up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ستاره شناسي PDF
QR code - ستاره شناسي

ستاره شناسي

ابزار ستاره شناسي

هزاران سال بود که مطالعه ستارگان فقط از راه چشم انجام مي گرفت. خوشبختانه ، عدسي سازان آلماني در اوايل قرن هفدهم ميلادي (قرن يازدهم شمسي) تلسکوپ را اختراع کردند. آنها دريافتند که با ترکيب دو عدسي مي توان اجسام دور دست را درشت تر نشان داد. گاليله ، دانشمند ايتاليايي ، تلسکوپ را در اخترشناسي به کار برد و توانست چندين کشف مهم انجام دهد. او چهار مشتري را کشف کرد و همچنين نشان داد که راه شيري از ميليونها ستاره کم نور تشکيل يافته است.
● تلسکوپ گاليله
خيلي ها فکر مي کنند که گاليله تلسکوپ را اختراع کرده است اما واقعيت اين است که يک عينک ساز هلندي اول دوربين را ساخت. در واقع گاليله اولين کسي بود که در ايتاليا ساختن دوربين را ياد گرفت و با آن به آسمان نگاه کرد. براي اين کار هم از پادشاه و کليسا و ... هديه گرفت و يک مستمري بسيار زياد ساليانه هم به او اختصاص دادند. باز هم بر خلاف تصور خيلي ها ، دوربيني که گاليله با آن کار مي کرد از دو عدسي محدب ( يکي شيئي و يکي چشمي ) ساخته نشده بود، بلکه عدسي شيئي (جلويي) محدب بود و عقبي يا شيئي ، مقعر بود که باعث مي شد، تصوير حقيقي تشکيل بشود و جلوتر از جايي که هست ديده شود. دوربين هاي کوچک قديمي اي که ممکن است شما هم داشته باشين، همين طوري هستند.
▪ مشخصات تلسکوپ
به اين تلسکوپهايي که از دو عدسي محدب استفاده مي کنند شکستي يا انکساري مي گويند. يعني نور را مي شکنند (در سرعتش تغيير ايجاد مي کند) و با اين کار نور را کانوني مي کنند. تلسکوپ در واقع وسيله اي است که به خاطر جمع آوري نور بيشتر (نسبت به چشم انسان) اهميت دارد نه به دليل بزرگنمايي. در واقع چشم انسان کمتر از يک سانتيمتر مربع براي جذب نور (درواقع عصبهاي حسي براي احساس نور) دارد. پس اگر قطر شيئي تلسکوپي مثلا ۱۰ سانتيمتر باشد، بيشتر از سي برابر چشم آدم نور جذب مي کند. اين باعث مي شود که اجرام خيلي کم نورتر هم ديده شوند.
پس هر چه قطر شيئي بزرگتر باشد، تلسکوپ بهتري خواهيم داشت. مشکلي که در اين بين وجود دارد اين است که شيشه هايي را که به عنوان شيئي استفاده مي شود، نمي شود از يک حدي بزرگتر ساخت. خود شيشه ، نور زيادي را جذب مي کند و تا اندازه اي باعث تجزيه نور هم مي شود. هرچند که با کمک راه حلهايي توانسته اند عدسي هاي بزرگي را تراش بدهند، اما باز هم اين کار محدوديت زيادي دارد. اسحاق نيوتن اولين کسي بود که راه حلي براي اين مشکل پيدا کرد.
اسحاق نيوتن که روي نور آزمايشهاي زيادي انجام داده بود، براي جمع آوري نور بيشتر (و در واقع کانوني کردن يک سطح) به جاي عدسي از آينه مقعر استفاده کرد. آينه هاي مقعري که سطح آنها اندود شده اند. به اين ترتيب ، مشکل شکست نور و ابيراهي رفع مي شد. به کمک همين تکنولوژي است که ما امروزه مي توانيم تلسکوپهاي غول پيکر بسازيم و در اعماق آسمان جستجو کنيم. البته بعدها انواع ديگري از تلسکوپها هم به وجود امدند که اساس کار انها بر روي استفاده از آينه مقعر است و تغييرات ديگري دادند که به اين بجث مربوط نمي شود.
● کاربردهاي تلسکوپ
کار اصلي تلسکوپ ، جذب تابشهاي رسيده از سياره ها ، ستارگان و کهکشان ها است. اين تابشها ممکن است به شکل موج نوري ، علامتهاي راديويي و يا اشعه ايکس باشند. براي هر تابش تلسکوپ ويژه اي مورد استفاده قرار مي گيرد. اخترشناسان ، با استفاده از تلسکوپ مي توانند بسيار بيشتر از توانايي چشم ، تابشهاي اجسام کم نور را آشکار کندبراي مثال ، بزرگترين تلسکوپ نوري جهان ، که در روسيه است ، آينه اي به قطر ۶ متر دارد. قدرت ديد آن به هنگام مشاهده ستارگان ، يک ميليون برابر قدرت چشم انسان است. همچنين تلسکوپ مي تواند تابش حاصل از يک جسم را در مدت کمتري جمع کند. هزاران هزار ستاره کم نور را اصلا نمي توانيم ببينيم. در حالي که تلسکوپ ، در مدت چند ساعت عکس آنها را به دست مي آورد.
