up
Search      menu
زمین شناسی,جغرافیا :: مقاله سنگواره ها PDF
QR code - سنگواره ها

سنگواره ها

موارد استفاده سنگواره ها

ديد کلي
استفاده از سنگواره‌ها در موارد مختلف صورت مي‌گيرد. انسانهاي اوليه آنها را مربوط به کار شيطان دانسته و حکيم باشيهاي برخي از اقوام بدوي آنها را قواي نامعلوم شفابخش مي‌دانستند. علما به هر حال فسيلها را بقاياي موجودات گذشته مي‌دانند. از طرف ديگر ، فسيلها داراي استفاده بخصوصي در برخي از صنايع مهم امروزي مي‌باشند. اهميت مخصوص فسيلها شايد در مطالعه تکامل جانوران و گياهان است. ساختمان سنگواره‌ها در سنگهاي قديم تا اندازه‌اي ساده و بدوي بوده، ولي نمونه‌هاي مشابه آن در رسوبات جديد کاملتر و پيشرفته‌تر مي‌باشد. هر فسيل اطلاعاتي از زمان زندگي ، محل زندگي و نوع زندگي را دارا است.
استفاده از سنگواره‌ها در چينه شناسي
از آنجايي که ارتباط مستقيم و معيني بين سنگواره‌هاي موجود در سنگها و محل سنگها در ستون زمين شناسي (Geological column) موجود است، لذا فسيلها مي‌توانند اطلاعات مفيدي در تشخيص سن نسبي سنگها در اختيار زمين شناسان بگذارند. طبق قوانين انطباق (Super posicion) در يک سيکل رسوبي طبقات جوانتر روي رسوبات قديمي‌تر قرار دارند. اگر اين وضع بدون تغيير باقي بماند، عموما سنگواره‌هاي قديمي در پايين ستون و فسيلهاي جوان در بالاي ستون زمين شناسي قرار مي‌گيرند.
نقش فسيلها در توجيه تغييرات تکنونيکي رسوبات
در بعضي جاها که محل رسوبات به علل تکنونيکي تغيير مي‌کند، ممکن است سنگهاي قديمي در روي سنگهاي جديد قرار گيرند. اگر طبقات اين نواحي فسيل‌دار بوده و زمين شناسان از وضع قرار گرفتن سنگواره‌ها در ستون زمين شناسي محل باخبر باشند، تشخيص سيکل رسوبي طبقات مقدور خواهد بود. از آنجايي که طبق قانون توالي موجوادت (Law of Fauna and Floral Succession) سنگواره گياهان و جانوران يکي پس از ديگري ظاهر شده و به طرز مشخص و معيني جانشين مي‌شوند.
تطابق بيولوژيکي
استفاده از سنگواره‌ها براي تعيين ارتباط بين سنگها و رسوبات را انطباق بيولوژيکي و يا ديرينه شناسي [Biologic (=paleontologic) correlation) مي‌نامند.
* تطابق با سنگواره‌هاي مميز (Correlation by Index Fossils) :
عده‌اي از سنگواره‌ها مشخص طبقات معيني هستند. اين نوع فسيلها را سنگواره‌هاي مميز (Index Fossils) نامند. سنگواره‌هاي مميز بقاياي گونه‌هايي از موجودات گذشته‌اند که تکامل سريع داشته، مدت خيلي کوتاه زندگي کرده، ولي پخش جغرافيايي وسيعي داشته‌اند.
* تطابق توسط گروهي از سنگواره‌ها (Correlation by Fossil Assemblages) :
هنگامي که بيش از يک گونه در مقايسه مورد استفاده قرار گيرد، تطابق بيشتر قابل اطمينان است. در استفاده از گروه سنگواره‌ها ، چينه شناس لازمست نوع موجوداتي را که در زمان تشکيل رسوبات زندگي مي‌کرده‌اند، تشخيص داده و نسبت فراواني هر يک از گونه‌ها را معين نمايد. پس از آن با اطلاعاتي که در دست است، مي‌تواند دو يا چند ستون زمين شناسي را توسط گروه فسيلها مقايسه نمايد.
استفاده از سنگواره‌ها در تشخيص آب و هوا
سنگواره‌ها در تشخيص آب و هواي ادوار گذشته زمين نيز قابل استفاده‌اند. اگر بقاياي گياهان و جانوران مناطق گرمسيري در ناحيه‌اي از زمين پيدا شود که در حال حاضر معتدل و يا سرد است، مي‌توان تصور نمود که ناحيه مذکور زماني از ادوار زمين شناسي داراي آب و هواي حاره بوده است. مثلا پيدايش زغالسنگها در مناطق سرد و خشک دليل بارزي از آب و هواي گرم و باتلاقي در اين منطقه از زمين در گذشته مي‌باشد.
استفاده از سنگواره‌ها در تشخيص جغرافياي گذشته زمين
