up
Search      menu
تولید و کشاورزی :: مقاله سموم PDF
QR code - سموم

سموم

اصول و نحوه کاربرد سموم در خاک

مقدمه
کاربرد مواد شيميايي مختلف ، از جمله سموم يا آفتکش ها (pesticides ) در خاک مزاياي زيادي دارد . از جمله اين مزايا مي توان به دوام بيشتر ، حفاظت در برابر اشعه ماوراء بنفش ، کاربرد سريع ، هزينه کارگري کم ، تاثير زيست محيطي مناسب و امکان هدف قرار دادن يک منطقه خاص اشاره کرد . در مقابل ، کاربرد سموم در خاک مستلزم اين است که آن ماده داراي خواص فيزيکي شيميايي خاصي باشد ، بنابراين تعداد معدودي از سموم براي مصرف در خاک مناسب هستند . علاوه بر اين ، کاربرد سموم در خاک به تکنيک خاص و زمانبندي مصرف نياز دارد . اين موارد تحت تاثير روابط خاک و آب ( Soil-water relation ) ، مجموعه خاک - گياه - هوا ( Soil-plant-atmosphere continuum ) و نحوه حرکت سموم همراه آب موجود در خاک قرار دارند . مقدار مورد نياز سم بستگي به هدف کاربرد آن دارد .
به طور کلي سموم به دو منظور در خاک مصرف مي شوند :
الف ) تيمار خاک ، که جهت کنترل علف هاي هرز ، آفات و بيماريهاي خاکزاد انجام مي گيرد .
ب ) تيمار محصول ، که سم جذب ريشه ها مي شود و اين مواد به طور سيستميک گياهان را در برابر آفات و بيماريهاي هوازاد ( روي اندام هاي هوايي ) حفاظت مي نمايد .
اين دو رهيافت داراي خواص مشترک و اختلافاتي مي باشند . تجهيزات لازم در هر دو مشابه است ، اما زمانبندي مصرف سم در آنها متفاوت است . غالباً کاربرد سموم در خاک يک تيمار پيشگيري است که عملاً محصول را از خطرات بالقوه ، يعني آفات و بيماريهاي که ممکن است محصول را تهديد نمايد ، حفاظت مي کند . در اين مورد شرايط اقليمي و عوامل کنترل کننده رشد و نمو آفت ، بيماري و يا علف هرز با کارايي سم مورد استفاده تداخل پيدا مي کند . بنابراين شناخت عوامل موثر بر کاربرد سموم در خاک در خصوص تصميم گيري براي مصرف اين مواد ضروري است . در اينجا به اختصار در مورد روابط خاک - آب - گياه بحث مي شود .
روابط بين خاک ، آب و گياه
خاک از ذرات جامد سنگ هاي کوچک ، ذرات معدني و مواد آلي تشکيل شده است . نسبت ذرات با اندازه هاي مختلف بافت ( Texture ) خاک را تعيين مي نمايد . فضاي خالي بين ذرات خاک تخلخل يا خلل و فرج خاک ( Soil voids ) ناميده مي شود که اساساً شامل حفرات (Pores ) مي باشد . وقتي خاک به نقطه اشباع (Saturation point ) مي رسد همه خلل و فرج خاک با آب پر مي شوند . اين حالت پس از بارندگي سنگين يا بارندگي طولاني و يا آبياري اضافي (Overirrigation ) مزارع رخ مي دهد . گياهان مي توانند آب موجود در حفرات کوچک با اندازه قطر بين 60 تا 2 . ميکرومتر را جذب نمايند . آب موجود در اين حفرات را در اصطلاح آب در دسترس گياه (Plant available ) مي نامند . زماني که همراه اين حفرات از آب تخليه شوند ، خاک به نقطه پژمردگي دائم (Permanent wilting point )رسيده است . مقدار آب در دسترس گياه اساساً به بافت خاک بستگي دارد . خاک هاي شني که نسبت بالايي از ذرات درشت دارند اساساً حفرات بزرگي را مي سازند ، درحاليکه خاک هاي رسي با داشتن نسبت بالايي از ذرات کوچک اساساً حفرات کوچک و ريز را مي سازند . نتيجه اينکه خاک هاي شني اشباع مقدار زيادي از آب را به واسطه زهکشي از دست مي دهند ، زيرا که بالغ بر 29 درصد حجم کل اين خاک از حفرات درشت تشکيل شده است
در مقابل در خاک هاي رسي فقط 6 درصد حجم کل خاک از حفرات درشت تشکيل شده است اما 22 درصد آن از حفرات ريز درست شده است . در مجموع بهترين شرايط براي رشد گياه در خاک هاي لومي که 29 درصد آن را حفرات کوچک تشکيل مي دهد وجود دارد .
