up
Search      menu
اجتماعی,سیاسی :: مقاله شب يلدا PDF
QR code - شب يلدا

شب يلدا

بيايد با مراعات نکات زيست محيطي؛ شب يلدا را پاکترين شب سال ايرانيان کنيم

● مراسم شب يلدا
يکي از آداب و سنن ايرانيها برگزاري جشن شب يلدا مي باشد و هزاران سال است ؛ اين مراسم هر ساله در اولين شب دي ماه در سراسر کشوربرگزار مي شود که با گرد هم آمدن و شب نشيني اعضاي خانواده و اقوام در کنار يکديگر و در منزل بزرگان خانواده برگزار مي شود (مخصوصا منزل پدر بزرگها و مادر بزرگها) همچنين آيين شب يلدا يا شب چله، خوردن آجيل مخصوص، هندوانه، انار و شيريني و ميوه هاي گوناگون است که همه جنبهٔ نمادي دارند و نشانهٔ برکت، تندرستي، فراواني و شادکامي هستند. يکي ديگر از رسم هاي شب يلدا، فال حافظ گرفتن و شاهنامه خواني است. اگر رسم ها و آيين هاي ديگر يلدا را ميراثي از فرهنگ چند هزار ساله بدانيم، فال حافظ گرفتن در شب يلدا در سده هاي اخير به رسم هاي اين شب افزوده شده است. شاهنامه خواني و قصه گويي پدربزرگ و مادربزرگ دور کرسي براي کوچکترها نيز از آيين هاي يلدا است که خاطرات شيريني براي بزرگسالي آنها فراهم مي آورد.
با توجه به اينکه در شب يلدا به علت خوردن آجيل( يا همان ميوه هاي خشکبار) ؛ شيريني هاي طبيعي و ميوه هاي همچون هندوانه ؛ انار؛ سيب ؛ پرتقال و غيره که همه آنها از مواد طبيعي مي باشند و از طرفي خوردن اين اقلام يکي از اصلي ترين مراسم اصلي شب يلدا مي باشد پس مي توان گفت شب يلدا يک شب پاک در ميان ايرانيان مي باشد و همچنين با مراعات نکات زيست محيطي از جمله استفاده نکردند از ظروف پلاستيکي يکبار مصرف که به طبيعت و محيط زيست آسيب مي رسانند و يا نخوردن غذاهاي مانند پيتزا و هل هولهاي چون انواع چيپس ها و پفکها که جزء مواد خوارکي ايرانيان قديم نبوده است بيايد اين شب را به پاکترين شب سال در ميان ايرانيان تبديل کنيم .
شب يلدا
دير زماني است که مردمان ايراني و بسياري از جوامع ديگر، در آغاز فصل زمستان مراسمي را برپا مي دارند که در ميان اقوام گوناگون، نام ها و انگيزه هاي متفاوتي دارد. در ايران و سرزمين هاي هم فرهنگ مجاور، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله» يا «شب يلدا» نام مي برند که همزمان با شب انقلاب زمستاني است. به دليل دقت گاهشماري ايراني و انطباق کامل آن با تقويم طبيعي، همواره و در همه سال ها، انقلاب زمستاني برابر با شامگاه سي ام آذرماه و بامداد يکم دي ماه است. هر چند امروزه برخي به اشتباه بر اين گمانند که مراسم شب چله براي رفع نحوست بلندترين شب سال برگزار مي شود؛ اما مي دانيم که در باورهاي کهن ايراني هيچ روز و شبي، نحس و بد يوم شناخته نمي شده است. جشن شب چله، همچون بسياري از آيين هاي ايراني، ريشه در رويدادي کيهاني دارد.
در گذشته، آيين هايي در اين هنگام برگزار مي شده است که يکي از آنها جشني شبانه و بيداري تا بامداد و تماشاي طلوع خورشيد تازه متولد شده، بوده است. جشني که از لازمه هاي آن، حضور کهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد کهنسالي خورشيد در پايان پاييز بوده است، و همچنين خوراکي هاي فراوان براي بيداري درازمدت که همچون انار و هندوانه و سنجد، به رنگ سرخ خورشيد باشند.
بسياري از اديان نيز به شب چله مفهومي ديني دادند. در آيين ميترا (و بعدها با نام کيش مهر)، نخستين روز زمستان به نام «خوره روز» (خورشيد روز)، روز تولد مهر و نخستين روز سال نو بشمار مي آمده است و امروزه کارکرد خود را در تقويم ميلادي که ادامه گاهشماري ميترايي است و حدود چهارصد سال پس از مبدأ ميلادي به وجود آمده؛ ادامه مي دهد. فرقه هاي گوناگون عيسوي، با تفاوت هايي، زادروز مسيح را در يکي از روزهاي نزديک به انقلاب زمستاني مي دانند و همچنين جشن سال نو و کريسمس را همچون تقويم کهن سيستاني در همين هنگام برگزار مي کنند. به روايت بيروني، مبدأ سالشماري تقويم کهن سيستاني از آغاز زمستان بوده و جالب اينکه نام نخستين ماه سال آنان نيز «کريست» بوده است. منسوب داشتن ميلاد به ميلاد مسيح، به قرون متأخرتر باز مي گردد و پيش از آن، آنگونه که ابوريحان بيروني در آثارالباقيه نقل کرده است، منظور از ميلاد، ميلاد مهر يا خورشيد است. نامگذاري نخستين ماه زمستان و سال نو با نام «دي» به معناي دادار خداوند از همان باورهاي ميترايي سرچشمه مي گيرد.
● مراسم جشن يلدا در بعضي از نقاط ايران