سنگواره‌ها اطلاعات زيادي درباره پخش و وضع درياها و خشکيها در ادوار گذشته در اختيار زمين شناسان مي‌گذارند. از آنجايي که عده‌اي از جانواران مانند مرجانها ، بازوپايان ، پابرسران و خارپوستان هميشه در دريا زندگي مي‌کنند، وجود سنگواره اين دسته از موجودات در طبقه‌اي دليل بارزي از دريا بودن اين محل در گذشته مي‌باشد. وجود سنگواره‌هاي گياهي و استخوان حيوانات خشکي در داخل رسوبات ، وجود يک ناحيه خشکي در آن محل را ثابت مي‌کند. وجود سنگواره‌هاي دريايي اطلاعات کاملي از محل زندگي ، حرارت ، عمق آب و ساير خصوصيات دريا را نشان مي‌دهد.
تشکيلات دلتايي ممکن است توسط مخلوط بودن موجودات دريايي و خشکي مشخص باشد. اختلاط دسته‌هاي مختلف جانوران و گياهان نشان مي‌دهد که رودخانه آب شيرين وارد دريايي با آب شور شده است.
استفاده از سنگواره‌ها در تشخيص زندگي در ادوار گذشته
از آنجايي که موجودات فسيل ، اجداد جانوران و گياهان عهد حاضر است، لذا مطالعه سنگواره گياهان و جانوران اطلاعات کاملي از وضع زندگي و تکامل موجودات در ادوار گذشته را بدست مي‌دهد. مطالعه تغييرات در موجودات ، ديرينه شناسان را قادر مي‌سازد که تکامل يک خانواده از گياهان و يا جانوران را مشخص کرده و ارتباط بين گياهان و جانوران گذشته و عهد حاضر را به خوبي معين نمايند.
استفاده از سنگواره‌ها براي پي بردن به منشا تکامل موجودات
سنگواره‌ها يکي از بهترين عوامل اثبات تئوري تکامل است. تئوري تکامل خاطرنشان مي‌سازد که موجودات عالي عهد حاضر از موجودات ساده و ابتدايي اجداد خود در گذشته بوجود آمده‌اند. تغييرات حاصله در موجودات در طول تاريخ زمين تدريجي بوده و در آن عواملي مانند وراثت ، تغيير محيط ، محروميتهاي زندگي و بالاخره سازش با محيط و تنازع بقا موثر بوده است.
استفاده از سنگواره‌ها در صنايع
سنگواره‌ها نه تنها در مباحث مختص به علوم مورد مطالعه قرار مي‌گيرند، بلکه استفاده از آنها در صنايع نيز اهميت خاصي دارد. از آنجايي که منابع مهم زيرزميني بشر ارتباط با سنگهاي رسوبي دارند، سنگواره‌ها مي‌توانند براي پيدا کردن محل معادن فلزات ، زغالها ، نفتها و گازها بسيار موثر باشند. زمين شناسان فسيلها را براي تعيين سن نسبي طبقات تحتاني و فوقاني يا لايه داراي کاني ذي قيميت بکار مي‌برند. علاوه بر آن سنگهاي حاوي فسيل ممکن است کليدي براي سنگهاي داراي کاني باشد.
استفاده از سنگواره‌ها در صنعت نفت روز به روز افزون‌تر مي‌شود. در حال حاضر زمين شناسان و ديرينه شناسان زيادي در آزمايشگاههاي نفت مشغول مطالعه فسيلها مي‌باشند. گرچه سنگواره‌هاي بزرگ (Mega fossils) نيز در طبقات سطح زمين اهميت دارد، ولي استفاده از ميکروفسيلها در صنعت نفت بيشتر متداول است.
بي مهرگاني که استفاده از آنها در صنعت نفت معمول است عبارتند از:
روزن بران (Foraminifers) ، راديولر (Radiolaria) ، سوزن اسفنجها (Sponge Spicules) ، خارپوستان (Echinodermata) ، کونودونت‌ها (Conodonts) ، اسکوله کودونت‌ها (Scolecodonts) ، بريوزوآ (Bryozoa) ، استراکودها (Ostracoda) ، بازوپايان و نرم‌تنان ميکروسکوپي
مهره داراني که استفاده از آنها در صنعت نفت معمول است.
دندان و استخوانهاي کوچک و در ميان گياهان از دياتمه‌ها (Diatoms) و جلبکها (Algae) و تخم و پولن و اسپور گياهان (Seed Splant Spores , Pollen)
اثرات فشردگي بر کانيهاي رسي
* کاهش ضخامت
* کاهش آب رسها :
گلها در هنگام ته‌نشيني 75 تا 90 درصد آب دارند که در اثر فشردگي در عمق 1 کيلومتر به 30 درصد مي‌رسد. بيشتر اين آب درون شبکه رسها بوده و يا به وسيله رسها جذب شده است. مقداري هم آب حفره‌اي است.
* دهيدراسيون رسها :
دماي 100 درجه سانتيگراد در عمقي حدود 2 تا 4 کيلومتر باعث دهيدراسيون و تغييرات کاني شناسي مي‌شود.
* تغييرات کاني شناسي :
o اسمکتيت ايليت (تحت شرايط دمايي 70 تا 95 درجه سانتيگراد و عمق 2 تا 3 کيلومتر)
o کائولينيت ايليت و کلريت (تحت شرايط دما و عمق بيشتر)
هرچه زمان بيشتر بگذرد، تغييرات کاني شناسي فوق بيشتر انجام مي‌شود، يعني در دوره‌هاي قديمي‌تر ، رسهاي سمت چپ اين واکنشها بيشتر خواهد بود.

