up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ستارگان دنباله دار PDF
QR code - ستارگان دنباله دار

ستارگان دنباله دار

«دنباله دارها»، ستاره نيستند

«ستارگان دنباله دار» برخلاف اسم شان به هيچ وجه ستاره و منبع توليد انرژي نيستند و نامگذاري آن ها فقط به دليل شکل ظاهري شان است که مثل ستاره اي هستند که دنباله اي داشته باشد، بطوريکه واژهcomet از کلمه يوناني kometes به معني مو و سر گرفته شده است.
اين ستارگان جابجا شونده با وجود چهره تماشايي شان که به سرعت تغيير مي کند و کاملا غيرمتناوب و نامنظم بنظر مي رسند، نشاني از ترس و خرافات بودند و ظهور ستارگان دنباله دار را علامتي از اتفاقي بزرگ و ناخوشايند مي دانستند. «دنباله دارها»، کره هايي از گاز و غبار هستند. هنگامي که اين کره منجمد به خورشيد نزديک مي شود، در اثر تصعيد گازها و غبارها، هاله اي مه آلود در اطراف جسم اصلي دنباله دار(هسته) و دمي بلند در اطراف آن تشکيل مي دهند. معمولا هر دنباله دار از سه بخش تشکيل شده است:
۱) هسته با قطر چندکيلومتر(که بطور مستقيم قابل مشاهده نيست):
کره اي از يخ و گازهاي منجمد(با ابعاد ميکرو متر)
۲) گيسو:
«گيسو» توده سحابي مانند سر دنباله دار است با قطر چندصدهزار کيلومتر که با تابش خورشيدي قابل آشکار سازي است.
۳) دنباله:
براي يک دنباله دار دو نوع دنباله تشخيص داده شده است:
الف)دنباله گرد و غبار که در انعکاس نور خورشيد، زرد کمرنگ ديده مي شود و همان طيف خورشيد را دارد.
ب)دنباله پلاسما(دنباله يوني)که به دليل وجود منوکسيدکربن يونيزه، آبي ديده مي شود.
طول دنباله ممکن است به صدهاميليون کيلومتر برسد. در قرن هفدهم، با کارهاي اساسي «کپلر»، «نيوتون» و «هالي» مشخص شد که حرکت هاي عجيب دنباله دارها از همان قوانين حرکت سيارات پيروي مي کنند. «هالي» با ادامه کار موفق شد دوره تناوب و مدار دنباله دار درخشاني که بعدها به نام خودش معروف شد را تعيين کند و مشخص شد که اين همان دنباله داري است که از سال ها قبل از ميلاد بطور تقريبا منظمي با دوره تناوب ۷۶سال رصد مي شده است. مدار بيشتر دنباله دارها بيضي بسيار کشيده است. مدار بعضي ديگر سهموي و يا هذلولي است که دنباله دارهاي غيرمتناوب محسوب مي شوند. گاهي از اوقات ممکن است مدار دنباله دار به دليل گرانش سيارات بزرگي مثل «مشتري» تغيير کند.
مثلا دنباله دار «بلنددوره» به يک دنباله دار «کوتاه دوره» و با خروج از مرکز کمتر تبديل شود و يا گرانش شديد موجب تکه تکه شدن دنباله دار شود. مثل دنباله دار «شوميکر» که در سال ۱۵۳۸م، يک پزشک متوجه شد که دنباله دنباله دارها در خلاف جهت خورشيد قرار دارد. در قرن هفدهم «کپلر» علت آن را فشار تشعشعي خورشيد مطرح کرد. مقدار فشار تشعشعي خورشيد به اندازه و ترکيب شيميايي ذره بستگي دارد. مثلا دنباله دنباله دار «آرند رولند« به دليل داشتن ذرات گرد و غبار بزرگ تر از حدمعمول(در ابعاد ميلي متري) و فشار تشعشعي ضعيف در امتداد خورشيد نبود. در سال هاي گذشته مطالعه دنباله دارها خيلي مورد توجه قرار گرفته است. چون هر تئوري که شکل گيري منظومه شمسي را توضيح بدهد بايد تشکيل هسته هاي دنباله دار را توضيح بدهد.
در سال ۱۹۵۰م، يک اخترشناس هلندي به نام «يان اورت» با مطالعه آماري چهل وشش دنباله دار بلند دوره(با دوره تناوب بيش از ۲۰۰سال) متوجه شد که اين دنباله دارها از تمام جهات به سوي خورشيد مي آيند، بنابراين منبع شان بايد کره اي پيرامون خورشيد باشد و از آنجايي که مدار اين دنباله دارها بسيار کشيده است پس اين کره مي بايست دور باشد. او اين موضوع را مطرح کرد که خرده سيارات باقي مانده از سحابي اوليه منظومه شمسي به صورت کره اي، منبع دنباله دارها است. با محاسبات انجام شده اين منطقه، که امروزه «ابر اورت» ناميده مي شود، بايد در فاصله ۲۰۰۰۰تا۱۰۰۰۰۰واحد نجومي باشد. شايد تعداد دنباله دارهاي «ابر اورت» به دوتريليون برسد. در طول عمر منظومه شمسي حدود ۵۰۰۰ستاره از محدوده کمتر از ۱۰۰۰۰۰واحد نجومي خورشيد گذشته اند.
در چنين وضعي يا دنباله داري توانسته از مدار گردشش به دور خورشيد خارج شده باشد و در فضاي بين ستاره اي سرگردان شود و يا به سوي خورشيد حرکت کند. بعضي دنباله دارها يا به خورشيد برخورد مي کنند و يا چنان نزديک مي شوند که منفجر مي شوند. اين دنباله دارها Sungrazers ناميده مي شوند. اما دنباله دارهاي کوتاه دوره، تقريبا در صفحه منظومه شمسي حرکت مي کنند پس منبع آن ها نمي تواند «ابر اورت» باشد. اخترشناسان منبع آن ها را قرصي سطح در وراي مدار «نپتون» مي دانند که ممکن است تا فاصله ۱۰۰واحد نجومي گسترده شده باشد. جمعيت اين کمربند چندصدميليون تخمين زده مي شود. حدود پانزده سال پيش دو اخترشناس سياره اي از دانشگاه «هاروارد» موفق به کشف ۲۰عضو از اجرام اين کمربند(کمربند کويي پر) شدند.
● کشف دنباله دارها
کاشفان دنباله دارها اغلب آن ها را در فواصل دور از خورشيد کشف مي کنند. معمولا در آن فاصله دنباله دار، دنباله واضحي ندارد و فقط گيسوي آن به شکل سحابي محو و کوچکي ديده مي شود. پس از مطمئن شدن از اينکه جسم رصد شده سحابي يا کهکشان نيست، بايد منتظر ماند تا جابجايي در آن مشاهده شود. ضمنا بايد از نزديک شدن دنباله دارهاي تناوبي و مکان آن ها با اطلاع بود تا اشتباهي رخ ندهد. کشف دنباله دارها کار سخت و طاقت فرسايي است. آمارها نشان مي دهد که معمولا هر رصدکننده(با امکانات مطلوب) براي کشف اولين دنباله دار خود بطور متوسط ۴۰۰ساعت کار رصدي انجام مي دهد.
● رگبار شهاب يا شهاب باران
گاهي زمين از ميان مدار بعضي دنباله دارها مي گذرد. در اين هنگام ذرات دور دنباله دار(مثل سنگ ها و...) زمين را بمباران مي کنند و در جو زمين مشتعل مي شوند.اين پديده را «رگبار شهاب» مي نامند و شهاب هاي زيادي در زمان نسبتا کوتاهي در مسيرهاي تقريبا موازي به جو زمين برخورد مي کنند. زمان هر رگبارشهاب در هر سال را مي توان پيشگويي کرد. نام رگبارهاي شهاب برگرفته از صورت فلکي منشا آن ها است.
دنباله دارهاي معروف
دنباله دار هالي:
دنباله دار هالي يک دنباله دار دوره اي(متشکل از گاز منجمد و غبار) است، که به دور خورشيد مي گردد. اولين بار در ۲۴۰قبل از ميلاد در چين ثبت شد. اما «ادموند هالي» اولين کسي بود که دوره اي بودن آن را تشخيص داد. آخرين بار در ۱۹۸۶م، ديده شد و بار ديگر در ۲۰۶۱، مشاهده خواهد شد. دوره تناوب آن ۷۶ سال است.
▪ شوميکرلوي۹:
شوميکرلوي۹ يک دنباله دار با دوره تناوب کوتاه است که توسط زوج «کارولين شوميکر» و «ديويد لوي» کشف شد. وقتي دنباله دار به «مشتري» بسيار نزديک شد نيروهاي جاذبه اي مشتري بخشي از آن را از آن جدا کردند و قطعات جدا شده آن در طي ۶ روز در ماه جولاي ۱۹۹۴ به مشتري اصابت کردند که اشتعال بزرگ اتمسفر مشتري از زمين ديده مي شد.
دنباله دار لينير:
دنباله دار «لينير»، دنباله داري بود که وقتي به خورشيد نزديک شده از بين رفت. هسته منجمد دنباله دار وقتي که از نزديکي خورشيد در جولاي ۲۰۰۰ عبور مي کرد تجزيه شد. گرماي زياد خورشيد و از بين رفتن اين دنباله دار موثرتر از نيروهاي جاذبه اي خورشيد بود.

