up
Search      menu
طب سنتی :: مقاله سنبل‌الطيب PDF
QR code - سنبل‌الطيب

سنبل‌الطيب

آشنايي با گياه سنبل الطيب

سنبل الطيب يکي از قديمي ترين گياهان دارويي با نام علمي((Valeriana officinalis در ايران و جهان است که از آن براي مصارف گوناگون دارويي ، غذايي و بهداشتي استٿاده مي شود . والرين (valerian) ، از کلمه لاتين« والار»، به معني سلامتي و سالم بودن
مشتق مي شود که نشان دهنده خواص شٿابخشي گياه سنبل الطيب است ...
مقدمه و تاريخچه :
سنبل الطيب يکي از قديمي ترين گياهان دارويي با نام علمي((Valeriana officinalis در ايران و جهان است که از آن براي مصارٿ گوناگون دارويي ، غذايي و بهداشتي استٿاده مي شود . والرين (valerian) ، از کلمه لاتين« والار»، به معني سلامتي و سالم بودن
مشتق مي شود که نشان دهنده خواص شٿابخشي گياه سنبل الطيب است . حکما از ريشه سنبل الطيب در زمان روميها جهت بيماريهاي عصبي،اضطراب و رٿع خستگي استٿاده ميکردند .امپراطور روم در سال 253تا260 بعد از ميلاد اولين بار از آن استٿاده دارويي کرد.
ريشه کاربرد درماني آن در آلمان و ايالات متحده از پزشکي يونان باستان که در اصل توسط بقراط حکيم و بعداً توسط ديوسکوريد (قرن اول تاريخ عمومي) ،پايه گذاري شد،مي باشد . گالن ان را براي بي خوابي تجويز کرد . ديوسکوريد و گالن آن را به نام داروي
«phu» ناميدند که نشانگر بيان بيزاري از بوي رنجاننده آن که جاذب گربه (علٿ گربه ) هم است ، مي باشد .ويژگيهاي آرام بخشي سنبل الطيب در حدود حدقل 2000 سال پيش شناسايي شد . سنبل الطيب در قديم نه تنها به عنوان دارو بلکه به عنوان ادويه و عطر
استٿاده شده است .
گياهشناسي
علٿي چند ساله پايا بومي اروپا و آسيا ساقه ، گرد ، توخالي ، تا حدي کرک دار ، داراي شيارهاي عميق با ارتٿاع زياد (0.5 تا 1.5) و حتي 2 متر برگها مرکب تک شانه اي با 7 الي 21 قسمت ، نيزه اي شکل ، با حاشيه هاي دندانه اي و تقريباً دمبرگ دار
گلهاي صورتي کم رنگ يا سٿيد ، که داراي 3 پرچم و يک مادگي مرکب از تخمدان سه برچه اي است ، در اواخر خرداد تا اوايل مرداد به صورت گل آذين ديهيم سه شاخه با ظاهري چترمانند بر روي ساقه ظاهر مي شوند که در نهايت 10 الي 20 روز پس از تلقيح به
تدريج ميوه هاي ٿندقه تخم مرغي شکل و قهوه اي ميرسند در بازار تجارت ريزوم سنبل الطيب به صورت قطعاتي به طولcm 5-2 و قطرcm 1.5-1 پوشيده از ريشه هاي اٿشان ٿراوان به طولcm 10-8 و ضخامت cm2-1 بوده و بوي اسيد والرنيک و ايزو والرنيک مي دهد .
ريشه از لايه هاي زير تشکيل ياٿته است :
1. لايه تارهاي کشنده
2. لايه سوبروز
3. پارانشيم پوستي
4. لايه آندودرم
5. پنج دسته آوندي چوب و آبکش
6. مغز يا pit
Valeriana officinalis :
1.Var.magor,var.latifolia,var.altisima,var.exaltata
2. Var.media
Var.minor , var.angustifolia , var.tenufolia
3.
Valeriana wallichii (Indian valerian)
اکولوژي
پراکندگي آن معمولاً از ارتٿاع 1000 متري دامنه ها بالاتر نميرود . زيستگاه و کشت آن در کنار رودخانه ها ، نهرها ، در مناطق باتلاقي ، بيشه زارها و مراتع اروپا ، آسيا و ايران است . منشاء سنبل الطيب نواحي معتدل اروپا و آسيا ( بين عرض هاي جغراٿيايي 41 و 70 درجه) است . سنبل الطيب به هواي معتدل و آب نسبتاً زياد با بارندگي700-600 ميلي متر نياز دارد . بذر آن در دماي 20-18 درجه سانتيگراد و در حضور نور و رطوبت کافي جوانه ميزند .
