up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ستاره هاي سنگين PDF
QR code - ستاره هاي سنگين

ستاره هاي سنگين

هنگامي که ستارهي پرجرمي (۸ تا ۲۰ برابر جرم خورشيد) به شکل ابرنواختر منفجر ميشود، به احتمال زياد هستهاش سالم ميماند. اگر هستهي ستاره بين ۴ ۱ تا ۳ برابر جرم خورشيدي باشد، ستاره تبديل به يک سحابي بازمانده ابرنواختري و يک ستارهي نوتروني ميشود.
ستارهي نوتروني در دو مرحله شکل ميگيرد. در مرحلهي نخست، طي چند ثانيه پس از توقف واکنشهاي هستهاي در سطح ستاره، گرانش، اتمهاي ستاره را خرد ميکند. اين امر پروتونها (ذرات با بار مثبت) و الکترونها (ذرات با بار منفي) را به شدت به يکديگر ميفشارد تا نوترونها (ذرات بيبار) را تشکيل دهند. هستهي ستاره که در ابتدا به اندازهي زمين بود در کرهاي با قطر کمتر از ۱۰۰ کيلومتر فشرده ميشود.
در مرحلهي دوم، ستاره، فوران گرانشي را در پيش ميگيرد و انرژيدار ميشود و به صورت ابرنواختري بسيار درخشان منفجر ميشود. آن چه باقي ميماند، هستهي نوتروني فوقالعاده چگالي است که حدود ۲۰ کيلومتر قطر و جرمي تقريباً برابر جرم خورشيد دارد. تکهاي از ستارهي نوتروني که به اندازهي يک حبهي قند باشد، ميلياردها تُن وزن خواهد داشت.
ستارههاي نوتروني به سرعت حول محور خود ميچرخند و اين بدان سبب است که پيش از آن، هستهي ستاره حول محور خود ميچرخيده است و طبيعي است که ضمن انفجار، آهنگ چرخش آن زياد شود. ستارههاي نوتروني داراي ميدانهاي گرانشي و مغناطيسي عظيمي هستند. گرانش آنها بسيار قوي است، زيرا مقدار عظيمي ماده در چنان حجم کوچکي متراکم شده است. حرکت چرخشي، باعث تشکيل ميدان مغناطيسي ميشود و ستاره از قطبهاي خود، مانند نورافکن، تابش مي کند. ستارهي نوتروني مثل چراغ قوهاي است که به جاي نور، امواج راديويي تابش ميکند و اين امواج فقط از قطب شمال و جنوب مغناطيسي آن پخش ميشوند. چون اين چراغ قوه به دور خود ميچرخد، ما امواج راديويي آن را مثل يک چراغ چشمکزن ميبينيم، انگار که فانوس دريايي دوردستي در اعماق کيهان وجود دارد. هر گاه يکي از قطبهاي ميدان از مقابل ما ميگذرد، امواج راديويي آن به ما ميرسد. تابش ستارهي نوتروني در طول موجهاي گوناگوني نظير امواج راديويي، نور مرئي، پرتوهاي ايکس و گاما ميباشد.
در زير ميتوانيد يک ستارهي نوتروني را مشاهده کنيد که به دليل چرخش سريعش از روي زمين اين طور به نظر ميرسد که تابشهاي اين ستاره خاموش و روشن ميشود در حالي که همان طور که مشخص است، تابشهاي اين ستاره خاموش و روشن نميشود و دليل اين مشاهده به خاطر چرخش و دوران بسيار سريع آن است.
سرانجام سحابي بازمانده از انفجار ابرنواختري طي چنده ده هزار سال در فضا پخش خواهد شد و ستارهي نوتروني همهي انرژي خود را از دست ميدهد و چون تودهي تاريکي از ماده که تنها ميدان گرانشي، گرداگردش وجود دارد، در فضا حرکت خواهد کرد.
● تپ اختر
اگر محور مغناطيسي ستارهي نوتروني (از ديدگاه زمين) داراي شيب خاصي باشد، علائم خاموش و روشن شدن ستارهي چرخان به دور خود را ميتوان از زمين تشخيص داد. اين امر در سال ۱۹۶۷، اخترشناس انگليسي آنتوني هيويش و دستيارش ژاکلين بِل را به کشف نخستين ستارهي نوتروني رهنمون ساخت.
هيويش و بِل سرگرم انجام آزمايشي براي رديابي اختروَشها که اجسامي فوقالعاده دور و درخشندهاند بودند که جسم مرموزي با علائم تپشي بسيار منظم را کشف کردند. آنها همچنين، علامتهاي مشابهي را که از بخشهاي ديگر آسمان ميرسيد پيدا کردند، از جمله، از جايي که ميدانستند انفجار ابرنواختري در آن رخ داده است. آنها با کمک اخترشناسي به نام تامس گولد دريافتند که علامتهاي ياد شده، با الگوي پيشبيني شده براي ستارههاي نوتروني جور در ميآيد. آنها اين ستارههاي نوتروني چشمکزن را تپ اختر (مخفف تپنده اختر) ناميدند.
از آن زمان تا کنون تقريباً ۱۰۰۰ تپ اختر فهرست شده است، از جمله در بسياري از مکانهايي که پيش از آن ابرنواختر شناخته شدهاي به وقوع پيوسته است. آهنگ تپش ستارههاي نوتروني رصد شده، دامنهاي از ۵ ۱ ميلي ثانيه تا ۴ ثانيه دارد. دانشمندان معتقدند که بيش از ۱۰۰ هزار تپ اختر فعال در کهکشان ما موجود است.
● يک ستاره ي نوتروني در سحابي خرچنگ
يک هزار سال پيش منجمان آسياي شرقي در چين و ژاپن تا رصدگران سرخپوست آمريکاي شمالي ستارهي بسيار درخشاني را در آسمان ديدند و ثبت کردند که پيش از آن هرگز پديدار نشده بود. ستارهي نو در شبهاي نخست چندين بار پرنورتر از سيارهي زهره ميدرخشيد.
در سال ۱۰۵۴ ميلادي نور انفجار ابرنواختري پايان عمر ستارهاي پرجرم در صورت فلکي ثور به زمين رسيد. درخشش ابرنواختر ديري نپاييد و ستارهي خيره کننده پس از مدتي از نظرها پنهان شد. اما لايههاي گاز بيروني ستاره با انتشار در فضا سحابي زيبايي را در اطراف هسته ستاره ايجاد کردند. اکنون اين گازهاي در حال گريز در فضا را با نام سحابي خرچنگ يا M۱ (نخستين جرم فهرست مسيه) ميشناسيم. نام خاص خود را به دليل رشتههاي متعدد گاز در لبههاي در حال گسترش سحابي گرفته است که به مانند دستان و پاهاي خرچنگ در اطراف لاک بيضي مانند آن ديده ميشود.
يکي از شاهکارهاي منتشر شده تلسکوپ فضايي هابل تصويري اعجاب انگيز از سحابي خرچنگ است. اين تصوير حاصل ۲۴ تصوير گرفته شده با هابل از بخشهاي مختلف سحابي (در اواخر سال ۱۹۹۹ و اوايل سال ۲۰۰۰ ميلادي) است که پس از مدتها پردازش و ترکيب موزاييکي سرانجام با تصاوير گرفته شده با تلسکوپهاي ۸ متري VLT در شيلي ترکيب شده و دقيقترين نماي گرفته شده از سحابي خرچنگ به دست آمده است.
سحابي خرچنگ در فاصلهي ۶۵۰۰ سال نوري از زمين است و از قدر مجموع ۸ به دور از نور شهرهاي بزرگ با تلسکوپهاي آماتوري نيز ديده ميشود. پهناي واقعي سحابي ۱۱*۵ سال نوري است و گازها با سرعت بيش از ۱۰۰۰ کيلومتر بر ثانيه در حال گسترش در فضا هستند. در مرکز سحابي ستارهاي نوتروني است که در اين تصوير هابل فقط نشاني از دو فوران سريع و انفجار مانند آن و گاز اطراف آن ديده ميشود. اين ستاره نوتروني تپ اختري است که در هر ثانيه ۳۰ بار به دور خود ميگردد.