به هر حال در خاک خشک امکان ندارد تمام آب در دسترس گياه ، بدون آنکه گياه دچار تنش خشکي شود ، جذب گياه گردد . در اين حالت وقتي رطوبت خاک به نقطه پژمردگي دائم برسد ممکن است باعث مرگ گياه گردد . مقداري از آب در دسترس گياه که مي تواند بدون ايجاد هر نوع تنش خشکي توسط گياه جذب شود در اصطلاح آب در دسترس سهل الوصول (Read- ily available water ) ناميده مي شود . اين آب با حفرات با قطر بين 60 تا 5 1 ميکرومتر جاي دارد .
زمانبندي کاربرد سموم در خاک
بر اساس روابط بين خاک ، آب و گياه ، سموم را بايستي زماني در خاک مصرف نمود که رطوبت خاک در محدوده آب در دسترس سهل الوصول باشد . در واقع در خاک هاي اشباع ممکن است سم شسته شده و از دست برود و در خاک هاي خشک هم ممکن است سم به حالت محلول در نيايد . البته در محدوده آب در دسترس سهل الوصول زمانبندي کاربرد سم به حلاليت آن در آب و همچنين به هدف مورد نظر بستگي دارد .بنابراين : موادي که حلاليت در آب بيشتري دارند ، در محدوده رطوبتي پايين و موادي که حلاليت در آب کمتري دارند در محدوده رطوبتي بالا تاثير بهتري مي گذارند . البته به طور کلي مواد داراي حلاليت بالا در طيف وسيعي از رطوبت مي توانند تاثير مناسب داشته باشند .
زمانبندي کاربرد سموم در طي روز ، در صورتي که سم قبل از کاشت يا در زمان کاشت مصرف شود ، تاثيري ندارد .در صورتي که سم پس از کاشت مصرف شود دو حالت وجود دارد :
در صورتي که کاربرد سم در خاک عليه آفات و بيماريهاي هوازاد گياه باشد ، کاربرد آن بايستي در زمان صبح انجام شود . اين امر جذب موثر سم توسط گياه را تضمين مي کند ، زيرا که نرخ فتوسنتز در اواخر صبح و ابتداي بعدازظهر بالا است و اين به تبخير زياد و جريان آب در گياه به خاطر باز بودن روزنه ها منجر مي شود .
در صورتي که کاربرد سم در خاک عليه آفات و بيماريهاي خاکزاد باشد يا جهت کنترل علف هاي هرز در مزرعه باشد ، کاربرد آن بايستي در عصر انجام شود . کاربرد سم در هنگام عصر اجازه مي دهد در طي شب و قبل از اينکه جريان مستقيم مواد به سمت ريشه ها در صبح آغاز شود ، تا حدودي رسوب غيرمستقيم آن در خاک رخ مي دهد .
نحوه کاربرد سموم در خاک
کاربرد سموم در خاک به روش هاي مختلفي انجام مي گيرد :
الف ) قبل از کاشت (Pre- plant ) : که به دو صورت تيمار پخش گسترده (Broadcast ) و يا تيمار نواري (Banded ) استفاده مي شود .
ب) در زمان گياهچه اي قبل از نشاء کاري (Seedling pre- transplanting ) : که به دو صورت فروبردن سيني نشاء در محلول سم (Seedling tray dip ) و يا سمپاشي روي نشاءها (Seedling spary ) انجام مي گيرد .
ج) در هنگام کاشت بذر(At seeding ) : که به صورت تيمار نواري در شيار بذر(Into seed - furrow ) اعمال مي گردد .
د) در زمان نشاءکاري (Transplanting ) يا پس از کاشت (Post - planting ) : که به دو صورت تيمار تک تک گياهان (Individual plant ) و يا مصرف سم همراه با آب آبياري است که اصطلاحاً سم آبياري يا Chemigation ناميده مي شود .
تيمار تک تک گياهان به دو روش مصرف يا پاشيدن گرانول (Granule ) و يا ريختن محلول سم در پاي گياه (Drench ) انجام مي گيرد .
در اين قسمت به تفضيل در مورد هر يک از روش هاي کاربرد سموم در خاک بحث مي شود .
