up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله سنگ هاي رسوبي PDF
QR code - سنگ هاي رسوبي

سنگ هاي رسوبي

سنگهايي رسوبي هستند كه منشا خارجي دارند و در نتيجه حمل و نقل و ته نشين شدن ذرات سنگهاي قبلي يا رسوب مواد محلول در محيطهاي مختلف ( سطح زمين ، رودخانه ، درياچه ، دريا و يخچال ) و بالاخره از سيمان شدن و به هم چسبيدن ذرات سنگهاي مختلف و برجا تشكيل شده اند .
4-2-1- سنگ آهك :
سنگ هاي آهكي هميشه لايه لايه اند ، اما ضخامت لايه ها در كانسارهاي مختلف و حتي در نقاط مختلف يك كانسار متفاوت است . قسمتهايي كه داراي توده بزرگتري هستند ، طبيعتا براي استخراج و تهيه سنگ در آبهاي سطحي قابل انحلال مي باشند ، لذا حاشيه اين درزه ها كم و بيش هوازده مي شود .
خواص سنگ آهك :
سنگ آهك ها داراي بافت متغيري بوده ولي اكثر آنها ريزدانه اند . آنهايي كه درشت دانه هستند متشكل از بلورهاي درشت يا قطعات فسيل اند . انواع ريزدانه قابليت پرداخت بهتري دارند و پايداري آنها در برابر هوازدگي بهتر است .
سنگ هاي آهكي و دولوميتهاي متراكم و همين طور آنهايي كه فاقد ناخالصي اند داراي دوام خوبي هستند ولي دوام آنها از گرانيتها و ماسه سنگهاي متراكم كمتر است . سنگ آهك در ابتدا با فرآيند حل شدن هوازده مي شود . تاثير باران يا آب هاي سطحي ممكن است كند و تدريجي باشد ، اما احتمالا به شكل كاملا غير يكنواخت رخ مي دهد .
اگر بخشي از سنگ سيليسي شده باشد ، اين قسمتها در برابر فرآيند انحلال بيش از بخشهاي كربناتي مجاور مقاومت مي كنند و ظاهر سنگ به صورت غيريكنواخت و آبله رو در مي آيد . دولوميتها معمولا به اين سادگي هوازده نمي شوند . برخي از دانه هاي درشت ممكن است تجزيه و دانه ها جدا شوند . برخي از كانيهاي مضر باعث آسيب ديدن سنگ و كاهش ارزش آن مي شوند كه در بخشهاي قبلي توضيح داده شد .
طبقه بندي :
استاندارد
ASTM C : 568 سنگ آهك ساختماني را به دسته زير تقسيم مي نمايد :
1- سنگ آهك ساختماني با چگالي كم : بين 1760 تا 2160 كيلوگرم بر مترمكعب
2- سنگ آهك ساختماني با چگالي متوسط : بين 2160 تا 2560 كيلوگرم بر مترمكعب
3- سنگ آهك ساختماني با چگالي زياد : بيشتر از 2560 كيلوگرم بر مترمكعب
مشخصات فيزيكي و مكانيكي لازم براي هر يك از دسته هاي فوق در استاندارد مذكور آمده است .
سختي :
سنگهاي آهكي معمولا سخت نيستند ، در حالي كه سنگ آهك هاي متراكم معمولا سخت و انواع متخلخل آن سست هستند .
جذب آب :
انواع مختلف سنگ آهك متراكم و سخت داراي جذب آب پايين ( كمتر از دو درصد ) هستند ، اما در انواع ديگران با چگالي كمتر كه به عنوان سنگ ساختماني نيز قابل استفاده اند ، جذب آب بيشتري حدود چهار تا دوازده درصد نيز ديده شده است .
مقاومت فشاري :
اكثر سنگهاي سخت مقاومت خوبي بين 60 تا 80 مگاپاسكال يا حتي خيلي بيشتر از خود نشان مي دهند .
مقاومت در برابر آتش :
مقاومت سنگ آهك در برابر آتش در دماهاي پايين تر از تبديل آن به آهك زنده ، خوب است . اگر چه سنگ آهك نيز مانند ساير سنگها در معرض اثر همزمان آتش و آب شديدا خرد مي شود . مقاومت سنگهاي دولوميتي در برابر آتش از سنگهاي آهكي كمتر است .
رنگ :
سنگ آهك خالص چه از نوع كلسيتي و چه از نوع دولوميتي سفيد رنگ است ، اما ناخالصي هاي رسي يا كربناتي به آنها رنگ خاكستري ، قهوه اي يا تيره تر مي دهد . برخي از انواع اخيرالذكر در معرض هوازدگي و آفتاب به سرعت كمرنگ مي شوند .
كاربرد :
سنگ آهك ساختماني را مي توان در ساخت ديوارها استفاده كرد . سنگ آهك با وزن ويژه زياد را مي توان در سنگفرش خيابان ها و پياده رو ها ، پي و نماي ساختمان مصرف كرد . سنگ آهك با وزن ويژه زياد در برابر قليايي ها مقاوم است .
4-2-2- تراورتن :
نوعي سنگ آهكي است كه داراي منشا شيميايي است و از ته نشين شدن كربنات كلسيم نزديك چشمه ها ، غارها و حوضچه هاي مردابي به وجود مي آيد . اين سنگ بيشتر به رنگ كرم ، زرد ، قهوه اي ، خاكستري و سفيد است . بافت آن متخلخل است و به صورت لايه لايه نيز وجود دارد. وجود حفره هاي سنگ به دليل خروج گازها به هنگام ته نشين شدن و در پاره اي از موارد تجزيه گياهان است .
4-2-3- ماسه سنگ :
ماسه سنگ به طور معمول از دانه هاي كوارتز تشكيل شده است كه به وسيله مواد سيماني به يكديگر متصل شده اند . كانيهاي فرعي شامل فلدسپات ، ميكا ، اكسيد آهن ، پيريت يا حتي تورمالين نيز وجود دارند . در مواردي فلدسپاتها و قطعات خرده سنگي توانند جز غالب باشند .
