشتي صحرا سفينة الصحراء داده اند.
شتر حيوان مفيدي است و کاربردهاي فراواني دارد. اين حيوان علاوه بر اينکه وسيله اصلي رفت و آمد ساکنين صحراست، از سويي ديگر مي تواند غذاي آدمي و وسايل مورد نياز ديگر را به انسان عرضه کند و انسان مي تواند بوسيله تغذيه با شيرشتر و گوشت شتر، تا هفته ها در صحرا زنده بماند. هم چنين مي توان از چربي کوهان به جاي کره استفاده کرد و پشم شتر را در ساختن خيمه ها، پتو، فرش، لباس هاي پشمي، طناب و ريسمان به کار برد. هم چنين مي توان از مدفوع خشک شده شتر براي روشن کردن آتش استفاده کرد و پس از کشتار شتر مي توان از پوست آن براي ساختن کفش و مشک و چيزهاي ديگر استفاده کرد. شتر از جانوراني است که با محيط هاي خشک و بي آب و علف و صحرا سازگار شده و اين سازگاري باعث شده است که به خوبي بتواند آب و هواي گرم و خشک، بي آبي و کم غذايي را تحمل کند.
کوهان، عضوي قابل توجه در شتر است که فقط از چربي و عضلات تشکيل شده و در آن استخواني وجود ندارد و شتر درشرايط بي غذايي تا چندين روز مي تواند با اعتماد به وجود اين چربي و سوخت و ساز آن زنده بماند.
کف پاي شتر حالت مخصوص به خود دارد و از دو بخش تشکيل شده است و کلفت و پهن است و مانع از اين مي شود که پاي شتر در شن هاي ريز صحرا فرو رود. چشم هاي شتر داراي مژگان هاي بلندي است که به همراهي پلک ها، چشم ها را از طوفان هاي شني و از تابش شديد آفتاب محافظت مي کند. منخرين شتر داراي شکاف هاي طولي است که شتر در هنگام تنفس مي تواند بيني را به خوبي از هم باز کند و بيشترين ميزان هوا را وارد ريه هاي خود کند و در هنگام بروز طوفان هاي شني بيني خود را ببندد. هم چنين شتر داراي فک درازي است که به طور جانبي حرکت مي کند و مي تواند عمل جويدن را به خوبي انجام دهد. شتر مي تواند بيشتر از هر حيوان ديگر بي آبي را تحمل کند و اکنون آشکار شده است که شتر به علت اختلاف زياد درجه حرارت بدنش مي تواند آب بدن خود را حفظ نمايد. زيرا که از اين آب براي خنک کردن بدن استفاده نمي کند. درجه حرارت بدن شتر ثابت نيست و به آهستگي همراه با ارتفاع درجه حرارت محيط بالا ميرود و اين بدان معني است که شتر آب بدن خود را از دست نمي دهد تا بدن خود را سرد نگه دارد (که اين کار در انسان از طريق عرق کردن صورت مي گيرد) و در هنگام شب، هنگامي که درجه حرارت محيط پايين مي رود درجه حرارت بدن شتر نيز کاهش يافته و در هنگام صبح در پايين ترين درجه خواهد بود.
دماي بدن شتر مي تواند در محدوده ۷ درجه فارنهايت بالا و پايين برود در حالي که در انسان فقط در محدوده ۱ درجه فارنهايت بالا و پايين مي رود.
کمتر جانوري چون شتر مي تواند ادعا کند که اين چنين اثر تعيين کننده اي در تاريخ بشر داشته است، و اغراق نيست اگر ادعا شود که زندگي بدون وجود او براي انسانهايي که در منطقه بزرگي از جهان يعني بيايان زندگي مي کردند، ناممکن بوده است. و احتمالا تمدن هرگز در آفريقاي شمالي و آسياي صغير گسترش نمي يافت.
خانواده شترها شامل دو گونه از شترهاي کوهاندار که در آفريقا و آسيا به چشم مي خورند و همچنين شترهاي بي کوهان آمريکا مي شود. شترهاي کوهاندار داراي قدرت مافوق تصوري در زمينه مقاومت در مقابل شرايط سخت کويري ، بدون نوشيدن آب براي مدت طولاني هستند. آنها که از بوته هاي خار کوير تغذيه مي کنند، مي توانند بدون آب در سفرهاي طولاني کويري زنده بمانند. کوهان اين شترها سلولهاي چربي را انبار کرده و در زمان نبودن غذا از آن به عنوان منبع انرژي استفاده مي کند.
پاهاي پهن شتر کوهاندار از فرو رفتن اين حيوان در ماسه هاي نرم جلوگيري مي کند. ساختمان بدن شتر چمن خوار بي کوهان ٬ فاميل کوچک شتر ، براي زندگي در زمينهاي پر از سنگ ، در ارتفاعات بالا تطبيق دارد.
● خصوصيات شتر
لب هاي شتر داراي وسعت حرکتي خو بي است و لب بالائي به دو بخش تقسيم شده است و ملاحظه مي گردد که لب پاييني در شترهاي مسن بوضوح آويزان است. در اين حيوان نيز، همانند ساير نشخوارکنندگان برروي فک پاييني شتر فقط دندان پيشين وجود دارد و اين دندان ها در فک بالائي وجود ندارد. دهان شتر هميشه باز است و حيوان صداهائ بلند و آزار دهنده اي از خود در مي آورد و هنگامي که حيوان چنين صداهائي از خود در مي آورد اگر به دهان او بنگريم در موخره دهان مي توانيم توده اي سرخ رنگ را ببينيم که احياناً تا بخش جلوئي دهان مي رسد و به نظر مي رسد که وظيفه اين توده مرطوب کردن ناحيه انتهايي حنجره است و در نتيجه کمک مي کند حيوان در برابر تشنگي مقاومت کند. (اين توده با لاخص درهنگام فصل جفتگيري، که شتر نر مست بدون دليل به ديگران حمله مي کند، و بيضه ها و مثانه و اجزاي ديگر بدن را گاز مي گيرد، در خارج از دهان نيز مشاهده مي گردد).
شتر در بالاي پس سر خود غده اي نرم و مرطوب دارد که وظيفه ترشحي آ ن در هنگام مستي شتر است. در حالي که بقيه اجزاي بدن کاملا خشک مي باشد. در ناحيه مفصل پاها، پوست شتر کلفت و خشن مي گردد که به آن پينه مي گوييم. اين پينه ها بيشتر در جاهائي از بدن مشاهده مي گردد که شتر بر روي آنها مي نشيند تا باقي بدن خود رااز اصطحکاک با زمين محافظت نمايد و هم چنين شتر در ناحيه جناغ سينه نيز پينه بزرگي دارد که شتر را در هنگام نشستن بر روي زمين در حفظ تعادل کمک مي رساند. کوهان شتر يک توده چربي است که حجم آن بر حسب شتر، سن وي و سلامتي يا بيماري وي تغيير مي يابد.
پاهاي شتر به گونه اي آفريده شده است که حيوان را در هنگام راه رفتن بر روي شن هاي نرم ياري کند، ولي به هر حال اين پاها با هر گونه زميني به جز زمين هاي گل آلود مناسبت دارد. اما سم هاي حيوان واضح و آشکار نبوده و در داخل بافت کراتينه کف پا فرار گرفته است. کف پا محکم بوده و داراي ناخن هاي سخت و کوتاهي در مقدمه است و هنگامي که کف پا بر روي زمين گذاشته مي شود به خوبي منبسط مي گردد و باعث تثبيت پا بر روي شن ها مي گردد و اين در حالي است که شتر با سختي فراوان بر روي زمين هاي گلي و لغزنده راه مي رود.
دستگاه گوارش شتر همچون ساير نشخوار کنندگان داراي معده چهارگانه است هر چند که هزار لاي شتر، رشد وتوسعه چنداني نيافته است. شتر داراي رفتار خاصي است. اين حيوان هر چند که حيواني بردبار و آرام است اما احياناً وبه صورت ناگهاني مهاجم مي گردد (به ويژه در فصل جفت گيري) و به همين جهت بهتر است که در هنگام کار، شتران نرو ماده از هم جدا گردند در اوقات ديگر شترها مطيع و آرام هستند. علي رغم اينکه در هنگام گرفتن افسار آنان و يا نهادن بار، از خود صداهاي بلند آزار دهنده در مي آورند خطري نخواهند داشت و معمولاً شتران اخته شده در مقايسه با شتران نر طبيعي آرام تر هستند. شتر نسبت به تحمل درد و در قبال بيماريها تا حدودي مقاوم تر از ساير دام هاست و هيچگونه علايم خستگي و ناراحتي از خود بروز نمي دهند. به همين جهت بايد که به دقت آن ها را تحت نظر داشت زيرا در هنگام بيماري نيزبدون هيچگونه اظهار ناراحتي هم چنان به کار خود ادامه مي دهند.