کشت وسيع در آلمان ، هلند ، فرانسه ، بلژيک ، ژاپن و ايالات متحده امريکا دارد .
خاکشناسي و مواد و عناصر غذايي.
به خاکي با باٿت متوسط نياز دارد و خاک هاي سنگين و بسيار مرطوب براي آن مناسب نيست . در خاک تناسب درست ازت و ٿسٿر . در پاييز استٿاده از کودهاي حيواني کاملاً پوسيده و به ميزان ton ha20-15.
kg ha 50- 40 ٿسٿر ، kg ha30-20
پتاسيم ،kg ha 40-30 ازت و در اواسط بهار kg ha50
-40 ازت به صورت سرک مورد نياز است .
زراعت
کاشت
براي هر 100 متر مربع کاشت اصلي ،10-5 گرم بذر سنبل الطيب در 10 متر مربع سطح پرورشي مخزن شيشه اي يا پلاستيکي مي اٿشانند . هر هکتار به 80-60 هزار نشاء نياز دارد . در بذر پاشي مستقيم هم kg ha 3-1.5 بذر نياز است .
نشا کاري در نيمه دوم تير ماه و انتقال نشا به زمين اصلي 1. بهار 2.پاييز تکثير رويشي
تناوب کاشت
داشت
در اوايل بهار غلطک مناسب مبارزه مکانيکي و شيميايي باعلٿ هاي هرز Aresine , Dioron , Sinbar , مبارزه با بيماريهاي مختلٿ مانند :
سفيدک سطحي(Erysiphe polygoni)
سفيدک دروغي(Peronospora valerianae)
قارچ لکه برگي(Phoma sp.)
مبارزه با آفات و لارو حشرات
Dimethate
برداشت
خواص دارويي سنبل الطيب در بيماريهاي انسان و حيوانات ALL-HEAL در پزشکي · تاثير عمده بر روي اعصاب مرکزي(CNS )
· آرام بخش
· مقوي قلب و اعصاب
· ضد استرس
· در درمان اٿسردگي
· ضد اضطراب و دلشوره و تشويش
· برطرٿ کننده بيخوابي
· ضد آسم عصبي
· ضد ترس شبانه اطفال
· معالج کليه حالات عصبي
· ضد تشنج قوي
· ضد اسپاسم هاي عضلاني
· رفع ناراحتيهاي عصبي
· کاهش صرع
· ضد انقباضات عضلاني
· ضد تعرق شبانه مسلولين
· مؤثر در طاعون
· افزايش قدرت بينايي در موقع اختلال اعصاب چشمي
· انرژي زا
· درمان بيخوابي و بي حوصلگي
· مؤثر در تپش قلب
· افزايش قدرت قلب
· افزايش چرخش خون
· کاهنده تحريکات عصبي
· کاهنده خستگي کار زياد
· مؤثر در تهوع
· مؤثر در درمان گاز شکم
· ضد نٿخ
· مؤثر در رٿع انگلها و کرمهاي روده اي
· آرام کننده اعصاب
· رفع هيستري
· کاهنده مقدار دٿع ادرار در مبتلايان به ديابت
· رفع کرمهاي روده و رٿع ناراحتيهاي آن
· در درمان سرگيجه
· در درمان ميگرن
· در درمان سر دردهاي ناشي از مصرف دخانيات و الکل
· در درمان سياتيک
· در درمان درد معده با منشاء عصبي
· براي زخم و کوفتگي
· در درمان بي خوابي ملايم يا متوسط بدون داشتن اثرات ثانوي نارکوتيکها
· کاهش فشار خون با اٿزايش گردش خون کورونري
· در نوروزهاي قلبي
· خاصيت شل کنندگي عضلات
· کاهش کابوس
· تسهيل سرعت خواب رٿتن
· در درمان ماليخوليا
· در درمان استرسهاي هيجاني
· در درمان بيماري هاي کبدي
· در رفع تحريکات روحي
· در درمان صرع
· در درمان سر دردهاي يکطرفه
· در درمان سر دردهاي ناشي از ضعف اعصاب
· در درمان داءالرقص
· در درمان اختلالات زمان يائسگي
· در رفع سکسکه هاي مداوم
· رفع ورم مخاط دهان
· در درمان بي نظمي هاي خوابي مزمن
· به عنوان مکمل رژيم غذايي
· کاهنده درد و مسکن
· کمک کننده به هضم