ماسه سنگ ها داراي ساختار لايه لايه هستند و در تمام آنها درزه ها را ميتوان مشاهده كرد . دانه هاي تشكيل دهنده ماسه سنگها حدود 70 ميكرون تا 4 ميليمتر است كه با درشت شدن دانه ها به كنگلومرا تبديل مي شوند . از طرف ديگر ، با ريز شدن دانه ها و افزايش مواد رسي آنها به شيل منتهي مي شوند .
سيمان ماسه سنگ عموما اكسيدهاي آهن ، سيليس , كربنات كلسيم يا كانيهاي رسي است ولي سيمانهاي ديگر نيز وجود دارد . كيفيت و مشخصات سيمان روي مقاومت ، دوام ، كارپذيري و رنگ ماسه سنگ تاثير مي گذارد . در برخي از ماسه سنگها بيش از يك نوع سيمان وجود دارد . در ميان سيمانها سيمان سيليسي با دوام ترين سيمان هاست ، اما اگر در مقادير زياد موجود باشد ، كارپذيري سنگ را بسيار دشوار مي سازد . اكسيد آهن نيز سيماني قوي است ، اما احتمالا نسبت به سيليس ضعيف تر خواهد بود . ضمنا باعث رنگي شدن سنگ مي گردد . كربنات كلسيم اگرچه مقاومت نسبتا خوبي به سنگ مي دهد ، اما در كل سيمان ماده مناسبي نيست زيرا اولا سختي آن كم است ، ثانيا به سرعت در آبهاي اسيدي حل مي شود . سيمان كربناتي را مي توان به راحتي با ريختن چند قطره اسيد كلريدريك شناسايي كرد . مقادير كم اين ماده ضرري ندارد . سيمان رسي داراي معايبي است . رس چسباننده قوي نيست و به علاوه موجب جذب رطوبت سنگ نيز مي شود ، لذا باعث تضعيف سنگ در برابر يخبندان مي گردد . مقادير اندك آن باعث نرمي سنگ و بهبود كارپذيري آن مي شود . رس ظاهر تيره و ماتي به سنگ مي دهد كه چندان جذاب نيست ، در صورت موجود بودن در سنگ بايد به صورت پراكنده باشد و نبايد به شكل متمركز در سنگ ديده شود .
ماسه سنگ هاي سخت و با جذب آب كم داراي عمر زيادي هستند اما انواع نرمتر آن ممكن است بر اثر يخبندان خراب شوند . همان طور كه گفته شد ، رگه هاي رس محل ضعيف سنگ هستند . دانه هاي ميكا نيز به خصوص در صورتي كه در سطوح لايه بندي مجتمع شده باشند ، باعث تضعيف سنگ خواهند شد .
- سختي : سختي سنگ به سختي كانيهاي تشكيل دهنده و سفتي آن به نحوه دانه بندي كانيها و سيمان سنگ بستگي دارد . لذا سختي ماسه سنگ به خاطر دانه هاي كوارتز تشكيل دهنده آن بالاست . اما در عين حال ممكن است به خاطر سيمان موجود در آن آنقدر سست باشد كه زير پا خرد شود .
- وزن ويژه : براي ماسه سنگها معمولا حدود 6 2 تن بر مترمكعب است .
- جذب آب : ماسه سنگها محدوده وسيعي را از نظر جذب آب نشان مي دهند . انواع سخت و متراكم آن ، مانند ماسه سنگهاي كوارتزي جذب آب كمتر از يك درصد است ، در حالي كه انواع متخلخل آن , ممكن است بيش از 10 درصد جذب آب داشته باشند .
- مقاومت فشاري : مقاومت فشاري ماسه سنگها معمولا در محدوده 60 تا 80 مگاپاسكال قرار مي گيرد .
- مقاومت در برابر آتش : ماسه سنگها تا دماي حدود 600 درجه سلسيوس آسيب چنداني نخواهند ديد . اما در صورتي كه در معرض اثر متوالي آتش و آب قرار گيرند متلاشي مي شوند .
- رنگ : اگرچه به عوامل مختلفي بستگي دارد ، در كل مي توان گفت كه رنگهاي زرد ، نخودي و زرد مايل به قهوه اي بر اثر ليمونيت و قرمز يا رگه هاي قرمز ، قهوه اي بر اثر هماتيت به وجود مي آيند . اين ، در حالي است كه سبز مايل به آبي و سياه به علت وجود مواد رسي يا كربناتي است . توزيع نامساوي مواد رنگي باعث لكه لكه شدن سنگ مي شود . بسياري از ماسه سنگ ها بر اثر قرار گرفتن در معرض جو و به علت اكسيداسيون تركيبات آهني موجود در آنها دچار تغيير رنگ مي شوند . اين تغيير رنگ لزوما نشانه تخريب سنگ نيست ، حتي گاهي اوقات ممكن است ظاهر سنگ هوازده جذابتر از سنگ نو اوليه باشد .
طبقه بندي :
استاندارد ASTM C : 616 سنگ هاي ساختماني بر پايه كوارتز را به سه دسته زير تقسيم مي نمايند :
1- ماسه سنگ با حداقل 60 درصد كانيهاي سيليس
2- ماسه سنگ كوارتزي با حداقل 90 درصد كانيهاي سيليس
3- كوارتزيت با حداقل 95 درصد كانيهاي سيليس
ويژگيهاي لازم براي اينها در استاندارد مذكور آمده است . اما كوارتزيت در اصل يك نوع سنگ دگرگوني است ، لذا اين تقسيم بندي را چندان مناسب نمي دانيم . در طبقه بندي ماسه سنگها براي تدوين استاندارد ملي ايران ، ما گروهاي زير را پيشنهاد مي كنيم :
1- ماسه سنگ با سيمان رسي ،
2- ماسه سنگ با سيمان آهكي
3- ماسه سنگ با سيمان سيليسي با حداقل 60% كانيهاي سيليسي
4- ماسه سنگ كوارتزي با حداقل 90 درصد كانيهاي سيليسي
براي تعيين ويژگيهاي استاندارد زطزطزطز نياز به تحقيقات بيشتري است .