الف ) تيمار خاک قبل از کاشت
تيمارهاي قبل از کاشت عليه آفات و بيماريهاي خاکزاد از جمله قارچ ها ، نماتدها و همچنين علف هاي هرز انجام مي گيرد .اين کار معمولاً به صورت ضدعفوني با تدخين ( ( Fumigationخاک انجام مي گيرد . ترکيبات تدخين کننده خاک (Soil fumigant ) معمولاً فرار هستند و خواص ترکيبات مدرن را ندارند ، اما انتظار مي رود که در آينده ترکيبات تدخين کننده جديدي ارائه شوند که غير فرار باشند .ترکيبات تدخين کننده خاک بسته به هدف کاربرد و خواص فيزيکي شيميايي آنها ، به صورت مايع يا گرانول فرموله (بسته بندي ) مي شوند . روش پخش گسترده و يا نواري سم : تيمارخاک قبل از کاشت به دو صورت انجام مي گيرد : پخش گسترده سم ، که کل سطح مزرعه تيمار مي گردد و يا پخش نواري سم ، که بستر کاشت يا منطقه ريشه (Rhizospher ) گياهي که در آينده قرار است کاشته شود تيمار مي گردد .
سمومي که فرمولاسيون مايع دارند را مي توان به هر دو صورت پخش گسترده و يا پخش نواري استفاده کرد ، اما سموم گرانول را مي توان در مزارع بزرگ به وسيله دستگاههاي پخش گرانول (Spreader ) يا در مزارع کوچک با دست پخش کرد . به منظور توزيع يکنواخت گرانول ، بايد در هر متر مربع بيش از 3 تا 5 گرم آن مصرف شود . چنانچه لازم است دز مصرف (Dose ) گرانول کمتر باشد ، بايستي گرانول ها را با يک ماده مناسب خنثي مخلوط کرد تا به تراکم مطلوب برسد . معمولاً گرانول ها را در منطقه ريشه گياهي که قرار است کشت شود ، يعني عمق 10 تا 15 سانتيمتري خاک قرار مي دهند و سپس آنها را با استفاده از روتيواتور و يا ديسک با خاک مخلوط مي نمايند .
براي تاثير بهتر سم ، رطوبت خاک در زمان مصرف سم بايد در حد ظرفيت مزرعه باشد . کاربرد سموم در خاک خشک چندان موثر نيست ، زيرا که مقادير زيادي از سم حل نشده باقي مانده و همچنين تاثير يا کارايي آنها کم خواهد شد . از سوي ديگر کاربرد آنها در خاک اشباع ممکن است باعث شود سم از منطقه ريشه خارج و احتمالاً آبشويي گردد . بدين ترتيب بهتر است در خاک هاي خيس ، قبل از کاربرد سم 2 تا 3 روز فرصت داده شود تا خاک خشک شود . همچنين در خاک هاي خشک قبل از کاربرد سم بهتر است آبياري انجام شود .
در گذشته ضدعفوني خاک با استفاده از ترکيبات زنده کش (Biocides ) انجام مي گرفت که به دليل گياهسوزي باعث خسارت محصول مي گرديد . به منظور اجتناب از گياهسوزي بايد اين نوع ترکيبات قبل از کاشت گياه استفاده شوند . در حال حاضر ترکيبات جديد تري به بازار ارائه شده اند که اختصاصي تر مي باشند و مشکل گياهسوزي کمتري دارند ، هر چند هنوز برخي از علف کش ها مشکل گياهسوزي دارند . بنابراين مي توان اين نوع ترکيبات جديد را قبل از کاشت ، در زمان کاشت يا در صورت لزوم حتي پس از کاشت نيز مصرف نمود .
ب) تيمار خاک قبل از نشاءکاري
تيمار خاک قبل از نشاءکاري به دو صورت انجام مي گيرد : فرو بردن سيني نشاء در محلول سم و سمپاشي روي گياهچه ها.
فروبردن سيني نشاء در محلول سم : در اين حالت گياهچه هاي موجود در سيني نشاء را يک تا دو روز قبل از نشاء کاري در محلول سم فرو مي برند . جهت حصول اطمينان از اينکه محلول سم در حد مناسب جذب گياه خواهد شود ، بايستي خاک بستر نشاء ها خشک باشد و سيني ها بايد حداقل 10 تا 20 ثانيه در محلول قرار داشته باشند . در اين روش مي توان از ترکيبات سيستميک براي حفاظت اندامهاي هوايي گياه در برابر آفات و بيماريها استفاده نمود . همچنين از اين روش مي توان براي حفاظت ريشه گياه در مقابل آفات خاکزي مانند نماتدها استفاده نمود .
