up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله سيل PDF
QR code - سيل

سيل

سيل و سيلاب

آشنايي
در خلال يا پس از يک بارندگي شديد ، مقدار دبي رودخانه به سرعت افزايش يافته و درنتيجه آب از بستر عادي خود سر ريز نموده و دشت سيلابي و مناطق اطراف را دربر مي‌گيرد. با بررسي دشت سيلابي قديمي و آبرفتهاي آن ، شايد بتوان با درجه‌اي از تقريب احتمال وقوع و بزرگي سيلهاي آتي منطقه را مشخص کرد. اصولا بزرگي سيلها و تکرار آنها در طول زمان تابع شدت بارندگي ، نفوذپذيري زمين و وضع توپوگرافي منطقه است.
البته امروزه به دليل دخالتهاي بي رويه در بسياري نقاط که قبلا سيل نمي‌آمده ، طغيانهاي بزرگي مشاهده مي‌شود. فعاليت بشر به چند صورت احتمال وقوع سيل را افزايش مي‌دهد. از آن جمله مي‌توان به ساختمان سازي در دشت سيلابي رود که مستلزم اشغال بخشهايي از آن است و باعث کاهش ظرفيت طبيعي رود مي‌شود، اشاره کرد. به اين ترتيب محدوده‌اي از دشت سيلابي که در زمان طغيان زير آب مي‌رود، گسترده تر مي‌گردد.
شهر سازيها و حذف گياهان باعث کاهش مقدار آب نفوذي و افزايش آب سطحي مي‌شود. حجم زياد آب از يک طرف بر برزگي طغيان مي‌افزايد و از طرفي با افزايش فرسايش ، رسوباتي به وجود مي‌آورد که با برجاي گذاشتن آنها ظرفيت بستر اصلي رود کاهش مي‌يابد. موارد پيش معمولا تاثير تدريجي دارند، ولي سيلهاي ناگهاني و فاجعه آميز اغلب بر اثر تخريب سدها و بندها ، ايجاد مي‌شوند.
پيش بيني سيل
هدف از پيش بيني سيل برآورد دبي جريان و سطح سيلابي است که در يک دوره بازگشت مشخص (مثلا در يک دوره 25 ، 50 يا 100 ساله) احتمال وقوع آن وجود دارد. نتايج اين پيش بيني که سيلاب طراحي نام دارد، به عنوان مبنايي براي انتخاب روشهاي مقابله با سيل مورد استفاده قرار مي‌گيرد. سيلاب طراحي معمولا بر مبناي هزينه لازم براي کنترل آن و ميزان ريسک و خطري که تخريب سيستم کنترل سيلاب پيشنهادي براي جان انسانها دارد، انتخاب مي‌شود.
در مواردي که گسيختگي سازه آبي منجر به از دست رفتن جان انسانها و اموال زيادي بشود، طراحي بر مبناي سيلابها با احتمال رخداد کمتر و دوره بازگشت طولاني تر ، مثلا سيلاب 1000 ساله و حتي بيشتر ، انجام مي‌شود. سطح گسترش و ارتفاع اين سيلابها بيش از سيلابهايي است که از احتمال رخداد بيشتري برخور دارند. پيش بيني سيلاب طراحي به دو صورت تحليلي و زمين شناسي انجام مي‌شود که اغلب مکمل يکديگرند. عواملي که براي پيش بيني تحليلي سيلاب مورد توجه قرار مي‌گيرند شامل موارد زير است.
1. بررسي توپوگرافي بخشي از حوضه آبريز که جريان آب را به منطقه مورد مطالعه تامين مي‌کند.
2. تعيين نوع پوشش سطح زمين (سنگ ، خاک ، گياهان) ، جهت تخمين نسبت آب جاري شده به آب نفوذي و تبخيرشده.
3. تعيين بزرگترين رگبار و بارندگي محتمل با توجه به داده‌هاي موجود.
4. توجه به فصل ، زيرا شرايطي مثل اشباع بودن زمين از آب يا پوشيده بودن سطح آن از برف تاثير مستقيمي بر جريان سطحي آب دارند.
5. تعيين ظرفيت ذخيره بستر اصلي رود و دشت سيلابي اطراف آن ، تغييرات احتمالي در ظرفيت ذخيره بخشهاي پائين رود در آينده نيز مورد توجه قرار گيرد.
محاسبه حداکثر سيل محتمل
بطور کلي محاسبه حداکثر سيل محتمل محتاج برآورد پتانسيل بارش و مقدار و نحوه توزيع بارش در داخل حوضه آبريز است. مقدار آبدهي يا سطح آب رودخانه بر حسب زمان ، معمولا توسط منحنيهاي خاصي به نام هيدروگراف نشان مي‌دهند. به اين منظور اغلب از هيدروگراف واحد استفاده مي‌شود. مقدار آبدهي رود در يک مدت زمان مشخص از روي هيدروگراف قابل محاسبه است.
به منظور پيش بيني سيل معمولا مقادير محاسبه شده براي جريان به تراز (ارتفاع) آب تبديل مي‌شود. مبناي پيش بينيهاي زمين شناسي شامل تعيين مرزهاي دشت سيلابي توسط تصاوير فضايي و عکسهاي هوايي ، جهت تعيين پراکندگي آبرفتها و خاکهاي جديد (کواترنر) در دره و شناسايي اشکالي که به وقوع سيل مربوط مي‌شوند، ازجمله پادگانه‌ها ، گودالها و مانند آن است، مي‌باشد.
اين بررسيها زمان دقيق وقوع يک سيل در گذشته را مشخص نمي‌سازد. بلکه ضمن تاثير وقوع آن در زمانهاي جديد زمين شناسي احتمال رخداد مجدد آن را گوشزد مي‌کند. نتايج بررسيهاي زمين شناسي مخصوصا در جاهايي که رکود طولاني از وضعيت آب و هوايي وجود ندارد، مي‌تواند از روش تحليلي دقيق تر باشد.
اهميت پيش بيني وقوع سيل
اطلاع از چگونگي جريان ، حجم ، شدت ، مدت ، مکان و بالاخره زمان وقوع سيلها اهميت ويژه‌اي در طراحي و نگهداري سازه‌هاي مهندسي ، مخصوصا تاسيسات آبي و همچنين پيش بيني خطرات و زيانهاي احتمالي ناشي از سيل دارد. به دليل شرايط آب و هوايي کشورمان سيلابها ، چه از نوع بهاره و ناشي از ذوب برف باشند و چه از نوع ناگهاني ناشي از رگبار ، بخش عمده‌اي از جريان سطحي اغلب رودهاي حوضه مرکزي را تشکيل مي‌دهد.
اندازه گيري دبي رودها در کشور ما از 40 سال پيش و ابتدا از رودخانه‌هاي اطراف تهران آغاز شد. شبکه ايستگاههاي اندازه گيري سطح آب و مقدار جريان رودهاي کشور (شبکه هيدرومتري) ، در حال حاضر داراي 870 ايستگاه است که بخشي از آن فعال است. شبکه آب شناسي کشور شامل ايستگاههاي اندازه گيري آب ، تبخير ، باران ، برف و آزمايشگاههاي تعيين کيفيت آب و رسوب زير نظر دفتر بررسيهاي منابع آب وزارت نيرو اداره مي‌شود.

