up
Search      menu
ستاره شناسی :: مقاله ستاره شناسي PDF
QR code - ستاره شناسي

ستاره شناسي

ستاره شناسي و گاه شماري

روي کره آسمان (براي سادگي آسمان را کره اي فرض مي کنيم که ستاره ها، خورشيد و سيارات روي آن قراردارند)، مشابه زمين خط هايي مثل طول و عرض جغرافيايي در نظر مي گيريم.
اگر دو قطب شمال و جنوب زمين را به هم وصل کنيم، خطي به دست مي آيد که به آن محور گردش زمين مي گوييم. امتداد محور زمين کره فرضي آسمان را در دو نقطه قطع مي کند که به آنها قطب هاي آسمان مي گوييم. اگر درست در نقطه قطب شمال زمين باشيد، قطب شمال آسمان دقيقا بالاي سر شماست و قطب جنوب آسمان زير پايتان.
ستاره شناسي و گاه شماري
خطوطي را موازي خط هاي عرض جغرافيايي زمين در آسمان رسم مي کنيم، به اين خط ها ميل مي گوييم. دايره اي را که از تقاطع صفحه استواي زمين با کره آسمان تشکيل مي شود، استواي آسمان (استواي سماوي) مي ناميم. استواي سماوي دقيقا بالاي استواي زمين قرار دارد، اگر در استواي زمين باشيد، استواي سماوي در آسمان شما نيم دايره اي است که شرق را به غرب وصل مي کند و دقيقا از بالاي سرتان مي گذرد. و اگر در قطب هاي زمين باشيد استواي سماوي دايره افق شما خواهد بود.
همه ما مي بينيم که خورشيد هر روز از شرق طلوع مي کند، مسيري را در آسمان مي پيمايد و در افق مغرب به پشت زمين مي رود و به خوبي مي دانيم که اين حرکت ظاهري خورشيد در اثر حرکت وضعي زمين (گردش زمين به دور خودش در هر شبانه روز) پديد مي آيد.
اما خورشيد حرکت ديگري هم در آسمان دارد. اگر خورشيد آن چنان کم نور بود که ديگر ستاره ها هم در کنارش ديده مي شدند، مي توانستيم يک آزمايش جالب ترتيب دهيم. ما هر روز موقعيت خورشيد را در آسمان با در کنار ستاره ها ثبت مي کرديم و مي ديديم که خورشيد در زمينه ستاره هاي ثابت هر روز کمي به سمت غرب حرکت مي کند. اين حرکت خورشيد تصوير حرکت انتقالي (گردش زمين به دور خورشيد) زمين است. در آزمايش ما خورشيد تقريبا ۲۴ ۳۶۵ روز بعد دوباره به محل اولش در زمينه ستاره ها باز مي گردد. اين مدت را که دقيقا برابر مدت زمان گردش زمين به دور خورشيد است، يک سال مي ناميم.
وقتي که هر روز محل خورشيد را زمينه ستاره ها ثبت کنيم، خطي به دست مي آوريم که مسير حرکت سالانه خورشيد در آسمان است.
به اين مسير دايره البروج مي گوييم. در حقيقت دايره البروج تصوير صفحه مداري زمين روي کره آسمان است. از ديد ما روي زمين مسير حرکت سالانه خورشيد در آسمان (دايره البروج) همواره ثابت است و از صورت هاي فلکي خاصي مي گذرد که در نجوم قديم و طالع بيني به آنها برج مي گويند. وقتي که مي گويند خورشيد در برج سنبله است، يعني خورشيد در صورت فلکي سنبله قراردارد.دايره البروج با استواي سماوي موازي نيست و با آن زاويه ۵ ۲۳ درجه مي سازد و در دو نقطه آن را قطع مي کند. اين يعني خورشيد در مسير سالانه اش گاه بالاتر و گاه پايين تر از استواي آسمان است.
به همين دليل است که از ديد ما که در نيمکره شمالي زمين هستيم، خورشيد در تابستان ارتفاع بيشتري از افق مي گيرد و مستقيم به زمين مي تابد و روزهاي تابستان طولاني ترند؛ چون خورشيد در تابستان بالا (شمال) استواي سماوي است.
وقتي که خورشيد در يکي از دو نقطه اي است که دايره البروج استواي سماوي را قطع مي کند، دقيقا عمود بر استواي زمين مي تابد. در اين زمان طول شب و روز در تمام نقاط زمين برابر است. به اين نقاط نقاط اعتدال و به اين زمان زمان اعتدال مي گوييم. اعتدال بهاري در ابتداي بهار رخ مي دهد و اعتدال پاييزي در ابتداي پاييز. در اعتدال بهاري خورشيد از جنوب (پايين) استواي سماوي به شمال آن مي آيد و پس از آن طول روزها براي ساکنان نيم کره شمالي زمين بيشتر خواهدشد.
لحظه تحويل سال شمسي زماني است که خورشيد به نقطه اعتدال بهاري مي رسد. ايده و کار روي چنين تقويم دقيق و جالبي از شاهکارهاي ايرانيان بوده است و تقويم شمسي ميراث با ارزشي است که به ما رسيده است.
اين نقشه محل خورشيد را در اين لحظه روي دايره البروج در نزديکي نقطه اعتدال بهاري نشان مي دهد. خط سياه دايره البروج، مسير حرکت خورشيد، است. خط آبي افقي نمايان گر استواي آسمان و خط آبي عمودي نصف النهار مبدأ آسمان است. نقطه اعتدال بهاري محل تقاطع اين سه خط است. خورشيد در لحظه تحويل سال در اين نقطه قرارمي گيرد.

هيدرولوژي يا آب شناسي از دو کلمه Hydro به معني آب و Logos به معني شناسايي گرفته شده است. ديد کلي هيدرولوژي علمي است که در مورد پيدايش خصوصيات و نحوه ت ...

خون شناسي به مطالعه سلولهاي خوني و انعقاد مي پردازد. اين علم مقدار و ساختمان و عمل سلولهاي خوني ، پيش سازهاي سلولهاي خوني را در مغز استخوان ، ساختار ه ...

طبيعت بر ۳ رکن اساسي آب، هوا و خاک استوار است؛ بر اين اساس شناخت طبيعت و ارکان آن، حفاظت و پاسداري از طبيعت از مسووليت اجتناب ناپذير انسان هاست. کشاور ...

نور ستاره پس از جمع آوري بوسيله تلسکوپ ، توسط دستگاهي به نام طيف نگار تجزيه مي شود و نتايج آن به صورت عکس يا نوار کامپيوتري ثبت مي شود. اخترشناسان با ...

اخترشناسي که در زبان يوناني از ترکيب اجزاي astronomia = astron + nomos (به معناي قانون ستارگان) تشکيل شده است علم اشياء سماوي (مانند ستارگان، سيارات، ...

ستاره شناسان ناسا، ابر پر انرژي از الكترون ها را كه يك خوشه جوان را احاطه كرده است كشف كرده اند. اين ذرات كه داراي انرژي بسيار بسيار زيادي هستند مي تو ...

اگر در شب پر ستاره در فضاي آزاد قرار بگيريد متوجه خواهيد شد که ستارگان تغيير مکان مي دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره يا گروه ستارگان خاصي از نزديک ...

نزديک ترين ستاره به ما بعد از خورشيد «پروکسيما- قنطورس» نام دارد که در فاصله يي برابر ۲ ۴ سال نوري از ما واقع شده است. اما ميلياردها ستاره يي که در که ...

دانلود نسخه PDF - ستاره شناسي