سنگ از نظر زمين شناسان به ماده ي سازنده ي پوسته و بخش جامد سست کره ي زمين گفته مي شود. سنگ ها از يک يا چند کاني درست شده اند و از نظر چگونگي پديد آمدن ...

دياژنز: سنگ زايي پس از انباشته شدن رسوب ها در محيط هاي رسوبي ممکن است فرايندهاي فيزيکي و شيميايي گوناگوني در آن ها رخ دهد که به سنگ شدن آن ها بينجامد. ...

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي ، آهک ماسه‌اي و دولوميت يافت مي‌گردد. ناخالصي ...

سنگ آهک نوعي سنگ رسوبي است که عمدتا از کلسيت معدني تشکيل شده‌است. اصول تهيه و بکارگيري آهک در واقع هدف از تهيه آهک، تبديل سنگ آن به حالت قابل مصرف و ت ...

وجود ۱۵۰۰ آتشفشان در کره زمين فوران توده هاي بزرگي از خاکستر در ايسلند در اثر فعال شدن يکي از آتشفشان هاي خفته اين منطقه باعث شده است نشريه علمي لايو ...

زمين شناسي رسوبي براي اکتشاف و تکميل اطلاعات مربوط به مخازن نفت و گاز مهم مي باشد. اطلاعات زمين شناسي براي براي پيشبيني مکان هاي احتمالي استان هاي نفت ...

● مقدمه: منشا سوختهاي گازي متفاوت است. برخي به طور طبيعي وجود دارند و برخي ديگر از تغيير شکل سوختهاي مايع و يا جامد تهيه مي شوند. سازنده ي اصلي مفيد آ ...

دانلود نسخه PDF - سنگ هاي رسوبي