up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله سحابي PDF
QR code - سحابي

سحابي

اولين سحابي هايي که با تلسکوپ کشف شدند!

حتما تا بحال با نام بعضي سحابي ها و کهکشانها روبرو شده ايد که به صورت يک عدد به همراه يک حرف M گفته مي شوند: مثل M44، M32 و... اين اجرام غير ستاره اي که به اين نامها خوانده مي شوند، مربوط به روزگاري هستند که تلسکوپ بتازگي اختراع شده بود و متجمين بتازگي داشتند با اجرامي روبرو مي شدند که پيش از آن هرگز نديده بودند. قبل از اختراع تلسکوپ در بعضي مناطق آسمان توده هاي مه آلود کوچکي ديده مي شدند که منجمين دوره اسلامي به آنها «سحابي» مي گفتند، ولي از ماهيت واقعي آنها هيچ کس اطلاعي نداشت. بعضي از اين سحابي ها توسط منجمين يوناني کشف شده بودند و بعضي که کم نورتر بودند توسط منجمين تيزبين مسلمان براي نخستين بار در جداول سحابي هاي آسمان ظاهر گرديدند. مثلاً سحابي «امرأة المسلسلة» که امروزه به آن کهکشان آندرومدا يا M31 گفته مي شود، اولين بار توسط عبدالرحمن صوفي در قرن چهارم ديده و در کتابش «صور الکواکب» ثبت گرديد.
با اختراع تلسکوپ توسط گاليله در قرن 17 دريچه اي نوين به روي منجمين گشوده شد. بنابراين مي بينيم که در قرن 18 منجمين در طي رصد آسمان با اجرام عجيب و غريب ديگري روبرو شدند. مثلا دنباله دارهايي که با چشم ديده نمي شدند ولي با تلسکوپ قابل مشاهده بودند. همين طور تعداد زيادي سحابي جديد کشف گرديد.
شارل مسيه از اولين کساني بود اين سحابي ها را در طي کشفيات خود فهرست نمود.
شارل مسيه
شارل مسيه ستاره شناسي فرانسوي بود که در 26 ژوئن 1730 به دنيا آمد. او از کودکي علاقه زيادي به آسمان داشت و خود را به جايي رساند که در رصدخانه مارين پاريس مشغول به کار شد. علاقه زياد وي به دنباله دارها او را به سوي رصد اجرام اعماق آسمان کشاند. او در راه کشف دنباله دارها براي اولين بار دنباله دار هالي را کشف کرد، اما به دليل دير رساند خبر کشف آن به رصدخانه مرکزي پاريس افتخار کشف آن به نام ادموند هالي تغيير يافت.
مسيه در 28 اوت 1758 به طور اتفاقي متوجه گوي مه آلودي در آسمان مي شود. اين گوي برعکس ديگر اجرامي که او ديده بود جا به جا نمي شد. او با ديدين اجرام ديگري به مانند اين تصميم گرفت که ليستي از آنها تهيه کند که به آن امروزه اجرام مسيه مي گويند. اولين جرم آسماني او M1 نام گرفت که همان سحابي خرچنگ است.، که امروزه مي دانيم يک بازمانده انفجار ابرنواختري است. مسيه در سال ۱۷۶۵ فهرستي از ۴۱ جرم غيرستاره‌اي را منتشر کرد که از اين تعداد ۱۷ يا ۱۸ تاي آن را خودش کشف کرده بود و بقيه را ستاره‌شناساني ديگر کشف کرده بودند.
او در ادامه اين ليست و در سال 1765 دو سحابي M42 و M43 در صورت فلکي جبار را اضافه کرد. مسيه M44 و خوشه باز M45 يا همان خوشه پروين را نيز در ليست خود قرار داد. به پاس تلاش مسيه در سال 1744فهرست اجرام غير ستاره او با نام مسيه به تأييد آکادمي علوم پاريس رسيد و منتشر شد.
تا سال ۱۷۸۳ مسيه با همکاري پير مشن فرانسوي و همراهانش بارناباس اورياني ايتاليايي و نيکلاوس لاسيا ۵۵ جرم غيرستاره‌اي ديگر را ثبت کردند. صدمين جرم فهرست مسيه يک ماه پيش ازآنکه ويليام هرشل سياره اورانوس را کشف کند، ثبت شد. پير مشين همکار مسيه در طول سال هاي ۱۷۸۳ تا ۱۷۸۴ ، سه جرم ديگر را به فهرست مسيه اضافه کرد. در حدود ۱۴۰ سال بعد ستاره‌شناس فرانسوي فلاماريون يک کپي از کاتالوگ ۱۰۳ جرم غيرستاره‌اي مسيه را بدست آورد و با رصد ۱۰۴ M (کهکشان کلاه مکزيکي) در سنبله، تعداد اجرام مسيه را به عدد ۱۰۴ رساند. در ۱۹۴۷ هلن سايرهوگ ستاره‌شناس کانادايي ۱۰۵ M ۱۰۶ M و ۱۰۷ M را رصد کرد . اين اجرام را پيش از آن پير مشين رصد کرده بود اما براي او غيرستاره‌اي بودن اين اجرام نامعلوم بود، براي همين آن‌ها را در فهرست مسيه ثبت نکرده بود. و اما ۱۰۸ M و ۱۰۹ M را چند سال بعد گينگريچ استاد تاريخ نجوم دانشگاه هاروارد رصد کرد و آخرين جرم فهرست مسيه را هم کنت جونز در ۱۹۶۶ به فهرست اضافه کرد که اين جرم ۱۱۰ M ، قمر کوچک‌تر کهکشان آندرومدا(M31)است.
کشف اين سحابي ها و خوشه هاي ستاره اي با آنکه هنوز ماهيت بسياري شان مشخص نبود، پيشرفتي بزرگ در دانش اخترشناسي بحساب مي آيد. با اين همه، هنوز يکي دو قرن زمان لازم بود تا منجمين متوجه شوند که بعضي از اين سحابي ها واقعا توده هاي گاز هستند و بعضي در واقع توده هاي ميلياردي از ستارگان!