● ساختار اتم اتم کوچکترين بخش سازنده يک عنصر شيميايي است که هنوز هم خواص شيميايي آن عنصر را دارد. خود اتم ها از سه جزء ساخته شده اند: الکترون، پروتون ...

نور ستاره پس از جمع آوري بوسيله تلسکوپ ، توسط دستگاهي به نام طيف نگار تجزيه مي شود و نتايج آن به صورت عکس يا نوار کامپيوتري ثبت مي شود. اخترشناسان با ...

ستاره بيني بررسي تأثير اجرام سماوي- ماه، عطارد، زهره، خورشيد، مريخ، مشتري، زحل، ثوابت گاه عقدتين قمر- بر عالم تحت القمر است. سبق ذهن آن، جهاني زمين – ...

ستارگان اجرامي هستند آسماني که داراي منبع انرژي بوده (به سه صورت انرژي گرانشي ، حرارتي و هسته اي) و اين انرژي را با تابش خود بصورت امواج الکترومغناطيس ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

ستاره شناسان ناسا، ابر پر انرژي از الكترون ها را كه يك خوشه جوان را احاطه كرده است كشف كرده اند. اين ذرات كه داراي انرژي بسيار بسيار زيادي هستند مي تو ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

نزديک ترين ستاره به ما بعد از خورشيد «پروکسيما- قنطورس» نام دارد که در فاصله يي برابر ۲ ۴ سال نوري از ما واقع شده است. اما ميلياردها ستاره يي که در که ...

دانلود نسخه PDF - ستاره هاي سنگين