up
Search      menu
علم و تکنولوژی :: مقاله سرريز تكنولوژي PDF
QR code - سرريز تكنولوژي

سرريز تكنولوژي

ارائه مدل تحليلي عوامل موثر بر سرريز تكنولوژي (1)

انتشار و انتقال تكنولوژي نقش محوري در فرايند توسعه اقتصادي ايفا مي كند. تعامل بين سرمايه گذاري مستقيم خارجي (FDI) و تكنولوژي از مهمترين و جدي ترين ملاحظات FDI است. در همين راستا، انتقال تكنولوژي موضوع غالب در بحث شركتهاي چند مليتي و رابطه آنها با كشورهاي در حال توسعه مي باشد و اين بدين علت است كه تكنولوژي از منابع حياتي براي رشد اقتصادي، تجميع سرمايه، تجارت و حتي تغيير در سازماندهي روابط اجتماعي و توليد به شمار مي رود. به اين نكته بايد اشاره كرد كه تكنولوژي، محصول فعاليت در حوزه تحقيق و توسعه و نوآوري در توليد است و هر تكنولوژي جديد فايده و مزيتي براي پديدآورنده آن به همراه مي آورد كه مهمترين آنها در حوزه رقابت، انحصار در مالكيت تكنولوژي است. در هر صورت صاحبان تكنولوژي مي توانند نسبت به فروش امتياز تكنولوژي به ديگران و يا استفاده مستقيم در توليد اقدام كنند. بدين لحاظ امروز يكي از اهداف مورد نظر و با اهميت كشورهاي در حال توسعه، در زمينه سرمايه گذاري و نقل و انتقال سرمايه، انتقال تكنولوژي است.
در نتيجه انتقال تكنولوژي، اطلاعات، مهارت، تخصص و تجربه اي كه در صنعتي معين نزد دارنده آن وجود دارد، به طرف ديگر به عنوان گيرنده و يا متقاضي كه فاقد آن است منتقل مي شود.
از آنجا كه تكنولوژي به عنوان كالائي ارزشمند در انحصار دارنده آن است، دستيابي به آن به راحتي امكان پذير نبوده و بدين منظور شيوه هايي مختلف پيش بيني شده است. يكي از روشهاي مهم انتقال تكنولوژي، از طريق سرمايه گذاري مستقيم خارجي (FDI) است. انتقال تكنولوژي با اين شيوه را سرريز تكنولوژي مي نامند كه موفقيت يا عدم موفقيت در اخذ تكنولوژي توسط كشور ميزبان با استفاده از اين روش به عوامل متعدد بستگي دارد.
در اين مقاله به تاريخچه اين بحث و عوامل تاثير گذار در فرايند سرريز تكنولوژي پرداخته مي شود و در نهايت يك الگوي تحليلي كه مولفه هاي تاثير گذار بر سر ريز تكنولوژي را معرفي مي نمايد ارائه خواهد شد.
سرريز تكنولوژي
از مفهوم سرريز تكنولوژي، دو تعريف بيشتر به مقصود نزديكتر است:
۱) سرريز تكنولوژي عبارت است از فرايند اكتساب (مستقيم و غير مستقيم) تكنولوژي ناشي از حضور شركتهاي چند مليتي در كشور ميزبان كه معمولاً اين حضور طي فرايند جذب سرمايه گذاري خارجي توسط اين شركتها قابل حصول است.
۲) به بهره مند شدن كشورهاي ميزبان از سرريز دانش و تكنولوژي انتقالي شركتهاي چند مليتي به شركتهاي وابسته كه ناشي از سرمايه گذاري مستقيم خارجي است، سرريز تكنولوژي اطلاق شود. اين امر از راههاي مختلف انتقال نيروي كار ماهر از شركتهاي چند مليتي به موسسات داخلي، كمكهاي تكنيكي، حمايت از تامين كنندگان و مشتريان و تاثير بر روي رفتارهاي مديريتي و سياستهاي مديريتي ظهور پيدا مي كند.
● تاريخچه سرريز تكنولوژي
هر چند اين موضوع به معناي عام آن ريشه در تاريخ بشر داشته و هر نوع تعامل و يادگيري جوامع بشري مي تواند به عنوان سرريز قلمداد شود، اما طرح موضوع به شكل امروزي و در رابطه با سرمايه گذاري مستقيم خارجي به اوايل دهه ۶۰ ميلادي بر مي گردد. مك دوگال نخستين انديشمندي است كه به طور نظام مند به موضوع سريزهاي ناشي از FDI اشاره كرده است. او اثرات رفاهي ناشي از سرمايه گذاري خارجي را مورد تحليل قرار داده است.
همچنين كوردن به تاثير FDI در بهينه كردن تعرفه هاي مورد عمل اشاره كرده و كيوز به موضوعات الگوهاي صنعتي و مسائل رفاهي ناشي از FDI پرداخته است.
هدف مشترك اين مطالعات، شناسائي منافع و هزينه هاي ناشي از FDI بود و سرريزهاي مورد بحث به عنوان اثرات غير مستقيم FDI محسوب مي شدند. اثراتي مانند وضعيت رفاهي، افزايش درآمد دولتها، سياستهاي مالي، فعاليتهاي تجاري و ترازهاي پرداخت مورد بحث قرار مي گرفت. در اين مباحث به طور عمده از ديدگاه تئوريك مسائل مورد تحليل قرار گرفت. تا اواخر دهه ۷۰ ميلادي كه اين موضوع از جنبه الگوهاي تحليلي نيز مورد بررسي قرار گرفت، تحليلهاي اوليه روشن ساخت كه ورود شركتهاي چند مليتي به صنعت كشور ميزبان با از بين بردن انحصار و ايجاد رقابت مي تواند منجر به بهبود كارآئي موسسات داخلي و استفاده بهينه از منابع شود. اين مطالعات همچنين نشان داد كه حضور شركتهاي چند مليتي (MNC) مي تواند منجر به افزايش انتقال تكنولوژي و انتشار آن شود.
