up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله سياره مشتري PDF
QR code - سياره مشتري

سياره مشتري

مشتري بزرگترين سياره در منظومه شمسي است. قطر آن ۱۴۲.۹۸۴ کيلومتر، بيش از ۱۱ برابر قطر زمين و حدود يک دهم قطر خورشيد است. براي پر کردن حجم اين سياره غول پيکر به ۱۰۰۰ عدد سياره زمين نياز است. وقتي از زمين رصد مي کنيم، اين سياره نوراني تر از بيشتر ستاره ها ديده مي شود. معمولا پس از سياره ونوس، مشتري دومين سياره درخشان در آسمان است.
مشتري پنجمين سياره در منظومه شمسي مي باشد. ميانگين فاصله آن از خورشيد معادل ۷۷۸.۵۷۰.۰۰۰ کيلومتر يعني بيش از پنج برابر فاصله زمين تا خورشيد است. ستاره شناسان باستان اين سياره را به ياد پادشاه خدايان رومي، ژوپيتر ناميدند.
لايه هاي متراکم ابر اطراف سياره مشتري در اين تصوير که توسط سفينه ويجر۱ تهيه شده است، کاملا ديده مي شوند. لکه بزرگ بيضي شکلي که مشاهده مي کنيد نقطه بزرگ قرمز نام دارد. دانشمندان بر اين باورند که اين نقطه اختلال شديد اتمسفر مي باشد.
عکس از لابراتوار جت پروپولشن
ستاره شناسان اين سياره را از طريق تلسکوپ هاي مستقر بر روي سياره زمين و ماهواره هاي حول زمين مطالعه مي کنند. به علاوه ايالات متحده ۶ سفينه تحقيقاتي بدون سرنشين را به سوي مشتري ارسال کرده است.
ستاره شناسان در جولاي ۱۹۹۴ شاهد رويداد منحصر به فردي در اين سياره بودند. برخورد ۲۱ تکه از شهاب سنگ شوميکر-لوي ۹ (Shoemaker-Levy ۹) که به اتمسفر مشتري برخورد کرد. اين برخورد منجر به وقوع انفجارهاي مهيب و پراکندگي مقدار بسيار زيادي گرد و خاک در منطقه اي با وسعت بيشتر از قطر کره زمين گرديد.
● ويژگي هاي فيزيکي مشتري
مشتري يک گوي غول پيکر از گاز، مايع و مقدار بسيار ناچيزي سطح جامد مي باشد. سطح اين سياره ترکيبي است از ابرهاي متراکم و غليظ قرمز، قهوه اي، زرد و سفيد رنگ. اين ابرها در مناطقي با رنگ روشن به نام حوزه و مناطقي با رنگ تيره به نام کمربند به شکل موازي با استوا به طو رمنظم دور سياره چرخيده شده اند.
● مدار و گردش
مشتري در مداري بيضي شکل به دور خورشيد گردش مي کند. يک دور کامل مشتري به دور خورشيد معاد ۴۳۳۳ روز زميني و يا تقريبا ۱۲ سال زميني مي باشد.
مشتري علاوه بر گردش به دور خورشيد، حول محور طولي خود نيز گردش مي کند. زاويه اين محور حدود ۳ درجه مي باشد.
مشتري سريع تر از ديگر سيارات به دور خود مي چرخد. يک روز در مشتري معادل ۹ ساعت و ۵۶ دقيقه مي باشد. دانشمندان نمي توانند سرعت گردش درون اين غول گازي را به طور مستقيم اندازه گيري کنند. آنها نخست ميانگين سرعت ابرهاي قابل رويت اين سياره را محاسبه کردند.
مشتري امواج راديويي از خود متساطع مي کند که توسط تلسکوپ هاي مستقر در زمين نيز قابل رديابي مي باشد. دانشمندان با مطالعه اين امواج سرعت گردش سياره را محاسبه نمودند. قدرت اين امواج طي يک الگوي ثابت که در هر ۹ ساعت و ۵۶ دقيقه تکرار مي شود، تغيير مي کند.
سرعت زياد گردش مشتري باعث برآمدگي اين سياره در استوا و مسطح شدن قطبها گرديده است. قطر استوايي اين سياره ۷ درصد بيش از قطر قطبي آن است.
● جرم و چگالي
مشتري از ديگر سيارات اين منظومه سنگين تر است. جرم آن ۳۱۸ بار بيشتر از جرم زمين مي باشد. اگرچه اين سياره جرم زيادي دارد اما چگالي آن نسبتا کم است. ميانگين چگالي اين سياره ۳۳ ۱ گرم در هر سانتيمتر مکعب است يعني اندکي بيش از چگالي آب. چگالي مشتري ۴ ۱ برابر چگالي زمين مي باشد. به خاطر کم بودن چگالي اين سياره، ستاره شناسان بر اين باورند که عناصر عمده اين سياره هيدروژن و هليوم مي باشند. از اين رو اين سياره بيشتر به خورشيد شبيه است تا به سياره اي نظير زمين.
هسته مشتري بايد از عناصر سنگيني تشکيل شده باشد. احتمالا ترکيب بندي اين عناصر نظير ترکيب بندي عناصر هسته زمين است اما ۲۰ تا ۳۰ برابر پر سنگين تر.
نيروي جاذبه سطح مشتري ۴ ۲ برابر جاذبه زمين است. به اين ترتيب جسمي که در روي زمين ۱۰۰ کيلوگرم است بر روي مشتري ۲۴۰ کيلوگرم وزن خواهد داشت.
اتمسفر مشتري ترکيبي است از حدود ۸۶ درصد هيدروژن، ۱۴ درصد هليوم و مقادير کمي متان، بخار آمونياک، آب، هيدروکربور اشباع نشده، اتان، ژرمانيومو مونوکسايد کربن. درصد هيدروژن ياد شده بر اساس تعداد مولکولهاي اين عنصر است نه بر اساس جرم کلي آن. دانشمندان اين مقادير را به کمک اندازه گيريهاي تلسکوپي و اطلاعات سفينه ها محاسبه و به دست آورده اند.
