up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله سنگ کليه PDF
QR code - سنگ کليه

سنگ کليه

سنگ کليه به خصوص در کشور ما يکي از بيماري هاي شايع کلينيک ارولوژي محسوب مي شود و موادي که از آن با عنوان سنگ کليه ياد مي شود واقعاَ سنگ هستند،درباره اين مشکل بسيار شايع و بي نهايت دردناک پاي صحبت هاي دکتر حسين کرمي نشستيم. وي جراح و متخصص بيماري هاي کليوي و فوق تخصص اندويورولوژي(درمان اندوسکوپي بيماريهاي کليه) و دانشيار دانشکده پزشکي دانشگاه شهيد بهشتي است. بد نيست اين را هم بدانيد که دکتر کرمي يکي از قاريان مطرح کشور است و تاکنون چندين بار در مسابقات بين المللي قرائت قرآن به مقام نخست دست پيدا کرده است.
▪ آقاي دکتر مي گويند درد سنگ کليه يکي از شاه دردهاي علم پزشکي است؟
بله. درد سنگ کليه در کنار درد زايمان و دندان درد يکي از شاه دردهاي علم پزشکي است. از مشخصات درد سنگ کليه اين است که ناگهاني بوده با تهوع و استفراغ همراه است و حالت موجي دارد يعني درد اصطلاحا مي گيرد و ول مي کند. بيمار به شدت بي قرار مي شود و به دنبال راهي براي کاهش درد مي گردد.
▪ يعني اگر کسي سنگ کليه داشته باشد الزاما درد هم دارد؟
نه، ممکن است سنگ در کليه يا ساير بخش هاي سيستم ادراري بيمار گير کرده باشد و کليه را از کار انداخته يا به آن صدمه رسانده باشد و کوچکترين علامتي هم نداشته باشد. از طرفي امکان دارد سنگ ريزه کوچکي از جاي خود حرکت کرده و شديدترين دردها را در پهلوي بيمار ايجاد کند يا اينکه ممکن است فردي به طور اتفاقي آزمايش بدهد يا سونوگرافي انجام دهد و متوجه سنگ بزرگ شاخ گوزني در کليه خود بشود بدون اينکه کوچکترين علامتي داشته باشد.يکي از نمونه هاي سنگ، تشکيل سنگ در مثانه است که مي تواند باعث احتباس و قطع ناگهاني ادرار شود. اين حالت هم بدون علامت قبلي و به طور ناگهاني اتفاق مي افتد.
▪ اصلاً به چه دليلي سنگ کليه ايجاد مي شود؟
دلايل مختلفي وجود دارد. در برخي موارد علت ايجاد سنگ نامعلوم است. اما يک علت ايجاد آن ارث است. در کساني که پدر يا مادرشان کليه سنگ ساز داشته اند احتمال بروز سنگ بالاتر است. در کليه اين افراد کلسيم بيشتري دفع مي شود يا اينکه موادي به نام مهارکننده در ادرار اين افراد وجود ندارد که مي تواند باعث ايجاد سنگ شود. برخي بيماري هاي ارثي خاص هم مي تواند باعث تسريع سنگ سازي شود. بيماري هاي مادرزادي و انسداد در سيستم کليوي و مجاري ادرار هم مي تواند باعث تشکيل سنگ شود چون ادرار در ناحيه انسداد جمع وته نشين شده و دفع نمي شود. همين ته نشين شدن مي تواند باعث تسريع سنگ سازي شود. علت ديگر شغل است. در کشورهاي صنعتي افرادي که پشت ميزنشين هستند و شغلشان با تحرک کمي همراه است بيشتر در معرض سنگ کليه هستند.
رژيم و عادات غذايي هم در ايجاد سنگ کليه نقش دارد. برخي از افراد پروتئين زيادي مصرف مي کنند. منظور مصرف زياد از حد موادي مثل گوشت قرمز، لبنيات، خامه و کله پاچه است. در عين حال مصرف زياد نمک هم مزيد بر علت مي شود. پروتئين و قند و نمک زياد در کنار مصرف کم آب باعث تسريع سنگ سازي مي شود. يکي ديگر از علت هاي تشکيل سنگ وجود عفونت هاي ادراري مکرر است. وجود برخي از باکتري هاي عفونت زا مي تواند باعث تشديد سنگ سازي شود.
▪ آقاي دکتر وضعيت آب و هوا در تشکيل سنگ کليه نقش دارد؟
بله، مناطق جغرافيايي هم در تشکيل سنگ نقش دارد. سنگ کليه در ساکنين مناطق گرم و مرطوب بيشتر تشکيل مي شود مثلاً در شمال ايران.
▪ با توجه به اينکه گفتيد ممکن است سنگ کليه اصلاً علامت نداشته باشد بيمار از کجا بايد متوجه چنين مشکلي شود؟
اگر بيمار دردي مشابه آنچه گفتيم داشته باشد احتمال اينکه سنگ کليه داشته باشد زياد است. اما جدا از اين توصيه مي کنيم هر فردي حتي اگر هيچ گونه علامت و مشکل کليوي نداشته باشد بايد دو بار در سال از نظر وضعيت کليه و مجاري ادرار معاينه و آزمايش شود. انجام يک سونوگرافي و آزمايش ادرار ساده در بسياري از مواقع باعث تشخيص سريع بيماري مي شود.
▪ درباره انواع سنگ هاي کليه و روش هاي درماني آنها توضيح دهيد.
ببينيد سنگ هاي با قطر کمتر از ۴ ميليمتر در ۹۰ درصد موارد اصلا نيازي به درمان ندارد و خودبه خود دفع مي شود. با مصرف مايعات، تحرک و فعاليت بدني و يکسري از داروها سنگ دفع مي شود و چون کوچک هستند هنگام دفع، درد خاصي ايجاد نمي کند. سنگ هاي بين ۶ ۴ ميليمتر تا ۷۰ درصد خودبه خود دفع مي شود.
در نتيجه اگر سنگ تشخيص داده شود و اندازه اش کمتر از ۶ ميليمتر باشد ۴هفته زمان درنظر مي گيريم تا دفع شود. در اين مدت بيمار مايعات فراوان همراه با دارو مصرف کرده و فعاليت بدني اش را افزايش مي دهد تا سنگ دفع شود. اما اگر سنگ بالاي ۶ ميليمتر بود بايد درمان ديگري را در نظر بگيريم. در درجه اول اگر علت زمينه اي مانند انسداد يا عفونت ادراري وجود داشته باشد سعي مي کنيم آن را برطرف نماييم. سپس در مرحله درمان سنگ اگر اندازه سنگ کليه بين ۶تا۱۵ ميلي متر باشد با سنگ شکني برون اندامي در عرض ۳جلسه خرد مي شود. بيمار به صورت سرپايي و بدون گرفتن بي هوشي و بدون بستري شدن، زير دستگاه سنگ شکن مي خوابد و امواج اولتراسونيک که روي سنگ متمرکز شده آن را خرد مي کند.