در جهان علاوه بر ستاره ها مقادير زيادي گرد و غبار و گاز وجود دارد که مابين کهکشانها پراکنده گرديده است. يعني چگالي گاز در فضاي بين کهکشانها فقط برابر ...

سحابي رتيل (Tarantula) يکي از جذاب ترين اجرام آسمان براي بسياري از منجمان آماتور و علاقه مندان به عکاسي نجومي است. اما اخترشناسان حرفه اي نيز به اين س ...

سحابي رتيل (Tarantula) يکي از جذاب‌ترين اجرام آسمان براي بسياري از منجمان آماتور و علاقه‌مندان به عکاسي نجومي است. اما اخترشناسان حرفه‌اي نيز به اين س ...

در طول زندگي انسان ، ستارگان بيشمار راه شيري عملا بدون تغيير به نظر مي‌رسند. گاهي يک نواختر (ستاره‌اي که بطور ناگهاني و انفجاري مقاديري عظيم انرژي از ...

تاملي برنظريه انفجار بزرگ، فرضيه کانت - لاپلاس و نظريه جديد ابرغبار ● نظريه انفجار بزرگ بيگ بنگ يکي از نظريات خلقت عالم است که اوايل قرن بيستم ميلادي ...

نزديک ترين ستاره به ما بعد از خورشيد «پروکسيما- قنطورس» نام دارد که در فاصله يي برابر ۲ ۴ سال نوري از ما واقع شده است. اما ميلياردها ستاره يي که در که ...

در منظومه شمسي اگر مشتري جرمي بيشتر از جرم کنوني داشت، آنگاه همجوشي هسته يي همانند آنچه هر لحظه در خورشيد رخ مي دهد درون مشتري به راه مي افتاد و اين س ...

▪ باور غلط : نقاط نوراني که در آسمان شب ديده مي شود، ستارگان هستند. ▪ باور درست : به جز ستارگان، اجرام ديگري نيز در آسمان شب وجود دارد که ما مي توانيم ...

دانلود نسخه PDF - سحابي