up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ستارگان PDF
QR code - ستارگان

ستارگان

ستارگان بر گرد يکديگر

در منظومه شمسي اگر مشتري جرمي بيشتر از جرم کنوني داشت، آنگاه همجوشي هسته يي همانند آنچه هر لحظه در خورشيد رخ مي دهد درون مشتري به راه مي افتاد و اين سياره غول پيکر را تبديل به ستاره يي کوچک مي کرد و ما از روي زمين به طور شگفت انگيزي شاهد دو ستاره فروزان در آسمان بوديم. خلاف تصور عموم بيش از نيمي از ستاره هاي کهکشان به صورت تک نيستند.
در واقع بيشتر ستاره ها به صورت منظومه هايي از دو، سه يا چند ستاره تشکيل شده اند. ستاره هاي اين منظومه ها در تقابل گرانشي نسبت به يکديگر هستند. گرانش متقابل بين ستاره هاي منظومه هاي چندستاره يي به صورتي است که به دور يکديگر مي گردند و حتي ممکن است مواد موجود در سطح يکي از ستاره ها روي ستاره همدم خود فرو بريزد. در اخترشناسي به منظومه هايي که از دو ستاره تشکيل شده باشند، منظومه هاي ستاره يي مزدوج (دوتايي) مي گويند. نظريه هاي گوناگوني درباره چگونگي پيدايش منظومه هاي دوتايي مطرح شده است. در نظريه يي آمده است اين منظومه ها حاصل به دام افتادن دو ستاره در حال گذر از کنار هم است. همچنين نظريه ديگري بيان مي کند به دليل سرعت زياد چرخش ستاره يي تک به دور خود، به دو نيم تقسيم شده و سرانجام يک منظومه مزدوج را تشکيل داده است. با توجه به تعداد زياد مزدوج ها در کهکشان، احتمال تشکيل اين مزدوج ها بنا بر اين نظريه ها بسيار کم است.
همچنين اين نظريه ها نتوانسته اند در شبيه سازي هاي انجام شده نتيجه يي معقول ارائه دهند. اما نظريه يي ديگر که اکثر دانشمندان با آن موافق هستند مطرح مي کند که ستاره هاي اين منظومه ها همانند تشکيل ستاره هاي تک از فشرده شدن اتم ها و ذرات موجود در ابر (سحابي) اوليه تشکيل شده اند. اما با اين تفاوت که در آغاز پيدايش به سبب گردش سريع پيش ستاره اوليه و تقسيم شدن آن به دو قسمت، دو مرکز جرم در سحابي اوليه به وجود آمده است که در انتها با جذب ماده بيشتر و رسيدن به جرمي قابل قبول، همجوشي هسته يي داخل ستاره ها به راه افتاده و منظومه يي چندستاره يي را تشکيل داده است. ستاره هاي دوتايي (و چندتايي) به دو دسته اصلي ظاهري و حقيقي تقسيم مي شوند. ستاره هاي مزدوج ظاهري در واقع دو ستاره نزديک به يکديگر نيستند بلکه هر کدام چندين سال نوري با هم فاصله داشته و ما از روي زمين تنها به دليل آنکه از منظرمان در يک راستا قرار گرفته اند، آنها را نزديک به يکديگر مشاهده مي کنيم. اما در دوتايي هاي حقيقي شاهد گردش دو ستاره به دور يکديگر هستيم. ممکن است منظومه هاي مزدوج حقيقي حتي با تلسکوپ هاي بزرگ به راحتي قابل تفکيک نباشند که به دليل روش هاي مختلف در کشف شان به نام هاي مختلفي شناخته شده اند.
اولين دسته از دوتايي هاي حقيقي، مزدوج هاي طيفي نام دارد. ستاره هاي موجود در منظومه هاي طيفي آنچنان به هم نزديکند که تفکيک آنها از يکديگر حتي با تلسکوپ هاي قدرتمند هم امکان پذير نيست. از اين جهت اخترشناسان با بررسي طيف اين منظومه ها متوجه اثر دوپلر (به سبب گردش دو ستاره به دور يکديگر) در طيف هاي دريافتي مي شوند. با مشاهده و بررسي تناوب هاي موجود در طيف هاي دريافتي از نور ستاره مي توان به وجود چنين منظومه يي پي برد. البته ممکن است در منظومه هاي مزدوج يکي از ستاره ها آنچنان کوچک باشد که حتي با روش طيف سنجي هم نتوان به وجود آن پي برد. از اين رو با بررسي حرکت آن ستاره متوجه حرکت موجي آن مي شويم.
حرکت موجي يک ستاره نشان از وجود نيروي گرانشي نسبتاً قوي در اطراف ستاره است و اخترشناسان با مشاهده چنين حرکتي به وجود منظومه يي دو يا چندستاره يي پي مي برند. به مزدوج هايي که چنين اثرات گرانشي متقابلي نسبت به يکديگر دارند مزدوج هاي نجومي مي گويند. از ديگر مزدوج ها مي توان به مزدوج هاي گرفتي اشاره داشت. در چنين مزدوج هايي گرفت هايي جزيي يا کامل به واسطه وجود ستاره يي کوچک و داغ که به دور ستاره يي بزرگ و سردتر مي گردد، رخ مي دهد. اخترشناسان با بررسي منحني نور دريافتي اين منظومه ها، به وجود آنها پي مي برند. در منظومه هاي گرفتي زماني که ستاره کوچک و داغ در دو طرف يا جلو ستاره بزرگ و سردتر قرار مي گيرد نور بيشتري را دريافت مي کنيم و زماني که ستاره داغ در پشت ستاره سردتر قرار دارد در منحني نوري ستاره، افتي نمايان مي شود.
ممکن است در منظومه هاي ستاره يي حقيقي دو ستاره داراي تفاوت جرمي زيادي باشند که اين امر موجب سوخت وساز سريع تر ستاره پرجرم تر نسبت به ستاره کوچک تر مي شود. در اين هنگام ستاره پرجرم که به دليل فشار دروني بيشتر، سريع تر از ستاره همدم خود بزرگ شده و به مرحله غول سرخ مي رسد، مواد موجود روي سطح خود را به دليل نزديکي به ستاره کوچک از سطح خود به سطح ستاره کوچک تر منتقل مي کند که چنين پديده يي موجب انتشار پرتوهاي ايکس شده و اخترشناسان را از وجود يک منظومه ستاره يي مزدوج آگاه مي کند.