امروزه علم پزشکي کمک بسياري به انسان کرده و پزشکان سعي کرده اند براي بيماري ها درماني پيدا کنند. هر روز تعداد بيشتري از بيماري ها قابل درمان مي شوند . ...

سيلندر ، هسته مرکزي موتور است. با انفجار سوخت در اين مکان نيروي محرکه اتومبيل تامين مي شود. محفظه روغن موتور زير بدنه موتور قرار دارد. روغن موتور براي ...

يكي از مناطق مهم زمين شناسي در ناحيه خراسان حوضه رسوبي كپه داغ مي باشد. حوضه رسوبي كپه داغ واقع در خراسان در دوره ژوراسيك شروع به فرونشيني كرده و پس ا ...

سيل (sill) توده نفوذي لايه‌اي شکلي است که به موازات سطح طبقات و يا شسيتوزيته سنگهاي درون‌گير خود قرار دارد. واضح است که سن سيلها هميشه از سنگهاي درون‌ ...

شيمي و تهيه خون مصنوعي آرسنيک Chemistry فلوئور ژرمانيم هافنيم اجسام نيم رسانا آهن رباي مولکولي اسفنج پلي اوره تان تاريخچه توليد پلاستيک پديده فتو ولتا ...

واژه فسيل (سنگواره) از کلمه لاتيني فسيلس گرفته شده که به معناي درآوردن چيزي از طريق حفاري است. موضوعي که مورد مطالعه اين علم قرار مي گيرد شامل بقايا ي ...

▪ سنگ هاي رسوبي آواري (تخريبي) چگونگي تشکيل سنگهاي رسوبي آواري: در سطح زمين سنگهاي رسوبي آواري از تخريب سنگهاي قديمي تر تشکيل ميگردند. سنگهاي آذرين و ...

با مطالعه در تاريخ در مي يابيم که ايرانيان در سه هزار سال پيش به جريان آب هاي زيرزميني پي برده بودند و باتوجه به اين که آب هاي زيرزميني در قسمت هاي مر ...

دانلود نسخه PDF - سيل