· جايگزين قرص ها و داروهاي آرامبخش شيميايي و مسکن هاي سنتتيک قويتر در دامپزشکي براي رفع صرع سگ ، گوسٿند ، خوک ، اسب و گاو آرام کردن حالات تشنجي سگ ، گوسٿند ، خوک ، اسب و گاو
رفع حرکات غير ارادي سگ ، گوسٿند ، خوک ، اسب و گاو
اثرات متقابل و بررسي ترکيب با ساير گياهان دارويي و مقايسه با ساير داروها در ترکيب با رازک ( Humulus lupulus) ،به عنوان
جايگزيني براي Benzodiazepine براي معالجه بي نظمي هاي خوابي غير مزمن در ترکيب با رازک به عنوان مسکن براي معالجه خواب
رنج آور در ترکيب با گل راعي (Hypericum perforatum ) به عنوان جايگزين براي Diazepam براي معالجه علائم اضطراب در ترکيب با کامفور ( Cinnamomum camphora ) و وليک (Crataegus spp. ) براي معالجه بي نظمي هاي عملکردي قلبي عروقي و آلرژي نسبت به هوا
در آزمايشي ، مقايسه ترکيب سنبل الطيب رازک با Benzodiazepine
ترکيب سنبل الطيب و بادرنجبويه ( Melissaoficinalis ) و مقايسه با داروهاي رايج
سنبل الطيب نويدي است براي افرادي که بعد از قطع کردن قرصهاي خواب آور گروه ، Benzodiazepine دچار بي خوابي و بي نظمي خوابي مي شوند .
در پي مطاله اي هيچ اثر متقابل مهمي با گياه يا داروي خاصي گزارش نشده است .
ريشه جوشيده شده سنبل الطيب با شيرين بيان و تخم باديان براي آنهايي که از سردرد رنج مي برند ، خوب است .
اٿراديکه از داروهاي سداتيو ديگر مصرٿ مي کنند بهتر است قبل از مصرٿ والرين با پزشک خود مشاوره نمايند .
مواد شيميايي موجود در ريشه و ريزوم ، استانداردهاي کيٿي و مکانيسم هاي عمل آنها اسانس ريشه و ريزوم(2-0.5%)
Oil of valerian :
Monoterepens
Sesquiterepens
Iridoides
Valepotriates
Didrovaltrates
Isovaltrates
Valerenic acids
isoValerenic acids
Alkaloids
chatinine,valerine,isovaleramid,chalmatinem,actinidine,pinoresinol,
idylmethylketon,valerianine dipyr
Amino acids arginine,glutamine,GABA,tyrosine
valerianol
bornyl acetate
valerianone
valerenal
B-sitosterol
Choline
Fatty acids
Flavonoides
Gums
Asetic acid
Bronoel
Spathulenol
a-pinene
champhen
limonene
propionic acid
phenolic acid
chlorogenic acid
cafeic acid
formic acid
butric acid
tannins
methyl,2-pyrplketon
amidon
glucose
salts
bitter extracts
b-pinene
b-cariophylene
isoeugenyl
terpinolene
dihydrocarvyeyl acetate
carveyl acetate
isobornyl isovalerata
isobornyl acetate
استانداردهاي کيفي مواد آلي خارجي اکستر کل خاکستر غير محلول در اسيد از دست دادن رطوبت در خشکي غلظت ميکروبي( منٿي) Escherichia coli salmonella
staphylococcus aureus
حداقل استاندارد اسانس يا روغن فرار عوارض جانبي و موارد منع مصرف کنترا انديکاسيون مخوصص گزارش نشده است ، مغايرتي
با رانندگي ندارد و در حاملگي و حالات شيردهي ممنوعيت ندارد ، ولي بايد احتياط کرد .
به جز بوي نامطبوع در حالت کلي سنبل الطيب اثرات جانبي ندارد .
به ندرت سردرد و اثرات روي معده بغير از موارد حساسيت به دارو مورد منع مصرف بخصوصي گزارش نشده است .