هر گاه واکنشهاي هسته اي هسته ستاره متوقف شوند، ستاره به مرحله مرگ وارد و ساختارش ناپايدار مي شود. ستاره اي با جرم نسبتاً کم در طي ميلياردها سال، آهسته ...

براي بدست آوردن دماي يک ستاره ما به طيفي که از آن ستاره به دست مي آيد نياز داريم. البته دمايي که ما مي خواهيم بدست بياوريم مربوط به سطح آن است نه داخل ...

براي بدست آوردن دماي يک ستاره ما به طيفي که از آن ستاره به دست مي آيد نياز داريم. ● توجه: دمايي که ما مي خواهيم بدست بياوريم مربوط به سطح آن است نه دا ...

بطور کلي ستارگان داراي مراحل مختلف جنيني ، کودکي و جواني و پيري هستند. پس از اکتشاف برابري جرم و انرژي توسط انيشتين ، دانشمندان تشخيص دادند، که کليه س ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

بر پايه ي بررسي هاي تازه اي ادعا شده که خورشيد کوچک تر از آن چيزي است که تصور مي شود. اگر اين گونه باشد، آن گاه ويژگي هاي ديگر خورشيد مانند دماي دروني ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

و السماء و الطارق(۱) وما ادراک ما الطارق(۲) النجم الثاقب(۳) قسم به آسمان، و قسم به طارق آن. و تو چه مي داني طارق آسمان چيست! وطارق همان ستاره درخشان ا ...

دانلود نسخه PDF - ستارگان