▪ آقاي دکتر بسياري از بيماران از روش هاي جراحي براي خارج کردن سنگ وحشت دارند. واقعاً چند درصد از بيماران مبتلا به سنگ کليه بايد تحت عمل جراحي قرار بگيرند؟
امروزه خوشبختانه بيشتر از ۹۵ درصد از سنگ هاي سيستم ادراري نياز به جراحي باز ندارد. درگذشته براي خارج کردن اين سنگ ها از جراحي باز با برش هاي يک وجبي در شکم يا پهلوي بيمار استفاده مي کردند. در نتيجه همين شکاف جراحي باعث زمينگير شدن بيمار و درد بيشتر مي شد و جاي ۱۵ ۱۰ بخيه روي شکم بيمار اصلاً وضعيت جالبي نداشت ولي خوشبختانه در حال حاضر ما روش هايي کاملاً محافظه کارانه براي درمان سنگ هاي کليه در اختيار داريم که درد و ناراحتي بيمار در آنها بسيار بسيار اندک بوده و قابل مقايسه با روش هاي قديمي جراحي باز نيست.
▪ اين روش ها ي جديد دقيقا چيست؟
ببينيد، اگر سنگي در کليه باشد که بزرگ بوده يا پس از ۳جلسه به روش سنگ شکني اوليه برون اندامي جواب ندهد با روش غيرتهاجمي سنگ شکني درون اندامي و بدون شکاف جراحي، آن را درمان مي کنيم. از طريق پوست سوزني وارد کليه مي شود بدون اينکه شکافي روي پوست و عضلات بدهيم. سپس يک دوربين وارد کليه شده و سنگ با ديد مستقيم کاملاً خرد و از همان طريق خارج مي شود و فقط يک بخيه روي پوست قرار مي گيرد. در واقع به جاي يک شکاف يک وجبي فقط يک سوراخ کوچک ايجاد مي شود و بيمار به جاي ۱۵ بخيه فقط يک بخيه مي خورد. اگر سنگ هاي بزرگ به اين روش هم جواب ندهند مي توان با لاپاراسکوپي سنگ را خارج کرد که اين روش هم بدون برش جراحي وسيع و فقط با يک برش بسيار کوچک انجام شده و حداقل درد و ناراحتي را براي بيمار به همراه دارد.
▪ فکر مي کنم اين روش هاي درماني غيرتهاجمي در بيماراني که کليه سنگ ساز دارند اهميت بيشتري داشته باشد؟
دقيقاً. اين درمان ها وقتي اهميت بيشتري پيدا مي کنند که بدانيم. کليه برخي از بيماران سنگ ساز است و شايد لازم باشد چندين بار تحت درمان قرار بگيرند. حالا تصور کنيد اگر بخواهيم با روش هاي قديمي پنج شش بار شکم بيمار را با برش هاي وسيع يک وجبي باز کنيم که ديگر تاب و تواني براي بيمار باقي نمي ماند و دائماً بايد بستري باشد.
▪ آقاي دکتر براي اينکه دچار سنگ کليه نشويم شما چه مواردي را توصيه مي کنيد؟
در وهله اول بررسي هاي منظم سيستم ادراري را توصيه مي کنم. هر کسي حتي اگر کليه هايش کاملاً سالم باشد بايد هر ۶ ماه يک سونوگرافي و آزمايش ادرار انجام دهد. نکته دوم اينکه مصرف فراوان مايعات به خصوص براي بيماران سنگ ساز واجب است. بيماران سنگ ساز بايد طي شبانه روز ۲ تا ۳ ليتر مايعات مصرف کنند يعني هر ۵ ۱ تا ۲ ساعت يک ليوان آب بخورند و رنگ ادرارشان بايد هميشه نزديک به رنگ آب باشد. نکته سوم کم مصرف کردن نمک است.
نمک زدن زياد به غذا باعث رسوب املاح و تشديد سنگ سازي مي شود. توصيه بعدي تعديل رژيم غذايي است. در گذشته به افرادي که کليه سنگ ساز داشتند مي گفتند گوشت نخور، نمک نخور، لبنيات نخور، شکلات نخور، تخم مرغ نخور، نوشابه نخور و... خوب بيمار مي گفت پس چي بخورم؟! شما فرض کنيد يک بيمار جوان که کليه اش سنگ ساز است نمي تواند چنين رژيم غذايي وحشتناکي را اجرا کند. امروزه توصيه ما تعديل رژيم غذايي است. ما نمي گوييم هيچ چيز نخور، بلکه مي گوييم همه چيز بخور ولي در حد اعتدال. مثلاً گوشت و لبنيات يک وعده در روز مصرف شود. البته تمام اينها به شرطي است که بيمار مايعات فراوان مصرف کند. مصرف مايعات اصلي ترين کليد سلامت کليه ها است.
▪ راي تامين سلامت کليه ها، يک فرد عادي و سالم بايد چقدر در طول روز آب بخورد؟
افراد عادي که کليه هاي سالمي دارند، در ۲۴ ساعت بايد دست کم ۲ ليتر آب مصرف کنند. به عبارت ساده تر بايد هر سه ساعت يک ليوان آب مصرف شود. اين مقدار در ماه هاي گرم سال افزايش مي يابد و بايد حدود ۳ ليتر در روز باشد. افرادي که کليه سنگ ساز دارند بايد بيشتر از افراد عادي مايعات، مصرف کنند. بهترين مايعات آب آشاميدني سالم و تصفيه شده است. در کنار آب، چاي کمرنگ و ماء الشعير هم مايعات مفيدي هستند ولي هرگز جاي آب را نمي گيرند.
▪ در ماه هاي سرد سال بسياري از مردم از نوشيدن آب به مقدار کافي غافل مي شوند. چطور متوجه شويم که مقدار آبي که مصرف کرده ايم کافي بوده يا نه؟
مهم ترين معيار، رنگ ادرار است. اگر مايعات به حد کافي مصرف شده باشد ادرار بايد صاف، به رنگ زرد روشن و شفاف باشد. ادرار نبايد غليظ و پررنگ باشد. اگر ادرار غليظ و رنگ آن تيره باشد بدين معناست که فرد مايعات کافي مصرف نکرده است. رنگ ادرار غليظ و پررنگ به مدت طولاني مي تواند به کليه صدمه زده و زمينه را براي عفونت هاي ادراري يا تشکيل سنگ فراهم کند.