● توليد مثل شتر نر بر خلاف شتر ماده داراي فصل جفتگيري است و اين فصل جفتگيري متناسب با هنگام آمادگي شتر ماده جهت باروري است، و فصل جفتگيري در نيمه كره ...

شتر حيوان نشخوار كننده ، بدون شاخ و زوج سمي است كه به گروه پستانداران تعلق دارد . شتر داراي چهار اندام خلفي و قدامي بلند و قوي است كه هر كدام به كف پا ...

شترمرغ ها از بسياري جهات گونه اي منحصر به فرد بشمار مي آيند و همين امر باعث گرديده تا در سالهاي اخير توجهات زيادي معطوف آن گردد. به طور مثال تخم آن در ...

خارشُتُر (نام علمي Alhagi maurorum) گياهي است پايا از خانواده پروانه‌داران (Papilionaceae يا Fabaceae) از زيرخانواده باقالاها (Faboideae) و يکي از بنش ...

شتر بيشتر از هفت هزار سال پيش اهلي گرديد و از دو هزار سال پيش تاکنون هيچ گونه شتر يک کوهانه وحشي در دنيا ديده نشده است. شتر دو کوهانه تا پيش از ۵۰۰۰ س ...

در ميان جانوران غول پيکر روي زمين، بلند قدترين و يکي از عجايب موجودات است. درازي فوق العاده گردن و پاهايش که هيچگونه تناسبي با تنه اش ندارد و بلندي قد ...

● نگاه اجمالي کمتر جانوري چون شتر مي تواند ادعا کند که اين چنين اثر تعيين کننده اي در تاريخ بشر داشته است، و اغراق نيست اگر ادعا شود که زندگي بدون وجو ...

در طول قرون گذشته مصرف گوشت و تخم ماکيان به طور مستمر افزايش چشمگيري داشته است و هر روزه شاهد تبليغات بيشتري در اين خصوص مي باشيم علاوه بر اينکه دانشم ...

دانلود نسخه PDF - شتر