موارد ذيل به منظور اثرات ناشي از FDI به عنوان نتايج مطالعات مطرح شده است:
- كمك به افزايش كارائي با حذف گلوگاه هاي توليد (ارائه روشهاي كارا در زمينه هاي فني و مديريتي)؛
- معرفي دانش فني جديد به وسيله ارائه تكنولوژي هاي جديد و آموزش كارگران موسسات داخلي؛
- حذف انحصار بازار و برانگيختن رقابت كه موجب ارتقاي كارائي موسسات داخلي مي شود؛
- انتقال روشهاي نو براي اداره انبارها و ارتقاي كيفيت به تامين و توزيع كنندگان داخلي؛
- فشار رقابتي شركتهاي چند مليتي به موسسات داخلي براي افزايش تلاشهاي مديريتي يا تطبيق با برخي تكنيك هاي بازاريابي در سطح بين المللي.
● شواهد تجربي سرريز تكنولوژي
به منظور ارائه شواهد تجربي در خصوص وقوع سرريز تكنولوژي ناشي از سرمايه گذاري مستقيم خارجي، در اين بخش به تعدادي از آنها اشاره مي كنيم.
كاتز معتقد است كه سرمايه گذاري خارجي (دهه ۵۰ ميلادي) منجر به تاثيرات مهم تكنولوژيكي در بخش توليدي صنايع داخلي آرژانتين شده است. وي همچنين بيان مي دارد كه پيشرفتهاي تكنولوژيك نه تنها در موسسات وابسته به شركتهاي چند مليتي اتفاق افتاده است، بلكه به علت فشارهاي وارده، صنايع داخلي مجبور به رعايت و بهبود حداقل استانداردهاي كيفيت، تاريخ تحويل، هزينه، مواد خام اوليه و كالاهاي واسطه اي شده اند.
كيوز در مورد استراليا، گلوبرمن درباره كانادا و بلوم استروم و پرسون راجع به مكزيك مطالعاتي انجام دادند و به اين نتيجه رسيدند كه سرمايه گذاري خارجي منجر به افزايش بهره وري نيروي كار موسسات داخلي كشورهاي ميزبان شده است.
تعداد زيادي از مطالعات اخير نيز با تحليلهاي اوليه سازگار مي باشد. به طور مثال ولف و بلوم استروم دريافتند كه سرمايه گذاري خارجي در دوره ۱۹۸۲-۱۹۶۵ موجب وقوع سرريز و ارتقاي سطح بهره وري صنايع توليدي مكزيك شد، كه اين موضوع از آثار مثبت حضور شركتهاي خارجي به شمار مي آيد.
نديري در مطالعات خود در مورد تاثير سرمايه گذاري مستقيم آمريكا در ايجاد كارخانه و تامين تجهيزات بخشهاي توليدي صنايع فرانسه، آلمان، ژاپن و انگلستان در دوره ۱۹۸۸-۱۹۶۸ به نتايج مشابهي دست يافت كه افزايش سرمايه گذاري شركتهاي چند مليتي به عنوان اثر مثبت FDI، موجب رشد بهره وري بخشهاي توليدي كشور ميزبان شده است.
البته شواهدي نيز نشان دهنده اين موضوع است كه كشورهاي ميزبان هميشه از حضور سرمايه گذار خارجي منتفع نشده اند. براي مثال هاريسون و حداد در مطالعات خود به اين نتيجه رسيدند كه سرمايه گذاري مستقيم خارجي در دوره ۱۹۸۹-۱۹۸۵ نتوانست منجر به سرريز تكنولوژي در تمام بخشهاي صنايع مراكش شود. مشابه اين تحقيق از سوي بلوم استروم نيز انجام پذيرفت و نتيجه اينكه حضور شركتهاي خارجي در مراكش محدود به افزايش بهره وري در سطوحي شد كه شركتهاي داخلي در آن توانمند بودند و منجر به انتقال تكنولوژي هاي نو به صنايع داخلي مراكش نشد. لذا آنها موفق به مشاهده مورد مهمي از رشد نرخ بهره وري منتج از حضور شركتهاي چند مليتي نشدند و نتيجه گرفتند كه سرريز تكنولوژي به وقوع نپيوسته است.
كن تيول و كوكو اظهار داشتند كه سرريز تكنولوژي شايد در تمام صنايع اتفاق نيافتد. آنها در مطالعاتشان در خصوص مكزيك دريافتند كه در صنايعي كه توانائي شركتهاي خارجي در زمينه بهره وري و در دست داشتن سهم بازار بالاتر از موسسات داخلي است، نشانه مهمي از وقوع سرريز تكنولوژي مشاهده نمي شود. مطالعات كوكو، تن سيني و زجان (۱۹۹۶) در مورد اروگوئه نيز مويد اين نكته است. به طور كلي مي توان گفت هر چه رقابت مستقيم بين شركتهاي خارجي و موسسات داخلي بيشتر باشد، احتمال وقوع سرريز تكنولوژي افزايش مي يابد و در غير اين صورت موسسات داخلي مجبور به تسليم كردن سهم بازارشان به طرف خارجي مي باشند.