اين عناصر شيميايي لايه هاي رنگارنگي از ابرها را در ارتفاعات مختلف شکل داده اند. بالا ترين لايه سفيد رنگ از کريستالهاي بخار آمونياک يخ زده به وجود آمده است. لايه هاي پايين تر و تيره رنگ تر ابرها مناطق کمربندها را تشکيل داده اند. در پايين ترين لايه قابل رويت ابرهاي آبي رنگي وجود دارند. ستاره شناسان انتظار دارند که در عمق ۷۰کيلومتري پايين تر از ابرهاي آمونياک، ابرهاي آب را تشخيص دهند. البته تا کنون اين ابرها در هيچ لايه اي کشف نشده است.
بارزترين ويژگي سطح سياره مشتري، يک نقطه قرمز بزرگ است. اين نقطه حجم زيادي از گاز در حال دوران مي باشد و شبيه به گردبادهاي زمينيست. بزرگترين قطر اين نقطه سه برابر قطر زمين طول دارد. رنگ اين نقطه بين آجري و قهوه اي روشن در تغيير است. به ندرت اين نقطه به طور کلي محو مي شود. احتمالا وجود سولفور و فسفر در کريستالهاي آمونياک منجر به ايجاد چنين رنگي در اين نقطه مي گردد.
نقطه بزرگ قرمز در سياره مشتري جرم فوق العاده زيادي از گاز در حال چرخش است. قطر بزرگ اين نقطه سه برابر قطر زمين است.
گوشه اين نقطه عظيم الجثه با سرعتي معادل ۳۶۰ کيلومتر در ساعت در حرکت است. فاطله اين نقطه نسبت به استوا ثابت است ولي به آرامي به سمت غرب و شرق حرکت مي کند.
حوزه ها، کمربندها و نقطه بزرگ قرمز نسبت به سيستم هاي چرخه اي زمين بسيار ثابت تر مي باشند. از زمانيکه دانشمندان شروع به استفاده از تلسکوپ براي رصد آسمان کرده اند، ويژگي هاي مذکور تغيير ابعاد و رنگ داشته اند اما همچنان الگوي کلي خود را ثابت نگه داشته اند.
● دما
دما در بالاي ابرهاي مشتري ۱۴۵- درجه سانتيگراد است. اندازه گيريهايي که توسط دستگاههاي اندازه گيري خاص به عمل آمده ند نشان مي دهند که دماي اين سياره در زير ابرها افزايش مي يابد. دما در اعماق و در جاييکه فشار اتمسفر به حدود ۱۰ برابر فشار جوي زمين مي رسد، ۲۱ درجه سانتيگراد يعني دماي معمولي يک اتاق بر روي زمين است. اين همان جائيست که مي تواند گونه هاي زيستي احتمالي در سياره غول پيکر مشتري را در خود جاي دهد. اگر گونه اي زيستي در اين سياره وجود داشته باشد بايد گونه اي هوازي باشد چون در مشتري از سطح جامد خبري نيست. دانشمندان تا کنون هيچ نشاني از حيات در اين سياره نيز يافت نکرده اند.
نزديک هسته، دما به شدت بالا مي رود. دماي هسته مشتري حدود ۲۴۰۰۰ درجه سانتيگراد يعني داغتر از سطح خورشيد است!.
مشتري از زمانيکه تبديل به سياره شد تا کنون همچنان در حال از دست دادن گرما مي باشد. بيشتر ستاره شناسان معتقدند که خورشيد، سيارات و همه اجرام موجود در منظومه شمسي از يک سحابي در حال گردش شکل گرفته اند.گرانش گازها و ذرات باعث متصل شدن و تبديل آنها به ابرهاي غليظ و تکه هايي از مواد گرديد. در حدود ۶ ۴ بيليون سال پيش، اين مواد با يکديگر فشرده شدند تا اجرام گوناگون منظومه شمسي شکل گيرد. فشار اين مواد گرما توليد کرد. مشتري نيز خارج از اين بازي نبود. هنگاميکه اين سياره شکل مي گرفت، در اثر فشار زياد، به قدري حرارت توليد شد که حتي امروزه پرتوهاي حرارتي که اين سياره به فضا متساطع مي کند، دو برابر مقدار گرمائيست که از خورشيد دريافت مي کند.
● ميدان مغناطيسي
مانند سياره زمين و بسياري از سيارات، مشتري نيز مانند يک آهن رباي غول آسا کار مي کند. نيروي مغناطيسي آن ميدان مغناطيسي بزرگي پيرامون اين سياره ايجاد نموده است. قدرت اين ميدان ۱۴ برابر قدرت ميدان مغناطيسي زمين است. بدون در نظر گرفتن قدرت ميادين مغناطيسي لکه هاي خورشيدي، ميدان مغناطيسي مشتري در منظومه شمسي قويترين مي باشد.
دانشمندان هنوز به درستي دليل پيدايش ميدان مغناطيسي سيارات را نمي دانند. معتبرترين دليل آن تا کنون حرکت ذرات باردار در مرکز سيارات مي باشد. اندازه بزرگ مشتري و حرکت سريع آن منجر به اين شده است که ميدان مغناطيسي اين سياره از زمين قوي تر باشد.
ميدان مغناطيسي مشتري ذراتي چون الکترونها، پروتونها و ديگر ذرات بارداري را که در پرتوهاي اطراف اين سياره وجود دارند به دام مي اندازد. اين ذرات به قدري قوي مي باشند که مي توانند به تجهيزات سفينه هاي تحقيقاتي اطراف اين سياره آسيب وارد نمايند.
در منطقه اي از فضا به نام مگنتوسفر، ميدان مغناطيسي مشتري مانند يک سپر عمي مي کند. اين سپر سياره را از بادهاي خورشيدي، جريان مداومي از ذرات باردار، حفظ مي نمايد. بيشتر اين ذرات الکترونها و پروتونهايي هستند که با سرعتي معادل ۵۰۰ کيلومتر در ثانيه در حرکتند. ذراتيکه در دام ميدان مغناطيسي مشتري مي افتند، وارد مگنتوسفر و نزديک قطبهاي ميدان مغناطيسي مي شوند. درد قسمتي از سياره که پشت به خورشيد است، مگنتوسفر به اندازه زيادي به سمت بيرون سياره دچار کشيدگي مي شود و اصطلاحا دم مغناطيسي را که حدود ۷۰۰ ميليون کيلومتر طول دارد، تشکيل مي دهد.

