up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ستاره PDF
QR code - ستاره

ستاره

تپيدن قلب مرده ستاره

خورشيد به عنوان يک ستاره فروزان متوسط تنها يکي از ميلياردها ستاره يي است که در کهکشان راه شيري به دور مرکز آن در حال گردش است. در بين ميلياردها ستاره فروزان کهکشان راه شيري، چند هزار ستاره مرده همراه با بازمانده هايشان وجود دارند. ظاهر هيچ يک از سحابي هاي (ابرهاي گازي) بازمانده که نشان از پايان عمر ستاره يي است، شبيه به يکديگر نيست. اما آنچه در قلب اين سحابي ها وجود دارد همگي خواص فيزيکي يکساني دارند.
يک ستاره کوچک که به دليل کم جرم بودن، عمري طولاني دارد بعد از مرگ، طي هزاران سال لايه هاي خارجي خود را آهسته در فضا پراکنده مي کند. اما يک ستاره متوسط يا پرجرم با انفجار عظيمي به نام ابرنواختر در کثري از ثانيه منفجر شده و عمرش به پايان مي رسد. معمولاً در هر کهکشان، هر صد سال حداقل يک بار انفجار ابرنواختري قابل مشاهده است. اما در صد سال اخير در کهکشان راه شيري چنين اتفاقي به وقوع نپيوسته است و شايد همين فردا يکي از آنها را ببينيم.
آخرين انفجار ابرنواختري که در کهکشان راه شيري با چشم غيرمسلح مشاهده شد به سال ۱۶۰۴ ميلادي برمي گردد. اين انفجار را اخترشناس معروف «يوهان کپلر» در آن سال مشاهده و ثبت کرد. پيش از او در سال ۱۵۷۲ ميلادي «تيکو براهه» ابرنواختر درخشان ديگري را مشاهده کرده بود. اما در سال ۱۹۸۷ ميلادي ابرنواختر ديگري در قمر کهکشان راه شيري، يعني ابرماژلاني بزرگ مشاهده شد. امروزه هرچند وقت يک بار مي توانيم شاهد يک چنين انفجاري در کهکشان هاي مجاور خود باشيم.
همان طور که از انفجار يک ستاره کوچک، جرمي به نام کوتوله سفيد که آهسته کم فروغ مي شود، باقي مي ماند، از يک ستاره متوسط جسمي در حد چندده کيلومتر باقي مي ماند که بيشتر جرم ستاره اوليه در آن جمع شده و از اين رو يک سانتيمترمکعب از خاک سطح آن برابر ۱۰۰ ميليون تن است. اما اکنون اين جرم بسيار چگال که به ستاره نوتروني (با ماهيتي کاملاً نوتروني) معروف است، چگونه رفتار خواهد کرد؟
گروهي از اخترشناسان به همراه «ژاکلين بل» انگليسي در سال ۱۹۶۷ ميلادي، طبق معمول در حال رصد و بررسي آسمان شب بودند. در يکي از شب هاي رصدي، آنها امواج راديويي را که به صورت گسسته و منظم از بخش کوچکي از آسمان منتشر مي شد، دريافت کردند. در اولين برخورد با اين پديده جديد تنها دليل وجود چنين امواج تپنده يي را موجودات هوشمند فرازميني دانستند. با توجه به بحث هاي داغ فرازميني ها در آن زمان، آنها فکر کردند کشف شان پيام هايي است که از طرف اين موجودات هوشمند فرازميني، سال ها پيش به فضا ارسال شده است. حتي برخي از همکاران «ژاکلين بل» منبع اين سيگنال هاي مرموز را به نام منبع «مردمان سبز کوچک» ناميدند. اما ايده فرازميني ها دوام چنداني نياورد و يکي از دلايل ناپايداري اين ايده يافتن موارد مشابه ديگر بود. بعد از پخش خبر کشف چنين سيگنال هايي، اخترشناسان ديگر براي بررسي اين پديده، تلسکوپ ها و ذهن هاي خود را متمرکز بر آن قسمت شگفت انگيز از فضا کردند.
ايده ها و فرضيه هاي زيادي براي توجيه اين پديده مطرح شد، اما هيچ کدام نمي توانستند تمامي عوامل موجود در اين رويداد جديد را توجيه کنند. دست آخر اخترشناسان و فيزيکدانان طبق بررسي هاي دقيقي که انجام دادند متوجه شدند اين تپ ها از ستاره هاي نوتروني ناشي مي شود. آنها دريافتند اين بازمانده هاي ستارگان متوسط گاهي آهسته و گاهي با سرعت سرسام آوري به دور خود در حال چرخش هستند. سرعت چرخش آنها ممکن است از چند ثانيه تا چند هزارم ثانيه به طول انجامد. به اين ترتيب امکان دارد اين ستاره مرده و چگال در هر ثانيه صدها بار به دور خود بگردد. اين گردش هاي سريع و مرتب موجب تشکيل ميدان مغناطيسي قوي و پويايي در اطراف ستاره نوتروني شده و تابش هاي الکترومغناطيسي را که به نام «جت» معروف است از دو قطب بالايي و پاييني ستاره نوتروني در فضا منتشر مي کند. حال اگر قطبين اين ستاره به سمت زمين باشد، ما شاهد امواجي راديويي هستيم که به صورت تپنده و مرتب، گويي همچون چراغي پي درپي روشن و خاموش مي شوند.
به اين دليل اين ستاره هاي نوتروني که به دليل زاويه قرار گرفتن شان نسبت به ما به اين شکل امواج راديويي را از خود گسيل مي کنند به «تپ اختر» معروف شدند. از آن زمان تا به امروز بيش از هزار تپ اختر توسط اخترشناسان رصدي کشف شده است. گاهي پيش مي آيد که شدت ارسال امواج، از يک تپ اختر ناگهان قوي مي شود. دليل اين امر رمبش ناگهاني و اندکي است که در ستاره هاي نوتروني به وجود مي آيد و اصطلاحاً به آنها «ستاره لرزه» مي گويند. با پيشرفت تکنولوژي، دانشمندان توانستند از تپ اخترها عکس هايي تهيه کنند و دقيقاً روشن و خاموش شدن اين ستاره هاي مرده را مشاهده کنند. تعداد زيادي تپ اختر در کهکشان راه شيري وجود دارد اما تنها حدود ۱۰ درصد از آنها طوري قرار گرفته اند که امواج منتشرشده از قطب هاي آنها به سمت زمين بيايد و ما آنها را به صورت يک تپ اختر مشاهده کنيم.