مثال : ضدعفوني گياهچه هاي طالبي
براي نشاء محصول با تراکم حدود 22000 بوته در هکتار ، 136 سيني نشاء (162 گياهچه در هر سيني ) لازم است . مراحل کاليبراسيون و مصرف سم به شرح زير مي باشد .
ابتدا يک فويل پلاستيکي را در يک چارچوب با ارتفاع در زير سيني قرار دهيد به طوريکه ابعاد فويل کمي بزرگتر از اندازه سيني باشد .
براي اندازه گيري مقدار جذب محلول سم 1000 ميلي ليتر آب را روي فويل پلاستيکي درون چارچوب بريزيد . سپس سيني نشاء را براي 10 تا 20 ثانيه در آن فرو ببريد . مقدار حجم آب باقي مانده روي فويل را محاسبه کنيد . اگر 400 ميلي ليتر آب روي فويل باقي مانده باشد حجم آب جذب شده براي هر سيني 600 ميلي ليتر خواهد بود .
مقدار مورد نياز سم براي هر سيني را محاسبه کنيد : مثلاً اگر دز توصيه شده سم 400 گرم در هکتار باشد . معادل 400 گرم براي 136 سيني خواهد بود و بنابراين براي هر سيني 3 گرم سم لازم است .
محلول سم را آماده نماييد : مثلاً وقتي براي هر سيني 600 ميلي ليتر محلول سم لازم باشد ، پس براي 136 سيني 81600 ميلي ليتر محلول سم يا آب همراه با 400 گرم سم لازم است .
هر سيني را براي 10 تا 20 ثانيه ، يک روز قبل از نشاء کاري در محلول سم فرو ببريد .
روش سمپاشي گياهچه ها : در اين روش به منظور اطمينان از سرريز شدن سم در خاک ، بايستي سم در آب کافي حل شده باشد . محلول سم را 1 تا 2 روز قبل از نشاء کاري روي گياهچه هاي موجود در خاک يا موجود در سيني نشاء بپاشيد .
مثال : سمپاشي سيني هاي کاهو
براي کاشت کاهو با تراکم 1600 بوته در هکتار معادل 167 سيني در هکتار ( 96 گياهچه در هر سيني ) لازم است .
مراحل کاليبراسيون و مصرف سم به قرار زير است :
دز سم را محاسبه کنيد : مثلاً اگر دز توصيه شده 800 گرم در هکتار باشد ، معادل 800 گرم در 167 سيني خواهد بود که براي هر سيني 8 4 گرم سم لازم است .
محلول سم را آماده کنيد : مثلاً وقتي براي خيس کردن بوته هاي هر سيني 600 ميلي ليتر آب لازم باشد ، براي 167 سيني حدود 100 ليتر آب همراه با 800 گرم سم لازم است .
سيني ها را در يک يا دو رديف کنار هم قرار دهيد .
با حرکت عقب و جلو محلول سم را به طور مساوي روي سيني ها توزيع نماييد .
بهترين نتيجه زماني به دست مي آيد که خاک بستر گياهچه ها خشک باشد و پس از نشاء کاري آن را آبياري نمايند . در هر حال ، در اين روش ميزان رطوبت خاک پس از نشاء کاري نسبت به ساير روش هاي کاربرد سم در خاک اهميت کمتري دارد ، زيرا که در اين روش سم قبلاً در منطقه ريشه قرار گرفته است .
ج) تيمار خاک در زمان کاشت بذر
در اين روش سم را مي توان به صورت نواري در شيار بذر قرار داد . به اين منظور در مزارع بزرگ معمولاً از ماشين هاي مخصوص استفاده مي شود . در مزارع کوچک مي توان سمومي با فرمولاسيون مايع را با استفاده از يک سمپاش پشتي (Knapsack sprayer ) و سموم با فرمولاسيون جامد را با دست به صورت نواري پخش نمود . در اين روش نيازي به تنظيم رطوبت خاک نيست زيرا که اصولا در زمان کاشت بذر معمولاً رطوبت خاک هم براي جوانه زني و هم براي مصرف سم در خاک مناسب است .
تيمار خاک به صورت سمپاشي نواري در شيار بذر : در اين روش بلافاصله قبل از کاشت يا در زمان بذر کاري و قبل از پر کردن شيار بذر سم در شيار بذر و روي بذر قرار داده مي شود . به اين منظور از محلول سم که با حجم کم آب مثلاً 200 تا 400 ليتر در هکتار تهيه شده باشد ، استفاده مي شود ( به قسمت تيمار خاک قبل از کاشت مراجعه شود ). درصورت استفاده از گرانول ، بايستي آنها را به طور دستي در شيار بذر قرار داد . در صورتي که دستگاه خاص براي سمپاشي نواري در دسترس نباشد ، مي توان از يک سمپاش گاز فشرده (Compressed gas sprayer ) که داراي يک تفنگ پاشش (Spray gun ) باشد استفاده کرد .