فسيل يا سنگواره عبارت است از آثار و بقاياي گياهان و جانوران گذشته که در بين رسوبات به حالت سنگواره تا به امروز محفوظ مانده‌اند. براي مثال ، صدف دو کفه ...

● شرايط تشكيل سنگوارها براي فسيل شدن لازم است كه بقايا و آثار موجودات زنده به سرعت و پيش از آنكه عوامل محيطي چون حمله موجودات جسدخوار، سائيدگي . بهم خ ...

فسيل شناسي انواع فسيل شناسي و رده‌بندي فسيلها انواع فسيل شناسي انواع فسيلها * فسيلهاي شاخص: که داراي گسترش جغرافيايي وسيع بوده ولي در زمان کوتاه زمين ...

پرکامبرين يک دوره زمين شناسي است که از نظر تاريخ زمين قبل از دوره کامبرين قرار دارد. اين دوره برهه عظيمي از زمان زمين شناسي را شامل مي‌شود که خود از م ...

واژه فسيل (سنگواره) از کلمه لاتيني فسيلس گرفته شده که به معناي درآوردن چيزي از طريق حفاري است. موضوعي که مورد مطالعه اين علم قرار مي گيرد شامل بقايا ي ...

در دو ناحيهٔ آق دربند (كپه داغ) و نخلك (ايران مركزي)، سنگ هاي ترياس پاييني و مياني رخساره هاي سنگي و زيستي ويژه دارند كه با ساير نقاط ايران شباهت چندا ...

مطالعات نشريات مربوطه نشان مي دهد که نظريات مربوطه به تاريخ و تکامل اقيانوس بسيار غور انگيز است. تاريخ اوليه هيدروسفر مثل تاريخ اوليه اتمسفر به هدر رو ...

دانلود نسخه PDF - سنگواره ها