حيوانات، گياهان و ديگر ارگانيزم هاي حيات تقريبا در همه جاي سطح زمين وجود دارند. آنها مي توانند در روي زمين به حيات ادامه دهند چرا که اين سياره در فاصل ...

ستاره شناسان در جولاي 1994 شاهد رويداد منحصر به فردي در اين سياره بودند. برخورد 21 تکه از شهاب سنگ شوميکر-لوي 9 (Shoemaker-Levy 9) که به اتمسفر مشتري ...

عناصر شيميايي در طول تاريخ اين سياره هميشه در آن وجود داشته اند. نور خورشيد نيز منبع انرژي به حساب مي آيد. علاوه بر نور خورشيد گرماي درون سياره نيز نو ...

در بسياري موارد به نظر مي رسد که آب به طور ناگهاني در اين مناطق از زير زمين فوران کرده است. در نواحي ديگري از مريخ پديده هاي بسيار کوچکتري به نام شبکه ...

زحل بعد از سياره مشتري بزرگترين سياره در منظومه شمسي مي باشد. اين سياره داراي هفت حلقه مسطح به دور خود است. اين هفت حلقه در واقع شامل تعداد زيادي حلقه ...

دانشمندان اين سياره را از طريق تلسکوپ هاي مستقر در زمين و فضا مشاهده کرده اند. سفينه هايي نيز تلسکوپ و تجهيزاتي ديگر را با خود به اين سياره برده اند. ...

عطارد نزديک ترين سياره به خورشيد و قطر آن ۴۸۷۹ کيلومتر، حدودا دو پنجم قطر زمين است. ميانگين فاصله مدار عطارد از خورشيد ۵۸ ميليون کيلومتر مي باشد. در ح ...

تاملي برنظريه انفجار بزرگ، فرضيه کانت - لاپلاس و نظريه جديد ابرغبار ● نظريه انفجار بزرگ بيگ بنگ يکي از نظريات خلقت عالم است که اوايل قرن بيستم ميلادي ...

دانلود نسخه PDF - سياره مشتري