کاربرد سم در شيار بذر مي تواند بذور را طي دوره جوانه زني و مراحل اوليه رشد حفاظت کند . در صورتي که حجم محلول سم مورد استفاده کم باشد ، رطوبت موجود در خاک که براي جوانه زدن بذور تامين شده است ، محيط مناسبي را تاثير سم فراهم مي نمايد . طي دوره جوانه زني بذر ، سم در منطقه ريشه خواهد ماند و بنابراين سموم سيستميک فرصت جذب شدن توسط گياه را خواهند شد . در مقابل ، چنانچه حجم آب در محلول سم زياد باشد يا خاک خيس باشد ، ممکن است سم به عمق پايينتر خاک حرکت کرده و به لايه هاي زير بستر بذر برسد و بدين ترتيب تاثير آن کاهش يابد .
د) تيمار خاک در زمان نشاء کاري يا پس از کاشت
تيمار خاک پس از کاشت يا انتقال نشاء به دو صورت مي باشد .
تيمار تک تک گياهان : اين روش به دو صورت ريختن محلول سم در پاي گياه و يا پاشيدن گرانول تقسيم مي گردد .
روش ريختن محلول سم : در اين روش محلول سم به طور مستقيم پاي بوته يا گياه ريخته مي شود به طوري که خاک پاي گياه خيس شود . اين کار در دو زمان امکانپذير است . يکي در زمان نشاء کاري و در سوراخ کاشت بلافاصله قبل از نشاء کاري ، که به صورت ريختن محلول سم پاي گياه يا پاشيدن سم روي گياهچه ها انجام مي شود ، و دوم چند روز يا چند هفته پس از نشاء کاري ، که به صورت ريختن محلول سم در قاعده ساقه گياه اعمال مي گردد .
حجم محلول سم لازم ، به بافت و رطوبت واقعي خاک بستگي دارد . بدين ترتيب که در خاک هاي رسي خشک حجم لازم بالغ بر 150-200 ميلي ليتر به ازاء گياه مي باشد ، اما در خاک هاي شني يا خاک هاي با رطوبت بالا حجم لازم به حدود 40-50 ميلي ليتر مي رسد . در مورد محصولات آبي مي توان اين روش را با حجم محلول کمتر (20-40 ميلي ليتر ) به شرح زير اجرا کرد :
در صورتي که مزرعه آبياري اضافي شده باشد : سم يک تا دو روز پس از آخرين آبياري مصرف شود ، به طوري که رطوبت خاک در آن زمان در حد ظرفيت مزرعه باشد . و در صورت امکان فاصله زماني تا آبياري بعدي طولانيتر شود .
در صورتي که آبياري به نحو مطلوب انجام شده باشد : ترجيحاً سم در خاک خشک مصرف شود و آبياري پس از کاربرد سم انجام گيرد . ضمناً فاصله زماني تا آبياري بعدي طولانيتر گردد .
روش ريختن محلول سم را مي توان با وسايل مختلف انجام داد . يکي به وسيله ماشين مخصوصاً در زمان نشاء کاري ، با استفاده از سمپاش پشتي ، و يا پاشش دستي با استفاده از يک فنجان ، در خصوص سمپاش پشتي ، تنظيم دز سم را مي توان با استفاده از تنظيم کننده روي دسته سمپاش (Stroke adjuster ) يا با استفاده از دزسنج (Dosimeter ) روي تفنگ پاشش انجام داد . در صورت در اختيار نداشتن سيستم تنظيم دز ، مي توان با ثابت نگه داشتن فشار پاشش و پاشيدن براي يک دوره زماني معين مثلاً 2 ثانيه دز مصرف را تعيين نمود . به علاوه مي توان از نازل ها (Nozzles ) و شيرهاي کنترل فشار نيز استفاده نمود .به هر حال براي هر نوع سمپاشي ، با يا بدون سيستم تنظيم دز ، بايستي قبل از هر دوره سمپاشي عمليات کاليبراسيون به شرح زير انجام گيرد .
سمپاش را با آب پر کرده و آن را تحت فشار قرار دهيد .
سمپاشي 20 گياه را با ريختن سم در يک ظرف شبيه سازي کنيد .