ايرانيان نزديک به چند هزار سال است که شب يلدا آخرين شب پاييز را که درازترين و تاريکترين شب در طول سال است تا سپيده دم بيدار مي مانند و در کنار يکديگر خود را سرگرم ميدارند تا اندوه غيبت خورشيد و تاريکي و سردي روحيهٔ آنان را تضعيف نکند و با به روشنايي گراييدن آسمان به رخت خواب روند و لختي بياسايند.
در آيين کهن، بنابر يک سنت ديرينه آيين مهر شاهان ايراني در روز اول دي ماه تاج و تخت شاهي را بر زمين مي گذاشتند و با جامه اي سپيد به صحرا مي رفتند و بر فرشي سپيد مي نشستند. دربان ها و نگهبانان کاخ شاهي و همهٔ برده ها و خدمت کاران در سطح شهر آزاد شده و به سان ديگران زندگي مي کردند. رئيس و مرئوس، پادشاه و آحاد مردم همگي يکسان بودند(صحت اين امر موکد نيست، شايد تنها افسانه باشد). ايرانيان در اين شب باقي مانده ميوه هايي را که انبار کرده بودند به همراه خشکبار و تنقلات مي خوردند و دور هم گرد هيزم افروخته مي نشستند تا سپيده دم بشارت روشنايي دهد زيرا به زعم آنان در اين شب تاريکي و سياهي در اوج خود است. جشن يلدا در ايران امروز نيز با گرد هم آمدن و شب نشيني اعضاي خانواده و اقوام در کنار يکديگر برگزار مي شود. متل گويي که نوعي شعرخواني و داستان خواني است در قديم اجرا مي شده است به اين صورت که خانواده ها در اين شب گرد مي آمدند و پيرترها براي همه قصه تعريف مي کردند.
آيين شب يلدا يا شب چله، خوردن آجيل مخصوص، هندوانه، انار و شيريني و ميوه هاي گوناگون است که همه جنبهٔ نمادي دارند و نشانهٔ برکت، تندرستي، فراواني و شادکامي هستند، اين ميوه ها که اکثراً کثير الدانه هستند، نوعي جادوي سرايتي محسوب مي شوند که انسان ها با توسل به برکت خيزي و پر دانه بودن آنها، خودشان را نيز مانند آنها برکت خيز مي کنند و نيروي باروي را در خويش افزايش مي دهند و همچنين انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمايندگاني از خورشيدند در شب. در اين شب هم مثل جشن تيرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روي پوکي و يا پُري آن، آينده گويي مي کنند.
در خطهٔ شمال و آذربايجان رسم بر اين است که در اين شب خوانچه اي تزيين شده به خانهٔ تازه عروس يا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربايجان در سيني خود هندوانه ها را تزئين مي کنند و شال هاي قرمزي را اطرافش مي گذارند. درحالي که مردم شمال يک ماهي بزرگ را تزئين مي کنند و به خانهٔ عروس مي برند.
سفرهٔ مردم شيراز مثل سفرهٔ نوروز رنگين است. مرکبات و هندوانه براي سرد مزاج ها و خرما و رنگينک براي گرم مزاج ها موجود است. حافظ خواني جزو جدانشدني مراسم اين شب براي شيرازي هاست. البته خواندن حافظ در اين شب نه تنها در شيراز مرسوم است، بلکه رسم کلي چله نشينان شده است.
همداني ها فالي مي گيرند با نام فال سوزن. همه دور تا دور اتاق مي نشينند و پيرزني به طور پياپي شعر مي خواند. دختر بچه اي پس از اتمام هر شعر بر يک پارچه نبريده و آب نديده سوزن مي زند و مهمان ها بنا به ترتيبي که نشسته اند شعرهاي پيرزن را فال خود مي دانند. همچنين در مناطق ديگر همدان تنقلاتي که مناسب با آب و هواي آن منطقه است در اين شب خورده مي شود. در تويسرکان و ملاير، گردو و کشمش و مِيز نيز خورده مي شود که از معمولترين خوراکي هاي موجود در ابن استان هاست.
در شهرهاي خراسان خواندن شاهنامهٔ فردوسي در اين شب مرسوم است.
در اردبيل رسم است که مردم، چله بزرگ را قسم مي دهند که زياد سخت نگيرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغز گردو و نخودچي و کشمش مي خورند.
در گيلان هندوانه را حتماً فراهم مي کنند و معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگي نمي کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. «آوکونوس» يکي ديگر از خوردني هايي است که در اين منطقه در شب يلدا رواج دارد و به روش خاصي تهيه مي شود. در فصل پاييز، ازگيل خام را در خمره مي ريزند، خمره را پر از آب مي کنند و کمي نمک هم به آن مي افزايند و در خم را مي بندند و در گوشه اي خارج از هواي گرم اطاق مي گذارند. ازگيل سفت و خام، پس از مدتي پخته و آبدار و خوشمزه مي شود. آوکونوس در اغلب خانه هاي گيلان تا بهار آينده يافت مي شود و هر وقت هوس کنند ازگيل تر و تازه و پخته و رسيده و خوشمزه را از خم بيرون مي آورند و آن را با گلپر و نمک در سينه کش آفتاب مي خورند.(آو= آب و کونوس = ازگيل)
مردم کرمان تا سحر انتظار مي کشند تا از قارون افسانه اي استقبال کنند. قارون در لباس هيزم شکن براي خانواده هاي فقير تکه هاي چوب مي آورد. اين چوب ها به طلا تبديل مي شوند و براي آن خانواده، ثروت و برکت به همراه مي آورند.