الکترونهاي داراي يک بار منفي نمي توانند از طريق هوا به يک اتم با بار مثبت منتقل شوند. آنها بايد منتظر شوند تا پل يا اتصالي بين ناحيهٔ مثبت و منفي برقر ...

يک دونات دارچين بخوريد تا با آرامش کامل همه چيز را زيبا ببينيد. دارچين به اصطلاح نوعي واليوم گياهي خوانده ميشود که داراي اثر آرام کننده و شادکننده اي ...

هر چند وقت يک بار ورود يک تکنولوژي جديد انقلابي در رشته نقشه برداري ايجاد مي کند که باعث مي شود انجام کارهاي غير ممکن يا سخت به کارهاي روز مره و عادي ...

برده داري يک شکل افراطي نابرابري اجتماعي است که در آن بعضي افراد، در واقع به عنوان دارايي، در تملک ديگران اند.برده داري يکي از فرماسيون هاي است که در ...

آبخيزداري عبارت است از فرآيند تنظيم و اجراي اقدامات مناسب به منظور اداره منابع موجود در آبخيز ، باکسب منافع ، بدون آسيب رساندن به موجوديت اين منابع. آ ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

بر پايه ي بررسي هاي تازه اي ادعا شده که خورشيد کوچک تر از آن چيزي است که تصور مي شود. اگر اين گونه باشد، آن گاه ويژگي هاي ديگر خورشيد مانند دماي دروني ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

دانلود نسخه PDF - ستارگان دنباله دار