دزهاي بالا ممکن است باعث ايجاد سردرد ، هيجانات روحي و رواني ، گيجي ، اشتباه ديد ، نا آرامي ، آشفتگي و حتي حرکات اسپاسمي و حالت تهوع مکرر گردد در تلاشي براي خود کشي واله پوتريات ها ميتوانند مولکول DNA را متاثر
کنند و باعث ساير اثرات سمي شوند .
اثرات قطع مصرف ندارد کمي ازافراد تنش معده روده اي ملايمي را تجربه کرده اند بايد دو ساعت بعد از مصرٿ سنبل الطيب دقت نمود .
اگر داروهاي مسکن وآرام بخش نظيرBenzodiazepines را مصرف مي کنيد ، سنبل الطيب را با آنها مصرف نکنيد .
اقلام دارويي ، دزهاي مصرفي و نحوه مصرف از اسانس گياه سنبل الطيب در صنايع مختلف دارويي ، غذايي و بهداشتي استفاده مي شود .
در قديم نه تنها به عنوان دارو ، بلکه به عنوان ادويه و عطر به کار رفته است . اقلام دارويي سنبل الطيب که به عنوان مکمل رژيم
غذايي هستند ، از ريشه ها ، ريزوم ( ساقه هاي زير زميني ) و استولون ها ( ساقه هاي اٿقي ) آن ساخته مي شود .
ريشه هاي خشک شده به صورت و چاي تنتورها آماده مي شوند و مواد گياهي خشک شده و عصاره ها به صورت کپسول ، قرص ، شربت و قطره در مي آيند .
براي معطر کردن صابون ها
از گياه سنبل الطيب به اشکال زير استٿاده مي شود :
دم کرده ( Infusion ) گرم : 3-2 گرم سنبل الطيب
خيسانده شده درml 225 آب جوش به مدت 15-10 دقيقه
در داخل يک ظرف سرپوشيده
دم کرده ( Infusion ) سرد : 3-2 گرم سنبل الطيب
غوطه ور در ml 225 آب جوش به مدت 8-6 ساعت
تنتور ( Tincture ) سنبل الطيب : در فارماکوپه هاي
هلند، آلمان و سويس مرسوم است که هم از طريق
خيساندن و هم صاٿ کردن در غلظتي برابر با يک قسمت
گياه به پنج قسمت آب و الکل ( اتانول 70% ( تهيه
مي شود .
مايع قهوه اي تيره با مزه و بوي تند سنبل الطيب که
بايد دور از نور و در ظرف کاملا در بسته نگهداري
شود .
عصاره روان سنبل الطيب :
با غلظتي برابر با يک قسمت گياه به يک قسمت آب و
الکل ( اتانول 70% (که هم از طريق خيساندن و هم
صاٿ کردن تهيه مي شود .
مايع قهوه اي تيره با مزه و بوي تند سنبل الطيب که
بايد دور از نور و در ظرف کاملا در بسته نگهداري
شود .
عصاره خشک شده ريشه سنبل الطيب :
از ريشه هاي ريز ريز شده سنبل الطيب و اتانول 70%
تهيه مي شود .
پودر ريز و خشک شده و جاذب الرطوبت قهوه اي تيره
با مزه و بوي تند سنبل الطيب که بايد دور از نور و
رطوبت
نگهداري شود .
دزهاي مصرفي :
پودر: 3-2 گرم سه بار در روز
دم کرده سرد : يک فنجان سه بار در روز
دم کرده گرم : يک فنجان سه بار در روز
تنتور ( 1:5 ) : ml3-1 ،( 60-20 قطره ) سه بار در
روز
عصاره روان ( 1:1 ) : ml1-0.3، (20-10 قطره ) يک
تا چند بار ( تا سه بار ) در روز
اسانس : ml 0.25-0.05 ( 6-2 قطره ) تا دو بار در
روز
استعمال خارجي : 100 گرم براي هر وان پر
در صنايع دارويي اکثر کشورهاي توسعه يافته از مواد
مؤثره سنبل الطيب ذاروهاي متفاوتي به نام هاي زير
تهيه و به بازار مصرٿ دارويي عرضه مي شود که سنبل
الطيب تقريباً در 60 داروي خواب آور آرام بخش
استفاده مي شود

سنبل‌الطيب گياهي است علفي و چند ساله که ساقه آن بطور عمودي تا ارتفاع دو متر بالا مي‌رود. اين گياه به صورت وحشي در جنگلهاي کم درخت ، در حاشيه جويبارها ...

دانلود نسخه PDF - سنبل‌الطيب