up
Search      menu
پزشکی و دامپزشکی :: مقاله سنگ هاي بزاقي PDF
QR code - سنگ هاي بزاقي

سنگ هاي بزاقي

سنگ هاي بزاقي را در مردان بيشتر مي بينيم

گاهي کف دهان برجستگي هاي بادکنکي شکلي به وجود مي آيد که براي ظاهرش نگران کننده است. وقتي به دندان پزشک مراجعه مي کنيد متوجه مي شويد که اين برجستگي ها مربوط به انسداد مجراي غدد بزاقي و عفونت اين مجراها است و معمولا نياز به جراحي دارد. با دکتر امين يمني، متخصص جراحي فک و دهان و صورت، درباره اين بيماري ها و درمان آنها حرف زده ايم...
▪ آقاي دکتر! به طور کلي، چند نوع غده بزاقي در دهانمان داريم؟
غدد بزاقي را مي توان به ۲ دسته تقسيم کرد؛ غدد بزاقي فرعي يا کوچک و غدد بزاقي اصلي يا بزرگ. اين غدد در روز ۴۰ داخل رحمي شروع به تکامل مي يابند و حدود ماه هفتم و هشتم جنيني، سلول هاي ترشحي که آسيني خوانده مي شوند اطراف سيستم مجرايي شروع به تکامل مي کنند. سلول هاي آسيني (ترشح کننده) غدد بزاقي نيز به گروه سلول هاي سروزي ( که ترشح سروز رقيق و آبکي را بر عهده دارند) و گروه سلول هاي موکوسي (ترشح غليظ و چسبنده) تقسيم مي شوند. غدد بزاقي فرعي ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ عدد بوده و عموما ترشح موکوسي دارند. اين غدد در تمامي نواحي دهان به جز ۳ ۱ قدامي کام سخت و زبان، لثه چسبنده و سطح پشتي زبان ديده مي شود. غدد بزاقي اصلي، پاروتيد (بناگوشي)، تحت فکي و زيرزباني هستند که از هر کدام ۲ عدد وجود دارد. غدد پاروتيد (بناگوشي) به طور اصلي داراي آسيني سروزي هستند و در عوض غدد زيرزباني در اکثر موارد از سلول هاي موکوسي ساخته شده است. غده تحت فکي، غدد مختلط هستند و تقريبا آسيني، موکوسي و سروزي برابر دارند. غدد پاروتيد (بناگوشي) بزرگ ترين غدد بزاقي است.
▪ دهان ما در طول روز چقدر بزاق توليد مي کند؟
روزانه حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ ميلي ليتر بزاق توسط اين غدد ترشح مي شود که بالاترين ميزان جريان آن طي غذا خوردن ايجاد مي شود. از اعمال بزاق مي توان به روان سازي حين جويدن و سخن گفتن، فراهم کردن آنزيم هايي جهت گوارش و تشکيل ترکيباتي که داراي خواص ضدباکتريايي هستند، اشاره کرد. ترکيب الکتروليتي بزاقي در اين غدد متفاوت است. غلظت تمامي موارد در غده پاروتيد (بناگوشي)بيشتر از غده تحت فکي است به جز کلسيم که ميزان غلظت آن در غده تحت فکي تقريبا دو برابر غده پاروتيد (بناگوشي) است. از طرف ديگر بالاترين ويسکوزيته (چسبندگي) بزاق مربوط به بزاق غده زيرزباني است و کمترين آن مربوط به پاروتيد (بناگوشي) است. چرا که اکثرا از سلول هاي سروزي ساخته شده است.
▪ ميزان بزاق فقط در دوران سالمندي کم مي شود؟
نه! به طورکلي ميزان ساخت بزاق از سن ۲۰سالگي به آرامي شروع به کاهش مي کند. معمولا زماني که بيماران با مشکلات مربوط به غده بزاقي از جمله تورم متناوب غدد، درد در لمس غدد، ترشح چرک از مجراي غدد و خشکي دهان مراجعه مي کنند از روش هاي تشخيص بيماري هاي غدد بزاقي استفاده مي شود.
▪ مثلا چه روش هايي؟
يکي از روش هاي تشخيص بيماري هاي دهان، راديولوژي غدد بزاقي است. با راديوگرافي هاي ساده غدد، سنگ هاي غدد بزاقي را مي توان تشخيص داد. از راديوگرافي پانوراميک در حالت گونه باد کرده مي توان در تشخيص سنگ هاي غده پاروتيد (بناگوشي) و نيز سنگ هاي غده تحت فکي استفاده کرد. سيالوگرافي، استاندارد طلايي راديولوژي تشخيص غدد بزاقي است. با سيالوگرافي مي توان سنگ هاي غدد، تخريب مجراي بزاقي يا غده در نتيجه انسداد، آماس (التهاب يا تورم)، تروما (ضربه و آسيب) و بيماري هاي نئوپلاستيک (سرطاني) را تشخيص داد. سي تي اسکن، ام آرآي، اولتراسونوگرافي، آندوسکوپي آزمايش شيميايي بزاق و نمونه برداري از غده از جمله راه هاي ديگر تشخيص بيماري هاي غدد بزاقي است.
▪ در مجراي غدد بزاقي هم مثل کليه، سنگ ساخته مي شود؟
يکي از بيماري هاي انسدادي غدد بزاقي، سنگ بزاق است. تشکيل سنگ در تمامي بدن از جمله کيسه صفرا، مجراي ادراري و غدد بزاقي اتفاق مي افتد. اين پديده در مردان و در سنين ۳۰ تا ۵۰ سال، ۲ برابر زنان شيوع دارد. سنگ هاي غدد بزاقي طي مراحلي رخ مي دهد که با ناهنجاري در متابوليسم کلسيم و رسوب نمک آغاز مي شود، سپس يک توده بسيار کوچک تشکيل مي شود که توسط مواد ارگانيک (آلي) و غيرارگانيک (غيرآلي) پوشيده شده و يک توده کلسفيه (کلسيم دار شبيه به سنگ) را به وجود مي آورد. ۸۵درصد سنگ ها را در غدد تحت فکي مي بينيم. عوامل متعددي در شيوع بيشتر جرم ها در غدد تحت فکي دخالت دارند. ترشحات بزاق در اين غده داراي کلسيم بيشتري نسبت به ساير غدد است.
همچنين ميزان PH بزاق و عوامل ساختماني اين غده و نيز تنگي مدخل مجرا، باعث بروز بيشتر سنگ هاي غدد بزاقي در اين غده مي گردند. تظاهرات باليني سنگ هاي غده بزاقي تحت فکي زماني ظاهر مي شود که انسداد مجراها در زمان غذا خوردن رخ مي دهد يعني زماني که ساخت بزاق در بالاترين ميزان است و جريان بزاق در مقابل انسداد ثابت تحريک مي شود. تورم حاصله ناگهاني است و اغلب دردناک است. تورم به آهستگي کاهش مي يابد. اما به دفعات هنگامي که جريان بزاق تحريک مي شود، عود مي کند. انسداد مي تواند با وجود عفونت با بدون آن، موجب آتروفي (تحليل رفتن) سلول هاي ترشحي غده درگير شود. عفونت غده با تورم در کف دهان، قرمزي و لنفادنوپاتي (تورم غدد لنفاوي) مربوط به آن غده نمايان مي شود. لمس غده و معاينات تحريک کننده مجرا و مدخل آن، ممکن است توقف کامل جريان بزاق با وجود مواد چرکي را آشکار کند.
▪ راه حل اين مشکل چيست؟
درمان سنگ بزاقي تحت فکي به طول مدت علايم و تعداد دفعات عود، اندازه سنگ و شايد از همه مهم تر به موقعيت سنگ بستگي دارد. سنگ هاي اين ناحيه نسبت به خط بين آسياهاي اول فک پايين به دودسته قدامي و خلفي تقسيم مي شود. گاهي نياز است با برش در کف دهان و نمايان شدن مجرا سنگ خارج گردد. بعضي از اوقات به خصوص در سنگ هاي قسمت خلفي مجرا بايد سنگ را از طريق برش خارج دهاني خارج کرد. بدون توجه به نوع درمان انجام شده، بيماران بايد تشويق شوند تا ميزان بزاق خود را با استفاده از محرک هاي بزاقي از قبيل ميوه هاي ترش و شيريني جات، ثابت نگه دارند.