شبيه سازي(cloning)يكي از پيشرفته ترين دست يافته هاي بشر در زمينه علم پزشكي و مهندسي ژنتيك است كه هر مرحله پيشرفت آن جنجال هاي بسيار زيادي را به همراه ...

شبکه به ارتباط بين کامپيوترها گفته ميشود که در ابتدايي ترين حالت ميتواند دو کامپيوتر به يکديگر متصل شود شايد اين سوال پيش بيايد که با قدرت امروزي کامپ ...

شبيه‌سازي دنياي فردا جستاري درباره علمي که جهان را دگرگون خواهدکرد شبيه‌سازي (cloning) يکي از پيشرفته‌ترين دست‌يافته‌هاي بشر در زمينه علم پزشکي و مهند ...

خانواده، مدرسه و جامعه سه رکن اصلي و مهم در آموزش و يادگيري افراد به ويژه دانش آموزان تلقي ميشوند. هر کدام از ارکان فوق موجب رشد ذهني، جسمي، عاطفي، اج ...

شب پره هندي در تمام دنيا و ايران بخصوص در نواحي جنوبي در انبارهاي خرما و در قزوين در انبار هاي پسته و در تهران در انبارهاي بادام شيوع دارد . پروانه مز ...

قصه عشق هميشه زيباست. مثل عشق ليلي و مجنون. شيرين و فرهاد. وامق و عذرا. همه اين قصه ها را مهسا در کتاب ها خوانده بود و افسانه هاي شيرين عشق را در خاطر ...

تاثير ازدواج بر سلامت زوجين، يکي از مباحث مورد توجه محققان است. يک بررسي عمده در ميان ۱۲۷ هزار و ۵۴۵ بزرگسال آمريکايي نشان مي دهد که مردان متاهل، سالم ...

ازدواج، يکي از مهم ترين وقايعي است که در زندگي هر انساني رخ مي دهد. با توجه به اهميت ازدواج و تشکيل خانواده و تأثير آن در تداوم و استحکام خانواده، ترب ...

دانلود نسخه PDF - شب يلدا