سنگ از نظر زمين شناسان به ماده ي سازنده ي پوسته و بخش جامد سست کره ي زمين گفته مي شود. سنگ ها از يک يا چند کاني درست شده اند و از نظر چگونگي پديد آمدن ...

دياژنز: سنگ زايي پس از انباشته شدن رسوب ها در محيط هاي رسوبي ممکن است فرايندهاي فيزيکي و شيميايي گوناگوني در آن ها رخ دهد که به سنگ شدن آن ها بينجامد. ...

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي ، آهک ماسه‌اي و دولوميت يافت مي‌گردد. ناخالصي ...

سنگ آهک نوعي سنگ رسوبي است که عمدتا از کلسيت معدني تشکيل شده‌است. اصول تهيه و بکارگيري آهک در واقع هدف از تهيه آهک، تبديل سنگ آن به حالت قابل مصرف و ت ...

آيا مي دانستيد با تغيير جزيي در برخي عادات روزانه خود مي توانيد حتي بدون رژيم به کاهش وزن و تناسب اندام برسيد؟ براي از دست دادن نيم کيلو از وزن تان با ...

بسياري از دامپزشكان مرتبأ از بروز فرسايش سنگدان، در گله هاي گوشتي و تخمگذار تجاري گزارش نموده اند،اين نوع عوارض در بسياري از كشورها امري طبيعي است زير ...

بيشتر ما درد شکم،نفخ، يبوست، سنگيني معده، ترش کردن و بسياري ديگر از اختلالات گوارشي را تجربه کرده ايم. واقعيت اين است که بيشتر مردم جامعه ما به دليل ر ...

دانلود نسخه PDF - سنگ کليه