نور ستاره پس از جمع آوري بوسيله تلسکوپ ، توسط دستگاهي به نام طيف نگار تجزيه مي شود و نتايج آن به صورت عکس يا نوار کامپيوتري ثبت مي شود. اخترشناسان با ...

ستاره بيني بررسي تأثير اجرام سماوي- ماه، عطارد، زهره، خورشيد، مريخ، مشتري، زحل، ثوابت گاه عقدتين قمر- بر عالم تحت القمر است. سبق ذهن آن، جهاني زمين – ...

ستارگان اجرامي هستند آسماني که داراي منبع انرژي بوده (به سه صورت انرژي گرانشي ، حرارتي و هسته اي) و اين انرژي را با تابش خود بصورت امواج الکترومغناطيس ...

ستارگان، گويهاي بزرگ حاوي گازهاي داغ و تابنده اند. خصوصيات ستاره نظير رنگ، دما، اندازه و تابندگي توسط جرم آن (مقدار ماده موجود در ان) تعيين مي شوند. خ ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

ستاره شناسان ناسا، ابر پر انرژي از الكترون ها را كه يك خوشه جوان را احاطه كرده است كشف كرده اند. اين ذرات كه داراي انرژي بسيار بسيار زيادي هستند مي تو ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

نزديک ترين ستاره به ما بعد از خورشيد «پروکسيما- قنطورس» نام دارد که در فاصله يي برابر ۲ ۴ سال نوري از ما واقع شده است. اما ميلياردها ستاره يي که در که ...

دانلود نسخه PDF - ستاره