حجم آب مصرف شده را بر 20 تقسيم کرده تا حجم محلول مورد نياز براي خيس کردن هر گياه بدست آيد .
با دانستن تعداد بوته در هکتار و ميزان سمپاشي ، غلظت مورد نياز را تعيين نماييد .
مقدار سم لازم براي يک سمپاش پشتي را محاسبه کنيد .
مثال : کاليبراسيون سمپاش پشتي بدون سيستم تنظيم دز
سمپاش را با آب پر کرده و آن را تحت فشار قرار دهيد .
براي مدت 2 ثانيه دسته سمپاش را کشيده و اين عمل را 20 بار تکرار کنيد . اگر حجم کل محلول برابر با 790 ميلي ليتر باشد ، 40 ميلي ليتر محلول در هر بار کشيدن دسته سمپاش آزاد خواهد شد .
اگر تراکم بوته در يک هکتار 16000 باشد ، محلول سم مورد نياز براي هر هکتار 4. . ليتر * 16000 يعني معادل 640 ليتر خواهد بود .
اگر دز مصرف سم 400 گرم در هکتار باشد ، اين مقدار سم با 640 ليتر آب استفاده مي گردد .
اگر حجم سمپاش 16 ليتر باشد ، براي هر سمپاشي 10 گرم از سم لازم خواهد بود .
روش پاشيدن گرانول : از فرمولاسيون گرانول نيز مي توان براي سمپاشي تک تک گياهان استفاده کرد . رطوبت لازم در خاک براي اين روش شبيه روش ريختن محلول سم با حجم کم است . دز مصرف سم براي هر گياه را مي توان از تقسيم ميزان مصرف سم در هکتار بر تعداد بوته در هکتار محاسبه کرد . حجم گرانول لازم را مي توان با وزن کردن مقدار کل سم مورد نياز ، مثلاً براي 1000 گياه ، در يک بشکه و سپس تقسيم آن بر 1000 تخمين زد . اگر حجم مورد استفاده براي هر گياه خيلي کم باشد بايستي گرانول با يک ماده خنثي که داراي وزن حجمي شبيه سم مورد نظر باشد ، مخلوط شود تا به حجم مناسب براي پاشيدن برسد .
مثال : پاشيدن گرانول در يک مزرعه گوجه فرنگي
با تراکم 16000 بوته در هکتار و با دز مصرف يک کيلوگرم گرانول در هکتار ، مراحل کاليبراسيون و مصرف به شرح زير است :
ابتدا دز مصرف را تعيين نمايد : با احتساب 1000 گرم گرانول براي 16000 بوته ، معادل 625. . گرم گرانول براي هر گياه خواهد شد .
حجم مصرف سم را با استفاده از يک استوانه مدرج تعيين نمائيد : براي 1000 بوته 5 62 گرم گرانول لازم است ، که حجم آن معادل 120 ميلي ليتر است . بنابراين حجم گرانول لازم براي هر بوته 12 . ميلي ليتر مي باشد .
حجمي که عملاً براي هر گياه لازم است را تعيين کنيد : در عمل مقداري از سم که همراه با حامل مناسب بايد مصرف گردد براي هر گياه يک ميلي ليتر مي باشد که معادل حجم درب يک شيشه کوچک مي باشد .
حامل مناسب با تراکم مناسب رابه ترکيب سم اضافه کنيد : به اين منظور ابتدا 5 62 گرم از گرانول ( که براي 1000 بوته مي باشد ) را در يک استوانه مدرج ريخته و سپس حامل مناسب مثلاً شن را تا رسيدن به حجم 120 ميلي ليتر به آن اضافه کنيد .
براي ايجاد حالت معلق همگن از گرانول ها در شن ، آن را کاملاً مخلوط نماييد .
به ازاء هر گياه يک ميلي ليتر از ترکيب آماده شده را با استفاده از درب يک شيشه کوچک مصرف کنيد .
سم آبياري
مصرف انواع مختلف سموم اعم از قارچ کش ، علف کش ، حشره کش ، نماتد کش و ... در آب و از طريق سيستم آبياري را در اصطلاح سم آبياري گويند . البته واژه Chemigation به طور کلي شامل کاربرد هر نوع ماده شيميايي کشاورزي (Agricultural chemicals ) درآب از طريق سيستم آبياري است . اين مواد شيميايي شامل انواع مختلف سموم ، کودها ، تنظيم کننده هاي خاک ، مواد شيميايي بيولوژيک ، و غيره مي باشند .