براي عبور آبهاي اضافي و سيلابها از سراب به پاياب سدها از سازه اي به نام « سرريز » استفاده مي شود . يكي از سازه هاي مهم سد ، سرريز مي باشد با توجه به و ...

دارورساني: استفاده از نانوذرات براي جذب از راه پوست و چشمها (خيلي لذت بخش‌تر از تزريقات) و استنشاق، به منظور در امان ماندن از تخريب دارو توسط آنزيمهاي ...

چكيده اكنون با توجه به طرح مباحث فلسفي در زمينه تكنولوژي، ديدگاه‌هاي جبريت تكنولوژي و ساخت گرايي مطرح شده‌اند كه بر اين اساس فلسفه تكنولوژي به دو سنت ...

نانوتكنولوژي به سه شاخه جدا و درعين حال مرتبط با يكديگر تقسيم مي شود كه بر اساس ساختارهاي زير تعريف مي شوند: 1-نانوتكنولوژي مرطوب: اين شاخه به مطالعه ...

پيشگفتار بحث بسيار مهمي اکنون در جمع محققين نانوتکنولوژي nanotechnology در جريان است. اين بحث به نام جدل درکسلر-اسماليDrexler-Smalley debate خوانده مي ...

● عوامل تاثير گذار بر سرريز تكنولوژي همان گونه كه در تعريف سرريز تكنولوژي بيان شد، سرريز تكنولوژي اساساً ناشي از حضور سرمايه گذار خارجي و شركتهاي چند ...

نانوتكنولوژي به عنوان يك فناوري قدرتمند، توانايي ايجاد تحول در سيستم كشاورزي و صنايع غذايي سر تا سر دنيا را دارد. نمونه هايي از كاربردها و ظرفيتهاي با ...

● چكيده : جنگل ها و مراتع ، سرمايه هاي سبز با ارزشي هستند كه تخريب آن ها ، بستر بسياري عوامل موثر بر سلامتي جوامع انساني را دچار چالش مي كند . در شراي ...

دانلود نسخه PDF - سرريز تكنولوژي