سنگ از نظر زمين شناسان به ماده ي سازنده ي پوسته و بخش جامد سست کره ي زمين گفته مي شود. سنگ ها از يک يا چند کاني درست شده اند و از نظر چگونگي پديد آمدن ...

دياژنز: سنگ زايي پس از انباشته شدن رسوب ها در محيط هاي رسوبي ممکن است فرايندهاي فيزيکي و شيميايي گوناگوني در آن ها رخ دهد که به سنگ شدن آن ها بينجامد. ...

گلسنگ نوعي پيکره گياهي بدون ريشه، برگ يا گل است؛ در واقع، مجموعه اي از جلبک و قارچ است که زندگي هر کدام وابسته به زندگي ديگري است. در اين همزيستي جلبک ...

سنگ آهک کربنات کلسيم(CaCO3) به ندرت به صورت آهک خالص در طبيعت پيدا مي‌شود. اين سنگ بيشتر به صورت آهک رسي ، آهک ماسه‌اي و دولوميت يافت مي‌گردد. ناخالصي ...

سنگ آهک نوعي سنگ رسوبي است که عمدتا از کلسيت معدني تشکيل شده‌است. اصول تهيه و بکارگيري آهک در واقع هدف از تهيه آهک، تبديل سنگ آن به حالت قابل مصرف و ت ...

آيا مي دانستيد با تغيير جزيي در برخي عادات روزانه خود مي توانيد حتي بدون رژيم به کاهش وزن و تناسب اندام برسيد؟ براي از دست دادن نيم کيلو از وزن تان با ...

بسياري از دامپزشكان مرتبأ از بروز فرسايش سنگدان، در گله هاي گوشتي و تخمگذار تجاري گزارش نموده اند،اين نوع عوارض در بسياري از كشورها امري طبيعي است زير ...

بيشتر ما درد شکم،نفخ، يبوست، سنگيني معده، ترش کردن و بسياري ديگر از اختلالات گوارشي را تجربه کرده ايم. واقعيت اين است که بيشتر مردم جامعه ما به دليل ر ...

دانلود نسخه PDF - سنگ هاي بزاقي