براي عمليات سم آبياري بايد کيفيت سيستم آبياري و مديريت آن مناسب باشد . اين شرايط ، توزيع يکنواخت مواد شيميايي در سطح مزرعه يا محصول و انتقال موثر آن به منطقه ريشه ، يعني جائي که بايد سم مورد استفاده جذب گياه شود تا بتواند گياه را در برابر آفات و بيماريهاي خاکزي محافظت کند ، تضمين مي نمايد . اگر کيفيت سيستم آبياري و مديريت آن ضعيف باشد ، بايستي از مصرف سموم همراه آب آبياري خودداري شود و در عوض از روش هاي ديگر که در بالا توضيح داده شد استفاده شود .
امکان و نحوه انجام عمليات سم آبياري بسته به نوع سيستم آبياري متفاوت است . در عمل مناسبترين سيستم هاي آبياري براي عمليات سم آبياري ، آبياري باراني ( Sprimkle irrigation ) و آبياري قطره اي (Drip irrigation ) مي باشند . در بين روش هاي مختلف آبياري باراني ، سيستم آبياري باراني دوراني (Center pivot ) مناسبتر از بقيه مي باشد . در واقع در سيستم آبياري باراني دوراني خطر بادبردگي (Drift ) سم به محيط اطراف کمتر است و همچنين يکنواختي توزيع سم در اين سيستم بيشتر است . بنابراين اين سيستم براي عمليات سم آبياري بسيار مناسب مي باشد . با توجه به گسترش کاربرد و اهميت سيستم آبياري قطره اي در اينجا عمليات سم آبياري در اين سيستم بحث مي شود .
سم آبياري در سيستم آبياري قطره اي
در سيستم آبياري قطره اي ، آبياري با استفاده از قطره چکان هاي با دبي ثابت از کيفيت بالايي برخوردار است ، زيرا که اين نوع سيستم مستقل از پستي و بلندي زمين مي باشد . در مقابل قطره چکان هاي با دبي متغير بايستي فقط در زمين هاي بدون شيب استفاده شوند . بنابراين سيستم با دبي ثابت را مي توان مستقل از وضعيت پستي و بلندي زمين براي عمليات سم ابياري استفاده نمود ، ولي سيستم با دبي متغير را فقط در صورتي مي توان براي عمليات سم آبياري استفاده نمود که قبلاً از نظر توزيع يکنواخت سم در سطح مزرعه تست شده باشد .
نحوه کاليبراسيون در سيستم آبياري قطره اي
قبل از اينکه کالبراسيون را شروع کنيد ، سيستم آبياري را راه اندازي نمائيد تا همه قطره چکان ها ميزان آب يکساني را دريافت کنند و سيستم در حالت فشار کامل اجرا شود .
يک ماده شوينده غليظ را به جاي محلول سم مورد نظر در تانک تزريق ( مخزن ) بريزيد . نکته مهم اين است که حجم محلول شوينده با حجم محلول سم که قرار است استفاده شود برابر باشد .
يک لوله 30 سانتي متري قابل انعطاف را به نزديکترين قطره چکان به مرکز تزريق ، متصل کنيد و يک لوله 30 سانتي متري ديگر را به دورترين قطره چکان به مرکز تزريق متصل نماييد . با خروج محلول شوينده از قطره چکان ها ، کف توليد خواهد شد . هر دو اين قطره چکان ها را بايد زير نظر گرفته و فواصل زماني که محلول شاخص از آنها خارج مي شود را تعيين نمود .
به تزريق محلول شاخص ادامه داده و جريان محلول را از لوله هاي قابل انعطاف به يک محفظه متصل نماييد .سپس زماني را که محلول شاخص براي اولين بار در محفظه ديده مي شود و زماني که محلول شاخص ديگر در محفظه ديده نمي شود تعيين کنيد .
در صورتي که دوره تشخيص محلول شاخص بين نزديکترين و دورترين قطره چکان ها در محدوده ۲ دقيقه باشد ، پوشش محلول سم مطلوب در خاک مطلوب خواهد بود . در غير اين صورت بايد تنظيماتي انجام شود . به اين منظور بايستي از آب بيشتري استفاده شود تا محلول سم رقيقتر گردد که سرعت جريان اب در سيستم کندتر شود .
عمليات سم آبياري در سيستم آبياري قطره اي
ابتدا عمليات سم آبياري را با آب شروع نماييد به طوري که لوله ها با آب پر شده و خاک خيس شود . براي ايجاد يک توزيع يکنواخت لازم است تزريق هاي متوالي هر کدام حداقل ۱۵ دقيقه طول بکشد . زماني که تزريق خاتمه يافت ، سيستم را يک يا دو بار با آب با مدت زمان معادل با مدت زمان تزريق شستشو دهيد تا سيستم آبياري تميز شده و سم مورد استفاده وارد خاک شود .