● انواع تلسکوپ
▪ تلسکوپ شکستي
▪ تلسکوپ بازتابي
▪ تلسکوپ راديويي
▪ تلسکوپ اشعه ايکس
● تلسکوپ در ايران
در دهه ۳۰ هجري شمسي ، اولين تلسکوپ به ايران آمد. سيد جلال تهراني ، محقق ايراني اي بود که در لندن مطالعه و زندگي مي کرد. او در دهه سي به ايران بازگشت و همراهش يک تلسکوپ يازده سانتي متري شکستي هم با خود آورد. اين تلسکوپ همراه کلي وسايل نجومي و ساعت آفتابي و ... الان در موزه آستان قدس رضوي در مشهد است.
آيا مي دانستيد که شما مي توانيد با يک تلسکوپ آماتوري ي حداقل از ۴۰ ميليون تا ۵۰۰ ميليارد سال نوري در فضا ببينيد؟!
● تلسکوپهاي اوليه
نخستين بار ده هزار سال قبل ازميلاد مسيح شيشه در غرب آسيا توليد شد و تمدنهاي اوليه خيلي زود دريافتند که شيشه اي محدب خاصيت بزرگ نمايي دارد. عينک در حدود سال ۱۳۰۰ ميلادي در ايتاليا اختراع شد، اما تلسکوپ، ۳۰۰ سال بعد پديد آمد.
مخترع آن يک عينک ساز آلماني به نام هانس ليپرشي(۱۶۱۹ ۱۵۷۰) محسوب مي شود چرا که او در سال ۱۶۰۸ براي ثبت اختراعش اقدام کرد، اما او اولين نفري نبود که خاصيت ترکيب عدسي ها را کشف کرد.
تا قرنها ستاره شناسان هيچ وسيله کمکي بينايي براي رصد آسمان نداشتند. سپس در اواخر قرن شانزدهم، تلسکوپهاي ساده در ميدانهاي جنگ اروپا نمايان شدند.
در حوالي ۱۶۰۹،گاليله ستاره شناس ايتاليايي، بعد از شنيدن توصيفي از خواص تلسکوپ انکساري، يکي از اين تلسکوپها را ساخت. از آن به بعد، تلسکوپ اساسي ترين ابزار ستاره شناسان بوده است.
● تلسکوپ کاتاديوپتريک
آينه تلسکوپ بازتابي بايد به شکل يک سهميوار باشد تا کجنمايي کروي از بين برود. در ۱۹۳۱ برنارد اشميت سيستمي مرکب از عدسي و آينه اختراع کرد که در آن از آينه کروي که ساختن آن آسان است استفاده مي شود. انحراف شکل کروي از سهميوار توسط عدسي نازکي که تيغه تصحيح کننده نام دارد و در مرکز انحناي آينه جاي مي گيرد تصحيح مي شود.
اندازه تلسکوپ اشميت را قطر تيغه تصحيح کننده مشخص مي کند که معمولاً گشودگي شيئ است. بنابر اين قطرعدسي تصحيح کننده تلسکوپ اشميت ۱۲۲ سانتيمتري رصد خانه مونت پالومار، ۱۲۲ سانتيمتر و قطر شيئ آن ۱۸۳ سانتيمتر است. شعاع انحناي آينه ۱۰ ۶ متر است. فاصله کانوني، شعاع انحنا يعني و نسبت کانوني بسيار کوچک و برابر است.
▪ گوشزد:
تلسکوپهايي که نسبت کانوني آنها کمتر از ۸ است، اختر نگار ناميده مي شود. اين تلسکوپها بيشتر براي عکسبرداري از نواحي وسيعي از آسمان (مثلاً ۱۰*۱۰ درجه ) که شامل چندين هزار ستاره است به کار مي رود.
صفحه عکاسي بايد خم شود تا بر انحناي صفحه کانوني منطبق گردد و به اين ترتيب تصويري بسيار خوب از تمامي ميدان ديد به دست مي آيد.
● تلسکوپ ماکسوتف باورز
در اين تلسکوپ نيز مانند تلسکوپ اشميت از آينه کروي استفاده مي شود که ساختن آن آسان است.
واگرايي لازم براي آنکه شعاعها به درستي کانوني شوند با استفاده از عدسي ضخيمي به نام عدسي هلالي که سطوح آن کروي است حاصل مي شود ساختن سطوح کروي بسيار ساده تر از ساختن سطح پيچيده تيغه تصحيح کننده تلسکوپ اشميت است. در اينجا صفحه کانوني تخت است.

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

نور ستاره پس از جمع آوري بوسيله تلسکوپ ، توسط دستگاهي به نام طيف نگار تجزيه مي شود و نتايج آن به صورت عکس يا نوار کامپيوتري ثبت مي شود. اخترشناسان با ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

ستاره شناسان ناسا، ابر پر انرژي از الكترون ها را كه يك خوشه جوان را احاطه كرده است كشف كرده اند. اين ذرات كه داراي انرژي بسيار بسيار زيادي هستند مي تو ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

نزديک ترين ستاره به ما بعد از خورشيد «پروکسيما- قنطورس» نام دارد که در فاصله يي برابر ۲ ۴ سال نوري از ما واقع شده است. اما ميلياردها ستاره يي که در که ...

دانلود نسخه PDF - ستاره شناسي