زمانبندي تزريق به حلاليت سم در آب و بافت خاک بستگي دارد . بدين ترتيب که با افزايش ميزان حلاليت سم در آب و با افزايش مقدار شن ، تزريق سم بايستي بيشتر در انتهاي چرخه آبياري (Irrigation cycle ) انجام گيرد . اصولاً در سيستم ابياري قطره اي فاصله بين قطره چکان ها ، نحوه حرکت آب در خاک ، و زمانبندي کاربرد سم به بافت خاک بستگي دارد . براي اينکه سم در منطقه ريشه قرار بگيرد ، در خاک هاي رسي سم بايستي در اواسط چرخه آبياري تزريق گردد ، در حاليکه در خاک هاي شني تزريق بايستي در اواخر چرخه آبياري انجام شود . علاوه بر اين ، فاصله بين قطره چکان ها در خاک رسي نسبت به خاک شني بايستي بيشتر باشد .
در مواردي که در طي يک روز چندين چرخه آبياري کوتاه انجام مي گيرد ، تزريق سم بايستي طي اولين يا دومين چرخه آبياري و در صبح انجام شود . براي اطمينان از اينکه سم جذب محصول شده است ، بايستي فاصله زماني تا آبياري بعدي را طولانيتر کنيد . آبياري قطره اي براي آبياري کرتهاي کوچک مناسب است . کوتاهترين واحد آبياري يک رديف محصول است که به اندازه طول يک بازوي جانبي سيستم آبياري باشد که روي آن قطره چکان ها مستقر شده اند .
به طور آزمايشي مي توان عمليات سم آبياري را با استفاده از يک سمپاش پشتي شبيه سازي نمود . به اين منظور تفنگ سمپاش را به بازوي جانبي سيستم آبياري متصل نماييد . ابتدا سمپاش را با آب پر کرده و با فشار آب را وارد بازوي جانبي سيستم آبياري نماييد . سپس محلول سم را در سمپاش وارد کرده و در نهايت دو بار آن را با آب شستشو دهيد .
محمدرضا نعمت اللهي ، عضو هيات علمي بخش تحقيقات آفات و بيماريهاي گياهي
صادق جلالي ، عضو هيات علمي بخش تحقيقات آفات و بيماري هاي گياهي

در اثر بسياري از فعاليت ها در كارگاه ها و صنايع، مثل خرد كردن، ساييدن، حفاري، آسياب كردن، برش، تراش و... و در مشاغلي نظير نجاري، سنگ بري ها، معادن، ما ...

مسموميت غذايي بر اثر خوردن غذاي آلوده يا زياد خوردن ايجاد مي‌شود. علايم آن بيشتر با درگيري دستگاه گوارش همراه است و شدت اين بيماري طيف گسترده‌اي دارد. ...

همه روزه تعداد زيادي از کودکان به واسطه سهل انگاري والدين خود يا به هر دليل ديگري، به برخي مسموميت ها دچار و راهي بيمارستان مي شوند. مسموميت يکي از عل ...

مسموميت حاملگي يک مشکل شايع در حاملگي است که يک زن را در هر ۷ حاملگي مبتلا مي کند. اين وضعيت با فشار خون بالا و پروتئين اضافي در ادرار بعد از هفته ۲۰ ...

ما در خانه برخي مواد را نگهداري و مرتبا مورد مصرف قرار مي دهيم که در حقيقت سمي بوده و براي سلامت ما و محيط زندگي مان مضرند، اما به دليل ناآگاهي احتياط ...

● عوارض عصبي محيطي: پلي ميوزيت هاي سربي حاصل مسموميت هاي طولاني اند. تابلوي کلاسيک آن فلج عضلات ساعد از نوع شبه راديال است که معمولاً بدون اختلالات حس ...

فرمولاسيون سموم، به صور مختلف سم اطلاق مي گردد. فرمولاسيون مشخص مي کند که يک سم چگونه بايد بکار برده شود. مثلاً اگر سمي به صورت گَرد باشد، فرمولاسيون ...

● تاريخچه ي سم شناسي در طول تاريخ بعضي از بندپايان بعنوان دشمن انسان در جهت کاهش محصولات کشاورزي و ناقل بيماري ها شناخته شده اند و انسان از بدو پيدايش ...

دانلود نسخه PDF - سموم